సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షకు సిద్ధమయ్యే ముందు సిలబస్ పరిధిని, ప్రతి దశ ఉద్దేశాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి. ప్రిలిమ్స్ ఎంపిక దశ; మెయిన్స్, వ్యక్తిత్వ పరీక్ష మార్కులతో తుది ర్యాంకు నిర్ణయిస్తారు. తుది మెరిట్ మొత్తం 2,025 మార్కులు. తాజా UPSC నోటిఫికేషన్‌లోని అధికారిక సిలబస్‌నే తుది ఆధారంగా తీసుకోండి.
ప్రిలిమ్స్: రెండు ఆబ్జెక్టివ్ పేపర్లు
జనరల్ స్టడీస్ పేపర్ Iకు 200 మార్కులు. ఈ పేపర్‌లోని మార్కులు, CSAT అర్హత ఆధారంగా మెయిన్స్‌కు ఎంపిక జరుగుతుంది. పేపర్ II — CSAT — 200 మార్కుల అర్హత పేపర్; కనీసం 33% అవసరం. రెండు పేపర్లకూ హాజరు కావాలి. ప్రిలిమ్స్ మార్కులు తుది ర్యాంకులో కలపరు.
- జాతీయ, అంతర్జాతీయ ప్రాధాన్యం ఉన్న సమకాలీన అంశాలు.
- భారత చరిత్ర మరియు భారత జాతీయోద్యమం.
- భారత, ప్రపంచ భౌతిక, సామాజిక, ఆర్థిక భూగోళశాస్త్రం.
- రాజ్యాంగం, రాజకీయ వ్యవస్థ, పంచాయతీరాజ్, ప్రజా విధానాలు, హక్కుల అంశాలు.
- ఆర్థిక, సామాజిక అభివృద్ధి; సుస్థిర అభివృద్ధి, పేదరికం, సమ్మిళిత వృద్ధి, జనాభా, సామాజిక రంగ కార్యక్రమాలు.
- పర్యావరణ వ్యవస్థలు, జీవవైవిధ్యం, వాతావరణ మార్పు మరియు సాధారణ శాస్త్రం.
- CSAT: అవగాహన, కమ్యూనికేషన్ సహా వ్యక్తుల మధ్య నైపుణ్యాలు, తార్కిక విశ్లేషణ, నిర్ణయ సామర్థ్యం, సాధారణ మానసిక సామర్థ్యం, పదో తరగతి స్థాయి సంఖ్యాజ్ఞానం మరియు డేటా విశ్లేషణ.
మెయిన్స్: తొమ్మిది వివరణాత్మక పేపర్లు
మెయిన్స్‌లో తొమ్మిది పేపర్లు ఉంటాయి. పేపర్ A — భారతీయ భాష, పేపర్ B — ఇంగ్లీష్ — ఒక్కొక్కటి 300 మార్కుల అర్హత పేపర్లు. వీటి మార్కులు మెరిట్‌లో కలపరు; మినహాయింపులు నోటిఫికేషన్ ప్రకారం వర్తిస్తాయి. ఎస్సే, నాలుగు GS పేపర్లు, రెండు ఆప్షనల్ పేపర్లకు ఒక్కొక్కటి 250 మార్కులు; మెరిట్‌కు కలిపి 1,750 మార్కులు.
| పేపర్ | ముఖ్యాంశాలు | మార్కులు |
|---|---|---|
| ఎస్సే | విషయానికి అనుగుణంగా క్రమబద్ధమైన వాదన, ఉదాహరణలు, సమతుల్య ముగింపు | 250 |
| GS I | భారత వారసత్వం, సంస్కృతి; చరిత్ర; ప్రపంచ భూగోళశాస్త్రం; సమాజం | 250 |
| GS II | పాలన, రాజ్యాంగం, రాజకీయ వ్యవస్థ, సామాజిక న్యాయం, అంతర్జాతీయ సంబంధాలు | 250 |
| GS III | సాంకేతికత, ఆర్థిక అభివృద్ధి, జీవవైవిధ్యం, పర్యావరణం, భద్రత, విపత్తు నిర్వహణ | 250 |
| GS IV | నైతికత, సమగ్రత, అభిరుచి; కేస్ స్టడీలు | 250 |
| ఆప్షనల్ I మరియు II | ఎంచుకున్న ఆప్షనల్ అంశంలో లోతైన అవగాహన | 250 + 250 |
GS I: చరిత్ర, సంస్కృతి, సమాజం, భూగోళశాస్త్రం
- ప్రాచీన నుంచి ఆధునిక కాలం వరకు కళారూపాలు, సాహిత్యం, వాస్తుశిల్పం; ఆధునిక భారత చరిత్ర, స్వాతంత్ర్య పోరాటం.
- స్వాతంత్ర్యం తర్వాత ఏకీకరణ, పునర్వ్యవస్థీకరణ; పారిశ్రామిక విప్లవం, ప్రపంచ యుద్ధాలు, వలసవాదం, వలస విముక్తి, రాజకీయ సిద్ధాంతాలు.
- భారత సమాజ వైవిధ్యం, మహిళల పాత్ర, జనాభా, పేదరికం, పట్టణీకరణ, ప్రపంచీకరణ ప్రభావం, సామాజిక సాధికారత, మతతత్వం, ప్రాంతీయత, లౌకికవాదం.
- ప్రపంచ భౌతిక భూగోళశాస్త్రం, సహజ వనరుల పంపిణీ, పరిశ్రమల స్థానం, భూకంపాలు, సునామీలు, అగ్నిపర్వతాలు, తుఫానులు, భౌగోళిక లక్షణాల్లో మార్పులు.
GS II: రాజ్యాంగం, పాలన, సామాజిక న్యాయం
- రాజ్యాంగ పరిణామం, ముఖ్య లక్షణాలు, సవరణలు, మౌలిక నిర్మాణం; కేంద్ర–రాష్ట్ర సంబంధాలు, సమాఖ్య సవాళ్లు, అధికారాల వికేంద్రీకరణ.
- అధికారాల విభజన, పార్లమెంట్, రాష్ట్ర శాసనసభలు, కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ, న్యాయవ్యవస్థ, రాజ్యాంగ మరియు నియంత్రణ సంస్థలు.
- ప్రభుత్వ విధానాలు, అభివృద్ధి ప్రక్రియలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, సంక్షేమ పథకాలు, బలహీన వర్గాల రక్షణ, ఆరోగ్యం, విద్య, పేదరికం, ఆకలి.
- పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం, ఈ-పాలన, పౌర సేవలు; భారత విదేశాంగం, పొరుగు దేశాలు, ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు, అంతర్జాతీయ సంస్థలు.
GS III: ఆర్థిక వ్యవస్థ, పర్యావరణం, భద్రత
- భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ, ప్రణాళిక, వనరుల సమీకరణ, వృద్ధి, అభివృద్ధి, ఉపాధి, సమ్మిళిత వృద్ధి, ప్రభుత్వ బడ్జెట్.
- పంటలు, సాగునీరు, వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల నిల్వ, రవాణా, మార్కెటింగ్, సబ్సిడీలు, కనీస మద్దతు ధర, ఆహార భద్రత, భూసంస్కరణలు.
- సరళీకరణ ప్రభావం, పరిశ్రమలు, మౌలిక వసతులు, పెట్టుబడి నమూనాలు; శాస్త్రసాంకేతిక పురోగతి, అంతరిక్షం, కంప్యూటర్లు, జీవసాంకేతికత, మేధో సంపత్తి.
- పర్యావరణ సంరక్షణ, కాలుష్యం, పర్యావరణ ప్రభావ అంచనా; విపత్తు నిర్వహణ, అంతర్గత భద్రత, సైబర్ భద్రత, సరిహద్దు నిర్వహణ, ఉగ్రవాదం, మనీ లాండరింగ్.
GS IV: నైతికత మరియు కేస్ స్టడీలు
- నైతికత స్వభావం, మానవ విలువలు, కుటుంబం, సమాజం, విద్యాసంస్థల పాత్ర; వైఖరి మరియు ప్రవర్తన.
- సివిల్ సర్వీసులకు అవసరమైన సమగ్రత, నిష్పాక్షికత, తటస్థత, ప్రజాసేవ పట్ల అంకితభావం, సానుభూతి, సహనం.
- భావోద్వేగ ప్రజ్ఞ, భారత మరియు ప్రపంచ నైతిక తత్వవేత్తలు; ప్రజా పరిపాలనలో నైతిక సమస్యలు.
- పాలనలో నిజాయితీ, సమాచార హక్కు, నైతిక నియమావళి, పౌర చార్టర్లు, ప్రజాధన వినియోగం, అవినీతి సవాళ్లు; నిర్ణయాలను సమర్థించే కేస్ స్టడీలు.
వ్యక్తిత్వ పరీక్ష: 275 మార్కులు
వ్యక్తిత్వ పరీక్ష మీ ప్రజాసేవకు అనుకూలత, ఆలోచనా స్పష్టత, సమతుల్య తీర్పు, నిజాయితీని పరిశీలిస్తుంది. DAFలోని విద్య, స్వస్థలం, అభిరుచులు, ఉద్యోగ అనుభవం మరియు సమకాలీన అంశాలపై సిద్ధం కావాలి. మెయిన్స్ 1,750 + వ్యక్తిత్వ పరీక్ష 275 = తుది మెరిట్ 2,025 మార్కులు.
సిలబస్‌ను అధ్యయన ప్రణాళికగా మార్చడం
- NCERT పుస్తకాలతో పునాది వేసి, ప్రతి అంశానికి ఒక ప్రామాణిక గ్రంథాన్ని ఎంచుకోండి.
- సిలబస్‌లోని ప్రతి వాక్యానికి గత ప్రశ్నలను జతచేసి ఏ స్థాయి అవగాహన అవసరమో గుర్తించండి.
- రోజువారీ వార్తలను GS అంశాలతో అనుసంధానించి సంక్షిప్త తెలుగు నోట్స్ తయారుచేయండి.
- CSATను నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వారానికి కేటాయించిన సమయంతో సాధన చేయండి.
- మెయిన్స్ జవాబు రచన, ఎస్సే, ఆప్షనల్‌ను ప్రిలిమ్స్ తర్వాత మాత్రమే ప్రారంభించవద్దు.
- పునశ్చరణ, సమయపరిమితి పరీక్షలు, తప్పుల విశ్లేషణకు ప్రత్యేక స్థానం ఇవ్వండి.
ప్రిలిమ్స్ మార్కులు తుది ర్యాంకుకు కలుస్తాయా?
లేదు. తుది ర్యాంకు మెయిన్స్ 1,750 మరియు వ్యక్తిత్వ పరీక్ష 275 మార్కుల ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారు.
CSATలో అర్హతకు ఎంత అవసరం?
కనీసం 33%. GS Iలో అధిక మార్కులు వచ్చినా CSAT అర్హత సాధించాలి.
ఆప్షనల్‌ను ఎలా ఎంచుకోవాలి?
మీ ఆసక్తి, విద్యా నేపథ్యం, సిలబస్, అధ్యయన వనరులు, జవాబు రచన సామర్థ్యాన్ని పరిగణించండి. సోషియాలజీ, ఆంత్రోపాలజీ, పొలిటికల్ సైన్స్ కోచింగ్ ప్రజ్ఞలో అందుబాటులో ఉంది.