DPDP చట్టం, ఆరోగ్య సంరక్షణ: సిబ్బందికి శిక్షణ, రోగులకు రక్షణ, సేవల ప్రాప్యత పరిరక్షణ
డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం, 2023ను భారతదేశం దశలవారీగా అమలు చేస్తున్న నేపథ్యంలో, ఆరోగ్య సంస్థలు చట్టానికి అనుగుణంగా తమ సిబ్బంది, వ్యవస్థలు, రోగులతో సంబంధమున్న ప్రక్రియలను సిద్ధం చేసుకోవాలి. చికిత్సలో జాప్యం లేకుండా, చట్టపాలనకు అయ్యే వ్యయాలను అసమానంగా రోగులపై మోపకుండా సున్నితమైన రోగి సమాచారాన్ని రక్షించడం ప్రధాన సవాలు.
Reference view accompanying coverage of healthcare data protection in India. Preparing for the DPDP Act requires staff training and safeguards that protect patient information without delaying care.
Image: The Hindu
Why in news
తదుపరి అమలు మైలురాళ్లకు ముందే ప్రభుత్వ మద్దతుతో మౌలిక సదుపాయాలు, ఆరోగ్య సిబ్బందికి శిక్షణ అవసరమని అందించిన హిందూ సంపాదకీయం సూచిస్తుంది. సమ్మతి నిర్వాహకులకు సంబంధించిన నిబంధనలు నవంబర్ 13, 2026న, మిగిలిన ప్రధాన బాధ్యతలు మే 13, 2027న అమలులోకి వస్తాయని అది పేర్కొంటుంది.
₹250 కోట్లు
సహేతుకమైన భద్రతా చర్యలు తీసుకోనందుకు గరిష్ఠ జరిమానా
17.7%
సమగ్ర ICT వ్యవస్థ వల్ల PHC బడ్జెట్‌లో అంచనా పెరుగుదల
400 PHCs
ఉమ్మడి ICT వ్యయాలను నమూనా ద్వారా అంచనా వేసేందుకు ఉపయోగించిన పరిమాణం
సుమారు 6%
ఉమ్మడి స్థాయిలో ప్రతి PHCకు అంచనా అదనపు వ్యయం
43.4%
మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయంలో ప్రజలు నేరుగా తమ జేబు నుంచి చేసే వ్యయం వాటా, 2022–23
Background
డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం, 2023 వివిధ రంగాలకు వర్తించే చట్టం. డిజిటల్ రూపంలో సేకరించిన సమాచారంతో పాటు ఆఫ్‌లైన్‌లో సేకరించి అనంతరం డిజిటలీకరించిన సమాచారంతో కూడిన డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటాను ఇది నియంత్రిస్తుంది. వైద్య గోప్యతకు సంబంధించిన వృత్తిపరమైన బాధ్యతలు, ఇతర వర్తించే చట్టబద్ధ అవసరాలతో పాటు ఇది అమలవుతుంది. సుప్రీంకోర్టు పుట్టస్వామి తీర్పు గోప్యతను అధికరణం 21తో సహా రాజ్యాంగ రక్షణ పొందిన ప్రాథమిక హక్కుగా గుర్తించింది. సురక్షితమైన, నిరంతర వైద్య సంరక్షణను అందించడానికి అత్యంత వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని అధీకృత నిపుణుల మధ్య తరచుగా వేగంగా పంచుకోవాల్సి ఉండటం వల్ల ఆరోగ్య రంగంలో అమలుకు ప్రత్యేక సమస్య ఎదురవుతుంది.
రోగి సమాచారానికి ఈ చట్టం సూచించేది ఏమిటి?
సాధారణంగా రోగి డేటా సంబంధిత వ్యక్తి కాగా, ప్రాసెసింగ్ ప్రయోజనాన్ని, పద్ధతులను నిర్ణయించే ఆసుపత్రి డేటా విశ్వస్తుడిగా ఉంటుంది. ఆసుపత్రి తరఫున సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేసే సాంకేతిక సేవా ప్రదాత డేటా ప్రాసెసర్ కావచ్చు. ఈ పాత్రలు కేవలం ఒప్పందాల్లోని పేర్లపై కాకుండా వాస్తవ విధులపై ఆధారపడతాయి; డేటా సంబంధిత వ్యక్తి అనే పదం ఒక్కటే సమాచారంపై ఆస్తి యాజమాన్య హక్కును కల్పించదు.
చికిత్సకు ఇచ్చే సమ్మతి, వ్యక్తిగత డేటాను ప్రాసెస్ చేయడానికి ఇచ్చే సమ్మతి వేర్వేరు ప్రయోజనాలకు ఉద్దేశించినవి. స్కాన్ లేదా వైద్య ప్రక్రియకు అంగీకరించడం, దాని ద్వారా లభించే సమాచారాన్ని ఆ తర్వాత ఏ విధంగానైనా ఉపయోగించడానికి సంపూర్ణ అనుమతి కాదు. అయితే, వైద్య అత్యవసర పరిస్థితులకు స్పందించడం, అంటువ్యాధుల వ్యాప్తి లేదా ప్రజారోగ్యానికి ఇతర ముప్పుల సమయంలో నిర్దిష్ట చర్యలు తీసుకోవడం సహా, నిర్దేశిత చట్టబద్ధ వినియోగాల కోసం ప్రాసెసింగ్‌ను ఈ చట్టం అనుమతిస్తుంది.
సహేతుకమైన భద్రతా చర్యలు, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, వ్యక్తిగత డేటాకు సంబంధించిన హక్కులకు ఈ చట్టం వీలు కల్పిస్తుంది. వర్తించే చట్టబద్ధ నిల్వ అవసరాలతో కలిపి సవరణ, తొలగింపులను అర్థం చేసుకోవాలి; వైద్య రికార్డును నిల్వ ఉంచాలనే చట్టబద్ధ బాధ్యతను తొలగింపు అభ్యర్థన స్వయంచాలకంగా అధిగమించదు.
- ప్రతి ముఖ్యమైన డేటా ప్రాసెసింగ్ కార్యకలాపానికి చట్టబద్ధ ఆధారాన్ని, ప్రయోజనాన్ని ఆసుపత్రులు గుర్తించాలి.
- సమ్మతి నోటీసులు సమాచార ప్రతిపాదిత వినియోగాన్ని స్పష్టమైన, సులభంగా అర్థమయ్యే భాషలో వివరించాలి.
- నిర్దేశిత ముఖ్యమైన డేటా విశ్వస్తుడికి చట్టబద్ధ డేటా పరిరక్షణ అధికారి అవసరం; ప్రతి ఆసుపత్రికి ఈ నిబంధన స్వయంచాలకంగా వర్తించదు.
Infographic
సిబ్బందికి శిక్షణ
ఆచరణాత్మక, పాత్రలకు అనుగుణమైన డేటా అక్షరాస్యతను పెంపొందించాలి.
వ్యవస్థలకు భద్రత
తగిన ప్రాప్యత నియంత్రణలు, ఆడిట్ జాడలు, ఘటనల స్పందనను ఉపయోగించాలి.
రోగులకు మద్దతు
స్పష్టమైన నోటీసులు, సహాయంతో కూడిన ప్రక్రియలు, ఫిర్యాదుల పరిష్కారాన్ని అందించాలి.
సామర్థ్యాన్ని పంచుకోవడం
చట్టపాలన సాధనాలు, సైబర్ భద్రతా మద్దతును ఉమ్మడిగా సమకూర్చాలి.
వైద్య సేవల పరిరక్షణ
చికిత్సలో జాప్యాన్ని, రోగులపై అసమాన వ్యయ భారాన్ని నివారించాలి.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
ఆరోగ్య రంగంలో కార్యాచరణ అవసరాలను పరిగణించే చట్టపాలన ఎందుకు అవసరం?
ఆసుపత్రులు నిరంతరం వైద్య గమనికలు, ప్రయోగశాల నివేదికలు, ఔషధ సూచనలు, పర్యవేక్షణ రికార్డులను రూపొందిస్తాయి. వైద్యులు, నర్సులు, సాంకేతిక నిపుణులు, పరిపాలనా సిబ్బందికి వేర్వేరు స్థాయుల ప్రాప్యత అవసరం. అతిగా నియంత్రించే వ్యవస్థలు చికిత్సకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు; అపరిమిత ప్రాప్యత దుర్వినియోగం, అనధికార వెల్లడికి అవకాశాలను సృష్టిస్తుంది.
బీమా క్లెయిమ్‌లు, రోగనిర్ధారణ నెట్‌వర్క్‌లు, టెలిమెడిసిన్ సేవలు, క్లౌడ్ వేదికల ద్వారా సమాచారం ఆసుపత్రి వెలుపలికీ వెళుతుంది. అనధికారిక సందేశ మార్పిడి విధానాలను పరిశీలించాలి; సౌలభ్యం ఒక్కటే చట్టబద్ధ ప్రాసెసింగ్ లేదా తగిన భద్రతకు ఆధారం కాదు. అందువల్ల చట్టపాలన సేవా సరఫరాదారులతో సహా మొత్తం సమాచార శృంఖలాన్ని కవర్ చేయాలి.
- ఉమ్మడి లాగిన్ వివరాలు లేదా అపరిమిత రికార్డు ప్రాప్యతకు బదులుగా పాత్రల ఆధారిత ప్రాప్యతను ఉపయోగించాలి.
- వినియోగ నమోదుతో, తదుపరి సమీక్షతో కూడిన నియంత్రిత అత్యవసర ప్రాప్యతను అందించాలి.
- తగిన సందర్భాల్లో గుప్తీకరణ లేదా సమాచార మాస్కింగ్‌ను అమలు చేయాలి; బ్యాకప్‌లను నిర్వహించి, ఆడిట్ జాడలను భద్రపరచాలి.
- సేవా సరఫరాదారుల బాధ్యతలను నిర్వచించి, డేటా ఉల్లంఘనలకు స్పందించేందుకు ఆచరణాత్మక విధానాలను ఏర్పాటు చేయాలి.
శిక్షణ, సంస్థాగత సామర్థ్యం: లోపించిన పునాదులు
వైద్యం, నర్సింగ్, అనుబంధ ఆరోగ్య సేవలు, ఆసుపత్రి పరిపాలన, ఆరోగ్య IT రంగాలన్నింటినీ కవర్ చేసే ఏకరీతి DPDP-ఆధారిత పాఠ్యప్రణాళిక లేకపోవడాన్ని సంపాదకీయం గుర్తిస్తుంది. వృత్తి నైతికత బోధన ఒక్కటే ప్రాప్యతను అమర్చడం, డేటా నోటీసులను వివరించడం, రికార్డులను నిర్వహించడం లేదా అనుమానిత డేటా ఉల్లంఘనకు స్పందించడం నేర్పలేదు.
శిక్షణ పాత్రలకు అనుగుణంగా ఉండి, రోజువారీ వైద్య కార్యప్రవాహాల్లో భాగంగా ఉండాలి. నర్సు, క్లెయిమ్‌ల అధికారి, ప్రయోగశాల సాంకేతిక నిపుణుడు, సాఫ్ట్‌వేర్ నిర్వాహకుడు వేర్వేరు ప్రమాదాలను ఎదుర్కొంటారు. చట్టబద్ధ డేటా పరిరక్షణ అధికారి నియామకం అవసరం లేని చోట కూడా, సంస్థల్లో స్పష్టంగా గుర్తించిన డేటా పాలన బాధ్యుడు ఉండాలి.
- వైద్య సిబ్బందికి సముచిత ప్రాప్యత, సురక్షిత సమాచార భాగస్వామ్యం, రోగులతో సంభాషణపై ఆచరణాత్మక శిక్షణ అవసరం.
- పరిపాలనా సిబ్బందికి క్లెయిమ్‌ల ప్రాసెసింగ్, గుర్తింపు ధృవీకరణ, ఫిర్యాదుల నిర్వహణపై శిక్షణ అవసరం.
- IT బృందాలు, సేవా సరఫరాదారులకు ప్రాప్యత అమరికలు, ఆడిట్ జాడలు, సురక్షిత బ్యాకప్‌లు, ఘటనలను ఉన్నత స్థాయికి నివేదించడంలో నైపుణ్యం అవసరం.
- ప్రవేశ శిక్షణ, పునశ్చరణ సాధనలు, అనుకరణ ఘటనలు కేవలం హాజరును నమోదు చేయకుండా ప్రవర్తనను పరీక్షించాలి.
ఖర్చు ఎవరిది: చికిత్సకు అడ్డంకులు పెంచకుండా గోప్యత రక్షణ
సురక్షిత వ్యవస్థలు, సిబ్బంది సమయం, న్యాయ సహాయం, నిరంతర చట్టపాలన వాస్తవ వ్యయాలను కలిగిస్తాయి. జాతీయ ఆరోగ్య ఖాతాలు 2022–23 ప్రకారం మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయంలో ప్రజలు నేరుగా తమ జేబు నుంచి చేసే వ్యయం 43.4%గా ఉందని సంపాదకీయం పేర్కొంటుంది. అందువల్ల అదనపు చట్టపాలన వ్యయాలను రోగులపై మోపడం ఆర్థిక రక్షణను దెబ్బతీయవచ్చు.
ప్రస్తావించిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, సమగ్ర సమాచార, ప్రసార వ్యవస్థ పట్టణ PHC వార్షిక ఆర్థిక బడ్జెట్‌ను 17.7% పెంచుతుంది; అయితే 400 PHCsకు విస్తరించి నమూనా అంచనా వేసినప్పుడు ప్రతి PHCకు అదనపు వ్యయం సుమారు 6%కు తగ్గుతుంది. ఇవి సమగ్ర ICT వ్యవస్థకు సంబంధించిన అంచనాలు; DPDP చట్టపాలన వ్యయాలకు ప్రత్యక్ష అంచనాలు కావు. ఉమ్మడి మౌలిక సదుపాయాల సామర్థ్యాన్ని చూపడమే వీటి విధానపరమైన ప్రాధాన్యం.
ప్రభుత్వ మద్దతుతో ఉమ్మడి సాధనాలు, నమూనా ఒప్పందాలు, సైబర్ భద్రతా సహాయం, ఆరోగ్య రంగానికి ప్రత్యేక మార్గదర్శకత్వం అందిస్తే పునరావృత వ్యయాలను తగ్గించవచ్చు. అమలుకు తోడ్పడేందుకు యూనిఫైడ్ హెల్త్ ఇంటర్‌ఫేస్‌తో సహా ABDM వ్యవస్థను ఉపయోగించాలని సంపాదకీయం ప్రతిపాదిస్తుంది. ఇటువంటి మద్దతులోనూ ప్రత్యేక గోప్యత, భద్రతా రూపకల్పన అవసరం; పరస్పర అనుసంధాన సామర్థ్యం ఒక్కటే చట్టపాలనను నిర్ధారించదు.
- PHCs, చిన్న ఆసుపత్రులు, రోగనిర్ధారణ కేంద్రాలకు సాంకేతిక, ఆర్థిక సహాయంలో ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
- ప్రతి సంస్థ వేర్వేరు పరిష్కారాలను కొనుగోలు చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా, సంస్థల అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉమ్మడి వనరులను రూపొందించాలి.
- అధికారిక చట్టపాలనతో పాటు రోగుల సేవల ప్రాప్యత, సిబ్బంది సామర్థ్యం ఆధారంగా అమలును కొలవాలి.
| అంశం | కార్యాచరణ స్పందన | రోగులకు సేవల ప్రాప్యతను కాపాడే చర్య |
|---|---|---|
| చికిత్స సమ్మతి, డేటా సమ్మతి మధ్య తేడా | చికిత్స సమ్మతికి వేరుగా డేటా ప్రాసెసింగ్ ప్రయోజనాలను వివరించాలి | సంపూర్ణ అనుమతులు, అనవసరంగా సంక్లిష్టమైన పత్రాలను నివారించాలి |
| అనేకమంది నిపుణులు రికార్డులను వినియోగించడం | పాత్రల ఆధారిత అనుమతులు, ఆడిట్ జాడలను ఉపయోగించాలి | సకాలంలో చికిత్సకు అవసరమైన నియంత్రిత ప్రాప్యతను అందించాలి |
| వైద్య అత్యవసర పరిస్థితులు | సంబంధిత చట్టబద్ధ వినియోగ నిబంధనను వర్తింపజేయాలి | సమ్మతి ప్రక్రియను అత్యవసర చికిత్సకు నివారించదగిన అడ్డంకిగా మార్చకూడదు |
| మూడవ పక్షాలకు డేటా ప్రవాహాలు | సమాచార వెల్లడింపులను గుర్తించి, సేవా సరఫరాదారుల బాధ్యతలను నిర్వచించాలి | విచక్షణారహిత సమాచార భాగస్వామ్యం లేకుండా అవసరమైన రిఫరల్స్, క్లెయిమ్‌లను సాధ్యంచేయాలి |
| సవరణ, తొలగింపు | సులభంగా వినియోగించగల అభ్యర్థనల నిర్వహణ ప్రక్రియలను ఏర్పాటు చేయాలి | చట్టబద్ధ నిల్వ అవసరాలను స్పష్టంగా వివరించాలి |
| చిన్న ఆరోగ్య సంస్థల సామర్థ్య పరిమితులు | ఉమ్మడి సాధనాలు, శిక్షణ, సాంకేతిక మద్దతు అందించాలి | చట్టపాలన వ్యయాలను రోగులపై మోపే ఒత్తిడిని తగ్గించాలి |
- 1. ఆరోగ్య సంరక్షణకు సంబంధించిన ప్రయోజనాన్ని గుర్తించి, అవసరమైన సమాచారాన్ని నిర్ధారించాలి.
- 2. డేటా ప్రాసెసింగ్ చెల్లుబాటయ్యే సమ్మతిపైనా లేదా నిర్దిష్ట చట్టబద్ధ వినియోగంపైనా ఆధారపడుతుందో నిర్ణయించాలి.
- 3. సంబంధిత సమాచారాన్ని సులభంగా అర్థమయ్యేలా వివరించి, అవసరమైన సందర్భాల్లో సమ్మతి పొందాలి.
- 4. తగిన రక్షణ చర్యలతో డేటాను ప్రాసెస్ చేయడానికి అధీకృత సిబ్బందిని, సేవా ప్రదాతలను అనుమతించాలి.
- 5. ఆడిట్ జాడలను నిర్వహించాలి, ఘటనలకు స్పందించాలి, ఫిర్యాదుల పరిష్కారాన్ని అందించాలి.
- 6. డేటా నిల్వను సమీక్షించి, వర్తించే చట్టానికి లోబడి సవరణ లేదా తొలగింపును సులభతరం చేయాలి.
2017
సుప్రీంకోర్టు పుట్టస్వామి తీర్పు గోప్యతను ప్రాథమిక హక్కుగా గుర్తించింది.
2023
పార్లమెంటు డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టాన్ని రూపొందించింది.
నవంబర్ 13, 2025
అందించిన సంపాదకీయం ప్రకారం, ప్రభుత్వం DPDP నియమాలను నోటిఫై చేసింది.
నవంబర్ 13, 2026
అందించిన సంపాదకీయం ప్రకారం, సమ్మతి నిర్వాహకులకు సంబంధించిన నిబంధనలు అమలులోకి రావాల్సి ఉంది.
మే 13, 2027
అందించిన సంపాదకీయం ప్రకారం, మిగిలిన ప్రధాన బాధ్యతలు అమలులోకి రావాల్సి ఉంది.
Significance, challenges & way forward
Significance
- వైద్య సమాచారానికి విశ్వసనీయ రక్షణ డిజిటల్ ఆరోగ్య సేవలపై రోగుల నమ్మకాన్ని బలపరుస్తుంది.
- పాత్రలకు అనుగుణమైన శిక్షణ చట్టబద్ధ విధులను సేవలందించే స్థాయిలో సురక్షిత ప్రవర్తనగా మార్చగలదు.
- ఉమ్మడి మౌలిక సదుపాయాలు అభివృద్ధి వ్యయాలను పునరావృతం చేయకుండా చిన్న సంస్థలు ప్రమాణాలను పాటించడానికి తోడ్పడతాయి.
- సులభంగా అర్థమయ్యే నోటీసులు, అందుబాటులోని ఫిర్యాదు వ్యవస్థలు పరిమిత డిజిటల్ అక్షరాస్యత ఉన్న రోగులకు గోప్యత హక్కులను అర్థవంతం చేయగలవు.
- సక్రమంగా రూపొందించిన నియంత్రణలు గోప్యతను, సకాల వైద్య ప్రాప్యతను పరస్పర విరుద్ధ లక్ష్యాలుగా కాకుండా సమన్వయపరచగలవు.
Challenges
- డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, సిబ్బంది లభ్యతలో అసమానతలు ఏకరీతి కార్యాచరణ సన్నద్ధతను కష్టతరం చేస్తాయి.
- సరిగా రూపొందించని సమ్మతి ప్రక్రియలు కేవలం పత్రాల పూరణకు పరిమితం కావచ్చు లేదా అవసరమైన చికిత్సలో జాప్యం కలిగించవచ్చు.
- బీమా, రోగనిర్ధారణ, టెలిమెడిసిన్, క్లౌడ్ సేవల నెట్‌వర్క్‌లు సంక్లిష్ట జవాబుదారీతన శృంఖలాలను సృష్టిస్తాయి.
- నిధుల సమీకరణ, కొనుగోలు ఏర్పాట్లు సేవలు అందుబాటు ధరల్లో ఉండేలా చూడకపోతే చట్టపాలన వ్యయం రోగులపై మోపబడవచ్చు.
- ప్రాప్యత నియంత్రణలు, అంతరాయాలను తట్టుకునే సామర్థ్యం, పర్యవేక్షణను రూపకల్పనలో చేర్చకపోతే కేంద్రీకృత ఉమ్మడి మౌలిక సదుపాయాలు భద్రతా ప్రమాదాలను కేంద్రీకరించవచ్చు.
- డేటా ఉల్లంఘనలను నివారించేందుకు అవసరమైన సిబ్బంది నైపుణ్యం, సాంకేతిక సామర్థ్యానికి జరిమానా-కేంద్రిత విధానం ప్రత్యామ్నాయం కాలేదు.
Way forward
- చట్టబద్ధ విధులను, సిఫారసు చేసిన కార్యాచరణ పద్ధతులను వేరు చేసే ఆరోగ్య రంగ ప్రత్యేక అమలు మార్గదర్శకాలను రూపొందించాలి.
- వైద్య, నర్సింగ్, అనుబంధ ఆరోగ్య సేవలు, పరిపాలన, ఆరోగ్య IT విద్యలో ఆచరణాత్మక డేటా పరిరక్షణ పాఠ్యాంశాలను చేర్చాలి.
- నమూనా నోటీసులు, సేవా సరఫరాదారుల ఒప్పందాలు, భద్రతా మద్దతు, శిక్షణ సామగ్రితో సహా ఉమ్మడి చట్టపాలన వనరులకు నిధులు సమకూర్చాలి.
- వైద్య సేవలు పొందడానికి డిజిటల్ నైపుణ్యాన్ని షరతుగా పెట్టకుండా, సహాయంతో కూడిన, స్థానిక భాషల్లో రోగి సమాచార మార్పిడిని అందించాలి.
- డేటా పాలనకు స్పష్టమైన సంస్థాగత బాధ్యతను కేటాయించి, చట్టపరంగా అవసరమైన చోట చట్టబద్ధ డేటా పరిరక్షణ అధికారులను నియమించాలి.
- వాస్తవ పరిస్థితులను ప్రతిబింబించే సాధనల ద్వారా అత్యవసర ప్రాప్యత ఏర్పాట్లు, డేటా ఉల్లంఘన స్పందన, ఫిర్యాదుల నిర్వహణను పరీక్షించాలి.
- చికిత్స జాప్యాలు, సేవల నుంచి మినహాయింపు లేదా రోగుల రుసుములు పెరగకుండా అమలు గోప్యతను మెరుగుపరుస్తుందో లేదో పర్యవేక్షించాలి.
Key terms
- డేటా సంబంధిత వ్యక్తి (Data principal)
- వ్యక్తిగత డేటా ఎవరికి సంబంధించినదో ఆ వ్యక్తి; రోగి రికార్డు విషయంలో సాధారణంగా రోగి.
- డేటా విశ్వస్తుడు (Data fiduciary)
- వ్యక్తిగత డేటాను ప్రాసెస్ చేసే ప్రయోజనాన్ని, పద్ధతులను నిర్ణయించే వ్యక్తి లేదా సంస్థ.
- డేటా ప్రాసెసర్
- డేటా విశ్వస్తుడి తరఫున వ్యక్తిగత డేటాను ప్రాసెస్ చేసే వ్యక్తి లేదా సంస్థ.
- ముఖ్యమైన డేటా విశ్వస్తుడు (Significant Data Fiduciary)
- కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన, అదనపు చట్టబద్ధ బాధ్యతలకు లోబడే డేటా విశ్వస్తుడు లేదా విశ్వస్తుల వర్గం.
- సమ్మతి నిర్వాహకుడు
- సులభంగా వినియోగించగల, పారదర్శకమైన, పరస్పర అనుసంధానంతో పనిచేసే వేదిక ద్వారా వ్యక్తులు సమ్మతి ఇవ్వడానికి, నిర్వహించడానికి, సమీక్షించడానికి, ఉపసంహరించుకోవడానికి వీలు కల్పించే, డేటా పరిరక్షణ బోర్డులో నమోదైన వ్యక్తి.
- కొన్ని చట్టబద్ధ వినియోగాలు
- నిర్వచిత వైద్య అత్యవసర, ప్రజారోగ్య పరిస్థితులతో సహా డేటా ప్రాసెసింగ్‌ను అనుమతించే DPDP చట్టంలోని నిర్దిష్ట ఆధారాలు.
- పాత్రల ఆధారిత ప్రాప్యత
- సిబ్బంది అధీకృత బాధ్యతలకు అనుగుణంగా సమాచార ప్రాప్యతను పరిమితం చేసే వ్యవస్థ.
- ఆడిట్ జాడ
- సమాచారాన్ని ఎవరు వినియోగించారో లేదా దానిపై ఎవరు చర్య తీసుకున్నారో నిర్ధారించడానికి, దర్యాప్తుకు తోడ్పడే వ్యవస్థ కార్యకలాపాల నమోదు.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. ఆరోగ్య రంగంలో DPDP చట్టానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. రోగి సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేసే ప్రయోజనాన్ని, పద్ధతులను నిర్ణయించే ఆసుపత్రి సాధారణంగా డేటా విశ్వస్తుడిగా వ్యవహరిస్తుంది. 2. ప్రతి ఆసుపత్రి స్వయంచాలకంగా చట్టబద్ధ డేటా పరిరక్షణ అధికారిని నియమించాల్సి ఉంటుంది. 3. ఆసుపత్రి తరఫున సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేసే సేవా ప్రదాత డేటా ప్రాసెసర్‌గా వ్యవహరించవచ్చు. పై ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q2. రోగి సమాచారానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. రోగనిర్ధారణ ప్రక్రియకు ఇచ్చిన సమ్మతి, దాని ఫలితంగా లభించే డేటాను ఆ తర్వాత ఏ విధంగానైనా ఉపయోగించడానికి అనుమతిస్తుంది. 2. నిర్దిష్ట వైద్య అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ప్రాసెసింగ్‌ను DPDP చట్టం అనుమతిస్తుంది. 3. రోగి డేటా తొలగింపు అభ్యర్థన ప్రతి చట్టబద్ధ రికార్డు నిల్వ అవసరాన్నీ తప్పనిసరిగా అధిగమిస్తుంది. పై ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి?
Q3. ఆసుపత్రి సమాచార వ్యవస్థలో పాత్రల ఆధారిత ప్రాప్యతను కింది వాటిలో ఏది ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?
Q4. భారతదేశంలో గోప్యతకు గల రాజ్యాంగ ప్రాతిపదికకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. పుట్టస్వామి తీర్పు గోప్యతను ప్రాథమిక హక్కుగా గుర్తించింది. 2. వైద్య రికార్డుల పరిరక్షణకు సమాచార గోప్యతకు ఎలాంటి సంబంధం లేదు. పై ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి?
Mains practice questions
GS 2 · 15 marks · 250 words
ఆరోగ్య రంగంలో DPDP చట్టాన్ని సమర్థంగా అమలు చేయడానికి కేవలం చట్టపాలన కాకుండా సంస్థాగత సామర్థ్యం అవసరం. అందుబాటులో, భరించగల ధరల్లో ఆరోగ్య సేవలకు భంగం కలగకుండా భారతదేశం రోగి డేటాను ఎలా రక్షించగలదో చర్చించండి.
Frequently asked questions
చికిత్సకు ఇచ్చిన సమ్మతి, రోగి డేటాను ఆ తర్వాత ఏ విధంగానైనా ఉపయోగించడానికి అనుమతిస్తుందా?
లేదు. చికిత్సకు ఇచ్చిన సమ్మతి, సంబంధం లేని తదుపరి డేటా ప్రాసెసింగ్‌కు సంపూర్ణ అనుమతి ఇవ్వదు; వర్తించే ప్రయోజనాన్ని, చట్టబద్ధ ఆధారాన్ని అంచనా వేయాలి.
ప్రతి ఆసుపత్రి చట్టబద్ధ డేటా పరిరక్షణ అధికారిని నియమించాలా?
లేదు. ఆ చట్టబద్ధ నిబంధన నిర్దేశిత ముఖ్యమైన డేటా విశ్వస్తులకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. అయితే, ఇతర ఆసుపత్రులు కూడా డేటా పాలన బాధ్యతలను స్పష్టంగా కేటాయించాలి.
వైద్య అత్యవసర పరిస్థితిలో సమ్మతిపై ఆధారపడకుండా రోగి సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేయవచ్చా?
ప్రాణాలకు ముప్పు లేదా ఆరోగ్యానికి తక్షణ ముప్పు కలిగించే వైద్య అత్యవసర పరిస్థితికి స్పందించడం సహా, నిర్దిష్ట చట్టబద్ధ వినియోగాల కోసం డేటా ప్రాసెసింగ్‌ను ఈ చట్టం అనుమతిస్తుంది. ఇది ఆ సమాచారాన్ని ఆ తర్వాత అపరిమితంగా ఉపయోగించడానికి అనుమతి ఇవ్వదు.
ఉమ్మడి చట్టపాలన మౌలిక సదుపాయాలకు ప్రభుత్వం ఎందుకు మద్దతు ఇవ్వాలి?
ఉమ్మడి సాధనాలు, శిక్షణ, సాంకేతిక సహాయం ఒకే పనికి వేర్వేరుగా అయ్యే ఖర్చులను తగ్గించి, చిన్న ఆరోగ్య సంస్థలు చట్టాన్ని పాటించడానికి తోడ్పడతాయి. ఇటువంటి మద్దతు చట్టపాలన వ్యయాలను రోగులపై మోపే ఒత్తిడిని కూడా తగ్గిస్తుంది.