సాధికారత కలిగిన నగర ప్రభుత్వాలు: 74వ సవరణ అమలులోని లోపాల నివారణ
సాధికారత కలిగిన నగర ప్రభుత్వాలు, మేయర్లకు బలమైన అధికారాలు, సకాలంలో పురపాలక ఆడిట్‌లు అవసరమని NITI ఆయోగ్ ప్రతినిధులు, పట్టణ స్థానిక సంస్థల నాయకులు కోరుతున్నట్లు అందించిన వార్తా శీర్షికలు పేర్కొంటున్నాయి. 74వ రాజ్యాంగ సవరణ నిర్దేశించిన చట్రాన్ని విధులు, ఆర్థిక వనరులు, పరిపాలనపై పురపాలక సంస్థల సమర్థ నియంత్రణగా మార్చడంతోపాటు, అమలు చేయదగిన ప్రజా జవాబుదారీతనాన్ని నెలకొల్పడం ప్రధాన అంశం.
Article image accompanying reporting on urban body leaders’ calls for stronger mayoral powers and timely civic audits—key demands for effective municipal governance under the 74th Amendment.
Image: Times of India
Why in news
రాష్ట్ర రాజధానుల నుంచి నిర్దేశించే పాలనకు బదులుగా నగరాలకు సాధికారత కలిగిన స్థానిక ప్రభుత్వాలు అవసరమని NITI ఆయోగ్‌కు చెందిన రాజీవ్ గౌబా వాదించినట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. మేయర్లకు వాస్తవ అధికారాలు, సకాలంలో పురపాలక ఆడిట్‌లు కావాలని పట్టణ సంస్థల నాయకులు కూడా కోరినట్లు సమాచారం; అయితే ఏదైనా కొత్త సంస్కరణ చట్టబద్ధంగా అమలులోకి వచ్చినట్లు అందించిన సమాచారం నిర్ధారించదు.
Background
74వ రాజ్యాంగ సవరణ రాజ్యాంగంలో భాగం IXAను చేర్చి, పన్నెండవ షెడ్యూల్‌ను జోడించడం ద్వారా పురపాలక సంస్థలకు రాజ్యాంగ చట్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఇది ఎన్నికైన పురపాలక సంస్థలు, పురపాలక ఎన్నికలు, ఆర్థిక సమీక్ష, పట్టణ ప్రణాళికా ఏర్పాట్లకు అవకాశం కల్పిస్తుంది. అయితే రాజ్యాంగ గుర్తింపు వల్ల ప్రతి పట్టణ విధి, ఆదాయ వనరు లేదా పరిపాలనా సిబ్బంది వర్గం స్వయంచాలకంగా పురపాలక సంస్థలకు బదిలీ కావు: ఆచరణాత్మక సాధికారత ప్రధానంగా రాష్ట్ర శాసనాలు, అమలుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. స్థానిక ప్రభుత్వం రాష్ట్ర జాబితాలో ఉండటం వల్ల అర్థవంతమైన పట్టణ వికేంద్రీకరణలో రాష్ట్రాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
నివేదించిన డిమాండ్లు ఏమి నిర్ధారిస్తున్నాయి?
అందించిన వార్తా శీర్షికలు ఒక విధానపరమైన డిమాండ్‌ను ఉమ్మడిగా ప్రతిపాదిస్తున్నాయి: పట్టణీకరణ సవాళ్లను ఎదుర్కొనేందుకు అవసరమైన అధికారాలు నగర ప్రభుత్వాలకు ఉండాలి. వికేంద్రీకరణ, జవాబుదారీతనాన్ని ప్రత్యామ్నాయాలుగా కాకుండా, సాధికారత కలిగిన ఎన్నికైన నాయకత్వం, సకాలంలో ఆడిట్‌లను పరస్పర పూరక అవసరాలుగా అవి పేర్కొంటున్నాయి.
మూల సమాచార భాగాల్లో శీర్షికలు, లింకులు, వెబ్‌సైట్‌లో సాధారణంగా పునరావృతమయ్యే సమాచారం మాత్రమే ఉన్నాయి; నివేదికల సమగ్ర పాఠ్యం లేదు. అందువల్ల అవి నివేదించిన డిమాండ్ల విశ్లేషణకు తోడ్పడతాయి; కానీ కొత్తగా ఆమోదించిన విధానం, నిర్దేశిత మేయర్ వ్యవస్థ, పరిమాణాత్మకంగా నిర్ధారించిన అమలు వైఫల్యాలు లేదా సంస్కరణ గడువుకు సంబంధించిన వాదనలకు ఆధారం కావు.
- మేయర్లకు బలమైన అధికారాలు కల్పించాలనేది సంస్కరణ కోసం డిమాండ్ మాత్రమే; పురపాలక కార్యనిర్వాహక అధికారాలు ఇప్పటికే మారాయనడానికి ఆధారం కాదు.
- NITI ఆయోగ్ విధాన సమన్వయాన్ని ప్రోత్సహించగలదు; కానీ దాని సిఫార్సులే రాష్ట్ర పురపాలక చట్టాలను సవరించవు.
- పురపాలక సంస్థలను సమర్థవంతమైన స్వపరిపాలనా సంస్థలుగా ఎలా తీర్చిదిద్దాలనేదే రాజ్యాంగపరమైన ప్రశ్న.
Infographic
స్పష్టమైన అధికారం
మేయర్, మండలి, కమిషనర్, సంస్థల బాధ్యతలను నిర్వచించాలి.
తగిన ఆర్థిక వనరులు
విధులకు అనుగుణంగా ఆదాయాలు, ముందుగా అంచనా వేయదగిన నిధుల బదిలీలు కల్పించాలి.
పరిపాలనా సామర్థ్యం
సిబ్బంది, నైపుణ్యాలు, నిర్వహణ నియంత్రణ కల్పించాలి.
ప్రజా జవాబుదారీతనం
ఖాతాలను ప్రచురించి, ఆడిట్‌లు పూర్తి చేసి, నిర్ధారణలపై చర్యలు తీసుకోవాలి.
భాగస్వామ్య ప్రణాళిక
వార్డు ప్రాధాన్యాలను నగర, మహానగర ప్రణాళికలతో అనుసంధానించాలి.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
మేయర్ అధికారాలు: రాజకీయ బాధ్యతను కార్యనిర్వాహక నియంత్రణతో అనుసంధానించాలి
పన్నెండవ షెడ్యూల్‌కు సంబంధించిన బాధ్యతలతో సహా స్వపరిపాలనకు అవసరమైన అధికారాలను పురపాలక సంస్థలకు కల్పించేందుకు అధికరణం 243W రాష్ట్ర శాసనసభలకు వీలు కల్పిస్తుంది. అందువల్ల మేయర్, ఎన్నికైన మండలి, పురపాలక కమిషనర్, ప్రత్యేక సంస్థల మధ్య అధికారాల ఆచరణాత్మక విభజన వర్తించే రాష్ట్ర చట్టపరమైన చట్రంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
బడ్జెట్లు, సిబ్బంది లేదా అమలు సంస్థలపై తగిన నియంత్రణ లేకుండానే ఎన్నికైన ప్రతినిధులు సేవలకు జవాబుదారీగా ఉండాల్సి వచ్చినప్పుడు ప్రధాన అమలు సమస్య తలెత్తుతుంది. మరోవైపు, మండలి పర్యవేక్షణను, వృత్తినిపుణ పరిపాలనా బాధ్యతలను స్పష్టం చేయకుండా మేయర్ అధికారాలను బలోపేతం చేస్తే, విభజిత అధికారాల స్థానంలో అధిక అధికార కేంద్రీకరణ ఏర్పడవచ్చు.
ప్రత్యక్షంగా ఎన్నికయ్యే కార్యనిర్వాహక మేయర్ల ఏకరీతి వ్యవస్థను రాజ్యాంగం నిర్దేశించదు. అధికరణం 243R పురపాలక సంస్థల అధ్యక్షుల ఎన్నిక విధానాన్ని రాష్ట్ర చట్టానికి వదిలివేస్తుంది. కాబట్టి ప్రత్యక్ష ఎన్నిక, సమర్థ కార్యనిర్వాహక అధికారం అనేవి వ్యవస్థ రూపకల్పనలో వేర్వేరు అంశాలు.
- విధానాన్ని ఎవరు ఆమోదిస్తారు, వ్యయాన్ని ఎవరు నియంత్రిస్తారు, సిబ్బందిని ఎవరు పర్యవేక్షిస్తారు, సేవల వైఫల్యాలకు ఎవరు జవాబిస్తారో స్పష్టం చేయాలి.
- స్పష్టమైన చట్టబద్ధ సమన్వయ ఏర్పాట్ల ద్వారా ప్రత్యేక పట్టణ సంస్థలను పురపాలక ప్రణాళికలకు అనుగుణంగా పనిచేసేలా చూడాలి.
- రాజకీయ నాయకత్వాన్ని వృత్తినిపుణ పరిపాలనతో, ఎన్నికైన మండలి సమర్థ పరిశీలనతో మేళవించాలి.
ఆర్థిక వికేంద్రీకరణ: బాధ్యతలకు అనుగుణంగా వినియోగించదగిన వనరులు కల్పించాలి
పురపాలక పన్నుల విధింపునకు అధికారం ఇవ్వడం, ఆదాయాలను కేటాయించడం, గ్రాంట్లు, పురపాలక నిధులను సమకూర్చడం కోసం రాష్ట్ర చట్టాలకు అధికరణం 243X చట్రాన్ని అందిస్తుంది. పురపాలక ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించి, ఆర్థిక వనరుల పంపిణీని నిర్దేశించే సూత్రాలను, పురపాలక ఆర్థిక స్థితిని మెరుగుపరిచే చర్యలను సిఫార్సు చేయాలని అధికరణం 243Y రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాన్ని నిర్దేశిస్తుంది.
ఆదాయ సమీకరణ అధికారం చట్టంలో ఉందా అనేది మాత్రమే అమలు ప్రమాణం కాదు; పురపాలక సంస్థలు దానిని సమర్థంగా వినియోగించగలుగుతున్నాయా, ముందుగా అంచనా వేయదగిన నిధుల బదిలీలను పొందుతున్నాయా అనేదీ ముఖ్యం. తగిన ఆదాయాలు, సిబ్బంది, ఆర్థిక నిర్ణయ స్వేచ్ఛ లేకుండా వ్యయ బాధ్యతలను బదిలీ చేయడం నిధులు లేని విధి అప్పగింతకు దారితీస్తుంది.
రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సులు స్వయంచాలకంగా అమలయ్యే ఆర్థిక బదిలీలు కావు. వాటి పరిశీలన, తీసుకున్న చర్యలపై వివరణాత్మక జ్ఞాపిక, వాస్తవ బడ్జెట్ అమలు రాజ్యాంగ రూపకల్పనకు, పురపాలక ఆర్థిక సామర్థ్యానికి మధ్య కీలక అనుసంధానాలు.
- వ్యయ అవసరాలను, స్థానిక ఆదాయ సామర్థ్యంలోని వ్యత్యాసాలను పరిగణనలోకి తీసుకునే పారదర్శక నిధుల బదిలీ సూత్రాలను ఉపయోగించాలి.
- దుర్బల కుటుంబాలకు పారదర్శక ఉపశమనం కల్పిస్తూ ఆస్తి రికార్డులు, విలువ నిర్ధారణ, బిల్లుల జారీ, వసూళ్లను బలోపేతం చేయాలి.
- స్థిరమైన ఆదాయాలకు, పటిష్ఠమైన ఖాతాల నిర్వహణకు ప్రత్యామ్నాయంగా పురపాలక రుణాలను పరిగణించకూడదు.
పురపాలక జవాబుదారీతనం: ఆలస్య పరిశీలన నుంచి దిద్దుబాటు చర్యల వైపు
పురపాలక ఖాతాలు, వాటి ఆడిట్‌కు సంబంధించి నిబంధనలు రూపొందించేందుకు అధికరణం 243Z రాష్ట్ర శాసనసభలకు వీలు కల్పిస్తుంది. సకాలంలో ఆడిట్‌లు ఆర్థిక అవకతవకలు, బలహీన నియంత్రణలు, విశ్వసనీయత లేని ఖాతాలను గుర్తించగలవు. అయితే వాటి ప్రయోజనం సమాచార బహిర్గతం, శాసనసభ లేదా మండలి పరిశీలన, తదుపరి చర్యలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
కాబట్టి సాధికారత సంపూర్ణ జవాబుదారీతన వ్యవస్థను నెలకొల్పాలి: ఎన్నికైన నాయకులు విధాన ఎంపికలను వివరిస్తారు, పరిపాలకులు అమలుకు జవాబిస్తారు, ఆడిటర్లు ఆర్థిక వనరుల బాధ్యతాయుత నిర్వహణను పరిశీలిస్తారు, నివాసులు కారణాలను, పరిహారాలను కోరగలుగుతారు. సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయా, సమానత్వంతో అందుతున్నాయా, సమర్థంగా ఉన్నాయా అనేది ఆర్థిక ఆడిట్ ఒక్కటే నిర్ధారించలేదు.
విస్తృత రాజ్యాంగ చట్రం కూడా ముఖ్యమే. రాజ్యాంగపరంగా అవసరమైన చోట అధికరణం 243S కింద వార్డు కమిటీలు, అధికరణాలు 243ZD, 243ZE కింద ప్రణాళికా ఏర్పాట్లు స్థానిక ప్రాంతాల ప్రాధాన్యాలను జిల్లా, మహానగర ప్రణాళికలతో అనుసంధానించగలవు.
- బడ్జెట్లు, ఆర్థిక నివేదికలు, ఆడిట్ నిర్ధారణలు, తీసుకున్న చర్యల నివేదికలను సులభంగా పొందగల రూపాల్లో ప్రచురించాలి.
- పరిష్కారం కాని ఆడిట్ అభ్యంతరాలను పర్యవేక్షించి, దిద్దుబాటు చర్యలకు బాధ్యతను కేటాయించాలి.
- ఆర్థిక పరిశీలనకు అనుబంధంగా సేవా ప్రమాణాలు, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, పౌర భాగస్వామ్యాన్ని కల్పించాలి.
- ఎన్నికైన పురపాలక సంస్థలను పరిపాలనాపరంగా అప్రాధాన్యం చేయకుండా మహానగర సమన్వయాన్ని కొనసాగించాలి.
| నిబంధన | రాజ్యాంగపరమైన పాత్ర | అమలు పరిశీలన ప్రమాణం |
|---|---|---|
| అధికరణం 243R | పురపాలక సంస్థల అధ్యక్షుల ఎన్నిక విధానాన్ని రాష్ట్ర చట్టానికి వదిలివేస్తుంది | నాయకత్వ నమూనా స్పష్టమైన అధికారాలను, ప్రజాస్వామ్య జవాబుదారీతనాన్ని కల్పిస్తోందా? |
| అధికరణం 243W మరియు పన్నెండవ షెడ్యూల్ | పురపాలక సంస్థలకు అధికారాలు, బాధ్యతలు కల్పించేందుకు చట్రాన్ని అందిస్తాయి | విధులకు అనుగుణంగా సిబ్బంది, ఆస్తులు, బడ్జెట్లు, నిర్వహణ నియంత్రణ కల్పించారా? |
| అధికరణం 243X | రాష్ట్ర చట్టం ద్వారా పురపాలక పన్నుల విధింపు, కేటాయించిన ఆదాయాలు, గ్రాంట్లు, నిధులకు అవకాశం కల్పిస్తుంది | ఆదాయ సమీకరణ అధికారాలు వినియోగించదగినవిగా, నిధుల బదిలీలు ముందుగా అంచనా వేయదగినవిగా ఉన్నాయా? |
| అధికరణం 243Y | రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం పురపాలక ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది | సిఫార్సులను పారదర్శకంగా పరిశీలించి, ఆర్థిక ఏర్పాట్లలో ప్రతిబింబింపజేస్తున్నారా? |
| అధికరణం 243Z | పురపాలక ఖాతాలు, ఆడిట్‌పై రాష్ట్ర శాసన నిర్మాణానికి వీలు కల్పిస్తుంది | ఖాతాలను సకాలంలో ఆడిట్ చేసి, నిర్ధారణలపై చర్యలు తీసుకుంటున్నారా? |
| అధికరణాలు 243ZD మరియు 243ZE | జిల్లా, మహానగర ప్రణాళికా సంఘాలకు అవకాశం కల్పిస్తాయి | పురపాలక భాగస్వామ్యాన్ని పక్కనపెట్టకుండా స్థానిక ప్రణాళికలను సమన్వయపరుస్తున్నారా? |
- 1. రాష్ట్ర చట్టం పురపాలక విధులను, సంస్థాగత బాధ్యతలను స్పష్టంగా కేటాయిస్తుంది.
- 2. కేటాయించిన విధులతోపాటు నిధులు, సిబ్బంది, నిర్వహణాధికారాలు సమకూరుతాయి.
- 3. ఎన్నికైన నాయకత్వం, వృత్తినిపుణ పరిపాలన పురపాలక ప్రణాళికలను రూపొందించి అమలు చేస్తాయి.
- 4. బహిరంగంగా అందుబాటులో ఉంచిన బడ్జెట్లు, సేవా ప్రమాణాలు నివాసులకు హామీలను స్పష్టం చేస్తాయి.
- 5. సకాలంలో ఆడిట్‌లు, పౌరుల అభిప్రాయాలు ఆర్థిక, సేవల అందజేత వైఫల్యాలను గుర్తిస్తాయి.
- 6. మండలి పరిశీలన, తీసుకున్న చర్యల నివేదికలు దిద్దుబాటును నిర్ధారించి, భవిష్యత్ బడ్జెట్ల రూపకల్పనకు తోడ్పడతాయి.
Significance, challenges & way forward
Significance
- స్థానిక నిర్ణయాలు పట్టణ సేవలను స్థానిక ప్రాంతాల పరిస్థితులు, పౌరుల ప్రాధాన్యాలకు మరింత అనుగుణంగా మార్చగలవు.
- స్పష్టమైన అధికారాలు ఎన్నికైన ప్రతినిధులు, పురపాలక పరిపాలకులు, ప్రత్యేక సంస్థల మధ్య బాధ్యతను ఒకరిపై మరొకరు నెట్టివేయడాన్ని తగ్గించగలవు.
- ముందుగా అంచనా వేయదగిన ఆర్థిక వనరులు తాత్కాలిక ఆమోదాలపై ఆధారపడటానికి బదులుగా నిర్వహణ, దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులకు తోడ్పడగలవు.
- సకాలంలో ఆడిట్‌లు ఆధారపూర్వక పర్యవేక్షణ ద్వారా పురపాలక స్వయంప్రతిపత్తిని పరిరక్షిస్తూ ఆర్థిక విశ్వసనీయతను బలోపేతం చేయగలవు.
- సమర్థ పురపాలక సంస్థలు భారత సమాఖ్య చట్రంలో ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణకు ఆచరణాత్మక అర్థాన్ని కల్పిస్తాయి.
Challenges
- విధులు, సిబ్బంది లేదా ఆదాయాలపై రాష్ట్రస్థాయి నియంత్రణ పురపాలక స్వపరిపాలన ద్వారా ఉద్దేశించిన ఆచరణాత్మక స్వయంప్రతిపత్తిని పరిమితం చేయవచ్చు.
- బాధ్యతల విభజన వల్ల సేవల వైఫల్యాలకు ఏ సంస్థ జవాబుదారో గుర్తించడం నివాసులకు కష్టమవుతుంది.
- అసమాన ఆదాయ స్థావరాల కారణంగా స్వీయ వనరుల సమీకరణతోనే ప్రతి పురపాలక సంస్థలో తగిన సేవలకు నిధులు సమకూర్చడం సాధ్యం కాదు.
- బలహీనమైన ఖాతాల నిర్వహణ, సేకరణ ప్రక్రియలు, సాంకేతిక సామర్థ్యం వల్ల అదనపు వనరులు మెరుగైన ఫలితాలుగా మారకపోవచ్చు.
- మండలి పర్యవేక్షణ, పౌర రక్షణలు లేని శక్తిమంతమైన మేయర్ నగరంలో అధికారాన్ని కేంద్రీకరించవచ్చు.
- పురపాలక సరిహద్దులను దాటే రవాణా, నీటి వ్యవస్థలు, పర్యావరణ ముప్పుల విషయంలో సమన్వయంతోపాటు నగరస్థాయి స్వయంప్రతిపత్తి కొనసాగాలి.
Way forward
- రాష్ట్రాలవారీగా విధుల కేటాయింపును సమగ్రంగా గుర్తించి, విధాన, కార్యనిర్వాహక, పర్యవేక్షణ బాధ్యతలను స్పష్టంగా కేటాయించేలా పురపాలక చట్టాలను సవరించాలి.
- ప్రత్యక్ష ఎన్నికనే తగిన సంస్కరణగా భావించకుండా, సమర్థ బడ్జెట్, పరిపాలనా అధికారాల ప్రాతిపదికన మేయర్ అధికారాలను రూపొందించాలి.
- విధులతోపాటు వాటిని నిర్వర్తించేందుకు అవసరమైన సిబ్బంది, ఆస్తులు, ఆర్థిక వనరులను బదిలీ చేయాలి.
- రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘ ప్రక్రియలు సకాలంలో జరగడం, తీసుకున్న చర్యల జ్ఞాపికలు పారదర్శకంగా ఉండటం, ప్రభుత్వాల మధ్య నిధుల బదిలీలు ముందుగా అంచనా వేయదగినవిగా ఉండటం నిర్ధారించాలి.
- సమానత్వాన్ని పరిరక్షించేందుకు సమీకరణ నిధుల బదిలీలు, లక్షిత రక్షణ చర్యలను ఉపయోగిస్తూ పురపాలక ఆదాయ పరిపాలనను మెరుగుపరచాలి.
- ఖాతాల తయారీ, ఆడిట్ పూర్తి, ప్రజలకు సమాచార బహిర్గతం, ఆడిట్ నిర్ధారణల పరిష్కారానికి అమలు చేయదగిన కాలపట్టికలను నిర్దేశించాలి.
- వార్డుస్థాయి భాగస్వామ్యం, పురపాలక మండలి పరిశీలన, జిల్లా, మహానగర ప్రణాళికా సంస్థలను బలోపేతం చేయాలి.
Key terms
- ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణ
- వనరులు, జవాబుదారీతనం మద్దతుతో నిర్ణయాధికారాన్ని పౌరులకు చేరువలోని ఎన్నికైన సంస్థలకు బదిలీ చేయడం.
- విధులు, నిధులు, సిబ్బంది
- అర్థవంతమైన స్థానిక స్వపరిపాలన కోసం పరస్పరం అనుసంధానించాల్సిన బాధ్యతలు, ఆర్థిక వనరులు, సిబ్బంది.
- స్వీయ వనరుల ఆదాయం
- చట్టబద్ధమైన స్థానిక పన్నులు, రుసుములు, చార్జీలు, ఇతర రాబడుల ద్వారా పురపాలక సంస్థ సమకూర్చుకునే ఆదాయం.
- రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం
- స్థానిక ప్రభుత్వాల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించి, ఆర్థిక ఏర్పాట్లను, మెరుగుదల చర్యలను సిఫార్సు చేసే రాజ్యాంగ సంస్థ.
- ప్రభుత్వ నియంత్రిత ప్రత్యేక సంస్థ
- పురపాలక పరిపాలనా వ్యవస్థకు వెలుపల పట్టణ విధులను నిర్వహించగల ప్రభుత్వ నియంత్రణలోని ప్రత్యేక సంస్థ.
- నిధులు లేని విధి అప్పగింత
- ఒక సంస్థకు బాధ్యతను నిర్వర్తించేందుకు తగిన వనరులు కల్పించకుండా దానిని అప్పగించడం.
- తీసుకున్న చర్యల నివేదిక
- నిర్ధారణలు లేదా సిఫార్సులపై స్పందనను, చేపట్టిన దిద్దుబాటు చర్యలను నమోదు చేసే ప్రకటన.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. భారతదేశంలో పురపాలక నాయకత్వానికి సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. ప్రతి పురపాలక మేయర్‌ను ప్రత్యక్షంగా ఎన్నుకోవాలని రాజ్యాంగం నిర్దేశిస్తుంది. 2. పురపాలక సంస్థ అధ్యక్షుని ఎన్నిక విధానాన్ని రాష్ట్ర చట్టం నిర్ణయిస్తుంది. 3. మేయర్ ప్రత్యక్ష ఎన్నిక ఒక్కటే, రాజ్యాంగపరంగా అన్ని పురపాలక కార్యనిర్వాహక అధికారాలను ఆ పదవికి బదిలీ చేస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి?
Q2. కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. అధికరణం 243W: పురపాలక సంస్థల అధికారాలు, అధికారం మరియు బాధ్యతలు 2. అధికరణం 243X: పురపాలక పన్నుల విధింపు మరియు నిధులు 3. అధికరణం 243Z: పురపాలక ఖాతాల ఆడిట్ పైన ఇచ్చిన జతల్లో ఏవి సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
Q3. రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాలు, పురపాలక సంస్థలకు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం పురపాలక సంస్థల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షిస్తుంది. 2. తదుపరి చర్య అవసరం లేకుండానే దాని సిఫార్సులు స్వయంచాలకంగా అమలు చేయదగిన పురపాలక ఆదాయ హక్కులుగా మారుతాయి. 3. దాని సిఫార్సులతోపాటు, తీసుకున్న చర్యలపై వివరణాత్మక జ్ఞాపికను రాష్ట్ర శాసనసభ ముందు ఉంచేలా గవర్నర్ చూడాలి. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q4. పన్నెండవ షెడ్యూల్ రాజ్యాంగ ప్రాముఖ్యతను కింది వాటిలో ఏది అత్యుత్తమంగా వివరిస్తుంది?
Mains practice questions
GS 2 · 15 marks · 250 words
పురపాలక సంస్థలకు రాజ్యాంగ గుర్తింపు లభించడం ఒక్కటే సమర్థ పట్టణ స్వపరిపాలనను నిర్ధారించలేదు. మేయర్ అధికారాలు, ఆర్థిక వికేంద్రీకరణ, పురపాలక జవాబుదారీతనంలో అవసరమైన సంస్కరణలను పరిశీలించండి.
Frequently asked questions
మేయర్లకు సాధికారత కల్పించే కొత్త చట్టాన్ని ప్రకటించారా?
అందించిన సమాచారం డిమాండ్లు, విధానపరమైన సూచనలను నివేదిస్తోంది; చట్టబద్ధంగా అమలులోకి వచ్చిన సంస్కరణను కాదు. మేయర్లకు కొత్తగా చట్టపరమైన అధికారాలు కేటాయించినట్లు ఇది నిర్ధారించదు.
74వ సవరణ మేయర్ల ప్రత్యక్ష ఎన్నికను తప్పనిసరి చేస్తుందా?
లేదు. పురపాలక సంస్థల అధ్యక్షుల ఎన్నిక విధానాన్ని అధికరణం 243R రాష్ట్ర చట్టానికి వదిలివేస్తుంది. ప్రత్యక్ష ఎన్నిక వల్ల కార్యనిర్వాహక అధికారాలు స్వయంచాలకంగా లభించవు.
నగరాలకు రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాలు ఎందుకు ముఖ్యమైనవి?
ఇవి పురపాలక సంస్థల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించి, ఆర్థిక వనరుల పంపిణీ సూత్రాలను, ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరిచే చర్యలను సిఫార్సు చేస్తాయి. వీటి ప్రభావశీలత సకాలంలో జరిగే ప్రక్రియలు, పారదర్శక ప్రభుత్వ స్పందన, అమలుపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
మేయర్ల బలమైన అధికారాలను సకాలంలో పురపాలక ఆడిట్‌లతో ఎందుకు అనుసంధానించాలి?
ప్రజా వనరులపై అధిక నియంత్రణతోపాటు, ఆ వనరుల వినియోగంపై పరిశీలన కూడా ఉండాలి. సకాలంలో ఆడిట్‌లు, సమాచార బహిర్గతం, దిద్దుబాటు చర్యలు పురపాలక స్వయంప్రతిపత్తిని జవాబుదారీతనంతో సమన్వయపరచడానికి దోహదపడతాయి.
మూలాలు
- Times of India: Give mayors real powers, ensure timely civic audits, urban body heads tell Centre
- NITI Aayog / Govt reports: NITI Aayog pushes for empowered city governments, elected mayors to tackle urbanisation challenges - Rediff
- NITI Aayog / Govt reports: Cities cannot be governed from state capitals, need empowered local governments: NITI Aayog's Rajiv Gauba - The Economic Times
- NITI Aayog / Govt reports: Cities cannot be run from state capitals, says NITI Aayog's Rajiv Gauba - Business Standard
ఈ తెలుగు విశ్లేషణ ఇంగ్లీష్ మూలం నుంచి అనువదించబడింది.
ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి