రాష్ట్రాల విత్త స్థిరత్వంపై RBI: వ్యయ నాణ్యత, నగదు మరియు రుణ నిర్వహణ
అక్టోబర్ 27, 2026న నిర్వహించిన రాష్ట్రాల ఆర్థిక కార్యదర్శుల సదస్సులో, రాష్ట్రాల విత్త స్థిరత్వానికి వ్యయ నాణ్యత, సమర్థ నగదు నిర్వహణ, వివేకవంతమైన రుణ సమీకరణ పునాదులని RBI నొక్కిచెప్పింది. ద్రవ్యలభ్యత, రుణ సేవా బాధ్యతలు, విత్త నష్టభయాలను నిర్వహిస్తూనే అభివృద్ధి వ్యయాన్ని పరిరక్షించడం ప్రధాన విధాన సవాలు.
Reference view of an RBI tower, providing institutional context for the discussion of states’ expenditure quality, cash management and prudent borrowing; not a photograph of the conference.
Image: Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
Why in news
RBI ముంబైలో రాష్ట్రాల ఆర్థిక కార్యదర్శుల 36వ సదస్సును నిర్వహించింది. ఇందులో 27 రాష్ట్రాలు, మూడు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు. రాష్ట్రాల రుణ సమీకరణ, ద్రవ్యలభ్యత ఏర్పాట్లను సమీక్షించడంతో పాటు నిర్దిష్ట ప్రయోజనాల కోసం ఏకీకృత రుణ ఇంటర్‌ఫేస్, ప్రోగ్రామబుల్ కేంద్ర బ్యాంకు డిజిటల్ కరెన్సీని అనుసరించాలని ప్రోత్సహించింది.
36వ
రాష్ట్రాల ఆర్థిక కార్యదర్శుల సదస్సు
27
పాల్గొన్న రాష్ట్రాలు
3
పాల్గొన్న కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
Background
ప్రజారోగ్యం, విద్య, వ్యవసాయం, మౌలిక వసతులు వంటి రంగాల్లో రాష్ట్రాలకు ప్రధాన వ్యయ బాధ్యతలు ఉన్నాయి. వాటి విత్త సామర్థ్యం సొంత రాబడులు, కేంద్రం నుంచి బదిలీలు, రుణ సమీకరణపై ఆధారపడుతుంది. భరించలేని రుణ గమనం లేదా అంతరాయం కలిగించే విత్త సర్దుబాట్లు లేకుండా ప్రస్తుత, భవిష్యత్ బాధ్యతలను నెరవేర్చగలగడమే విత్త స్థిరత్వం. వర్తించే ఏర్పాట్ల ప్రకారం RBI రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు బ్యాంకర్‌గా, రుణ నిర్వాహక సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది. రాష్ట్ర బడ్జెట్లు, విత్త బాధ్యత చట్రాలు వ్యయ, రుణ నిర్ణయాలను నియంత్రిస్తాయి. అందువల్ల రాష్ట్రాల ఆర్థిక స్థిరత్వానికి బడ్జెట్ విధానం, ఖజానా కార్యకలాపాలు, రుణ నిర్వహణ మధ్య సమన్వయం అవసరం.
సదస్సు ప్రధానంగా నొక్కిచెప్పిన అంశాలు
సదస్సు ఇతివృత్తం వ్యయ నాణ్యత, సమర్థ నగదు నిర్వహణ, వివేకవంతమైన రుణ నిర్వహణను రాష్ట్రాల దీర్ఘకాలిక విత్త ఆరోగ్యంతో అనుసంధానించింది. రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ఆర్థిక కార్యదర్శులతో పాటు ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ, కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ అకౌంట్స్, భారత కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ కార్యాలయాల సీనియర్ అధికారులు పాల్గొన్నారు.
భావనలు, నిర్వహణ ప్రక్రియలు, ఉత్తమ పద్ధతులతో కూడిన రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నగదు, రుణ నిర్వహణ సంకలనాన్ని RBI గవర్నర్ విడుదల చేశారు. మార్కెట్ రుణ సమీకరణ, RBI నుంచి స్వల్పకాలిక ఆర్థిక సదుపాయం, ప్రామాణిక సెక్యూరిటీల జారీ వ్యూహాన్ని అనుసరించడం వంటి అంశాలను సమావేశం సమీక్షించింది.
మూల సమాచారం విధాన మార్గదర్శకత్వాన్ని, ప్రస్తుత ఏర్పాట్ల సమీక్షను తెలియజేస్తుంది; కొత్తగా ప్రకటించిన రుణ పరిమితిని లేదా తప్పనిసరి విత్త సంస్కరణల ప్యాకేజీని కాదు. పేర్కొన్న డిజిటల్ కార్యక్రమాలు రాష్ట్రాలకు చేసిన సిఫార్సులే తప్ప, అవి అంతటా అమలవుతున్నాయనడానికి ఆధారాలు కావు.
- దీర్ఘకాలిక విత్త ఆరోగ్యానికి తోడ్పడేలా వ్యయ నాణ్యతను పరిరక్షించాలి.
- వివేకవంతమైన రుణ సమీకరణ వ్యూహాలను, సమర్థ నగదు నిర్వహణను అనుసరించాలి.
- ఏకీకృత రుణ ఇంటర్‌ఫేస్‌లో చేరి, ప్రత్యక్ష ప్రయోజన బదిలీల కోసం ప్రోగ్రామబుల్ CBDCని వినియోగించాలి.
- రాష్ట్ర స్థాయి బ్యాంకర్ల కమిటీ వేదికను సమర్థంగా ఉపయోగించాలి.
Infographic
మెరుగ్గా వ్యయం చేయాలి
ఫలితాలు, ఆచరణయోగ్య ఆస్తులు, అత్యవసర సేవలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
నగదును నిర్వహించాలి
రాబడులు, చెల్లింపులను సమన్వయం చేయాలి; నిష్క్రియ నిల్వలను తగ్గించాలి.
వివేకంతో రుణాలు సమీకరించాలి
నిధుల సమీకరణ వ్యయాలు, పరిపక్వతలు, తిరిగి చెల్లించే సామర్థ్యం మధ్య సమతుల్యత పాటించాలి.
నష్టభయాలను వెల్లడించాలి
హామీలు, విస్తృత విత్త కట్టుబాట్లను స్పష్టంగా వెల్లడించాలి.
సేవల అందజేతను సులభతరం చేయాలి
సమ్మిళితత్వం, జవాబుదారీతన రక్షణలతో డిజిటల్ సాధనాలను ఉపయోగించాలి.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
వ్యయ నాణ్యత: లెక్కల వర్గీకరణ మాత్రమే కాదు, అభివృద్ధి ఫలితాలూ ముఖ్యం
అధిక నాణ్యత గల వ్యయం సహేతుకమైన వ్యయంతో దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక లేదా సామాజిక ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. సరైన ఎంపికతో చేపట్టిన మౌలిక వసతులు ఉత్పాదక సామర్థ్యాన్ని, భవిష్యత్ రాబడి పునాదిని విస్తరించగలవు. ఆరోగ్యం, విద్య, అత్యవసర నిర్వహణ మానవ మూలధనాన్ని, ప్రభుత్వ ఆస్తుల ఉపయోగితను పరిరక్షిస్తాయి.
అందువల్ల మూలధన వ్యయం ముఖ్యమైనదే అయినప్పటికీ, దాని లెక్కల వర్గీకరణ నాణ్యతకు హామీ ఇవ్వదు. అసంపూర్తిగా ఉన్న లేదా సరిగా వినియోగించని ఆస్తి తగిన ప్రయోజనాలు లేకుండానే నిధుల సమీకరణ, నిర్వహణ వ్యయాలను మోపవచ్చు. మరోవైపు ఉపాధ్యాయులు, ఆరోగ్య సిబ్బంది లేదా నిర్వహణపై రెవెన్యూ వ్యయం అభివృద్ధికి అనివార్యమవుతుంది.
విచక్షణారహిత వ్యయ కోతలపైనే ఆధారపడిన విత్త సుస్థిరీకరణ ప్రజా సేవలను, భవిష్యత్ వృద్ధిని బలహీనపరచవచ్చు. తక్కువ విలువను అందించే వ్యయాన్ని నియంత్రిస్తూనే ప్రాజెక్టుల ఎంపిక, అమలు, లక్ష్య నిర్దేశం, ఫలితాల మదింపును మెరుగుపరచడం ఉత్తమ విధానం.
- సేవల అందజేత, ఆస్తుల వినియోగం, కొలవగల ఫలితాల ఆధారంగా వ్యయాన్ని మదింపు చేయాలి.
- సిబ్బంది, నిర్వహణతో సహా ప్రాజెక్టుల జీవితకాల వ్యయాలను మదింపు చేయాలి.
- సరైన లక్ష్య నిర్దేశం లేని లేదా ప్రభావవంతం కాని కార్యక్రమాలను సమీక్షిస్తూనే అత్యవసర సేవలను పరిరక్షించాలి.
- నివేదించే విత్త పనితీరును మెరుగ్గా చూపేందుకు మాత్రమే న్యాయబద్ధమైన చెల్లింపులను వాయిదా వేయకూడదు.
నగదు, రుణ నిర్వహణ: సమన్వయ పరిష్కారాలు అవసరమైన భిన్న సమస్యలు
నగదు నిర్వహణ రాబడులు, చెల్లింపుల మధ్య కాలవ్యత్యాసాన్ని పరిష్కరిస్తుంది. దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక స్థితి నిర్వహించగలిగే స్థాయిలో ఉన్నప్పటికీ ఒక రాష్ట్రం తాత్కాలిక నగదు కొరతను ఎదుర్కోవచ్చు. అలాగే బలహీన అంచనాల కారణంగా నిష్క్రియ నగదు నిల్వలు ఉన్నా రుణాలు తీసుకోవడం కొనసాగించి, నివారించదగిన నిధుల భరణ వ్యయాలను భరించవచ్చు.
రుణ నిర్వహణ కాలక్రమంలో రుణ సముదాయానికి సంబంధించిన వ్యయాలు, నష్టభయాలపై దృష్టి పెడుతుంది. రుణ నిర్ణయాల్లో పరిపక్వతల కేంద్రీకరణ, రుణ పునఃసమీకరణ అవసరాలు, వడ్డీ వ్యయాలు, భవిష్యత్ రుణ సేవా సామర్థ్యాన్ని పరిగణించాలి. RBI తాత్కాలిక సదుపాయం ద్రవ్యలభ్యత అసమతుల్యతలను పూడ్చగలదు; కానీ నిరంతర నిర్మాణాత్మక అసమతుల్యతను సరిదిద్దడానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు.
ప్రామాణిక సెక్యూరిటీల జారీ సాధారణంగా పదేపదే విడివిడిగా సెక్యూరిటీలను సృష్టించడానికి బదులు పునఃజారీతో సహా ఎంపిక చేసిన సెక్యూరిటీలలో రుణ సమీకరణను కేంద్రీకరిస్తుంది. ఇది మార్కెట్ ద్రవ్యలభ్యతకు, ధర నిర్ధారణకు తోడ్పడగలదు. అయితే భవిష్యత్ తిరిగి చెల్లింపులు అధికంగా ఒకే కాలంలో కేంద్రీకృతం కాకుండా కూడా చూడాలి. దీనిని అనుసరించడంపై సదస్సు సమీక్షించినప్పటికీ, అందరికీ ఒకే విధంగా అమలు చేయాలనే తప్పనిసరి ఆదేశాన్ని మూల సమాచారం పేర్కొనలేదు.
- నిరంతరం నవీకరించే నగదు ప్రవాహ అంచనాలను పన్ను రాబడులు, బదిలీలు, శాఖల చెల్లింపు ప్రణాళికలతో అనుసంధానించాలి.
- రుణ సమీకరణను, ఖజానా నిర్వహణను విడివిడిగా చూడకుండా వాస్తవ నగదు అవసరాలకు అనుగుణంగా మార్కెట్ రుణాలను సమీకరించాలి.
- రుణ వ్యయాలతో పాటు పరిపక్వతల కేంద్రీకరణను మదింపు చేయాలి.
- స్వల్పకాలిక ద్రవ్యలభ్యత మద్దతును దీర్ఘకాలిక విత్త స్థిరత్వం నుంచి వేరుగా గుర్తించాలి.
సమాఖ్య జవాబుదారీతనం, డిజిటల్ సాధనాలు
అధికరణం 293 రాష్ట్రాల రుణ సమీకరణకు రాజ్యాంగ చట్రాన్ని కల్పిస్తుంది. వర్తించే పరిమితులకు లోబడి రాష్ట్ర సంఘటిత నిధి భద్రతపై భారతదేశంలో రుణాలు తీసుకునేందుకు ఇది అనుమతిస్తుంది. చెల్లించాల్సి ఉన్న కేంద్ర రుణాలు లేదా కేంద్ర హామీ గల రుణాలకు సంబంధించి అధికరణం 293లోని షరతులు వర్తించే సందర్భాల్లో, తదుపరి రుణ సమీకరణకు కేంద్ర సమ్మతి అవసరం; ఆ సమ్మతికి షరతులు ఉండవచ్చు.
రాష్ట్ర విత్త బాధ్యత చట్టాలు, శాసనసభ బడ్జెట్ పరిశీలన, CAG ఆడిట్ విస్తృత జవాబుదారీ చట్రంలో భాగాలు. విశ్వసనీయ మదింపులో భవిష్యత్తులో రాష్ట్ర వనరులపై చెల్లింపు బాధ్యతలను సృష్టించగల హామీలు, బడ్జెట్ వెలుపలి ఏర్పాట్లను కూడా పరిశీలించాలి; ప్రధానంగా నివేదించే రుణ గణాంకాలు మాత్రమే పూర్తి నష్టభయాన్ని వెల్లడించకపోవచ్చు.
ఏకీకృత రుణ ఇంటర్‌ఫేస్ రుణ మదింపు కోసం సమ్మతి ఆధారిత డిజిటల్ సమాచార ప్రవాహాలను సులభతరం చేస్తుంది; ఇది రాష్ట్రాల రుణ సమీకరణ సదుపాయం కాదు. ప్రోగ్రామబుల్ CBDC నిర్దిష్ట ప్రయోజనంతో అనుసంధానించిన ప్రయోజన బదిలీలకు తోడ్పడగలదు. SLBC బ్యాంకులు, రాష్ట్ర అధికారుల మధ్య సమన్వయ వేదికగా పనిచేస్తుంది. వీటి విలువ అమలు నాణ్యత, సమ్మిళితత్వం, సమాచార రక్షణలు, ఫిర్యాదుల పరిష్కారంపై ఆధారపడుతుంది.
- డిజిటల్ పంపిణీ మెరుగుదలలను పటిష్ఠ బడ్జెటింగ్‌కు పూరకాలుగా చూడాలి; ప్రత్యామ్నాయాలుగా కాదు.
- పథకాలతో అనుసంధానించిన వ్యయ పరిమితులను లబ్ధిదారుల ఎంపిక స్వేచ్ఛ, ఆచరణాత్మక అందుబాటు దృష్ట్యా మదింపు చేయాలి.
- బ్యాంకింగ్ సేవల అందుబాటు, అమలు అడ్డంకుల పరిష్కారానికి SLBCని ఉపయోగించాలి.
- విత్త కట్టుబాట్లపై శాసన పర్యవేక్షణను, పారదర్శక నివేదికలను పరిరక్షించాలి.
| కోణం | ప్రధాన ప్రశ్న | ప్రాధాన్య సాధనాలు | నిర్లక్ష్యం చేస్తే నష్టభయం |
|---|---|---|---|
| వ్యయ నాణ్యత | వ్యయం ద్వారా ప్రజలకు ఏ విలువ చేకూరుతుంది? | ప్రాజెక్టు మదింపు, ఫలితాల పర్యవేక్షణ, నిర్వహణ ప్రణాళిక | తక్కువ అభివృద్ధి ప్రతిఫలాలు, పునరావృత విత్త భారాలు |
| నగదు నిర్వహణ | నిధులు ఎప్పుడు అవసరం, ఎప్పుడు అందుబాటులో ఉంటాయి? | నిరంతరం నవీకరించే అంచనాలు, ఖజానా స్థితిపై స్పష్టత, చెల్లింపుల కాలపట్టిక | నిష్క్రియ నగదు నిల్వలు, చెల్లింపుల జాప్యం, నివారించదగిన రుణ సమీకరణ |
| రుణ నిర్వహణ | భరించగల వ్యయం, నష్టభయంతో రుణ సేవా బాధ్యతలను నెరవేర్చగలమా? | పరిపక్వత ప్రణాళిక, జారీ వ్యూహం, నష్టభయాల వెల్లడి | రుణ పునఃసమీకరణ ఒత్తిడి, తగ్గిన విత్త వెసులుబాటు |
- 1. అభివృద్ధి ప్రాధాన్యాలను గుర్తించి, వ్యయ ప్రతిపాదనలను మదింపు చేయాలి.
- 2. రాబడులు, బదిలీలు, వ్యయ కట్టుబాట్లు, రుణ సేవా చెల్లింపులను అంచనా వేయాలి.
- 3. ఖజానా, శాఖల సమాచారాన్ని ఉపయోగించి నిరంతరం నవీకరించే నగదు ప్రవాహ అంచనాలను రూపొందించాలి.
- 4. అంచనా వేసిన నిధుల లోటుకు అనుగుణంగా రుణ సమీకరణ, ద్రవ్యలభ్యత ఏర్పాట్లను సమన్వయం చేయాలి.
- 5. సేవల అందజేత, ఆస్తుల సృష్టిని పర్యవేక్షిస్తూ వ్యయాన్ని అమలు చేయాలి.
- 6. తదుపరి బడ్జెట్ చక్రాన్ని మెరుగుపరచేందుకు ఫలితాలు, నగదు అంచనాల నుంచి వ్యత్యాసాలు, రుణ నష్టభయాలను సమీక్షించాలి.
అక్టోబర్ 27, 2026
RBI ముంబైలో రాష్ట్రాల ఆర్థిక కార్యదర్శుల 36వ సదస్సును నిర్వహించి, రాష్ట్రాల నగదు, రుణ సమీకరణ ఏర్పాట్లను సమీక్షించింది; నగదు, రుణ నిర్వహణపై ఒక సంకలనాన్ని విడుదల చేసింది.
Significance, challenges & way forward
Significance
- కేవలం అధిక కేటాయింపులపై ఆధారపడకుండా మెరుగైన వ్యయ నాణ్యత ప్రజా సేవలను, ఉత్పాదక సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయగలదు.
- సమర్థ నగదు నిర్వహణ నివారించదగిన నిధుల సమీకరణ వ్యయాలను తగ్గించి, చెల్లింపుల అంచనా విశ్వసనీయతను మెరుగుపరచగలదు.
- రుణ పునఃసమీకరణ, రుణ సేవా నష్టభయాలను నియంత్రించడం ద్వారా వివేకవంతమైన రుణ నిర్వహణ అభివృద్ధికి వనరులను పరిరక్షిస్తుంది.
- రాష్ట్రాలు ప్రధాన ప్రభుత్వ వ్యయ విధులను నిర్వహిస్తున్నందున వాటి పటిష్ఠ ఆర్థిక స్థితి స్థూల ఆర్థిక స్థిరత్వానికి దోహదపడుతుంది.
- ఆర్థిక శాఖలు, RBI, బ్యాంకులు, ఆడిట్ సంస్థల మధ్య సమన్వయం ప్రభుత్వ ఆర్థిక నిర్వహణను మెరుగుపరచగలదు.
Challenges
- రాబడుల అనిశ్చితి, బదిలీల సమయం నగదు అంచనాలను, వ్యయ కాలపట్టికను సంక్లిష్టం చేయవచ్చు.
- అనివార్య వ్యయం, రుణ సేవా చెల్లింపులు కొత్త అభివృద్ధి ప్రాధాన్యాలకు అందుబాటులో ఉండే వెసులుబాటును పరిమితం చేయవచ్చు.
- బలహీన ప్రాజెక్టు సన్నద్ధత లేదా అమలు సామర్థ్యం మూలధన వ్యయ ప్రయోజనాలను తగ్గించవచ్చు.
- విడివిడిగా ఉన్న విత్త సమాచారం నిష్క్రియ నగదు నిల్వలు, చెల్లించని కట్టుబాట్లు, సంభావ్య బాధ్యతలను మరుగుపరచవచ్చు.
- అందరికీ ఒకే విధమైన సర్దుబాటు సూచనలు రాష్ట్రాల రాబడి సామర్థ్యం, అభివృద్ధి అవసరాల్లో తేడాలను విస్మరించవచ్చు.
- అందుబాటు, వినియోగ సౌలభ్యం, ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థలు తగినంతగా లేకపోతే డిజిటల్ ప్రయోజన పంపిణీ కొందరిని మినహాయించే ప్రమాదాన్ని సృష్టించవచ్చు.
Way forward
- క్రమం తప్పకుండా నవీకరించే నగదు అంచనాల ద్వారా బడ్జెట్ రూపకల్పన, ఖజానా సమాచారం, రుణ నిర్వహణను సమన్వయం చేయాలి.
- కేవలం మూలధన వ్యయ వాటాల ఆధారంగా కాకుండా ఫలితాలు, జీవితకాల వ్యయాల ఆధారంగా వ్యయాన్ని మదింపు చేయాలి.
- వ్యయం, పరిపక్వతల కేంద్రీకరణ, తిరిగి చెల్లించే సామర్థ్యాన్ని మదింపు చేసే మధ్యకాలిక రుణ వ్యూహాలను రూపొందించాలి.
- విస్తృత విత్త స్థితిని మదింపు చేసేందుకు హామీలు, బడ్జెట్ వెలుపలి కట్టుబాట్లను పారదర్శకంగా వెల్లడించాలి.
- మార్కెట్ ద్రవ్యలభ్యతతో పాటు భవిష్యత్ రుణ విమోచనల కేంద్రీకరణపై దృష్టి పెడుతూ ప్రామాణిక సెక్యూరిటీల జారీని అనుసరించాలి.
- కొలవగల లక్ష్యాలు, సమ్మతి రక్షణలు, లబ్ధిదారుల అందుబాటు ఆధారంగా ULI, ప్రోగ్రామబుల్ CBDC స్వీకరణను మదింపు చేయాలి.
- శాసన జవాబుదారీతనాన్ని కొనసాగిస్తూనే అమలు సమస్యల పరిష్కారానికి SLBC, అంతర్‌ప్రభుత్వ వేదికలను ఉపయోగించాలి.
Key terms
- విత్త స్థిరత్వం
- భరించలేని రుణ గమనం లేదా అంతరాయం కలిగించే విత్త సర్దుబాట్లు లేకుండా కాలక్రమంలో ప్రభుత్వ బాధ్యతలను నెరవేర్చగల సామర్థ్యం.
- వ్యయ నాణ్యత
- ప్రభుత్వ వ్యయం ద్వారా ఏర్పడే ఆర్థిక, సామాజిక ఫలితాల ప్రభావశీలత, సమర్థత, దీర్ఘకాలిక నిలకడ.
- నగదు నిర్వహణ
- నిష్క్రియ నగదు నిల్వలను, నిధుల సమీకరణ వ్యయాలను కనిష్ఠ స్థాయిలో ఉంచుతూ బాధ్యతలను నెరవేర్చేందుకు ప్రభుత్వ రాబడులు, చెల్లింపులను అంచనా వేసి నిర్వహించడం.
- వేస్ అండ్ మీన్స్ అడ్వాన్సులు
- రాబడులు, చెల్లింపుల మధ్య అసమతుల్యతలను పూడ్చేందుకు ప్రభుత్వాలకు తోడ్పడే RBI తాత్కాలిక అడ్వాన్సులు.
- రాష్ట్ర అభివృద్ధి రుణాలు
- రుణ వనరులను సమీకరించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు జారీ చేసే, మార్కెట్‌లో క్రయవిక్రయాలకు అనువైన సెక్యూరిటీలు.
- ప్రామాణిక సెక్యూరిటీల జారీ (Benchmark issuance)
- ద్రవ్యలభ్యతకు, ధర నిర్ధారణకు తోడ్పడేందుకు పునఃజారీ సహా వివిధ మార్గాల ద్వారా ఎంపిక చేసిన సెక్యూరిటీలను ప్రామాణిక సాధనాలుగా అభివృద్ధి చేసే జారీ విధానం.
- సంభావ్య బాధ్యత
- ప్రభుత్వ హామీ అమలుకు రావడం వంటి నిర్దిష్ట సంఘటన సంభవిస్తే చెల్లించాల్సి వచ్చే సంభావ్య విత్త బాధ్యత.
- ఏకీకృత రుణ ఇంటర్‌ఫేస్ (Unified Lending Interface)
- రుణ మదింపు కోసం సమాచార ప్రదాతల నుంచి రుణదాతలకు సమ్మతి ఆధారిత సమాచార ప్రవాహాలను సులభతరం చేసే డిజిటల్ మౌలిక వసతి.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. వ్యయ నాణ్యతకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. మూలధన వ్యయం తప్పనిసరిగా అధిక అభివృద్ధి ప్రతిఫలాలను అందిస్తుంది. 2. ఆరోగ్య సిబ్బంది, నిర్వహణపై రెవెన్యూ వ్యయం దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధికి తోడ్పడగలదు. 3. ప్రాజెక్టు మదింపులో భవిష్యత్ నిర్వహణ, సంరక్షణ వ్యయాలను పరిగణించాలి. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q2. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నగదు, రుణ నిర్వహణకు సంబంధించిన కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. వేస్ అండ్ మీన్స్ అడ్వాన్సులు రాబడులు, చెల్లింపుల మధ్య తాత్కాలిక అసమతుల్యతలను పూడ్చేందుకు ఉద్దేశించినవి. 2. రుణాలు తీసుకుంటూనే పెద్ద మొత్తంలో నిష్క్రియ నగదు నిల్వలను ఉంచడం నివారించదగిన నిధుల భరణ వ్యయాలను సృష్టించవచ్చు. 3. తాత్కాలిక ద్రవ్యలభ్యత సదుపాయం నిర్మాణాత్మక విత్త అసమతుల్యతను శాశ్వతంగా పరిష్కరిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q3. కింది వాటిలో భారత రాజ్యాంగంలోని అధికరణం 293ను అత్యంత సరిగ్గా వివరించేది ఏది?
Q4. కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. ఏకీకృత రుణ ఇంటర్‌ఫేస్ — రుణ మదింపు కోసం సమ్మతి ఆధారిత డిజిటల్ సమాచార ప్రవాహాలు 2. ప్రోగ్రామబుల్ CBDC — నిర్దిష్ట వినియోగ షరతులను కలిగి ఉండగల కేంద్ర బ్యాంకు డిజిటల్ ద్రవ్యం 3. రాష్ట్ర స్థాయి బ్యాంకర్ల కమిటీ — రాష్ట్రాల రుణ పరిమితులను నిర్ణయించే రాజ్యాంగ ప్రాధికార సంస్థ పైన ఇచ్చిన జతల్లో ఏవి సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
Mains practice questions
GS 3 · 15 marks · 250 words
రాష్ట్రాల విత్త స్థిరత్వం కేవలం లోటులను నియంత్రించడంపైనే కాకుండా వ్యయ నాణ్యత, నగదు మరియు రుణ నిర్వహణపై ఆధారపడుతుంది. చర్చించండి.
Frequently asked questions
ఈ సదస్సులో RBI రాష్ట్రాలకు కొత్త రుణ పరిమితులను ప్రకటించిందా?
అందించిన ప్రకటనలో కొత్త రుణ పరిమితులను ప్రకటించలేదు. వ్యయ నాణ్యత, నగదు నిర్వహణ, రుణ సమీకరణ, సంబంధిత నిర్వహణ పద్ధతులపై మార్గదర్శకత్వం, చర్చలను అది తెలియజేస్తుంది.
ఆమోదిత బడ్జెట్ ఉన్నప్పటికీ ఒక రాష్ట్రం నగదు కొరతను ఎందుకు ఎదుర్కోవచ్చు?
బడ్జెట్ ఆమోదం వ్యయానికి అధికారం ఇస్తుంది. అయితే చెల్లింపుల గడువు నాటికి నగదు రాబడులు అందుతాయని హామీ ఇవ్వదు. నగదు ప్రవాహ అంచనాలు, తాత్కాలిక ద్రవ్యలభ్యత ఏర్పాట్లు ఈ కాలవ్యత్యాసాన్ని పరిష్కరించేందుకు తోడ్పడతాయి.
అధిక మూలధన వ్యయం ఎల్లప్పుడూ విత్త స్థిరత్వాన్ని మెరుగుపరుస్తుందా?
కాదు. ప్రయోజనాలు ప్రాజెక్టుల ఎంపిక, సకాలంలో పూర్తి చేయడం, వినియోగం, నిర్వహణపై ఆధారపడతాయి; అత్యవసర రెవెన్యూ వ్యయం కూడా దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధి ఫలితాలను మెరుగుపరచగలదు.
ULI, ప్రోగ్రామబుల్ CBDC మధ్య తేడా ఏమిటి?
ULI రుణాల మంజూరు కోసం సమ్మతి ఆధారిత సమాచార ప్రవాహాలను సులభతరం చేస్తుంది. ప్రోగ్రామబుల్ CBDC నిర్దిష్ట వినియోగ షరతులతో కూడిన కేంద్ర బ్యాంకు డిజిటల్ ద్రవ్యానికి సంబంధించినది. ఈ రెండింటినీ రాష్ట్రాలకు కొత్త రుణ సదుపాయంగా భావించకూడదు.