సుప్రీంకోర్టు, ఓటర్ల జాబితాలు: CEC జవాబుదారీతనం, SIR రక్షణ చర్యలు
ఎన్నికల సంఘం రికార్డులను వెల్లడించాలని, ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణను మధ్యంతరంగా నిలిపివేయాలని కోరుతూ ప్రతిపక్షం దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌ను సుప్రీంకోర్టు అక్టోబర్ 15, 2026న విచారించనుంది. సంఘంలో సమష్టి నిర్ణయ ప్రక్రియ, న్యాయ జోక్యానికి పరిమితులు, అర్హులైన ఓటర్లను తప్పుగా తొలగించకుండా విధానపరమైన రక్షణలకు సంబంధించిన ప్రశ్నలను ఈ కేసు లేవనెత్తుతోంది.
Reference image from coverage of the petition on Election Commission accountability and electoral-roll revision, not a photograph of the scheduled October 15, 2026 hearing.
Image: The Hindu
Why in news
అందించిన నివేదిక ప్రకారం, ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ సమయంలో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ నిర్హేతుకంగా, ఏకపక్షంగా వ్యవహరించారా అనే అంశాన్ని పరిశీలించాలని కోరుతూ రాహుల్ గాంధీ, ఇతర ప్రతిపక్ష నాయకులు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. నివేదిక నిర్ణయించిన విచారణ గురించి వివరిస్తోంది తప్ప, న్యాయపరమైన నిర్ధారణను లేదా ప్రక్రియను నిలిపివేసే ఆదేశాన్ని కాదు.
సుమారు 13 కోట్లు
భారతదేశవ్యాప్తంగా నివేదించిన ఓటర్ల తొలగింపులు; న్యాయస్థాన నిర్ధారణ కాదు
Background
అధికరణం 324 ఓటర్ల జాబితాల తయారీ, నిర్దిష్ట ఎన్నికల నిర్వహణపై పర్యవేక్షణ, నిర్దేశనం, నియంత్రణ అధికారాలను భారత ఎన్నికల సంఘానికి అప్పగిస్తుంది. అధికరణం 325 ప్రతి ప్రాదేశిక నియోజకవర్గానికి ఒకే సాధారణ ఓటర్ల జాబితా ఉండాలని నిర్దేశిస్తుంది; కేవలం మతం, జాతి, కులం లేదా లింగం ఆధారంగా తొలగించడాన్ని నిషేధిస్తుంది. అధికరణం 326 లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలకు వయోజన ఓటు హక్కును స్థాపిస్తుంది. ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950, ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, 1960 ఓటరు నమోదు, జాబితా సవరణలను నియంత్రిస్తాయి. ఓటు హక్కు రాజ్యాంగ ప్రాతిపదికను, ఓటు వేసే హక్కు చట్టబద్ధ నియంత్రణ నుంచి వేరుగా చూడాలి: ఓటు వేయడం దానంతటదే స్వతంత్ర ప్రాథమిక హక్కు కాదు.
పిటిషన్ కోరుతున్నది ఏమిటి? ఇంకా నిరూపితం కానివి ఏమిటి?
ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణకు సంబంధించి ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషి నమోదు చేసిన ఫైళ్లు, అజెండాలు, సమావేశ వివరాలు, వ్యాఖ్యలు, అభ్యంతరాలను వెల్లడించాలని పిటిషన్ కోరుతోంది. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ ఏకపక్షంగా, నిర్హేతుకంగా వ్యవహరించారా అనే అంశంపై న్యాయ పరిశీలనను, సవరణను మధ్యంతరంగా నిలిపివేయడాన్ని కూడా కోరుతోంది.
భారతదేశవ్యాప్తంగా సుమారు 13 కోట్ల మంది ఓటర్లను తొలగించినట్లు అందించిన నివేదిక పేర్కొంది. అయితే అది వర్గాలవారీ వివరాలను ఇవ్వలేదు; ముసాయిదా దశలోని మార్పులను తుది తొలగింపుల నుంచి వేరుచేయలేదు; ఎన్ని తొలగింపులు తప్పుగా జరిగాయో నిర్ధారించలేదు. ఏకపక్ష చర్య ఆరోపణను గానీ, అభ్యంతరాలు నమోదయ్యాయనే అంశాన్ని గానీ న్యాయస్థానం నిర్ధారించిన విషయంగా పరిగణించకూడదు.
- నిర్ణయ ప్రక్రియ రికార్డులను పొందడం, పరిపాలనా చర్యల చట్టబద్ధతను పరిశీలించడం తక్షణ అంశాలు.
- తగిన రక్షణ చర్యలు లేకుండా అర్హులైన పౌరులను తొలగించారా అనేది ప్రధాన ఆందోళన.
- ఏ మధ్యంతర ఉపశమనాన్నైనా పిటిషన్‌పై తుది నిర్ణయం నుంచి వేరుగా చూడాలి.
Infographic
చట్టబద్ధ సవరణ
రాజ్యాంగ, చట్టబద్ధ పరిమితుల్లో సవరణ అధికారాలను వినియోగించాలి.
సమష్టి నిర్ణయాలు
సంఘం నిర్ణయ ప్రక్రియ చట్రాన్ని అనుసరించి, కారణాలను నమోదు చేయాలి.
నిష్పాక్షిక ధృవీకరణ
వ్యత్యాసాలను తనిఖీ చేసి, నోటీసు, వాదన వినిపించే రక్షణలను అమలు చేయాలి.
ప్రభావవంతమైన పరిహార మార్గాలు
సవరణలు, దరఖాస్తులు, అప్పీళ్లను ఆచరణలో అందుబాటులో ఉంచాలి.
సమతుల్య సమీక్ష
ఎన్నికలకు అనవసరంగా అంతరాయం కలిగించకుండా అర్హులైన ఓటర్లను రక్షించాలి.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
సవరణకు చట్టబద్ధ అధికారం, తొలగింపుపై పరిమితులు
కొత్తగా అర్హత పొందిన ఓటర్లను చేర్చడానికి, మరణం, నివాస మార్పు, ద్వంద్వ నమోదు వంటి మార్పులను ప్రతిబింబించడానికి ఓటర్ల జాబితాలను సవరించాలి. ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950లోని సెక్షన్ 21 ప్రకారం, ఎన్నికల సంఘం కారణాలను నమోదు చేసి, తాను సముచితంగా భావించే పద్ధతిలో ప్రత్యేక సవరణ చేపట్టవచ్చు. ఈ అధికారం రాజ్యాంగం, చట్టబద్ధ చట్రం పరిధిలోనే అమలవుతుంది; నిర్హేతుక తొలగింపులకు ఇది అధికారం ఇవ్వదు.
సెక్షన్లు 22, 23 నమోదుల సవరణ, తొలగింపు, చేర్పులకు సంబంధించినవి. సెక్షన్ 24 నిర్దిష్ట నమోదు నిర్ణయాలపై అప్పీల్ వ్యవస్థను కల్పిస్తుంది. సెక్షన్ 22 కింద సాధారణ నివాసం కోల్పోయారనే లేదా ఇతర అనర్హత ఉందనే ఆరోపణ ఆధారంగా ప్రతికూల చర్య తీసుకునేటప్పుడు ధృవీకరణ, వాదన వినిపించేందుకు సహేతుకమైన అవకాశం ప్రధాన రక్షణలు. ప్రతిపాదిత చర్యకు గల చట్టపరమైన కారణానికి అనుగుణంగా నిర్దిష్ట విధానం ఉండాలి.
- జాబితా కచ్చితత్వం, అర్హులైన ఓటర్ల రక్షణ పరస్పర పూరక లక్ష్యాలు.
- సాధారణ నివాసాన్ని శాశ్వత ఆస్తి యాజమాన్యంతో లేదా నిరంతర భౌతిక ఉనికితో యాంత్రికంగా సమానం చేయకూడదు.
- సవరణ ప్రక్రియలో దరఖాస్తులు, అభ్యంతరాలు, సవరణలు, వర్తించే అప్పీళ్లు ఆచరణలో అందుబాటులో ఉండాలి.
సమష్టి నిర్ణయ ప్రక్రియ, ఎన్నికల సంఘం జవాబుదారీతనం
ఎన్నికల సంఘం ఒక రాజ్యాంగ సంస్థ; ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ వ్యక్తిగత కార్యాలయం కాదు. సంబంధిత చట్టబద్ధ చట్రం ప్రకారం, బహుళ సభ్యుల సంఘం తన కార్యకలాపాలను నియంత్రించుకోవచ్చు; సాధ్యమైనంతవరకు ఏకాభిప్రాయానికి ప్రయత్నించాలి; సభ్యుల మధ్య భేదాభిప్రాయాలు ఉంటే మెజారిటీతో నిర్ణయిస్తుంది. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ సంస్థాగత పాత్ర ఈ సమష్టి నిర్ణయ వ్యవస్థను భర్తీ చేయదు.
సభ్యులు ప్రతిపాదనను పరిశీలించారా, అభ్యంతరాలను పరిష్కరించారా, తుది నిర్ణయానికి ఎలా ఆమోదం లభించింది అనే విషయాలను నిర్ధారించడంలో ఫైళ్లు, సమావేశ వివరాలు ఉపయోగపడతాయి. అయితే ఈ రికార్డులను కోరినంత మాత్రాన భిన్నాభిప్రాయం ఉందని లేదా దానిని అణచివేశారని నిరూపితం కాదు. న్యాయస్థాన పరిశీలన, సంస్థాగత కారణాల బహిరంగ వెల్లడి, సున్నితమైన వ్యక్తిగత సమాచార రక్షణ వేర్వేరు అంశాలు.
- సంస్థాగత స్వతంత్రత ఎన్నికల నిర్వహణను అనుచిత ప్రభావం నుంచి రక్షిస్తుంది; చట్టపరమైన పరిశీలన నుంచి కాదు.
- నమోదు చేసిన కారణాలు సంబంధిత అంశాలు, స్థిరత్వం, నిర్హేతుకత లేమిని సమీక్షించేందుకు వీలు కల్పిస్తాయి.
- సంస్థాగత నిర్ణయాల వెల్లడిని ఓటర్ల వ్యక్తిగత పత్రాలు, రక్షిత సమాచార వెల్లడినుంచి వేరుచేయాలి.
ఎన్నికల నిర్వహణను చేపట్టకుండా న్యాయ సమీక్ష
ఎన్నికల అధికారులు తమ చట్టబద్ధ అధికారాల పరిధిలో వ్యవహరించారా, అవసరమైన విధానాలను పాటించారా, అధికరణం 14 కింద సమానత్వంతో సహా రాజ్యాంగ హామీలను గౌరవించారా అనే అంశాలను న్యాయ సమీక్ష పరిశీలించవచ్చు. సంఘం తీసుకునే ప్రతి సాంకేతిక నిర్ణయానికి బదులుగా తన పరిపాలనా ప్రాధాన్యాలను అమలు చేయడం కాకుండా చట్టబద్ధతను పరీక్షించడమే న్యాయస్థానం పాత్ర.
అధికరణం 329 ఎన్నికల వ్యాజ్యాలపై ముఖ్యమైన పరిమితులను విధిస్తుంది. కొనసాగుతున్న ఎన్నికల ప్రక్రియకు ఆటంకం కలిగించే జోక్యాల విషయంలో న్యాయస్థానాలు జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తాయి. అయితే ప్రతి ఎన్నికల పరిపాలనా చర్యను సమీక్ష నుంచి పూర్తిగా మినహాయించడానికి ఇది ప్రాతిపదిక కాదు; సమయం, సవాలు చేసిన చర్య స్వభావం, కోరిన ఉపశమనం ముఖ్యమైనవి.
మధ్యంతర ఉపశమనాన్ని పరిశీలించే న్యాయస్థానం రుజువులతో చూపిన హాని ముప్పును, లేవనెత్తిన చట్టపరమైన కారణాలను, జోక్యం పర్యవసానాలను అంచనా వేయాలి. రికార్డుల ఆధారంగా, దేశవ్యాప్త నిలిపివేతను స్వయంచాలకంగా విధించడానికి బదులుగా రికార్డుల సమర్పణ, విధానపరమైన రక్షణలు లేదా వివాదాస్పద తొలగింపుల నుంచి నిర్దిష్ట రక్షణ వంటి చర్యలను చేపట్టవచ్చు.
- మొత్తం సవరణను నిలిపివేయడం పిటిషన్‌లోని అభ్యర్థన మాత్రమే; నివేదికలో పేర్కొన్న న్యాయస్థాన ఆదేశం కాదు.
- దిద్దుబాటు ఉపశమనం చట్టబద్ధ జాబితా నిర్వహణను కొనసాగిస్తూనే ఓటర్ల భాగస్వామ్యాన్ని రక్షించాలి.
- న్యాయస్థానాలు ఆరోపణలు, పరిపాలనా రికార్డులు, ధృవీకరించిన నిర్ధారణల మధ్య తేడాను గుర్తించాలి.
| పరిపాలనా లక్ష్యం | అర్హులైన ఓటర్లకు ముప్పు | సంబంధిత రక్షణ చర్య |
|---|---|---|
| మరణించిన వ్యక్తుల నమోదులను తొలగించడం | వ్యక్తి గుర్తింపును తప్పుగా సరిపోల్చడం వల్ల జీవించి ఉన్న ఓటరు ప్రభావితమవవచ్చు | విశ్వసనీయ ధృవీకరణ, అందుబాటులో ఉండే సవరణ యంత్రాంగం |
| సాధారణ నివాసాన్ని ధృవీకరించడం | తాత్కాలిక గైర్హాజరును శాశ్వత నివాస మార్పుగా పొరబడవచ్చు | వ్యక్తిగత పరిశీలన, స్పందించే అవకాశం |
| ద్వంద్వ నమోదును గుర్తించడం | సరిపోలికలో పొరపాటు వల్ల చెల్లుబాటయ్యే నమోదు తొలగిపోవచ్చు | ప్రతికూల చర్యకు ముందు ధృవీకరణ, రికార్డుల ద్వారా గుర్తించగల నిర్ణయం |
| సంఘం నిర్ణయాలు చట్టబద్ధంగా ఉండేలా చూడడం | నమోదు చేయని లేదా ఏకపక్ష నిర్ణయ ప్రక్రియ పరిశీలనకు అందకుండా ఉండవచ్చు | సమష్టి పరిశీలన, నమోదు చేసిన కారణాలు, సమీక్షకు అందుబాటులో ఉండే రికార్డులు |
- 1. నిర్దిష్ట వ్యత్యాసాన్ని, వర్తించే చట్టబద్ధ కారణాన్ని గుర్తించాలి.
- 2. కేవలం డేటాబేస్‌లోని హెచ్చరిక సూచికపై ఆధారపడకుండా సంబంధిత వాస్తవాలను ధృవీకరించాలి.
- 3. అవసరమైన సందర్భాల్లో నోటీసు ఇచ్చి, స్పందించేందుకు సహేతుకమైన అవకాశం కల్పించాలి.
- 4. ఓటరు వివరణను, వర్తించే సాక్ష్యాధారాలను పరిగణించాలి.
- 5. నిర్ణయాన్ని, అందుబాటులో ఉన్న పరిహార మార్గాన్ని నమోదు చేసి తెలియజేయాలి.
- 6. సకాలంలో సవరణ లేదా అప్పీల్‌కు అవకాశం కల్పించి, చట్టబద్ధంగా జాబితాను నవీకరించాలి.
అక్టోబర్ 12, 2026
నివేదిక ప్రకారం, సంఘం రికార్డులను వెల్లడించాలని, ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణను పరిశీలించాలని కోరుతూ రాహుల్ గాంధీ, ఇతర ప్రతిపక్ష నాయకులు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు.
అక్టోబర్ 15, 2026
భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్, న్యాయమూర్తి జాయ్‌మాల్య బాగ్చి సభ్యులుగా ఉన్న ధర్మాసనం ఎదుట పిటిషన్ విచారణ జరగనుంది; అందించిన సమాచారంలో ఎలాంటి ఫలితాన్ని పేర్కొనలేదు.
Significance, challenges & way forward
Significance
- కచ్చితమైన, సమ్మిళిత జాబితాలు సార్వత్రిక వయోజన ఓటు హక్కును ప్రభావవంతమైన ఎన్నికల భాగస్వామ్యంగా మారుస్తాయి.
- సంస్థాగత రికార్డుల పరిశీలన ద్వారా సంఘం తన సమష్టి నిర్ణయ ప్రక్రియ చట్రాన్ని అనుసరించిందో లేదో స్పష్టమవుతుంది.
- చెల్లని నమోదులను చట్టబద్ధంగా తొలగించకుండా అడ్డుకోకుండానే విధానపరమైన న్యాయం ప్రజా విశ్వాసాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది.
- రాజ్యాంగ స్వయంప్రతిపత్తి, పరిపాలనా జవాబుదారీతనం పరస్పరం ఎలా బలోపేతం చేసుకోగలవో ఈ కేసు తెలియజేస్తుంది.
Challenges
- తొలగింపుల కారణాలు, విధానపరమైన వివరాలు, సవరణ ఫలితాలు లేకుండా మొత్తం తొలగింపుల సంఖ్య తప్పుగా తొలగింపులు జరిగినట్లు నిర్ధారించలేదు.
- వలసదారులు, నిరాశ్రయులు, పరిమిత పత్రాలు కలిగిన పౌరులు ధృవీకరణ అవసరాలకు స్పందించడంలో అధిక ఆచరణాత్మక ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవచ్చు.
- ఆలస్యంగా నోటీసు ఇవ్వడం లేదా పరిహార మార్గాలు అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల నిబంధనల ప్రకారం ఉన్న వాదన వినిపించే అవకాశం కూడా నిరుపయోగం కావచ్చు.
- వ్యక్తిగత రికార్డులను విస్తృతంగా బహిర్గతం చేయడం ఓటర్ల గోప్యతకు భంగం కలిగించవచ్చు.
- విచక్షణరహిత న్యాయ జోక్యం చట్టబద్ధ జాబితా నిర్వహణకు అంతరాయం కలిగించవచ్చు; తగిన జోక్యం లేకపోతే తప్పు తొలగింపులు సరిదిద్దబడకపోవచ్చు.
Way forward
- చట్టపరమైన కారణాలు, ఆమోదించే ఆధారాలు, విధానాలు, పరిహార మార్గాలను వివరించే స్పష్టమైన సవరణ సూచనలను ప్రచురించాలి.
- సున్నితమైన సమాచారానికి తగిన రక్షణ కల్పిస్తూ, సంఘం చర్చలు, నిర్ణయాలు, కారణాలకు సంబంధించిన తనిఖీ చేయదగిన రికార్డులను నిర్వహించాలి.
- ప్రతికూల నమోదు నిర్ణయాలకు ముందు అర్థవంతమైన ధృవీకరణ, వర్తించే వాదన వినిపించే రక్షణలు తప్పనిసరి చేయాలి.
- డిజిటల్ సదుపాయాలతోపాటు దరఖాస్తులు, సవరణలు, అప్పీళ్ల కోసం అందుబాటులో ఉండే ఆఫ్‌లైన్, సహాయక మార్గాలను కల్పించాలి.
- ప్రతిపాదిత తొలగింపులు, తుది నిర్ణయాలు, పునరుద్ధరణలపై గోప్యతను రక్షించే వర్గాలవారీ సమాచారాన్ని ప్రచురించాలి.
- నిరూపిత విధానపరమైన లోపాలను పరిష్కరించడం, అర్హులైన ఓటర్లకు సకాలంలో రక్షణ కల్పించడం లక్ష్యంగా న్యాయ ఉపశమనాన్ని రూపొందించాలి.
Key terms
- ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ
- ప్రత్యేక దృష్టితో చేపట్టే ఓటర్ల జాబితా సవరణ ప్రక్రియ; దాని నిర్దిష్ట పద్ధతిని వర్తించే ఎన్నికల సంఘం ఆదేశాలు, సంబంధిత చట్టం ఆధారంగా అంచనా వేయాలి.
- ఓటరు నమోదు అధికారి
- కేటాయించిన నియోజకవర్గానికి ఓటర్ల జాబితాలను తయారు చేయడం, సవరించడం బాధ్యతగా కలిగిన చట్టబద్ధ అధికారి.
- సాధారణ నివాసం
- ఓటరుకు, నియోజకవర్గానికి మధ్య చట్టబద్ధ సంబంధం; దీనిని కేవలం ఆస్తి యాజమాన్యం ఆధారంగా కాకుండా ఎన్నికల చట్టం ప్రకారం నిర్ధారిస్తారు.
- సహజ న్యాయం
- ప్రతికూల చర్యకు ముందు స్పందించేందుకు తగిన అవకాశంతో సహా నిష్పాక్షిక నిర్ణయ ప్రక్రియకు సంబంధించిన సూత్రాలు.
- న్యాయ సమీక్ష
- ప్రభుత్వ చర్య రాజ్యాంగానికి, సంబంధిత చట్టానికి, అవసరమైన విధానాలకు అనుగుణంగా ఉందో లేదో న్యాయస్థానం పరిశీలించడం.
- మధ్యంతర ఉపశమనం
- తుది తీర్పు వెలువడే వరకు అమలయ్యే తాత్కాలిక న్యాయపరమైన చర్య; ఇది వివాదంలోని గుణదోషాలను తప్పనిసరిగా పరిష్కరించదు.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. అధికరణం 324 ఓటర్ల జాబితాల తయారీపై పర్యవేక్షణ, నిర్దేశనం, నియంత్రణకు వర్తిస్తుంది. 2. అధికరణం 326 లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభల ఎన్నికలకు వయోజన ఓటు హక్కును కల్పిస్తుంది. 3. అధికరణం 325 కేవలం మతం ఆధారంగా ప్రత్యేక ఓటర్ల జాబితాలను అనుమతిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q2. పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలకు ఓటర్ల జాబితాల తయారీ, సవరణను ప్రధానంగా నియంత్రించే చట్టం ఏది?
Q3. బహుళ సభ్యుల ఎన్నికల సంఘానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. దాని రాజ్యాంగ స్వతంత్రత వల్ల దాని పరిపాలనా చర్యలన్నీ న్యాయ సమీక్షకు అతీతంగా ఉంటాయి. 2. సభ్యుల మధ్య భేదాభిప్రాయాలు ఉన్నప్పుడు మెజారిటీతో నిర్ణయించేందుకు సంబంధిత చట్టం అవకాశం కల్పిస్తుంది. 3. సమావేశ రికార్డులను వెల్లడించాలనే అభ్యర్థనే భిన్నాభిప్రాయాన్ని అణచివేశారని నిరూపిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి?
Q4. ఓటరు నమోదుకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950లోని సెక్షన్ 21 ఎన్నికల సంఘం నమోదు చేసిన కారణాలతో ప్రత్యేక సవరణను అనుమతిస్తుంది. 2. ఒక నివాస ఆస్తిపై యాజమాన్యం ఉండటం మాత్రమే అక్కడ సాధారణ నివాసాన్ని నిర్ధారించేందుకు సరిపోతుంది. 3. తాత్కాలిక గైర్హాజరు మాత్రమే సాధారణ నివాసాన్ని ముగించదు. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Mains practice questions
GS 2 · 15 marks · 250 words
ఓటర్ల జాబితా సవరణపై న్యాయ సమీక్ష ఎన్నికల సంఘం స్వయంప్రతిపత్తిని, తప్పు తొలగింపుల నుంచి రక్షణను సమన్వయం చేయాలి. సంస్థాగత జవాబుదారీతనం, విధానపరమైన రక్షణల నేపథ్యంలో చర్చించండి.
Frequently asked questions
ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణను సుప్రీంకోర్టు నిలిపివేసిందా?
అందించిన నివేదికలో నిలిపివేత జరిగినట్లు పేర్కొనలేదు. మధ్యంతర నిలిపివేతను కోరుతూ పిటిషన్ దాఖలైందని, దాని విచారణ అక్టోబర్ 15, 2026న జరగనుందని పేర్కొంది.
నివేదికలో పేర్కొన్న తొలగింపుల సంఖ్య భారీ స్థాయిలో తప్పుగా తొలగింపులు జరిగినట్లు నిర్ధారిస్తుందా?
లేదు. తప్పుగా తొలగించారో లేదో అంచనా వేయడానికి తొలగింపు కారణాలు, అర్హత, విధానపరమైన నిబంధనల పాటింపు, దరఖాస్తులు లేదా అప్పీళ్ల ఫలితాలకు సంబంధించిన సమాచారం అవసరం.
ఓటు హక్కు ప్రాథమిక హక్కా?
వయోజన ఓటు హక్కుకు అధికరణం 326లో రాజ్యాంగ ప్రాతిపదిక ఉంది. అయితే ఓటు వేసే హక్కు చట్టం ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది; అది స్వతంత్ర ప్రాథమిక హక్కు కాదు. అయినప్పటికీ ఎన్నికల నిర్వహణ వర్తించే రాజ్యాంగ హామీలకు లోబడి ఉంటుంది.
స్వతంత్ర ఎన్నికల సంఘం న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉంటుందా?
అవును. స్వతంత్రత ఉన్నంత మాత్రాన చట్టవిరుద్ధ చర్యలు లేదా రాజ్యాంగ ఉల్లంఘనలపై సమీక్షను మినహాయించలేరు. అయితే ఎన్నికల వ్యాజ్యాలపై పరిమితులు, ఉపశమనం కల్పించే సమయం, దాని పర్యవసానాలను పరిగణించాలి.