PMLA బెయిల్ మరియు అధికరణం 21: కఠిన నిబంధనలను వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛతో సమన్వయపరచడం
మనీలాండరింగ్ నిరోధక చట్టంలోని కఠిన బెయిల్ నిబంధనలు నిందితుడి హక్కులను అధిగమించలేవని సుప్రీంకోర్టు ఉద్ఘాటించినట్లు వార్తలు పేర్కొంటున్నాయి. విచారణకు ముందు సుదీర్ఘ నిర్బంధం, న్యాయ ప్రక్రియలో జాప్యం వల్ల అధికరణం 21 కింద వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు, సత్వర విచారణ హక్కుకు ముప్పు ఏర్పడినప్పుడు చట్టపరమైన ఆంక్షలు ఎలా అమలు కావాలనేదే ప్రధాన రాజ్యాంగపరమైన అంశం.
Reference view of the Supreme Court of India, not the reported proceedings. The constitutional issue is how PMLA bail restrictions apply when prolonged pre-trial detention threatens personal liberty under Article 21.
Image: Times of India
Why in news
కఠినమైన PMLA బెయిల్ నిబంధనలు ఉన్నప్పటికీ నిందితుల హక్కులను రక్షించాలని సుప్రీంకోర్టు ఉద్ఘాటించినట్లు టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా శీర్షిక పేర్కొంది. అందుబాటులో ఉన్న మూల సమాచారం కేసు వివరాలను లేదా అమల్లోకి వచ్చే బెయిల్ ఉత్తర్వును నిర్ధారించడం లేదు.
Background
మనీలాండరింగ్ నిరోధక చట్టం అనేది మనీలాండరింగ్‌ను అరికట్టడానికి, ఆ నేరంతో సంబంధమున్న ఆస్తిని జప్తు చేయడానికి, ప్రభుత్వపరం చేయడానికి వీలు కల్పించే ప్రత్యేక చట్టం. ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ మనీలాండరింగ్ నేరాలను దర్యాప్తు చేస్తుంది; నిర్దేశిత ప్రత్యేక న్యాయస్థానాలు విచారణలు నిర్వహిస్తాయి. సెక్షన్ 45 బెయిల్‌పై అదనపు ఆంక్షలను విధిస్తుంది. ఈ ఆంక్షలు రాజ్యాంగ చట్రానికి లోబడి అమలవుతాయి: అధికరణం 21 జీవన, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను రక్షిస్తుంది; నిష్పాక్షిక ప్రక్రియ, సత్వర విచారణ ఈ హామీలో అంతర్భాగాలని సుప్రీంకోర్టు గుర్తించింది.
వార్తల్లో పేర్కొన్న వ్యాఖ్య అర్థం ఏమిటి?
వార్తల్లో పేర్కొన్న వైఖరి ఆంక్షలు విధించే చట్టానికి, ప్రాథమిక హక్కులకు మధ్య సంబంధానికి సంబంధించినది. తీవ్రమైన నేరాలకు పార్లమెంట్ కఠిన బెయిల్ నిబంధనలను నిర్దేశించవచ్చు; అయితే వాటి అమలు రాజ్యాంగపరమైన పరిశీలనకు లోబడి ఉంటుంది.
అందించిన సమాచారంలో శీర్షికకు మించి తీర్పుకు సంబంధించిన వివరమైన వివరణ లేదు. అందువల్ల నిందితుడు, నిర్బంధ కాలం, న్యాయస్థానం ఇచ్చిన నిర్దిష్ట ఆదేశాలు లేదా బెయిల్ మంజూరైందా అనే అంశాలపై నిర్ధారణలకు ఇది ఆధారం కాలేదు. వార్తల్లో పేర్కొన్న అంశానికి సంబంధించిన స్థిరపడిన రాజ్యాంగ, చట్టపరమైన చట్రాన్ని ఇక్కడి విశ్లేషణ వివరిస్తుంది.
- కఠిన బెయిల్ నిబంధనలు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు రాజ్యాంగం కల్పించే రక్షణను తొలగించవు.
- న్యాయ ప్రక్రియ కొనసాగుతున్న సమయంలో నిర్బంధం అవసరమా అనేది బెయిల్ నిర్ణయిస్తుంది; తుది నేర నిర్ధారణ చేయదు.
- వార్తల్లో పేర్కొన్న వ్యాఖ్యను సెక్షన్ 45ను కొట్టివేసినట్లుగా లేదా బెయిల్‌కు స్వయంచాలక అర్హత కల్పించినట్లుగా అర్థం చేసుకోకూడదు.
Infographic
చట్టపరమైన పరిశీలన
సెక్షన్ 45ను వర్తింపజేసి, అభియోగ పక్షం అభ్యంతరాలను పరిశీలించాలి.
వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ
నిర్బంధం కొనసాగింపు అధికరణం 21కు అనుగుణంగా ఉండాలి.
సత్వర విచారణ
విచారణ పురోగతి, నిర్బంధ కాలం, జాప్యానికి కారణాలను మదింపు చేయాలి.
ముప్పుల నివారణకు రక్షణలు
పరారవడం, జోక్యం చేసుకోవడాన్ని నిరోధించేందుకు తగిన షరతులను ఉపయోగించాలి.
సకాలంలో న్యాయ నిర్ణయం
అభియోగ ప్రక్రియ, విచారణ కొనసాగుతున్న సమయంలో బెయిల్ స్వేచ్ఛను కాపాడుతుంది.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
సెక్షన్ 45: బెయిల్ ఆంక్షలను అర్థం చేసుకోవడం
బెయిల్ దరఖాస్తును వ్యతిరేకించేందుకు పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్‌కు అవకాశం ఇవ్వాలని సెక్షన్ 45 నిర్దేశిస్తుంది. విడుదలను పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ వ్యతిరేకించినప్పుడు, నిందితుడు ఆ నేరానికి పాల్పడలేదని, బెయిల్‌పై ఉన్నప్పుడు ఏ నేరానికీ పాల్పడే అవకాశం లేదని విశ్వసించడానికి సహేతుకమైన కారణాలు ఉన్నాయని న్యాయస్థానం సంతృప్తి చెందాలి. ఈ ప్రధాన అవసరాలను సాధారణంగా ద్వంద్వ నిబంధనలు అంటారు.
ఈ నిబంధన సాధారణ విచక్షణాధారిత బెయిల్‌తో పోలిస్తే బెయిల్ మంజూరును మరింత కఠినతరం చేస్తుంది. అయినప్పటికీ బెయిల్ విచారణ పూర్తిస్థాయి నేర విచారణ కాదు: నేరాన్ని తుదిగా నిర్ధారించకుండా, విడుదలపై నిర్ణయం తీసుకునే పరిమిత ప్రయోజనం కోసమే న్యాయస్థానం ఆధారాలను మదింపు చేస్తుంది.
- బెయిల్‌ను వ్యతిరేకించేందుకు పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్‌కు అవకాశం ఇవ్వడం అనేది రెండు ప్రధాన నిబంధనలకు భిన్నమైనది.
- మహిళలు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు లేదా దుర్బలులు సహా నిర్దిష్ట వర్గాలను ప్రత్యేకంగా పరిగణించేందుకు అనుమతించే మినహాయింపు నిబంధనలు కూడా సెక్షన్ 45లో ఉన్నాయి.
- చట్టపరమైన మినహాయింపులు న్యాయస్థాన పరిశీలనకు అవకాశం కల్పిస్తాయి; విడుదల స్వయంచాలకంగా జరుగుతుందని వాటి అర్థం కాదు.
అధికరణం 21: కీలక రక్షణగా సత్వర విచారణ
స్వేచ్ఛను హరించాలంటే చట్టం నిర్దేశించిన ప్రక్రియను అనుసరించాలని అధికరణం 21 నిర్దేశిస్తుంది. ఆ ప్రక్రియ నిష్పాక్షికంగా, న్యాయబద్ధంగా, సహేతుకంగా ఉండాలని రాజ్యాంగ న్యాయశాస్త్రం నిర్దేశిస్తుంది. అధికరణం 21లో సత్వర విచారణ అనే పదాలు యథాతథంగా లేకపోయినా, ఈ హామీ నుంచే సత్వర విచారణ హక్కు ఉద్భవిస్తుంది.
విచారణకు ముందు నిర్బంధం అనేది నిందితుడి హాజరును నిర్ధారించడం, సాక్ష్యాలను రక్షించడం వంటి చట్టబద్ధమైన ప్రక్రియాపరమైన ప్రయోజనాలకు ఉపయోగపడుతుంది. నిర్బంధం సుదీర్ఘమై, విచారణ పూర్తయ్యే అవకాశం వాస్తవికంగా కనిపించనప్పుడు, నేర నిర్ధారణకు ముందే అది శిక్షగా మారే ప్రమాదం ఉంది. చట్టపరమైన బెయిల్ ఆంక్షలు ఉన్నప్పటికీ, నిర్బంధాన్ని కొనసాగించడం అధికరణం 21కు విరుద్ధంగా మారిందా అని రాజ్యాంగ న్యాయస్థానాలు పరిశీలించవచ్చు.
ఈ మదింపు పరిస్థితుల ఆధారంగా జరగాలి, యాంత్రికంగా కాదు. నిర్బంధ కాలం, న్యాయ ప్రక్రియ పురోగతి, జాప్యానికి కారణాలు, జాప్యంలో నిందితుడి పాత్ర, విడుదలతో తలెత్తే ముప్పులు పరిగణించాల్సిన అంశాలు.
- ఆరోపణ తీవ్రత సంబంధిత అంశమే అయినప్పటికీ, నిర్బంధాన్ని కొనసాగించడం రాజ్యాంగపరంగా సమర్థనీయమా అనే ప్రశ్నకు అది ఒక్కటే సమాధానం కాదు.
- నిందితుడి వల్ల జరిగిన జాప్యాన్ని వ్యవస్థాగతంగా లేదా అభియోగ పక్షం వల్ల జరిగిన జాప్యం నుంచి వేరుగా చూడాలి.
- ప్రతి PMLA బెయిల్ దరఖాస్తును స్వయంచాలకంగా పరిష్కరించే సార్వత్రిక నిర్బంధ కాల పరిమితి లేదు.
సమర్థవంతమైన చట్ట అమలును రాజ్యాంగ స్వేచ్ఛతో సమన్వయపరచడం
మనీలాండరింగ్ దర్యాప్తుల్లో సంక్లిష్ట ఆర్థిక రికార్డులు, అనేక లావాదేవీలు, దేశ సరిహద్దులకు ఆవల ఉన్న సాక్ష్యాలు ఉండవచ్చు. ఇవి కఠిన దర్యాప్తును, జాగ్రత్తగా రూపొందించిన బెయిల్ షరతులను సమర్థించవచ్చు; కానీ నిరవధిక నిర్బంధానికి సమర్థనగా మారకూడదు.
అందరినీ విచక్షణ లేకుండా విడుదల చేయడం గానీ, నిర్బంధించడం గానీ సముచిత సమతుల్యత కాదు. న్యాయస్థానాలు వ్యక్తిగత కేసుకు సంబంధించిన కారణాలను తెలియజేసి, పరారవడం, సాక్షులను ప్రభావితం చేయడం, సాక్ష్యాలను తారుమారు చేయడం వంటి ముప్పులను నిరోధించే అమలు చేయగల రక్షణలను పరిగణించాలి. దర్యాప్తు సంస్థలు, విచారణ న్యాయస్థానాలు కూడా అభియోగ ప్రక్రియ సహేతుకమైన వేగంతో సాగేలా చూడాలి.
- రాజ్యాంగపరంగా సమర్థనీయమైన బెయిల్ అభియోగ ప్రక్రియను ముగించదు; నిర్దోషిగా విడుదల చేసినట్లూ కాదు.
- హాజరు, ప్రయాణం, సాక్షులతో సంబంధాలకు సంబంధించిన షరతులు గుర్తించదగిన ముప్పులను నివారించేలా ఉండాలి.
- సమర్థవంతమైన మనీలాండరింగ్ నిరోధక వ్యవస్థ సకాలంలో న్యాయ నిర్ణయంపై ఆధారపడుతుంది; కేవలం సుదీర్ఘ నిర్బంధంపై కాదు.
| అంశం | చట్టపరమైన స్థితి | రాజ్యాంగపరమైన సమన్వయం |
|---|---|---|
| ఉద్దేశం | సెక్షన్ 45 విడుదలపై అదనపు ఆంక్షలు విధిస్తుంది. | ఆంక్షలు ప్రాథమిక హక్కులకు అనుగుణంగా అమలు కావాలి. |
| బెయిల్ మదింపు | బెయిల్‌ను వ్యతిరేకించినప్పుడు, ద్వంద్వ నిబంధనల ప్రకారం నిర్దిష్ట అంశాలపై న్యాయస్థానం సంతృప్తి చెందాలి. | బెయిల్ విచారణ నేర నిర్ధారణకు సంబంధించిన తుది నిర్ణయంగా మారకూడదు. |
| సుదీర్ఘ నిర్బంధం | ఆంక్షలు విధించే చట్టపరమైన ప్రమాణం వర్తిస్తూనే ఉంటుంది. | అనుచితంగా నిర్బంధాన్ని కొనసాగించడం, విచారణలో అసమంజసమైన జాప్యం రాజ్యాంగపరమైన జోక్యానికి సమర్థనీయ కారణాలు కావచ్చు. |
| విడుదలతో తలెత్తే ముప్పులు | పరారవడం, న్యాయ ప్రక్రియలో జోక్యం చేసుకోవడం వంటి అంశాలను న్యాయస్థానాలు పరిశీలిస్తాయి. | ఆ ముప్పులను తగినంతగా నివారించగల సందర్భాల్లో, వాటికి అనుగుణంగా రూపొందించిన షరతులను పరిగణించాలి. |
| బెయిల్ ప్రభావం | వర్తించే షరతులకు లోబడి నిందితుడు విడుదలవుతాడు. | విచారణ కొనసాగుతుంది; బెయిల్ అంటే నిర్దోషిగా విడుదల చేయడం గానీ, అభియోగ ప్రక్రియ చెల్లదని నిర్ధారించడం గానీ కాదు. |
- 1. వర్తించే చట్టపరమైన బెయిల్ అవసరాలను, సంబంధిత మినహాయింపులను గుర్తించాలి.
- 2. పూర్తిస్థాయి విచారణ నిర్వహించకుండానే సంబంధిత ఆధారాలను, అభియోగ పక్షం అభ్యంతరాలను పరిశీలించాలి.
- 3. నిర్బంధ కాలం, విచారణ పురోగతి, అది పూర్తయ్యే అవకాశం, జాప్యానికి బాధ్యతను అంచనా వేయాలి.
- 4. నిర్బంధాన్ని కొనసాగించడం అధికరణం 21కు అనుగుణంగా ఉందో లేదో మదింపు చేయాలి.
- 5. నిర్దిష్ట విడుదల షరతులతో న్యాయ ప్రక్రియకు సంబంధించిన ముప్పులను నివారించగలమా అని పరిశీలించాలి.
- 6. సత్వర, నిష్పాక్షిక విచారణకు భంగం కలగకుండా కారణసహిత ఉత్తర్వు జారీ చేయాలి.
Significance, challenges & way forward
Significance
- చట్టపరమైన బెయిల్ ఆంక్షలను ప్రాథమిక హక్కుల నియంత్రణకు లోబరచడం ద్వారా ఇది రాజ్యాంగ సర్వోన్నతత్వాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది.
- నేరం నిర్ధారణ కాకముందే క్రిమినల్ న్యాయ ప్రక్రియ శిక్షాత్మకంగా మారకుండా ఇది రక్షిస్తుంది.
- కఠిన ఆర్థిక నేర చట్టాల సమర్థనీయతను నిష్పాక్షిక ప్రక్రియతో, సకాలంలో న్యాయ నిర్ణయంతో ఇది అనుసంధానిస్తుంది.
- సమర్థవంతమైన చట్ట అమలు, స్వేచ్ఛ రక్షణ అనేవి చట్ట పాలనకు పరస్పర పూరకమైన అవసరాలని ఇది నొక్కిచెబుతుంది.
Challenges
- సంక్లిష్ట ఆర్థిక సాక్ష్యాలు, సరిహద్దుల ఆవల సహకారం దర్యాప్తు, విచారణలో జాప్యానికి దారితీయవచ్చు.
- ఆరోపణల తీవ్రతపైనే యాంత్రికంగా ఆధారపడటం వల్ల వ్యక్తిగత కేసు ఆధారంగా నిర్బంధ అవసరాన్ని మదింపు చేయాల్సిన విషయం మరుగునపడవచ్చు.
- జాప్యం వల్ల వాస్తవంగా కలిగే అన్యాయాన్ని, న్యాయ ప్రక్రియను అడ్డుకునేందుకు నిందితుడు చేసే ప్రయత్నాల నుంచి న్యాయస్థానాలు వేరుగా గుర్తించాలి.
- విడుదల వల్ల పరారవడం, సాక్షులను ప్రభావితం చేయడం లేదా ఆర్థిక సాక్ష్యాలలో జోక్యం చేసుకోవడం వంటి ముప్పులు తలెత్తవచ్చు.
- న్యాయ సహాయం పొందడంలో అసమాన అవకాశాలు, సకాలంలో రాజ్యాంగపరమైన ఉపశమనం కోరే విచారణ ఖైదీ సామర్థ్యాన్ని బలహీనపరచవచ్చు.
Way forward
- నిర్బంధంలో ఉన్న వ్యక్తులకు సంబంధించిన విచారణలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చి, వాస్తవిక కేసు నిర్వహణ కాలపట్టికలను ఉపయోగించాలి.
- బెయిల్ ఉత్తర్వుల్లో నిర్బంధ కాలం, విచారణ పురోగతి, విడుదలకు సంబంధించిన నిర్దిష్ట ముప్పులను పరిశీలించడం తప్పనిసరి చేయాలి.
- విడుదల ఆచరణలో అసాధ్యమయ్యే షరతులకు బదులుగా, తగిన నిష్పత్తిలో ఉండే, అమలు చేయగల బెయిల్ షరతులను ఉపయోగించాలి.
- అభియోగ పక్షం సన్నద్ధతను, ఆర్థిక దర్యాప్తు సామర్థ్యాన్ని, సాక్ష్యాల డిజిటల్ నిర్వహణను బలోపేతం చేయాలి.
- సమర్థవంతమైన న్యాయ సహాయాన్ని, సమర్థనలేని నిర్బంధ కొనసాగింపునకు వ్యతిరేకంగా సకాలంలో పరిహారాలు పొందే అవకాశాన్ని నిర్ధారించాలి.
- తన వాదనను వినిపించే నిందితుడి అవకాశానికి భంగం కలగకుండా వాయిదాలను, జాప్యానికి బాధ్యతను పరిశీలించాలి.
Key terms
- PMLA
- మనీలాండరింగ్‌ను, ఆ నేరంతో సంబంధమున్న ఆస్తిని నియంత్రించేందుకు రూపొందించిన ప్రత్యేక చట్టమైన మనీలాండరింగ్ నిరోధక చట్టం.
- ద్వంద్వ నిబంధనలు
- నిందితుడు నేరానికి పాల్పడలేదని, బెయిల్‌పై ఉన్నప్పుడు ఏ నేరానికీ పాల్పడే అవకాశం లేదని విశ్వసించడానికి సహేతుకమైన కారణాలు ఉండాలనే సెక్షన్ 45 అవసరాలు.
- వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ
- రాజ్యాంగబద్ధంగా చెల్లుబాటయ్యే న్యాయ ప్రక్రియ ద్వారా తప్ప హరించరాదని అధికరణం 21 రక్షణ కల్పించే స్వేచ్ఛ.
- సత్వర విచారణ
- క్రిమినల్ న్యాయ ప్రక్రియలో అసమంజసమైన జాప్యానికి వ్యతిరేకంగా అధికరణం 21 కల్పించే హామీ; దీనిని కేసు పరిస్థితుల ఆధారంగా మదింపు చేస్తారు.
- విచారణ ఖైదీ
- నేర నిర్ధారణ అనంతరం శిక్ష అనుభవిస్తున్న వ్యక్తి కాకుండా, క్రిమినల్ న్యాయ ప్రక్రియ పెండింగ్‌లో ఉండగా నిర్బంధంలో ఉన్న నిందితుడు.
- నేరార్జిత ఆస్తి
- షెడ్యూల్ నేరానికి సంబంధించిన నేర కార్యకలాపం ద్వారా లభించిన లేదా సంపాదించిన ఆస్తి; PMLA నిర్వచన పరిధిలో దాని విలువ కూడా ఇందులో చేరుతుంది.
- షెడ్యూల్ నేరం
- PMLA షెడ్యూల్‌లో పేర్కొన్న నేరం; నేరార్జిత ఆస్తి ఉత్పత్తికి మూలమైన నేర కార్యకలాపంగా ఇది ఉండవచ్చు.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. PMLAలోని సెక్షన్ 45 కింద బెయిల్‌కు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. బెయిల్ దరఖాస్తును వ్యతిరేకించేందుకు పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్‌కు అవకాశం ఇవ్వాలి. 2. విడుదలను వ్యతిరేకించినప్పుడు, నిందితుడు ఆ నేరానికి పాల్పడలేదని విశ్వసించడానికి సహేతుకమైన కారణాలు ఉన్నాయా అని న్యాయస్థానం పరిశీలించాలి. 3. బెయిల్ మంజూరు చేయడం అంటే నిందితుడు నిర్దోషి అని తుది నిర్ధారణ చేసినట్లే. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q2. సత్వర విచారణ హక్కుకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. దీనిని అధికరణం 21లో భాగంగా గుర్తించారు. 2. రాజ్యాంగంలోని అధికరణం 21లో 'సత్వర విచారణ హక్కు' అనే పదాలను స్పష్టంగా ఉపయోగించారు. 3. ఈ హక్కు ఉల్లంఘన జరిగిందనే ఆరోపణను మదింపు చేసేటప్పుడు జాప్యానికి బాధ్యత సంబంధిత అంశం. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q3. కఠిన చట్టపరమైన బెయిల్ ఆంక్షలకు, ప్రాథమిక హక్కులకు మధ్య సంబంధాన్ని కింది వాటిలో ఏది ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?
Q4. PMLA చట్రానికి సంబంధించి కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ — మనీలాండరింగ్ నేరాల దర్యాప్తు 2. ప్రత్యేక న్యాయస్థానాలు — మనీలాండరింగ్ నేరాల విచారణ 3. సెక్షన్ 45 — బెయిల్‌ను నియంత్రించే అదనపు ఆంక్షలు పైన ఇచ్చిన జతల్లో ఎన్ని సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
Mains practice questions
GS 2 · 15 marks · 250 words
కఠిన బెయిల్ ఆంక్షలు సకాలంలో అభియోగ ప్రక్రియ నిర్వహణకు ప్రత్యామ్నాయంగా మారకూడదు. PMLA కింద బెయిల్ నిబంధనలను అధికరణం 21తో, సత్వర విచారణ హక్కుతో ఎలా సమన్వయపరచాలో పరిశీలించండి.
Frequently asked questions
వార్తల్లో పేర్కొన్న సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్య PMLAలోని కఠిన బెయిల్ నిబంధనలను తొలగించిందా?
సెక్షన్ 45 చెల్లదని ప్రకటించినట్లు లేదా తొలగించినట్లు అందించిన మూల సమాచారం నిర్ధారించడం లేదు. కఠిన చట్టపరమైన నిబంధనలు నిందితుడి రాజ్యాంగ హక్కులను అధిగమించలేవనేదే వార్తల్లో పేర్కొన్న అంశం.
సెక్షన్ 45 ఉన్నప్పటికీ సుదీర్ఘ నిర్బంధం బెయిల్ మంజూరుకు సమర్థనీయ కారణం కాగలదా?
సుదీర్ఘ నిర్బంధంతోపాటు విచారణలో అసమంజసమైన జాప్యం ఉంటే అధికరణం 21 కింద రాజ్యాంగపరమైన జోక్యం సమర్థనీయమవుతుంది. విచారణ పురోగతి, జాప్యానికి బాధ్యత సహా కేసు పరిస్థితులపై ఉపశమనం ఆధారపడి ఉంటుంది.
సత్వర విచారణ హక్కు అధికరణం 21లో స్పష్టంగా రాసి ఉందా?
లేదు. అధికరణం 21 కల్పించే జీవన, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ రక్షణలో అంతర్భాగంగా న్యాయస్థానాలు దీనిని గుర్తించాయి.
PMLA కేసులో బెయిల్ లభించడం అంటే నిందితుడిపై ఆరోపణలు తొలగిపోయినట్లేనా?
కాదు. న్యాయ ప్రక్రియ కొనసాగుతున్న సమయంలో నిర్బంధం నుంచి విడుదల చేయడానికి సంబంధించినదే బెయిల్; అది నిర్దోషిగా విడుదల చేయడం కాదు, అభియోగ ప్రక్రియను ముగించదు.