భారతదేశం · GS Paper III · ప్రజ్ఞ IAS విశ్లేషణ
తక్కువ ఎత్తులో సైన్యం వైమానిక నిఘా: BEL రాడార్ ఒప్పందం, రక్షణ రంగంలో స్వావలంబన
మెరుగుపరచిన తక్కువ ఎత్తులో పనిచేసే తేలికపాటి రాడార్ LLLR(I) సేకరణ కోసం రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్ (BEL)తో సుమారు ₹770 కోట్ల విలువైన ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. రక్షణ కార్యదర్శి రాజేశ్ కుమార్ సింగ్ సమక్షంలో న్యూఢిల్లీలో ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు జరిగాయి. ఈ రాడార్ యుద్ధ విమానాల పరిమాణంలోని లక్ష్యాలతోపాటు మినీ, మైక్రో డ్రోన్లను గుర్తించి, వాటి కదలికలను పర్యవేక్షించగలదు. అలాగే వైమానిక ముప్పులను ప్రాధాన్య క్రమంలో వర్గీకరించగలదు. మానవరహిత వైమానిక వ్యవస్థలను ఎదుర్కొనే విషయంలో సైన్యం ప్రతిస్పందన సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం ఈ సామర్థ్యాల ఉద్దేశం. దేశీయంగా వాయు రక్షణ పరికరాల ఉత్పత్తిని, మరింత బలమైన, స్వావలంబన కలిగిన రక్షణ పారిశ్రామిక పునాదిని నొక్కిచెబుతూ, ఈ కొనుగోలును వికసిత్ భారత్ 2047 దార్శనికతతో మంత్రిత్వ శాఖ అనుసంధానించింది.
నేపథ్యం
వాయు రక్షణలో గగనతలం నుంచి వచ్చే ముప్పులను గుర్తించడం, వాటి కదలికలను పర్యవేక్షించడం, అంచనా వేయడం, ఆ తర్వాత తగిన ఆయుధాలతో వాటిని ఎదుర్కోవడం ఉంటాయి. భూస్వరూపం, అడ్డంకులు, భూతల వస్తువుల నుంచి వచ్చే అవాంఛిత రాడార్ ప్రతిధ్వనులు గుర్తింపు ప్రక్రియను క్లిష్టతరం చేయగలవు కాబట్టి, తక్కువ ఎత్తులో వైమానిక నిఘా సవాలుతో కూడుకున్నది. చిన్న డ్రోన్ల పరిమాణం తక్కువగా ఉండటం వల్ల ఈ సవాలు మరింత పెరుగుతుంది. రాడార్లు నిఘా, లక్ష్య నిర్ధారణకు అవసరమైన సమాచారాన్ని అందిస్తాయి; అవి స్వయంగా ముప్పులను నిర్వీర్యం చేయవు. స్వదేశీ రక్షణ పరికరాల సేకరణ దేశీయ సాంకేతిక సామర్థ్యాలకు తోడ్పడటంతోపాటు, సరఫరా గొలుసులు అంతరాయాలను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయగలదు; విదేశీ సరఫరాదారులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించగలదు.
ముఖ్యాంశాలు
- BELతో కుదుర్చుకున్న సేకరణ ఒప్పందం విలువ దాదాపు ₹770 కోట్లు. ఇది LLLR(I) రాడార్ వ్యవస్థ సేకరణకు సంబంధించినది.
- నివేదించిన సమాచారం ప్రకారం, ఈ రాడార్ గుర్తింపు, కదలికల పర్యవేక్షణ సామర్థ్యం యుద్ధ విమానాల పరిమాణంలోని వైమానిక లక్ష్యాల నుంచి మినీ, మైక్రో డ్రోన్ల వరకు విస్తరించి ఉంది.
- లక్ష్యాలను ప్రాధాన్య క్రమంలో వర్గీకరించడం ద్వారా, ప్రాథమిక గుర్తింపు, కదలికల పర్యవేక్షణకు మించి నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో సహాయపడే అదనపు సౌలభ్యం లభిస్తుంది.
- మానవరహిత వైమానిక వ్యవస్థల నుంచి ఎదురయ్యే ముప్పులకు ప్రతిస్పందించే సైన్యం సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడం ఈ సేకరణ ఉద్దేశం.
- వాయు రక్షణ పరికరాలు, రక్షణ ఉత్పత్తుల తయారీలో దేశీయ సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించే దిశగా ఈ కొనుగోలును ఒక ముందడుగుగా మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది.
UPSC పరీక్షకు ప్రాధాన్యం
ఈ పరిణామం GS పేపర్ III పరిధిలో రక్షణ సాంకేతికతను పారిశ్రామిక స్వావలంబనతో అనుసంధానిస్తుంది. ప్రిలిమ్స్ దృష్ట్యా, BEL, LLLR(I) వ్యవస్థ, వైమానిక నిఘా మధ్య వాస్తవాధారిత సంబంధాన్ని అందిస్తుంది. మెయిన్స్ దృష్ట్యా, డ్రోన్లకు సంబంధించిన భద్రతా సవాళ్లు, బహుళ అంచెల వాయు రక్షణలో ముప్పుల గుర్తింపు పాత్ర, స్వదేశీ సేకరణ వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యాన్ని విశ్లేషించడానికి ఇది ఒక ఉదాహరణగా ఉపయోగపడుతుంది. రాడార్ నిర్వర్తించే నిఘా పాత్రకు, గుర్తించిన ముప్పును ఎదుర్కోవడానికి అవసరమైన ప్రత్యేక ఆయుధాలు లేదా ఎలక్ట్రానిక్ వ్యవస్థల పాత్రకు మధ్య తేడాను అభ్యర్థులు గుర్తించాలి.
ప్రిలిమ్స్ వాస్తవాలు
- ఒప్పందంలోని సంస్థలు: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ, భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్ (BEL).
- ఒప్పందం అంచనా విలువ: ₹770 కోట్లు.
- LLLR(I): మెరుగుపరచిన తక్కువ ఎత్తులో పనిచేసే తేలికపాటి రాడార్.
- నివేదించిన విధులు: వైమానిక లక్ష్యాలను గుర్తించడం, వాటి కదలికలను పర్యవేక్షించడం, ప్రాధాన్య క్రమంలో వర్గీకరించడం.
- నివేదించిన లక్ష్య వర్గాల్లో యుద్ధ విమానాల పరిమాణంలోని లక్ష్యాలు, మినీ, మైక్రో డ్రోన్లు ఉన్నాయి.
మెయిన్స్ సాధన ప్రశ్న
చిన్న మానవరహిత వైమానిక వ్యవస్థలు వాయు రక్షణను ఎలా క్లిష్టతరం చేస్తాయి? ఈ సవాళ్లను ఎదుర్కోవడంలో, భారతదేశ రక్షణ స్వావలంబనను బలోపేతం చేయడంలో స్వదేశీ నిఘా సాంకేతికతల పాత్రను చర్చించండి. (150 పదాలు)