గృహ కార్మికులపై ILO నివేదిక: అనియత ఉపాధి, లింగ సమానత్వం, కార్మిక రక్షణ
2025లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 66.5 మిలియన్ల గృహ కార్మికులు అనియత ఉపాధిలో ఉన్నారని ILO అంచనా వేసింది. ఈ రంగంలోని ప్రతి ఐదుగురిలో నలుగురికి పైగా వీరే ఉన్నారు. తక్కువ వేతనాలు, పని గంటల్లో అనిశ్చితి, తగిన రక్షణ లేకపోవడం వల్ల గృహ కార్మికుల ఉపాధి ప్రధాన కార్మిక హక్కులు, లింగ న్యాయానికి సంబంధించిన సమస్యగా మారింది. దీనికి అమలు చేయగల ఉపాధి ప్రమాణాలు, అందుబాటులో ఉండే సామాజిక భద్రత అవసరం.

Reference view of a domestic worker cleaning a house in Harare, Zimbabwe, illustrating the household labour at the centre of debates over formal employment and labour protection.
Image: UN News
Why in news
ఐక్యరాజ్యసమితి వార్తా విభాగం ప్రచురించిన కొత్త ILO నివేదిక, గృహ కార్మికుల్లో విస్తృతంగా ఉన్న అనియత ఉపాధిని ఎత్తిచూపింది. గృహ కార్మికులకు గౌరవప్రదమైన పనికి సంబంధించిన ILO ఒప్పందం నం. 189ను మరింత సమర్థంగా అమలు చేయాలని, మరిన్ని దేశాలు అనుసమర్థించాలని పిలుపునిచ్చింది.
80 మిలియన్లు
2025లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా గృహ కార్మికులు
66.5 మిలియన్లు
2025లో అనియత ఉపాధిలో ఉన్న గృహ కార్మికులు
77.2%
ప్రపంచవ్యాప్తంగా గృహ కార్మికుల్లో మహిళల వాటా
53.3%
ఇతర ఉద్యోగులతో పోలిస్తే గృహ కార్మికుల నెలవారీ వేతనాల నిష్పత్తి
93.3%
ఆఫ్రికాలో గృహ కార్మికుల అనియత ఉపాధి
40 దేశాలు
ILO ఒప్పందం నం. 189 అనుసమర్థనలు
Background
గృహ పని అంటే ఉపాధి సంబంధంలో భాగంగా ఒక గృహంలో లేదా ఆ గృహం కోసం చేసే పని. శుభ్రపరచడం, వంట చేయడం, సంరక్షణ సేవలు ఇందులో భాగం. ఇది కుటుంబ సభ్యులు ప్రతిఫలం లేకుండా అందించే సంరక్షణకు భిన్నమైనది; అయినప్పటికీ రెండూ విస్తృత సంరక్షణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భాగమే. ప్రైవేటు ఇల్లు పని ప్రదేశంగా ఉండటం, వ్యక్తిగత గృహ యజమానులు, విస్తరించి ఉన్న ఉపాధి సంబంధాలు సాధారణ కార్మిక ప్రమాణాల అమలును సంక్లిష్టం చేస్తాయి. ప్రభుత్వాలు, యజమానులు, కార్మికులను ఒక వేదికపైకి తీసుకువచ్చే త్రైపాక్షిక సంస్థ అయిన ILO, ఒప్పందం నం. 189, సంబంధిత గౌరవప్రదమైన పని సూత్రాల ద్వారా ఈ సవాళ్లను పరిష్కరిస్తుంది.
నివేదిక నిర్ధారించిన అంశాలు
ప్రపంచవ్యాప్తంగా గృహ కార్మికుల సంఖ్య 2019లో 75.6 మిలియన్ల నుంచి 2025లో అంచనా ప్రకారం 80 మిలియన్లకు పెరిగింది. మొత్తం ఉపాధిలో ఈ రంగం వాటా సుమారు 2.2 శాతంగానే కొనసాగింది. అంటే, ఈ పెరుగుదల ప్రధానంగా మొత్తం ఉపాధి వృద్ధికి అనుగుణంగా జరిగింది తప్ప, ఈ రంగం వాటా పెరగడం వల్ల కాదు.
ఇతర ఉద్యోగులతో పోలిస్తే, ప్రభావవంతమైన కార్మిక, సామాజిక రక్షణ లేకపోయే అవకాశం గృహ కార్మికులకు రెట్టింపు కంటే ఎక్కువగా ఉంది. వీరిలో సుమారు సగం మంది ఆసియా, పసిఫిక్ ప్రాంతంలో ఉన్నారు. అందువల్ల ఉపాధి, సామాజిక న్యాయంపై ప్రాంతీయ చర్చలకు ఈ నిర్ధారణలు ప్రత్యేక ప్రాసంగికతను కలిగి ఉన్నాయి.
ఇవి ప్రపంచ, ప్రాంతీయ స్థాయి నిర్ధారణలు మాత్రమే; భారతదేశానికి సంబంధించిన అంచనాలు కావు. ఇవి అంతర్జాతీయ సమస్య తీవ్రతను తెలియజేస్తాయి. అయితే భారతదేశంలో గృహ కార్మికుల సంఖ్య, వేతన స్థాయులు లేదా అనియత ఉపాధి రేటును అంచనా వేయడానికి వీటిని ఉపయోగించకూడదు.
- 2019 నుంచి ఆఫ్రికాలో గృహ కార్మికుల సంఖ్య అదనంగా 4.2 మిలియన్లు పెరిగింది; అనియత ఉపాధి రేటు 93.3 శాతంగా నమోదైంది.
- అరబ్ దేశాల్లో అనియత ఉపాధి దాదాపు సర్వవ్యాప్తంగా ఉంది.
- యూరప్, మధ్య ఆసియాలో ప్రాంతీయ అనియత ఉపాధి రేటు అత్యల్పంగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రతి ముగ్గురు గృహ కార్మికుల్లో ఒకరికి పైగా ఇప్పటికీ అనియత పద్ధతిలో వేతనం పొందుతున్నారు.
- పోల్చదగిన గణాంకాలు ఉన్న దేశాల్లో సగానికి పైగా దేశాలు 2019 నుంచి గృహ కార్మికుల అనియత ఉపాధిని తగ్గించాయి.
Infographic
గుర్తించాలి
స్పష్టంగా నమోదు చేసిన నిబంధనలతో గృహ సేవలను ఉపాధిగా పరిగణించాలి.
ప్రమాణాలు నిర్దేశించాలి
వేతనాలు, పని సమయం, విశ్రాంతి, సెలవులు, గౌరవాన్ని రక్షించాలి.
భద్రత కల్పించాలి
బదిలీ సౌలభ్యంతో, భరించగల వ్యయంతో సామాజిక రక్షణ అందించాలి.
అమలు చేయాలి
ఫిర్యాదులు చేయడానికి, చట్టబద్ధంగా, గోప్యతను గౌరవిస్తూ దర్యాప్తు జరపడానికి వీలు కల్పించాలి.
భాగస్వామ్యం కల్పించాలి
మహిళల భద్రతకు, కార్మికుల భాగస్వామ్యానికి కేంద్ర స్థానం ఇవ్వాలి.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
గృహ కార్మికుల ఉపాధికి లింగ అవసరాలను పరిగణించే కార్మిక సంస్కరణలు ఎందుకు అవసరం?
ప్రపంచవ్యాప్తంగా గృహ కార్మికుల్లో మహిళలు 77.2 శాతం ఉన్నారు; వారు ప్రధానంగా శుభ్రపరచడం, సంరక్షణ వృత్తుల్లో కేంద్రీకృతమై ఉన్నారు. ఈ పనులను మహిళలకు సహజంగా ఆపాదించే గృహ బాధ్యతల పొడిగింపుగా చూడటం వల్ల, నైపుణ్యంతో కూడిన, పారితోషికం పొందే పనిగా వాటి స్థాయి మరుగున పడవచ్చు; కార్మిక హక్కులకు గుర్తింపు బలహీనపడవచ్చు.
గృహ కార్మికుల సగటు నెలవారీ వేతనం ఇతర ఉద్యోగుల నెలవారీ వేతనంలో 53.3 శాతంగా ఉంది; అనియత గృహ కార్మికులకు ఈ నిష్పత్తి 48.7 శాతంగా ఉంది. ఇవి నెలవారీ ఆదాయాల పోలికలు మాత్రమే. ఇతర ప్రభావకారకాలను నియంత్రించి, ఒకే పనికి అసమాన వేతనం లేదా గంటకు వేతన వ్యత్యాసాలను కొలిచిన గణాంకాలు కావు.
పని సమయానికి సంబంధించిన అభద్రత పరస్పర విరుద్ధ రూపాల్లో కనిపిస్తుంది. కొందరు కార్మికులు అధిక గంటలు పని చేయాల్సి వస్తుండగా, మరికొందరికి వేతనం లభించే పని గంటలు చాలా తక్కువగా ఉండటంతో పలు గృహాల్లో పని చేయాల్సి వస్తోంది. అందువల్ల గృహ కార్మికులందరికీ ఒకే రకమైన ఉపాధి ఏర్పాటు ఉందని భావించకుండా, అధిక పనిభారం, తగినంత ఆదాయం లేకపోవడం అనే రెండు సమస్యలనూ సంస్కరణలు పరిష్కరించాలి.
- మూడింట ఒక వంతుకు పైగా కార్మికులు వారానికి కనీసం 49 గంటలు పని చేయగా, దాదాపు 15 శాతం మంది 60 గంటలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పని చేశారు.
- యజమాని ఇంట్లోనే నివసించే ఏర్పాట్లలో పని సమయం, విశ్రాంతి, విధులకు అందుబాటులో ఉండే సమయం మధ్య స్పష్టమైన హద్దులు అవసరం.
- లింగ అవసరాలను పరిగణించే రక్షణలో ప్రసూతి మద్దతు, లైంగిక వేధింపుల నుంచి రక్షణ, సురక్షితమైన, అందుబాటులో ఉండే ఫిర్యాదు యంత్రాంగాలు ఉండాలి.
ఒప్పందం నం. 189: గుర్తింపు నుంచి అమలు చేయగల ప్రమాణాల దిశగా
గృహ కార్మికులకు గౌరవప్రదమైన పని కల్పించేందుకు ILO ఒప్పందం నం. 189 అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలను నిర్దేశిస్తుంది. పని ప్రదేశంలో ప్రాథమిక హక్కులు, న్యాయమైన ఉపాధి పరిస్థితులు, దుర్వినియోగం నుంచి రక్షణ, పని సమయానికి సంబంధించిన రక్షణలు, పారితోషికం, సామాజిక భద్రత దీని పరిధిలో ఉన్నాయి.
మూల సమాచారం ప్రకారం 40 దేశాలు ఈ ఒప్పందాన్ని అనుసమర్థించాయి. ఆసియా, అరబ్ దేశాల్లో అనుసమర్థన ప్రత్యేకంగా తక్కువగా ఉంది. అనుసమర్థన చేసిన దేశానికి అది అంతర్జాతీయ నిబద్ధతను కల్పిస్తుంది. అయితే ఆచరణలో రక్షణ కోసం దేశీయ చట్టాలు, సంస్థలు, నిధులు, అమలు కూడా అవసరం.
తక్కువ స్థాయి హక్కులను సమర్థించడానికి కారణంగా చూడకుండా, ఈ ప్రత్యేకమైన పని ప్రదేశాన్ని ఒప్పందం గుర్తిస్తుంది. అమలు ప్రక్రియలో కార్మికులకు రక్షణ అందుబాటులో ఉండటాన్ని, గృహ గోప్యత పట్ల గౌరవాన్ని సమన్వయం చేయాలి.
- ఉపాధి నిబంధనల గురించి కార్మికులకు అర్థమయ్యే సమాచారం అందాలి; సాధ్యమైన చోట లిఖితపూర్వక ఒప్పందాల ద్వారా అందించడం మేలు.
- ఒప్పంద నిబంధనలకు లోబడి, పని సమయం, సామాజిక భద్రతా రక్షణ విషయంలో సాధారణంగా ఇతర కార్మికులకు లభించే దానికంటే తక్కువ అనుకూలత లేని విధంగా చూడాలి.
- చట్టపరమైన గుర్తింపును ప్రభావవంతం చేయడానికి అందుబాటులో ఉండే వివాద పరిష్కార, ఫిర్యాదు యంత్రాంగాలు అవసరం.
- దుర్వినియోగంతో కూడిన నియామక లేదా ఉపాధి పద్ధతులకు బాధ్యత నుంచి తప్పించుకునే మార్గంగా ప్రైవేటు ఉపాధి సంస్థలు మారకూడదు.
భారత రాజ్యాంగ, చట్టపరమైన ప్రాసంగికత
గృహ కార్మికుల రక్షణకు రాజ్యాంగపరమైన ప్రాతిపదికగా అధికరణం 21 కింద గౌరవం, అధికరణం 23 కింద మానవ అక్రమ రవాణా, బలవంతపు శ్రమ నిషేధం, అధికరణాలు 14, 15 కింద రాజ్యానికి ఉన్న సమానత్వ బాధ్యతలు నిలుస్తాయి. అధికరణం 23లోని నిషేధం రాజ్య చర్యలకే పరిమితం కాకపోవడం వల్ల దానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది.
ఆదేశిక సూత్రాలు విధాన పునాదిని బలోపేతం చేస్తాయి: అధికరణం 39 తగిన జీవనోపాధి, సమాన పనికి సమాన వేతనాన్ని ప్రస్తావిస్తుంది; అధికరణం 42 న్యాయమైన, మానవీయ పని పరిస్థితులు, ప్రసూతి ఉపశమనానికి సంబంధించినది; అధికరణం 43 జీవన వేతనం, గౌరవప్రదమైన జీవన పరిస్థితులను ఆకాంక్షిస్తుంది. ప్రాథమిక హక్కులకు భిన్నంగా, ఈ సూత్రాలను న్యాయస్థానాల ద్వారా నేరుగా అమలు చేయించలేరు.
పని ప్రదేశాల్లో మహిళలపై లైంగిక వేధింపుల (నివారణ, నిషేధం, పరిష్కారం) చట్టం నివాస స్థలాన్ని లేదా ఇంటిని పని ప్రదేశంగా గుర్తిస్తుంది. గృహ కార్మికులకు సంబంధించిన ఫిర్యాదుల కోసం స్థానిక కమిటీ ద్వారా పరిష్కార మార్గాన్ని కల్పిస్తుంది; వర్తించే సందర్భాల్లో పోలీసులకు నివేదించే ఏర్పాటూ ఉంది. అయితే ఒక చట్టం కింద లభించే రక్షణను వేతనాలు, పని సమయం, తొలగింపు, సామాజిక భద్రతలన్నింటికీ సమగ్ర రక్షణగా భావించకూడదు.
- భారతదేశానికి సంబంధించిన విశ్లేషణలో రాజ్యాంగ హామీలు, చట్టబద్ధ పరిధి, వాస్తవంగా పరిహార మార్గాల లభ్యత మధ్య తేడాను గుర్తించాలి.
- కార్మిక అంశాలు ప్రధానంగా ఉమ్మడి జాబితాలో ఉన్నాయి. అందువల్ల సమన్వయంతో కూడిన రక్షణకు కేంద్ర–రాష్ట్ర సమన్వయం ముఖ్యం.
- గృహ కార్మికులకు నిర్దిష్ట భారతీయ వేతన లేదా సామాజిక భద్రతా చట్టాలు ప్రస్తుతం ఎంతవరకు వర్తిస్తున్నాయి, అమలవుతున్నాయి అనేది ఈ నివేదిక నిర్ధారించదు.
క్రమబద్ధీకరణకు ఆచరణాత్మక వ్యవస్థ
క్రమబద్ధీకరణ అంటే కేవలం సమాచార నిధిలో పేరు నమోదు కావడం కాదు; ప్రభావవంతమైన హక్కులు లభించడం. సరళమైన ఉపాధి రికార్డులు, అమలు చేయగల వేతన, పని సమయ ప్రమాణాలు, యజమాని లేదా ప్రాంతం మారినా కొనసాగించే సామాజిక భద్రత, అధిక ఖర్చు లేదా భయం లేకుండా కార్మికులు ఉపయోగించగల పరిహార మార్గాలను ఒక ఆచరణసాధ్యమైన కార్యాచరణలో కలపాలి.
ఉపాధి ఏర్పాట్లకు అనుగుణంగా వేర్వేరు నిర్వహణ పద్ధతులు అవసరం. పలు గృహాల్లో పనిచేసే కార్మికుడికి బదిలీ చేయగల ప్రయోజన హక్కులు, ఆచరణసాధ్యమైన చందా యంత్రాంగం అవసరం; యజమాని ఇంట్లో నివసించే కార్మికుడికి అదనంగా స్పష్టమైన విశ్రాంతి సమయాలు, సంచార స్వేచ్ఛ, నిరంతరం పనికి అందుబాటులో ఉండాల్సిన పరిస్థితి నుంచి రక్షణ అవసరం.
అమలు చర్యలు తగిన దామాషాలో, గోప్యతను గౌరవించే విధంగా ఉండాలి. పత్రాల ఆధారిత తనిఖీలు, అందుబాటులో ఉండే ఫిర్యాదు వ్యవస్థలు, చట్టబద్ధంగా అనుమతించిన దర్యాప్తు పరస్పరం తోడ్పడతాయి. కార్మిక సంఘాలు, స్థానిక సంస్థలు అవగాహనను, సేవల లభ్యతను మెరుగుపరచగలవు.
- విధులు, పారితోషికం, పని గంటలు, విశ్రాంతి, సెలవులు, ఉపాధి ముగింపు నిబంధనలను పేర్కొనే నమూనా ఉపాధి ఒప్పందాలను ఉపయోగించాలి.
- పరిమిత డిజిటల్ సౌకర్యం ఉన్న కార్మికులు క్రమబద్ధీకరణకు దూరం కాకుండా సహాయక నమోదు, డిజిటల్యేతర సేవలను రూపొందించాలి.
- తక్కువ ఆదాయం కారణంగా చందా ఆధారిత రక్షణను భరించలేని వారికి సుస్థిర ప్రభుత్వ మద్దతు అందించాలి.
- వాస్తవ యజమాని జవాబుదారీతనాన్ని కొనసాగిస్తూనే, ఉపాధి కల్పన సంస్థలను నియంత్రించాలి.
- కేవలం నమోదుల సంఖ్య కాకుండా, ప్రయోజనాలు అందడం, వేతన నిబంధనల అనుసరణ, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం ద్వారా విజయాన్ని కొలవాలి.
| రక్షణలో లోపం | విధానపరమైన ప్రతిస్పందన | అమలులో రక్షణ చర్య |
|---|---|---|
| అస్పష్టమైన లేదా రాతపూర్వకంగా లేని ఉపాధి నిబంధనలు | సరళమైన లిఖితపూర్వక నిబంధనలు, అందుబాటులో ఉండే ఉపాధి రికార్డులు | అర్థమయ్యే భాషను ఉపయోగించి, కార్మికుడికి ఒక ప్రతిని అందించడం |
| తక్కువ లేదా క్రమరహిత పారితోషికం | అమలు చేయగల వేతన ప్రమాణాలు, చెల్లింపు ఆధారాలు | డిజిటల్ చెల్లింపులను తప్పనిసరి చేయకుండా, తక్కువ ఖర్చుతో బకాయిలను పొందే యంత్రాంగాలను కల్పించడం |
| అధిక పని గంటలు లేదా ముందుగా అంచనా వేయలేని పని వేళలు | నిర్దిష్ట విధులు, పని సమయం, విశ్రాంతి, సెలవులు | యజమాని ఇంట్లో నివసిస్తూ చేసే పనిని, నిరంతరం పిలిచినప్పుడల్లా పనికి అందుబాటులో ఉండటంతో వేరుగా చూడటం |
| విచ్ఛిన్నంగా ఉన్న సామాజిక భద్రత లభ్యత | యజమానులు మారినా కొనసాగించే ప్రయోజనాలు, వేర్వేరు యజమానుల నుంచి ఆచరణసాధ్యమైన చందాలు | అల్పాదాయ కార్మికులకు మద్దతునిస్తూ, గృహ యజమానులు నిబంధనలను పాటించే ప్రక్రియను సరళీకరించడం |
| ప్రైవేటు గృహాల్లో వేధింపులు, దుర్వినియోగం | అందుబాటులో ఉండే ఫిర్యాదు వ్యవస్థలు, బాధితులకు మద్దతు, చట్టబద్ధ దర్యాప్తు | గోప్యతను కాపాడటం, ప్రతీకార చర్యల నుంచి రక్షించడం, సముచిత న్యాయ ప్రక్రియను గౌరవించడం |
- 1. అందుబాటులో ఉండే స్వచ్ఛంద సహాయం ద్వారా కార్మికులను, ఉపాధి సంబంధాలను గుర్తించడం
- 2. అంగీకరించిన విధులు, వేతనాలు, పని సమయం, సెలవులు, ఉపాధి ముగింపు నిబంధనలను నమోదు చేయడం
- 3. ఆచరణసాధ్యమైన నిధుల సమీకరణతో, యజమాని లేదా ప్రాంతం మారినా కొనసాగించగల సామాజిక భద్రతా పరిధిలోకి కార్మికులను తీసుకురావడం
- 4. గోప్యంగా ఫిర్యాదు చేయడానికి, తక్కువ ఖర్చుతో వివాదాలను పరిష్కరించుకోవడానికి వీలు కల్పించడం
- 5. తగిన దామాషాలో, చట్టబద్ధంగా అనుమతించిన విధానాల ద్వారా నిబంధనల అమలును నిర్ధారించడం
- 6. వాస్తవ వేతన చెల్లింపులు, ప్రయోజనాల లభ్యత, పరిహార ఫలితాలను మూల్యాంకనం చేయడం
2019
నివేదిక పోలికకు ప్రాతిపదికగా తీసుకున్న సంవత్సరంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 75.6 మిలియన్ల గృహ కార్మికులు నమోదయ్యారు.
2025
ప్రపంచవ్యాప్తంగా గృహ కార్మికుల సంఖ్య అంచనా ప్రకారం 80 మిలియన్లకు చేరింది. వీరిలో 66.5 మిలియన్ల మంది అనియత ఉపాధిలో ఉన్నారు.
Significance, challenges & way forward
Significance
- గృహ కార్మికులను రక్షించడం ద్వారా గృహ సేవలను కార్మిక హక్కుల పరిధికి వెలుపల ఉండే వ్యక్తిగత సహాయంగా కాకుండా ఉపాధిగా గుర్తిస్తారు.
- మహిళల ఆధిక్యం కారణంగా గృహ కార్మికుల రక్షణ లింగ న్యాయానికి, సంరక్షణ పనికి ఆర్థిక గుర్తింపు కల్పించడానికి కీలకం.
- నమ్మదగిన ఆదాయం, సామాజిక భద్రత అనారోగ్యం, ప్రసూతి సంబంధిత ఆదాయ నష్టం, వృద్ధాప్య అభద్రత వల్ల కలిగే దుర్బలతను తగ్గించగలవు.
- స్పష్టమైన ఉపాధి నిబంధనలు వివాదాలను తగ్గించి, కార్మికులు, గృహ యజమానులు ఇద్దరికీ ముందస్తు స్పష్టతను మెరుగుపరచగలవు.
- వేతనంతో సంరక్షణ సేవలందించే కార్మికుల రక్షణ కుటుంబాలకు మద్దతు, శిశు సంరక్షణ, వృద్ధుల సంరక్షణకు సంబంధించిన విస్తృత విధానాలకు తోడ్పడుతుంది.
Challenges
- ప్రైవేటు ఇల్లు పని ప్రదేశంగా ఉండటం వల్ల ఉల్లంఘనలను గుర్తించడం కష్టమవుతుంది; అదే సమయంలో సమంజసమైన గోప్యతా ఆందోళనలు తలెత్తుతాయి.
- పలువురు గృహ యజమానులు ఉండటం వల్ల చందాల కేటాయింపు, ఉపాధి రికార్డులు, ప్రయోజన హక్కులకు బాధ్యతను నిర్ణయించడం సంక్లిష్టమవుతుంది.
- తక్కువ ఆదాయం, క్రమరహిత ఉపాధి కారణంగా పూర్తిగా చందాలపై ఆధారపడే సామాజిక భద్రత అందుబాటులో లేకపోవచ్చు.
- చట్టపరమైన పరిహార మార్గాలు ఉన్నప్పటికీ, తొలగింపు లేదా ప్రతీకార చర్యల భయం ఫిర్యాదులు చేయకుండా నిరుత్సాహపరచవచ్చు.
- అమలు చేయగల హక్కులు, నిధులు, ఫిర్యాదు పరిష్కార యంత్రాంగాలు లేకుండా చేసే నమోదు నామమాత్రపు క్రమబద్ధీకరణకే దారితీయవచ్చు.
- ఉపాధి ఏర్పాట్లు, రక్షణలో లోపాలపై విశ్వసనీయమైన భారతదేశ ప్రత్యేక ఆధారాలకు ప్రపంచ సమగ్ర గణాంకాలు ప్రత్యామ్నాయం కావు.
Way forward
- చట్టబద్ధ పరిధిని స్పష్టం చేసి, వేతనాలు, పని సమయం, సెలవులు, వృత్తిపరమైన భద్రత, ఉపాధి ముగింపు రక్షణల్లో గుర్తించిన లోపాలను పూడ్చాలి.
- కార్మికులు, యజమానుల భాగస్వామ్యంతో సరళమైన నమూనా ఒప్పందాలను రూపొందించి, యజమాని ఇంట్లో నివసిస్తూ చేసే పని, పలు గృహాల్లో చేసే పనికి అనుగుణంగా మార్చుకునే వీలు కల్పించాలి.
- భరించగల చందాలు, అవసరమైన చోట ప్రభుత్వ మద్దతు, పారదర్శక ప్రయోజన నిబంధనలతో బదిలీ సౌలభ్యం గల సామాజిక రక్షణను నిర్మించాలి.
- అవగాహన కార్యక్రమాలు, న్యాయ సహాయం, ప్రతీకార చర్యల నుంచి రక్షణల ద్వారా స్థానిక కమిటీలను, కార్మిక ఫిర్యాదు మార్గాలను బలోపేతం చేయాలి.
- స్పష్టమైన చట్టపరమైన అధికారం, సముచిత న్యాయ ప్రక్రియ హామీలతో గోప్యతను గౌరవించే అమలు విధానాలను ఏర్పాటు చేయాలి.
- గృహ కార్మికులపై ప్రభావం చూపే ప్రమాణాల రూపకల్పనలో వారు పాల్గొనేలా సంఘటితమవడానికి, సంప్రదింపులకు మద్దతు ఇవ్వాలి.
- అనుసమర్థన, అమలుకు అవసరమైన అంశాలను పరిశీలించడంతో పాటు, దేశీయ రక్షణను సమీక్షించేందుకు ఒప్పందం నం. 189ను ప్రమాణంగా ఉపయోగించాలి.
Key terms
- గృహ కార్మికుడు
- ఉపాధి సంబంధంలో భాగంగా ఒక గృహంలో లేదా ఆ గృహం కోసం పని చేసే వ్యక్తి.
- అనియత ఉపాధి
- కార్మిక హక్కులు లేదా సామాజిక భద్రత వంటి సంబంధిత అధికారిక ఏర్పాట్లు, రక్షణలు సమర్థంగా వర్తించని ఉపాధి.
- సంరక్షణ ఆర్థిక వ్యవస్థ
- వ్యక్తులకు ప్రత్యక్ష సంరక్షణ అందించే లేదా సంరక్షణకు అవసరమైన పరిస్థితులకు తోడ్పడే చెల్లింపుతో కూడిన, చెల్లింపులేని కార్యకలాపాలు.
- ILO ఒప్పందం నం. 189
- గృహ కార్మికులకు గౌరవప్రదమైన పని కోసం ప్రమాణాలను నిర్దేశించే అంతర్జాతీయ కార్మిక ఒప్పందం.
- అనుసమర్థన
- అంతర్జాతీయ ఒప్పందంలోని బాధ్యతలను ఒక దేశం అధికారికంగా అంగీకరించడం.
- బదిలీ సౌలభ్యం
- యజమానులను లేదా ప్రాంతాలను మార్చినప్పుడు సామాజిక భద్రతా హక్కులను నిలుపుకొని, వాటిని పొందగల సౌలభ్యం.
- అల్ప ఉపాధి
- కార్మికుడు కోరుకునే, పని చేయడానికి అందుబాటులో ఉండే గంటల కంటే తక్కువ గంటలు పని లభించడంతో సహా, తగినంత ఉపాధి లేని పరిస్థితి.
- త్రైపాక్షిక విధానం
- కార్మిక విధానంపై చర్చలు, నిర్ణయ ప్రక్రియలో ప్రభుత్వాలు, యజమానులు, కార్మికులు పాల్గొనడం.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. ILO ఒప్పందం నం. 189కు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. ఇది గృహ కార్మికులకు గౌరవప్రదమైన పనికి సంబంధించినది. 2. ఒక దేశం దీనిని అనుసమర్థించడం వల్ల ప్రతి గృహ యజమాని నిబంధనలను పాటించడం స్వయంచాలకంగా నిర్ధారితమవుతుంది. 3. దీని ప్రమాణాల్లో పని పరిస్థితులు, సామాజిక భద్రత ఉన్నాయి. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q2. కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. అధికరణం 23 — మానవ అక్రమ రవాణా, బలవంతపు శ్రమ నిషేధం 2. అధికరణం 42 — న్యాయమైన, మానవీయ పని పరిస్థితులు, ప్రసూతి ఉపశమనం 3. అధికరణం 43 — కార్మికులకు జీవన వేతనం, గౌరవప్రదమైన జీవన పరిస్థితులు పైన ఇచ్చిన జతల్లో ఏవి సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
Q3. నివేదికలో అందించిన గృహ కార్మికులపై ILO నిర్ధారణలకు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గృహ కార్మికుల్లో మహిళలే అధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు. 2. 2019 నుంచి గృహ కార్మికుల సంఖ్య పెరగడంతో పాటు, మొత్తం ఉపాధిలో వారి వాటా గణనీయంగా పెరిగింది. 3. నివేదికలో పేర్కొన్న నెలవారీ వేతన నిష్పత్తి ఒకే పనికి గంటవారీ వేతన వ్యత్యాసాన్ని నిర్ధారిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి?
Q4. భారతదేశంలో పని ప్రదేశంలో లైంగిక వేధింపుల నుంచి రక్షణకు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. నివాస స్థలం లేదా ఇల్లు పని ప్రదేశం అనే చట్టబద్ధ నిర్వచన పరిధిలోకి రావచ్చు. 2. గృహ కార్మికులకు సంబంధించిన ఫిర్యాదుల కోసం చట్టం స్థానిక కమిటీ మార్గాన్ని కల్పిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి?
Mains practice questions
GS 2 · 15 marks · 250 words
గృహ కార్మికుల అనియత ఉపాధి కార్మిక పాలన సమస్యతో పాటు లింగ న్యాయ సవాలు కూడా. ఇటీవలి ILO నిర్ధారణల నేపథ్యంలో, భారతదేశానికి అమలు చేయగల రక్షణ వ్యవస్థను సూచించండి.
Frequently asked questions
ILO నివేదికలోని ప్రధాన నిర్ధారణ ఏమిటి?
2025లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 66.5 మిలియన్ల గృహ కార్మికులు అనియత ఉపాధిలో ఉన్నారు. ఈ రంగంలోని ప్రతి ఐదుగురిలో నలుగురికి పైగా వీరే ఉన్నారు. ఇతర ఉద్యోగులతో పోలిస్తే, ప్రభావవంతమైన కార్మిక, సామాజిక రక్షణ లేకపోయే అవకాశం వీరికి రెట్టింపు కంటే ఎక్కువగా ఉంది.
గృహ కార్మికుల రక్షణ లింగ సంబంధిత అంశం ఎందుకు?
ప్రపంచవ్యాప్తంగా గృహ కార్మికుల్లో మహిళలు 77.2 శాతం ఉన్నారు. అందువల్ల శుభ్రపరచడం, సంరక్షణ వంటి వృత్తుల్లో తక్కువ పారితోషికం, తగిన రక్షణ లేకపోవడం మహిళలపై అసమానంగా అధిక ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
నివేదిక భారతదేశానికి ప్రత్యేకమైన అంచనాలను అందిస్తుందా?
అందించిన సమాచారంలో ప్రపంచ, ప్రాంతీయ స్థాయి నిర్ధారణలు ఉన్నాయి; భారతదేశానికి ప్రత్యేకమైన అంచనాలు లేవు. అందులోని గణాంకాలను భారతదేశంలో గృహ కార్మికుల ఉపాధి లేదా అనియత ఉపాధికి కొలమానాలుగా చూపకూడదు.
ఉపాధిని క్రమబద్ధీకరించడానికి గృహ కార్మికులను నమోదు చేయడం సరిపోతుందా?
కాదు. అర్థవంతమైన రక్షణ కల్పించాలంటే నమోదును అమలు చేయగల ఉపాధి నిబంధనలు, నిధుల మద్దతున్న సామాజిక రక్షణ, అందుబాటులో ఉండే పరిహార మార్గాలతో అనుసంధానించాలి.
