PLFS పునర్‌రూపకల్పన: గిగ్ పని, వేతనం లేని సంరక్షణ పని, శ్రమశక్తి అల్ప వినియోగం కొలత
డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికులు, వేతనం లేని పని రూపాలు, శ్రమశక్తి అల్ప వినియోగాన్ని మెరుగ్గా నమోదు చేసేందుకు జనవరి 2027 నుంచి ఆవర్తన శ్రమశక్తి సర్వేలో మార్పులను ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించింది. ఈ పునర్‌రూపకల్పన ఉపాధి నాణ్యత, మహిళల పని, సామాజిక భద్రత అవసరాలపై ఆధారాలను మెరుగుపరచగలదు. అయితే, వేతనం లేని గృహ, సంరక్షణ కార్యకలాపాలను కొలవడాన్ని వాటిని ఉపాధిగా వర్గీకరించడంతో గందరగోళపరచకూడదు.
Photo from the source report: PLFS Redesign: Measuring Gig Work, Unpaid Care and Labour Underutilisation
Image: The Hindu
Why in news
అక్టోబర్ 23, 2026న గణాంకాలు, కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని జాతీయ నమూనా సర్వే కార్యాలయం PLFS నమూనా ఎంపిక రూపకల్పన, ప్రశ్నావళికి ప్రతిపాదిత మార్పులను విడుదల చేసింది. విధాన రూపకర్తలు, పరిశోధకులు, విద్యాసంస్థలు, ప్రజల నుంచి మంత్రిత్వ శాఖ అభిప్రాయాలను ఆహ్వానించింది.
జనవరి 2027
ప్రతిపాదిత పునర్‌రూపకల్పన ప్రారంభం
14
ఎంపిక చేసిన ప్రతి FSUలో కుటుంబాలు
4
గ్రామీణ రెండో దశ స్తరాలు
5
పట్టణ రెండో దశ స్తరాలు
15 రోజులు
ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ గడువు
Background
శ్రమశక్తి భాగస్వామ్యం, ఉపాధి, నిరుద్యోగాన్ని కొలవడానికి భారతదేశంలో PLFS ప్రధాన కుటుంబ సర్వే. శ్రమశక్తి భాగస్వామ్య రేటు సంబంధిత జనాభాలో శ్రమశక్తి వాటాను, కార్మిక-జనాభా నిష్పత్తి ఆ జనాభాలో ఉపాధిలో ఉన్నవారి వాటాను, నిరుద్యోగ రేటు శ్రమశక్తిలో నిరుద్యోగుల వాటాను కొలుస్తాయి. ఈ సూచికలు అత్యవసరమైనప్పటికీ, తగినంత పని లేకపోవడం లేదా కుటుంబ శ్రేయస్సుకు వేతనం లేకుండా అందించే తోడ్పాటులోని అన్ని కోణాలను ఇవి మాత్రమే వెల్లడించవు. పని అనేది ఉపాధి కంటే విస్తృతమైనదనేది కీలక గణాంక భేదం: సొంత కుటుంబానికి అందించే వేతనం లేని గృహ, సంరక్షణ సేవలు విలువైన పనే అయినప్పటికీ, అవి వేతనం లేదా లాభం కోసం చేసే ఉపాధి కావు.
ప్రతిపాదిత పునర్‌రూపకల్పన తీసుకువచ్చే మార్పులు
ఈ ప్రతిపాదన నమూనా ఎంపికలో మార్పులతోపాటు ప్రశ్నావళిలో అదనపు అంశాలను చేర్చుతుంది. కనీసం ఒక డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికుడు ఉన్న కుటుంబాలను ప్రత్యేక రెండో దశ స్తరం గుర్తిస్తుంది. నిర్దేశిత ప్రస్తావన కాలంలో కుటుంబ సభ్యులెవరైనా ప్లాట్‌ఫారమ్ పని చేశారా అని ప్రాథమిక గుర్తింపు ప్రశ్న అడుగుతుంది.
సవరించిన రూపకల్పన గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నాలుగు, పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఐదు రెండో దశ స్తరాలను ప్రతిపాదిస్తుంది. ఎంపిక చేసిన ప్రతి మొదటి దశ యూనిట్‌లో 14 కుటుంబాలను సర్వే చేస్తారు. గత రెండు సంవత్సరాల అనుభవం ఆధారంగా నమూనా కేటాయింపు, స్తరీకరణ ప్రమాణాలను కూడా సవరిస్తున్నారు. ఇవి సంప్రదింపుల దశలో ఉన్న ప్రతిపాదిత మార్పులే తప్ప, పునర్‌రూపకల్పిత సర్వే ఇప్పటికే అమలులో ఉందనడానికి ఆధారాలు కావు.
- స్వీయ వినియోగం కోసం వస్తూత్పత్తి, వేతనం లేని గృహ, సంరక్షణ కార్యకలాపాలు, స్వచ్ఛంద పని, వేతనం లేని శిక్షణార్థి పనిలో పాల్గొనడాన్ని ప్రశ్నావళి నమోదు చేస్తుంది.
- అదనపు ప్రశ్నలు శ్రమశక్తి అల్ప వినియోగాన్ని కొలవడానికి ఉద్దేశించినవి.
- మెరుగైన ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం, నమూనా ఎంపిక సమయంలో నిర్వహణపరమైన ఇబ్బందులను తగ్గించడం ఈ మార్పుల ప్రకటిత లక్ష్యం.
Infographic
ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికులు
సర్వే పరిధిని మెరుగుపరచడానికి ప్రత్యేక కుటుంబ స్తరం.
వేతనరహిత పని
సంరక్షణ, ఇతర వేతనరహిత కార్యకలాపాలను విడివిడిగా నమోదు చేయాలి.
అల్ప వినియోగం
నిరుద్యోగానికి మించి నెరవేరని ఉపాధి అవసరాలను పరిశీలించాలి.
గణాంక రక్షణ చర్యలు
నిర్వచనాలు, పోలిక సాధ్యత, గోప్యతను పరిరక్షించాలి.
విధాన స్పందన
మెరుగైన ఉద్యోగాలు, సంరక్షణ సేవలు, సామాజిక రక్షణకు ఆధారాలను ఉపయోగించాలి.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
ప్లాట్‌ఫారమ్ పని: మెరుగైన గుర్తింపు, కానీ గిగ్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంపూర్ణ కొలమానం కాదు
ప్రస్తుత వృత్తి, ఉపాధి వర్గాల అంతటా విస్తరించి ఉండే ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికులను సర్వేలో మెరుగ్గా చేర్చేందుకు ప్రత్యేక కుటుంబ స్తరం తోడ్పడుతుంది. అయితే ప్లాట్‌ఫారమ్ పని, గిగ్ పని ఒకదానికొకటి ప్రత్యామ్నాయ పదాలు కావు: ఆన్‌లైన్ ప్లాట్‌ఫారమ్ లేకుండానూ గిగ్ పని ఉండవచ్చు.
ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికుల గుర్తింపు సామాజిక భద్రత అవసరాలను అంచనా వేయడానికి బలమైన ఆధారాన్ని అందిస్తుంది. ఉపాధి నాణ్యతను అంచనా వేయాలంటే ఆదాయం, పని గంటలు, పని సంబంధిత ఖర్చులు, పని కొనసాగింపు, రక్షణ సౌలభ్యం వంటి అంశాలపై అదనపు సమాచారం అవసరం. ఇటువంటి ప్రతి చరరాశినీ సేకరిస్తారని అందించిన ప్రకటన నిర్ధారించడం లేదు.
- అనేక ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను ఉపయోగించే కార్మికులను వ్యక్తులుగా లెక్కించాలి; ప్రతి ప్లాట్‌ఫారమ్‌కు వేర్వేరు కార్మికులుగా పరిగణించకూడదు.
- సర్వేలో గుర్తింపు పొందినంత మాత్రాన ఉద్యోగి హోదా నిర్ధారణ కాదు; సంక్షేమ ప్రయోజనానికి అర్హత కూడా ఏర్పడదు.
- ప్రాతినిధ్య అంచనాల కోసం విశ్వసనీయ ప్రాథమిక గుర్తింపు ప్రశ్నలు, తగిన సర్వే భారాలు అవసరం.
మహిళల పని: ఉపాధి గణాంకాలను పెంచి చూపకుండా వేతనం లేని సంరక్షణను గుర్తించడం
వంట, శుభ్రపరచడం, పిల్లల సంరక్షణ, వృద్ధులు, అనారోగ్యంతో ఉన్న లేదా దివ్యాంగ కుటుంబ సభ్యుల సంరక్షణకు మహిళలు గణనీయమైన సమయాన్ని కేటాయిస్తారని భావన పత్రం గుర్తిస్తుంది. ఈ కార్యకలాపాలను నమోదు చేయడం ద్వారా కుటుంబ సంక్షేమానికి తోడ్పడుతూ, ఇతరులు వేతన ఉపాధిలో పాల్గొనేలా చేసే పని వెలుగులోకి వస్తుంది.
ఉపాధి, వేతనం లేని పనికి వేర్వేరు కొలమానాలను ప్రచురించడం సరైన విధాన స్పందన; వేతనం లేని కుటుంబ సంరక్షకులను స్వయంచాలకంగా ఉపాధిలో ఉన్నవారిగా లెక్కించడం కాదు. వేతనం లేని గృహ సేవలను, ఉపాధిగా వర్గీకరించదగిన మార్కెట్ ఆధారిత కుటుంబ సంస్థలో వేతనం లేని సహాయం నుంచి కూడా వేరుచేయాలి.
పాల్గొనడంపై ప్రశ్నలు వేతనం లేని కార్యకలాపాలను ఎవరు నిర్వహిస్తున్నారో చూపగలవు. అయితే అవి వెచ్చించిన సమయం, సంరక్షణ తీవ్రత లేదా ద్రవ్య విలువను తప్పనిసరిగా నిర్ధారించవు. సమయ పేదరికం, ఏకకాలంలో చేసే కార్యకలాపాలు, వేతన పనిపై పరిమితులను విశ్లేషించడానికి సమయ వినియోగ ఆధారాలు ముఖ్యమైనవిగానే ఉంటాయి.
- మహిళలు వేతనంతో కూడిన ఉపాధి, వేతనం లేని సంరక్షణ పని రెండింటినీ చేపట్టవచ్చు; ఈ వర్గాలను పరస్పరం మినహాయించుకునేవిగా చూపకూడదు.
- స్వీయ వినియోగ వస్తూత్పత్తి, వేతనం లేని గృహ సేవలను ఒకే అవిభాజిత వేతనరహిత పని వర్గంగా కాకుండా విడివిడిగా పరిగణించాలి.
- స్వచ్ఛంద పని, వేతనం లేని శిక్షణార్థి పనిని కుటుంబ సంరక్షణ నుంచి వేరుగా గుర్తించాలి.
శ్రమశక్తి అల్ప వినియోగం: బహిరంగ నిరుద్యోగానికి మించి పరిశీలన
శ్రమశక్తికి తగిన పని లభించకపోవడంలో నిరుద్యోగం ఒక రూపం మాత్రమే. అంతర్జాతీయ గణాంక చట్రాలు ఉపాధిలో ఉన్నవారిలో పని సమయ సంబంధిత అల్ప ఉపాధిని, శ్రమశక్తి వెలుపల ఉండి నెరవేరని ఉపాధి అనుబంధం కలిగినవారిలో సంభావ్య శ్రమశక్తిని కూడా పరిశీలిస్తాయి.
అందువల్ల అదనపు PLFS ప్రశ్నలు కొంత పని ఉండటానికి, తగినంత పని ఉండటానికి మధ్య తేడాను గుర్తించడంలో సహాయపడగలవు. అయితే మూలాధారం తుది ప్రశ్నలు, అమలు పరిమితులు లేదా సూచికలను అందించడం లేదు. ఒక నిర్దిష్ట అంతర్జాతీయ కొలమానాన్ని ఇప్పటికే స్వీకరించారని చెప్పడం తొందరపాటు అవుతుంది.
- తక్కువ ఆదాయం, అభద్రతతో కూడిన పని, తగినంత పని సమయం లేకపోవడం పరస్పర సంబంధం ఉన్నప్పటికీ ఉపాధి నాణ్యతలో వేర్వేరు కోణాలు.
- పునర్‌రూపకల్పనకు ముందు, తర్వాత పోలికల కోసం నిర్వచనాలు, నమూనా ఎంపిక, అంచనా పద్ధతుల్లో మార్పులను పారదర్శకంగా నమోదు చేయాలి.
- మెరుగైన గణాంకాలు విధాన అవసరాలను గుర్తించగలవు. అయితే ఉపాధి కల్పనకు లేదా సామాజిక భద్రత అందించడానికి ప్రత్యామ్నాయం కావు.
| వర్గం | అర్థం | అన్వయంలో జాగ్రత్త |
|---|---|---|
| డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ పని | డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల ద్వారా నిర్వహించే లేదా పొందే పని | ఇది మొత్తం గిగ్ పనికి లేదా ఒకే చట్టపరమైన ఉపాధి హోదాకు పర్యాయపదం కాదు. |
| వేతనం లేని గృహ, సంరక్షణ పని | సొంత కుటుంబానికి వేతనం లేకుండా అందించే గృహ, సంరక్షణ సేవలు | పనిగా గుర్తించినంత మాత్రాన అది ఉపాధి కాదు. |
| స్వీయ వినియోగం కోసం వస్తూత్పత్తి | ప్రధానంగా సొంత తుది వినియోగం కోసం వస్తువులను ఉత్పత్తి చేయడం | దీనిని గృహ సేవల నుంచి వేరుచేసి, పేర్కొన్న గణాంక చట్రం ఆధారంగా అర్థం చేసుకోవాలి. |
| కుటుంబ సంస్థలో వేతనం లేని పని | మార్కెట్ ఆధారంగా పనిచేసే కుటుంబ సంస్థలో వేతనం లేకుండా సహాయం చేయడం | ఇది ఉపాధిగా పరిగణించబడవచ్చు; దీనిని వేతనం లేని గృహ పనితో గందరగోళపరచకూడదు. |
| శ్రమశక్తి అల్ప వినియోగం | అందుబాటులో ఉన్న శ్రమశక్తిని తగినంతగా వినియోగించకపోవడం; ఇది నిరుద్యోగానికి మించిన భావన | ఇది నిరుద్యోగం కంటే విస్తృతమైనది. అయితే నాణ్యతలేని ప్రతి పని రూపానికీ పర్యాయపదం కాదు. |
- 1. కుటుంబాల్లో డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ పని చేసే వారిని ప్రాథమికంగా గుర్తించి, సవరించిన నమూనా ఎంపిక విధానాన్ని అమలు చేయాలి.
- 2. ఉపాధి, వివిధ వేతనరహిత కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనడం, శ్రమశక్తి అల్ప వినియోగ సూచికలను విడివిడిగా నమోదు చేయాలి.
- 3. స్పష్టమైన నిర్వచనాలు, సర్వే భారాలు, నాణ్యత తనిఖీలను అనుసరించాలి.
- 4. పద్ధతి, పోలిక సాధ్యతపై వివరణలతో విభాగాలవారీ ఫలితాలను ప్రచురించాలి.
- 5. సంరక్షణ సేవలు, ఉపాధి సంబంధిత చర్యలు, సామాజిక భద్రత ప్రణాళికకు మార్గనిర్దేశం చేసేందుకు ఈ ఆధారాలను ఉపయోగించాలి.
అక్టోబర్ 23, 2026
MoSPI ప్రతిపాదిత PLFS పునర్‌రూపకల్పనను విడుదల చేసి, 15 రోజుల్లోగా అభిప్రాయాలను ఆహ్వానించింది.
జనవరి 2027
సర్వే ప్రశ్నపత్రంలో మార్పులతోపాటు సవరించిన PLFS నమూనా ఎంపిక రూపకల్పన ప్రారంభానికి ప్రతిపాదిత సమయం.
Significance, challenges & way forward
Significance
- ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికులను మెరుగ్గా సర్వే పరిధిలోకి తీసుకురావడం మారుతున్న శ్రమ మార్కెట్‌లో సామాజిక భద్రత ప్రణాళికకు ఆధారాలను బలోపేతం చేస్తుంది.
- వేతనం లేని సంరక్షణకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఇవ్వడం ద్వారా ఉపాధి సూచికలను వక్రీకరించకుండా, ఉపాధిపై లింగపరమైన పరిమితులను మరింత స్పష్టంగా చూపవచ్చు.
- అల్ప వినియోగ కొలమానాలు నిరుద్యోగ గణాంకాలు మాత్రమే గుర్తించలేని నెరవేరని పని డిమాండ్‌ను వెల్లడించగలవు.
- మెరుగైన నమూనా కేటాయింపు జనాభాలోని వైవిధ్యానికి ప్రాతినిధ్యాన్ని, సర్వే నిర్వహణను బలోపేతం చేయగలదు.
- పనికి సంబంధించిన మరింత వర్గీకృత చిత్రం ప్రధాన ఉపాధి సంఖ్యలకు మించి సమ్మిళిత వృద్ధి విధానాలకు తోడ్పడగలదు.
Challenges
- ప్లాట్‌ఫారమ్ పని, ఇతర స్వయం ఉపాధి, అప్పుడప్పుడు చేసే డిజిటల్ లావాదేవీల మధ్య తేడాను గుర్తించడం ప్రతిస్పందకులకు కష్టంగా ఉండవచ్చు.
- ఒక కుటుంబ సభ్యుడు మరొకరి తరఫున ఇచ్చే సమాధానాల్లో ఆ సభ్యుని వేతనరహిత పని లేదా అడపాదడపా చేసే ప్లాట్‌ఫారమ్ పని తక్కువగా నమోదవవచ్చు.
- అదనపు ప్రశ్నలు ఇంటర్వ్యూ భారాన్ని పెంచవచ్చు; గణకులకు మెరుగైన శిక్షణ అవసరమవుతుంది.
- నమూనా ఎంపిక, ప్రశ్నావళిలో మార్పులు గత PLFS అంచనాలతో పోలిక సాధ్యతను ప్రభావితం చేయవచ్చు.
- పాల్గొనడంపై ప్రశ్నలు మాత్రమే వేతనం లేని సంరక్షణ వ్యవధి, తీవ్రత లేదా విలువను నిర్ధారించలేవు.
- వివరణాత్మక వృత్తి, కుటుంబ సమాచారానికి పటిష్ఠమైన గోప్యత రక్షణలు అవసరం.
Way forward
- స్పష్టమైన కార్యాచరణ నిర్వచనాలను ప్రచురించి, ప్రతి కొత్త పని వర్గం ప్రస్తుత PLFS ఉపాధి కొలమానాలతో ఎలా సంబంధం కలిగి ఉందో వివరించాలి.
- పూర్తిస్థాయి అమలుకు ముందు విభిన్న పరిస్థితుల్లో ప్రాథమిక గుర్తింపు, వేతనరహిత పని ప్రశ్నలను ప్రయోగాత్మకంగా పరీక్షించాలి.
- గృహ సంరక్షణ, కుటుంబ సంస్థలో సహాయం, స్వీయ వినియోగ ఉత్పత్తి, ప్లాట్‌ఫారమ్ మధ్యవర్తిత్వ పని మధ్య తేడాను గుర్తించేలా గణకులకు శిక్షణ ఇవ్వాలి.
- పోల్చదగిన ప్రధాన సూచికలను కొనసాగించి, గణాంక శ్రేణిలో ఏవైనా విరామాలుంటే వివరించాలి.
- PLFS, సమయ వినియోగ సర్వేలను ఒకదానికొకటి ప్రత్యామ్నాయాలుగా పరిగణించకుండా, వాటి ఫలితాలను కలిపి వేతనరహిత సంరక్షణ భారాలను విశ్లేషించాలి.
- ఆదాయం, పని సంబంధిత ఖర్చులు, పని సమయం, సామాజిక భద్రత లభ్యతను నమోదు చేసేందుకు అనుబంధ విభాగాలు అవసరమా అనేది అంచనా వేయాలి.
- సర్వే గోప్యతను కాపాడుతూ, ఫలితాలను మెరుగైన సంరక్షణ మౌలిక సదుపాయాలు, సులభంగా అందుబాటులో ఉండే సామాజిక రక్షణగా మలచాలి.
Key terms
- ఆవర్తన శ్రమశక్తి సర్వే
- భారత శ్రమ మార్కెట్‌లోని ప్రధాన సూచికలను అంచనా వేసేందుకు ఉపయోగించే కుటుంబ సర్వే.
- మొదటి దశ యూనిట్
- బహుదశ సర్వేలో కుటుంబాల ఎంపికకు ముందు ఎంచుకునే ప్రాథమిక నమూనా యూనిట్.
- రెండో దశ స్తరం
- ఎంచుకున్న మొదటి దశ యూనిట్‌లో కుటుంబ నమూనా ఎంపిక కోసం ఏర్పరచిన కుటుంబాల సమూహం.
- డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికుడు
- డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ ద్వారా నిర్వహించే లేదా పొందే పనిని చేపట్టే వ్యక్తి.
- శ్రమశక్తి అల్ప వినియోగం
- నిరుద్యోగంతోపాటు అందుబాటులోని శ్రమశక్తిని ఇతర రూపాల్లో తగినంతగా వినియోగించకపోవడాన్ని కలుపుకొని, నెరవేరని ఉపాధి అవసరాన్ని సూచించే విస్తృత భావన.
- పని సమయ సంబంధిత అల్ప ఉపాధి
- ఉపాధిలో ఉన్న వ్యక్తులు అదనపు పని గంటలను కోరుకోవడం, వాటికి అందుబాటులో ఉండటం, నిర్దేశిత పని సమయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండటం అనే పరిస్థితి.
- సంభావ్య శ్రమశక్తి
- శ్రమశక్తి వెలుపల ఉండి, ఉపాధి పట్ల అనుబంధం ఉన్నప్పటికీ నిరుద్యోగానికి సంబంధించిన అన్ని ప్రమాణాలను నెరవేర్చని వ్యక్తులు.
- సమయ పేదరికం
- వేతనంతో కూడిన పని, వేతనం లేని సంరక్షణ, అత్యవసర వ్యక్తిగత కార్యకలాపాల వంటి అవసరాల వల్ల స్వేచ్ఛగా వినియోగించుకోగల సమయం కొరత ఏర్పడటం.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. అక్టోబర్ 2026లో ప్రకటించిన ప్రతిపాదిత PLFS పునర్‌రూపకల్పనకు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. కనీసం ఒక డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికుడు ఉన్న కుటుంబాల కోసం ప్రత్యేక రెండో దశ స్తరం ప్రతిపాదించబడింది. 2. శ్రమశక్తి అల్ప వినియోగాన్ని కొలవడానికి అదనపు ప్రశ్నలు ప్రతిపాదించబడ్డాయి. 3. వేతనం లేని కుటుంబ సంరక్షకులందరినీ ఈ ప్రతిపాదన స్వయంచాలకంగా ఉపాధిలో ఉన్నవారిగా వర్గీకరిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q2. వేతనరహిత పనికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. సొంత కుటుంబానికి అందించే వేతనం లేని గృహ సేవలు వేతనం లేదా లాభం కోసం చేసే ఉపాధికి భిన్నమైనవి. 2. మార్కెట్ ఆధారిత కుటుంబ సంస్థలో వేతనం లేని సహాయం ఉపాధిగా పరిగణించబడవచ్చు. 3. వేతనం లేని సంరక్షణ చేపట్టే ప్రతి వ్యక్తీ తప్పనిసరిగా శ్రమశక్తి వెలుపల ఉండాలి. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q3. శ్రమశక్తి అల్ప వినియోగం నిరుద్యోగం కంటే విస్తృతమైనదని కింది వాటిలో ఏది ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?
Q4. శ్రమ మార్కెట్ సూచికలకు సంబంధించి కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. శ్రమశక్తి భాగస్వామ్య రేటు: సంబంధిత జనాభాలో శ్రమశక్తి వాటా 2. కార్మిక-జనాభా నిష్పత్తి: సంబంధిత జనాభాలో ఉపాధిలో ఉన్నవారి వాటా 3. నిరుద్యోగ రేటు: మొత్తం సంబంధిత జనాభాలో నిరుద్యోగుల వాటా పైన ఇచ్చిన జతల్లో ఏవి సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
Mains practice questions
GS 3 · 15 marks · 250 words
ఆవర్తన శ్రమశక్తి సర్వే ప్రతిపాదిత విస్తరణ, అన్ని పనులను ఉపాధిగా మార్చకుండానే పని కొలతను మెరుగుపరచగలదు. మహిళల పని, ఉపాధి నాణ్యత, సామాజిక భద్రతా విధానంపై దాని ప్రభావాలను చర్చించండి.
Frequently asked questions
ప్రతిపాదిత PLFS గృహిణులను ఉపాధిలో ఉన్నవారిగా లెక్కిస్తుందా?
వేతనం లేని గృహ, సంరక్షణ కార్యకలాపాలను నమోదు చేసినంత మాత్రాన అవి ఉపాధిగా మారవు. అటువంటి పనిని ప్రత్యేకంగా గుర్తించడమే ఈ ప్రతిపాదన ఉద్దేశం.
ఈ పునర్‌రూపకల్పన మొత్తం గిగ్ ఆర్థిక వ్యవస్థను కొలుస్తుందా?
ప్రత్యేక నమూనా ఎంపిక మార్పు డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికులు ఉన్న కుటుంబాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది. గిగ్ పని డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల వెలుపల కూడా ఉంటుంది. అందువల్ల ఈ రెండు వర్గాలను ఒకటిగా పరిగణించకూడదు.
నిరుద్యోగాన్ని ఇప్పటికే కొలుస్తున్నప్పుడు శ్రమశక్తి అల్ప వినియోగాన్ని ఎందుకు కొలవాలి?
ఉపాధిలో ఉన్నవారికి తగినన్ని పని గంటలు లేకపోవడం, శ్రమశక్తి వెలుపల ఉన్న కొందరిలో ఉపాధి పట్ల ఆసక్తి, అనుబంధం ఉండటం వంటి నెరవేరని ఉపాధి అవసరాలు నిరుద్యోగం కొలతలో మాత్రమే వెల్లడికావు.
ప్రతిపాదిత మార్పులు ఎప్పుడు ప్రారంభమవుతాయని భావిస్తున్నారు?
ప్రతిపాదిత నమూనా ఎంపిక పునర్‌రూపకల్పన జనవరి 2027లో ప్రారంభం కావాల్సి ఉంది. అక్టోబర్ 23, 2026 ప్రకటన నాటికి ఈ మార్పులపై మంత్రిత్వ శాఖ ప్రజాభిప్రాయాలను ఆహ్వానించింది.