Polity & GovernanceWednesday, 28 October 2026

ఓటర్ల జాబితా సవరణ: ECI అధికారాలు, పేర్ల తొలగింపులో రక్షణలు, సుప్రీంకోర్టు పరిశీలన

ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ అనంతరం కర్ణాటక తుది ఓటర్ల జాబితాలో ఓటర్ల సంఖ్య నికరంగా 99.32 లక్షలు తగ్గింది. శివమొగ్గ జిల్లాలో కొత్త నమోదులతోపాటు 1,89,166 పేర్లు తొలగించబడ్డాయి. సవరణ విధానాలు, ఆన్‌లైన్‌లో ఫారం 6 ప్రదర్శన, సంస్థాగత నిర్ణయ ప్రక్రియకు సంబంధించిన సుప్రీంకోర్టు విచారణలు.. కచ్చితమైన ఓటర్ల జాబితాలను రూపొందించడంతోపాటు అన్యాయమైన తొలగింపుల నుంచి రక్షణ కల్పించాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కిచెబుతున్నాయి.

Photo from the source report: Electoral Roll Revision: ECI Powers, Deletion Safeguards and Supreme Court Scrutiny
Image: The Hindu

Why in news

ఎన్నికల సంఘం పనితీరు, SIR ప్రక్రియకు సంబంధించిన పిటిషన్లపై సుప్రీంకోర్టు విచారణ కొనసాగుతుండగా కర్ణాటక తుది సవరించిన ఓటర్ల జాబితాలను ప్రచురించింది. ఫారం 6 వివాదాస్పద ఆన్‌లైన్ ప్రదర్శన, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఓటర్ల పేర్ల చేర్పులపై అప్పీళ్లను కూడా కమిషన్ ప్రతి అఫిడవిట్ ప్రస్తావించింది.

GS 2: రాజ్యాంగం, రాజ్యాంగ సంస్థలు, వాటి అధికారాలుGS 2: ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టాల ముఖ్య లక్షణాలుGS 2: పాలన, పారదర్శకత, జవాబుదారీతనంప్రిలిమ్స్: ఎన్నికల సంఘం, ఓటర్ల జాబితాలు, ఓటరు నమోదు

4,55,00,011

కర్ణాటక తుది ఓటర్ల సంఖ్య

99.32 లక్షలు

కర్ణాటక ఓటర్ల సంఖ్యలో నికర తగ్గుదల

1,89,166

శివమొగ్గ మొత్తం తొలగింపులు

13,54,046

శివమొగ్గ తుది ఓటర్ల సంఖ్య

23,753

శివమొగ్గ కొత్త చేర్పులు

43.5 లక్షలకు పైగా

కర్ణాటకలో అందజేసిన నోటీసులు

Background

రాజ్యాంగంలోని అధికరణం 324, రాజ్యాంగ పరిధిలో ఓటర్ల జాబితాల తయారీ, ఎన్నికల నిర్వహణపై పర్యవేక్షణ, నిర్దేశనం, నియంత్రణ అధికారాలను భారత ఎన్నికల సంఘానికి అప్పగిస్తుంది. ప్రతి ప్రాదేశిక నియోజకవర్గానికి ఒక సాధారణ ఓటర్ల జాబితా ఉండాలని అధికరణం 325 నిర్దేశిస్తుంది. మతం, జాతి, కులం లేదా లింగం కారణంగా మాత్రమే ఎవరినీ జాబితా నుంచి మినహాయించరాదని నిషేధిస్తుంది. లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలకు అధికరణం 326 వయోజన ఓటు హక్కును స్థాపిస్తుంది. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950, ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, 1960 ఓటరు నమోదు, సవరణ, దిద్దుబాటు, అప్పీళ్లను నియంత్రిస్తాయి. పౌరసత్వం, నిర్దేశిత అర్హత వయస్సు, సాధారణ నివాసం అర్హతకు ప్రధాన ఆధారాలు. ఓటు హక్కు చట్టబద్ధమైనది; అది ఈ రాజ్యాంగ చట్రంలో అమలవుతుంది.

సవరించిన జాబితాలు వెల్లడించేవి—వెల్లడించనివి

కర్ణాటక ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి కార్యాలయం ప్రకారం, సవరణకు ముందు 5,54,32,314గా ఉన్న ఓటర్ల సంఖ్య తుది జాబితాలో 4,55,00,011కు తగ్గింది. ఇది నికర తగ్గుదల; తప్పనిసరిగా మొత్తం తొలగింపు ఉత్తర్వుల సంఖ్య కాదు. చేర్పులు, తొలగింపులను విడివిడిగా పరిశీలించాలి.

శివమొగ్గలో 1,89,166 పేర్ల తొలగింపులు నమోదయ్యాయి. గైర్హాజరైనవారు, శాశ్వతంగా తరలివెళ్లినవారు, మరణించినవారు, నకిలీ నమోదులు, విచారణలో అనర్హులుగా తేలినవారు ఇందులో ఉన్నారు. ముసాయిదా జాబితా తర్వాత కొత్త నమోదుల ద్వారా 23,753 పేర్లు చేరడంతో తుది ఓటర్ల సంఖ్య 13,54,046కు చేరింది.

తార్కిక అసంగతతలకు సంబంధించి జిల్లాలో 48,660 నోటీసులు జారీ చేశారు. అనంతరం 612 పేర్లు తొలగించారు. అసంగతతను సూచించే హెచ్చరికను అనర్హతకు రుజువుగా కాకుండా ధ్రువీకరణకు ఆధారంగా ఎందుకు పరిగణించాలో ఇది వివరిస్తుంది. ప్రతి వ్యక్తిగత తొలగింపులో అవసరమైన రక్షణలను పాటించారా లేదా అనే విషయాన్ని అందించిన నివేదికలు స్వతంత్రంగా నిర్ధారించడం లేదు.

భారీ తగ్గుదల పరిశీలనకు అర్హమైనదే; అయితే అది ఒక్కటే అన్యాయమైన తొలగింపునుగానీ, అనర్హ నమోదులను విజయవంతంగా తొలగించడాన్నిగానీ నిరూపించదు.
మొత్తం తొలగింపులు, కొత్త చేర్పులు, నికర మార్పు వేర్వేరు కొలమానాలు; వాటిని విడివిడిగా నివేదించాలి.
ఒక జిల్లాలో నివేదించిన పరిపాలనా పద్ధతుల ఆధారంగా మాత్రమే రాష్ట్రవ్యాప్త నిర్ధారణలకు రాకూడదు.

Infographic

న్యాయసమ్మత ఓటర్ల జాబితా సవరణ

చట్టబద్ధ అధికారం

ECI పర్యవేక్షణ చట్టం, నియమాల పరిధిలోనే ఉండాలి.

వ్యక్తిగత ధ్రువీకరణ

సమాచార హెచ్చరిక విచారణను ప్రారంభిస్తుంది; అనర్హతను నిరూపించదు.

ప్రక్రియాపరమైన న్యాయం

స్పష్టమైన నోటీసు, అర్థవంతమైన వాదనావకాశం, కారణాల నమోదు.

సమర్థవంతమైన పరిహారం

అందుబాటులో ఉండే పేరు చేర్పు, దిద్దుబాటు, చట్టబద్ధ అప్పీళ్లు.

జవాబుదారీతనాన్ని నిర్ధారించే రికార్డులు

పారదర్శక ఫలితాలు, భద్రపరచిన దస్త్రాలు పరిశీలనకు వీలు కల్పిస్తాయి.

AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.

ECI అధికారాలు విస్తృతమైనవే, కానీ ఎన్నికల చట్టానికి లోబడి ఉంటాయి

ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950లోని సెక్షన్ 21 ఓటర్ల జాబితాల తయారీ, సవరణను నియంత్రిస్తుంది. కారణాలను నమోదు చేసి ప్రత్యేక సవరణకు ఆదేశించే కమిషన్ అధికారం కూడా ఇందులో భాగమే. సెక్షన్లు 22, 23 వరుసగా నమోదుల దిద్దుబాటు లేదా తొలగింపు, పేర్ల చేర్పుకు సంబంధించినవి. ఈ నిర్ణయాలకు బాధ్యత వహించే చట్టబద్ధ అధికారి ఎన్నికల నమోదు అధికారి.

స్పష్టమైన చట్ట నిబంధనను లేదా నిర్దేశిత నియమాన్ని అధిగమించే అధికారాన్ని అధికరణం 324 కమిషన్‌కు ఇవ్వదు. ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, 1960 కింద ఫారం 6 చట్టబద్ధ నమోదు ఫారం. నిర్దేశిత ఫారాల్లో మార్పులకు నియమాలు రూపొందించే అధికారం కలిగిన కేంద్ర ప్రభుత్వ చర్య అవసరం. ఎన్నికల సంఘాన్ని సంప్రదించిన తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వం తన చట్టబద్ధ అధికారాన్ని వినియోగించాలి.

SIR ప్రకటనను ఆన్‌లైన్‌లో ప్రదర్శించిన తీరును ఫారం 6కు సవరణగా భావించే అవకాశం ఉందని కమిషన్ అఫిడవిట్ పేర్కొంది. అయితే చట్టబద్ధ ఫారాన్ని సవరించామన్న విషయాన్ని తిరస్కరించింది. అక్టోబర్ 21న ఫారం 6ను, SIR ప్రకటనను విడివిడిగా ప్రదర్శించాలని నిర్ణయించినట్లు తెలిపింది.

ఆన్‌లైన్ వ్యవస్థ సంబంధిత చట్టంలో లేని అర్హత షరతులను నిశ్శబ్దంగా సృష్టించకూడదు.
చట్టబద్ధ ఫారాన్ని అదనపు ప్రకటన నుంచి వేరు చేయడం స్పష్టతను పెంచుతుంది; అయితే ఆ ప్రకటనపై ఉన్న ప్రతి సవాలును అది ఒక్కటే పరిష్కరించదు.
పరిపాలనా సౌలభ్యం చట్టబద్ధ అధికారానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు.

తొలగింపులో రక్షణలు: వ్యక్తిగత ధ్రువీకరణ, నోటీసు, కారణాలు

సెక్షన్ 22 కింద, నమోదును దిద్దుబాటు చేయడానికి లేదా తొలగించడానికి ముందు ERO తగిన ధ్రువీకరణ చేపట్టాలి. వ్యక్తి సాధారణ నివాసి కాకపోవడం లేదా ఇతర కారణాల వల్ల నమోదుకు అర్హుడు కాకపోవడం ఆధారంగా తొలగింపు ప్రతిపాదించినప్పుడు, వాదన వినిపించేందుకు సహేతుకమైన అవకాశం ఇవ్వాలని చట్టం నిర్దేశిస్తుంది. అభ్యంతరం లేదా సాఫ్ట్‌వేర్ సృష్టించిన హెచ్చరిక విచారణకు ఆధారమే తప్ప తొలగింపు ఉత్తర్వు కాదు.

తాత్కాలిక గైర్హాజరు మాత్రమే సాధారణ నివాస స్థితిని ముగించదని సెక్షన్ 20 గుర్తిస్తుంది. అందువల్ల క్షేత్రస్థాయి సందర్శనలో అందుబాటులో లేకపోవడం శాశ్వతంగా తరలివెళ్లినట్లు స్వయంచాలకంగా నిర్ధారించదు. అలాగే, ఓటరును పూర్వపు జాబితాతో అనుసంధానించలేకపోవడం ఒక్కటే అనర్హతకు నిశ్చయాత్మక రుజువు కాదు.

ప్రభావిత వ్యక్తుల వాదనలు విన్నామని, మరణ ధ్రువపత్రాలను పరిశీలించామని, శాశ్వతంగా తరలివెళ్లిన విషయాన్ని నిర్ధారించేందుకు మహజరు నిర్వహించామని శివమొగ్గ అధికారులు తెలిపారు. 3,517 ఫారం 7 దరఖాస్తులు అందాయని, తగిన సమాచారం లేదా పత్రాలు లేనందున వాటిలో 1,675ను తిరస్కరించామని కూడా పేర్కొన్నారు. ఇవి రక్షణల అమలుపై అధికారిక వివరణలే తప్ప, వాటి సముచితతపై స్వతంత్ర న్యాయ నిర్ధారణ కాదు.

తొలగింపునకు ప్రతిపాదించిన కారణాన్ని, ముఖ్యమైన సమాచార వ్యత్యాసాన్ని నోటీసులు స్పష్టంగా పేర్కొనాలి.
నిర్ణయాల్లో కేసుకు సంబంధించిన ప్రత్యేక కారణాలను నమోదు చేసి, సమర్థవంతమైన పరిహారం పొందేందుకు వీలుగా సకాలంలో తెలియజేయాలి.
ద్వంద్వ నమోదుల ధ్రువీకరణ వల్ల అర్హుడైన ఓటరుకు చెల్లుబాటు అయ్యే నమోదు లేకుండా పోకుండా చూడాలి.
ధ్రువీకరణలో తాత్కాలిక వలసను, సాధారణ నివాస స్థితి ముగియడాన్ని వేరు చేయాలి.

ఓటరుకు పరిహార మార్గాలు: జాబితా పరిశీలన, పేరు చేర్పు, అప్పీలు

ఓటర్లు తమ EPIC సంఖ్య, వ్యక్తిగత వివరాలు లేదా నమోదిత మొబైల్ సంఖ్యతో ECI ఓటర్ల సేవా పోర్టల్‌లో వెతికి, సంబంధిత ఓటర్ల జాబితా PDFను పరిశీలించాలి. EPIC కలిగి ఉండటం అమల్లో ఉన్న ఓటర్ల జాబితాలో పేరు ఉండటానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు.

పేరు లేకపోయినా లేదా నమోదు తప్పుగా ఉన్నా వెంటనే BLO లేదా ERO దృష్టికి తీసుకెళ్లాలి. నమోదుకు ఫారం 6ను ఉపయోగిస్తారు; ఫారం 8 నిర్దిష్ట దిద్దుబాట్లు, నివాస మార్పు, సంబంధిత నమోదు సేవలకు వర్తిస్తుంది. ప్రతిపాదిత పేరు చేర్పుపై అభ్యంతరం చెప్పేందుకు లేదా తొలగింపును కోరేందుకు ఫారం 7ను ఉపయోగిస్తారు. అయితే దానిని దాఖలు చేసినంత మాత్రాన పేరు తొలగించబడదు.

సెక్షన్లు 22, 23 కింద ERO జారీ చేసిన ఉత్తర్వులపై అప్పీళ్లకు సెక్షన్ 24 అవకాశం కల్పిస్తుంది. శివమొగ్గ పరిపాలన జిల్లా మేజిస్ట్రేట్‌ను మొదటి అప్పీలేట్ అధికారిగా, ప్రధాన ఎన్నికల అధికారిని రెండవ అప్పీలేట్ అధికారిగా పేర్కొంది. ఓటర్లు తమ ఉత్తర్వుకు వర్తించే నిర్దేశిత విధానం, గడువులను అనుసరించాలి. కేవలం BLOను సంప్రదించడం అప్పీలు దాఖలు చేయడంతో సమానం కాదు.

సంబంధిత ఉత్తర్వు, కారణాలను పొందాలి; దరఖాస్తు స్వీకరణ రసీదులు, ఆధార పత్రాలను భద్రపరచాలి.
తుది ప్రచురణతో పేరు చేర్పు కోరే చట్టబద్ధ మార్గం శాశ్వతంగా మూసుకుపోదు.
నామినేషన్ల చివరి తేదీ తర్వాత ఎన్నిక పూర్తయ్యే వరకు జాబితా మార్పులను సెక్షన్ 23 పరిమితం చేస్తుంది. అందువల్ల ముందుగానే చర్య తీసుకోవడం ముఖ్యం.

సుప్రీంకోర్టు పరిశీలన: చట్టబద్ధత, జవాబుదారీతనం, సంస్థాగత రికార్డులు

కమిషన్ అఫిడవిట్‌కు స్పందించేందుకు సుప్రీంకోర్టు పిటిషనర్లకు పది రోజుల సమయం ఇచ్చింది. బిహార్ SIR సమయంలో ఫారం 6లో చేసిన మార్పులకు సంబంధించిన కొత్త పిటిషన్‌పై నోటీసు జారీ చేసింది. నోటీసు జారీ చేయడం లేదా ప్రత్యుత్తరం దాఖలుకు అవకాశం ఇవ్వడం ప్రక్రియాపరమైన చర్య మాత్రమే; SIR లేదా అధికారి ప్రవర్తన చట్టవిరుద్ధమని తుది నిర్ధారణ కాదు.

SIR నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగా తీసుకున్నట్లు కమిషన్ తెలిపింది. కమిషన్‌ను నియంత్రించే 2023 చట్టంలోని సెక్షన్ 18 కింద తీసుకునే అధికారిక నిర్ణయాలకు, అంతర్గత సూచనలు లేదా విభేదాలకు మధ్య తేడాను వివరించింది. సాధ్యమైనంత వరకు ఏకగ్రీవతను, అభిప్రాయ భేదాలున్నప్పుడు మెజారిటీ ఆధారిత నిర్ణయాలను ఆ నిబంధన నిర్దేశిస్తుంది. అంతర్గత భిన్నాభిప్రాయం ఒక్కటే చట్టవిరుద్ధతను నిరూపించదు; అయితే సంస్థాగత వాదనలను పరీక్షించేందుకు ప్రామాణిక రికార్డులు ముఖ్యం.

పశ్చిమ బెంగాల్‌లో న్యాయాధికారులతో కోర్టు ఆదేశిత పరిష్కార వ్యవస్థ అమలైంది. దీనిని సాధారణ దేశవ్యాప్త విధానంగా చూపకూడదు. పేర్ల చేర్పులపై అప్పీళ్లను రాష్ట్ర CEO కార్యాలయ అధికారులు చట్టం, కోర్టు ఉత్తర్వుల కింద దాఖలు చేశారని కమిషన్ అఫిడవిట్ పేర్కొంది. ఈ అధికారులు దాఖలు చేసిన అప్పీళ్ల కచ్చితమైన సంఖ్య, వాటి కారణాలు అస్పష్టంగానే ఉన్నాయని అందించిన నివేదిక చెబుతోంది. విడిగా అందించిన ఒక శీర్షిక SIR దస్త్రాలు, నోట్‌లను భద్రపరచాలని చేసిన అభ్యర్థనను పేర్కొంది; ఆ అభ్యర్థనను అనుమతించిన ఉత్తర్వును కాదు.

న్యాయ సమీక్షలో చట్టబద్ధ అధికారం, ప్రక్రియాపరమైన న్యాయం, ఏకపక్షత, కోర్టు ఆదేశాల అనుసరణను పరిశీలించవచ్చు.
SIR ప్రకటనకు న్యాయ ఆమోదం లభించిందన్న కమిషన్ వాదనను, ఆ తర్వాత తీసుకున్న ప్రతి అమలు నిర్ణయానికి సంపూర్ణ ఆమోదంగా పరిగణించకూడదు.
నోటీసులు, క్షేత్రస్థాయి నివేదికలు, నిర్ణయ రికార్డులు, డిజిటల్ మార్పుల చిట్టాలను భద్రపరచడం అర్థవంతమైన పరిశీలనకు తోడ్పడుతుంది.
ప్రజలకు సమాచారం అందించేటప్పుడు ఆరోపణలు, అఫిడవిట్ వాదనలు, ప్రక్రియాపరమైన ఉత్తర్వులు, తుది తీర్పుల మధ్య తేడాను స్పష్టం చేయాలి.

ఓటరు నమోదు: సాధనాలు, అధికార యంత్రాంగాలు, రక్షణలు
సాధనం లేదా నిబంధన	ఉద్దేశం	ముఖ్యమైన వ్యత్యాసం
అధికరణం 324	ఓటర్ల జాబితాలు, ఎన్నికలపై ECI పర్యవేక్షణ	రాజ్యాంగం, వర్తించే ఎన్నికల చట్టాల పరిధిలో పనిచేస్తుంది
సెక్షన్ 21, RPA 1950	జాబితాల తయారీ, సవరణ	కమిషన్ ఆదేశించే ప్రత్యేక సవరణ కూడా ఇందులో ఉంటుంది
సెక్షన్ 22, RPA 1950	నమోదుల దిద్దుబాటు, తొలగింపు	నిర్దిష్ట సందర్భాల్లో ధ్రువీకరణ, వాదన వినిపించే అవకాశం అవసరం
ఫారం 6	ఓటరుగా నమోదు కోసం దరఖాస్తు	దరఖాస్తును చట్టబద్ధ అర్హతల ఆధారంగా మదింపు చేయాలి
ఫారం 7	ప్రతిపాదిత పేరు చేర్పుపై అభ్యంతరం లేదా తొలగింపు అభ్యర్థన	అభ్యంతరమే తొలగింపు నిర్ణయం కాదు
ఫారం 8	నిర్దిష్ట దిద్దుబాట్లు, నివాస మార్పు, సంబంధిత సేవలు	ఇప్పటికే నమోదైన ఓటరుకు సంబంధించిన మార్పుల కోసం ఉపయోగిస్తారు
సెక్షన్ 24, RPA 1950	సెక్షన్లు 22, 23 కింద జారీ చేసిన ఉత్తర్వులపై అప్పీళ్లు	నిర్దేశిత అప్పీలు ప్రక్రియ, గడువులను అనుసరించాలి

వివాదాస్పద ఓటర్ల జాబితా నమోదు విషయంలో సముచిత చట్టపరమైన ప్రక్రియ

1. అభ్యంతరం, క్షేత్రస్థాయి నివేదిక లేదా సమాచార వ్యత్యాసం ఆధారంగా ఒక నమోదును ధ్రువీకరణ కోసం గుర్తిస్తారు.
2. ERO వాస్తవాలను, వర్తించే చట్టబద్ధ కారణాన్ని పరిశీలిస్తారు.
3. అవసరమైన సందర్భాల్లో నోటీసు, స్పందించేందుకు సహేతుకమైన అవకాశం కల్పిస్తారు.
4. ERO సాక్ష్యాలను మదింపు చేసి, కారణసహిత నిర్ణయాన్ని నమోదు చేస్తారు.
5. ఓటరు నవీకరించిన జాబితాను పరిశీలించి, సంబంధిత ఉత్తర్వును పొందుతారు.
6. బాధిత వ్యక్తి నిర్దేశిత అప్పీలు లేదా పేరు చేర్పు ప్రక్రియను వెంటనే ఉపయోగిస్తారు.

Timeline

జూన్ 24, 2025
బిహార్ SIRను ప్రారంభించే ఉత్తర్వు తేదీగా కమిషన్ అఫిడవిట్ దీనిని పేర్కొంది.
అక్టోబర్ 27, 2025
SIRను ఇతర రాష్ట్రాలకు విస్తరించిన తదుపరి ఉత్తర్వును అఫిడవిట్ పేర్కొంది.
మే 14, 2026
SIRను మరింత విస్తరించేందుకు జారీ చేసిన మరో ఉత్తర్వును అఫిడవిట్ పేర్కొంది.
జూన్ 16, 2026
శివమొగ్గ సవరణకు ముందటి జాబితాను 15,19,459 మంది ఓటర్లతో స్థిరీకరించారు.
ఆగస్టు 24, 2026
శివమొగ్గ ముసాయిదా జాబితాను 13,30,905 మంది ఓటర్లతో ప్రచురించారు.
సెప్టెంబర్ 30, 2026
అందించిన నివేదిక ప్రకారం, వివాదాస్పద ప్రకటనను పోర్టల్ నుంచి తొలగించారు.
అక్టోబర్ 21, 2026
ఆన్‌లైన్‌లో ఫారం 6ను, SIR ప్రకటనను వేర్వేరు భాగాలుగా ప్రదర్శించాలని నిర్ణయించినట్లు కమిషన్ తెలిపింది.
అక్టోబర్ 22, 2026
అఫిడవిట్ ప్రకారం, తమ అధికారులు పేర్ల చేర్పులపై అప్పీళ్లు దాఖలు చేశారని పశ్చిమ బెంగాల్ CEO కార్యాలయం కమిషన్‌కు తెలియజేసింది.

Significance, challenges & way forward

Significance

మరణించినవారి, ద్వంద్వ, ఇతర అనర్హ నమోదులను తొలగించడం ద్వారా కచ్చితమైన జాబితాలు ఎన్నికల సమగ్రతను కాపాడతాయి.
న్యాయసమ్మత ధ్రువీకరణ వలస, సమాచార అసమతుల్యత లేదా పరిపాలనా తప్పిదం వల్ల అర్హులైన పౌరుల పేర్లు తొలగించబడకుండా రక్షిస్తుంది.
అందుబాటులో ఉండే అప్పీళ్లు ఓటరు నమోదును ఏకపక్ష పరిపాలనా ప్రక్రియగా కాకుండా జవాబుదారీతనంతో కూడిన ప్రక్రియగా మారుస్తాయి.
చట్టానికి అనుగుణమైన డిజిటల్ ప్రక్రియలు పోర్టల్ రూపకల్పన నమోదు అవసరాలను నిర్దేశించే అనధికార వనరుగా మారకుండా నిరోధిస్తాయి.
పారదర్శక సంస్థాగత రికార్డులు స్వతంత్ర ఎన్నికల సంఘంపై విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టేందుకు తోడ్పడతాయి.

Challenges

భారీ స్థాయి ధ్రువీకరణ క్షేత్రస్థాయి విచారణ, నోటీసుల అందజేత, వాదనలు వినడం, అప్పీళ్ల పరిష్కార సామర్థ్యంపై ఒత్తిడి పెంచవచ్చు.
తాత్కాలిక వలసదారులు, అసంగత రికార్డులున్న ఓటర్లు నివాసం లేదా పూర్వ జాబితాతో అనుసంధానానికి సంబంధించిన ప్రశ్నలకు స్పందించడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవచ్చు.
సాఫ్ట్‌వేర్ గుర్తించిన అసంగతతలను అధికారులు నిశ్చయాత్మక సాక్ష్యాలుగా పరిగణిస్తే అవి పేర్ల తొలగింపు ప్రమాదాలుగా మారవచ్చు.
మొత్తం తొలగింపు గణాంకాలు వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు సమర్థనీయమైనవా, అర్హులైన ఓటర్ల పేర్లు పునరుద్ధరించారా అనే విషయాలను వెల్లడించవు.
పేర్ల చేర్పులపై అప్పీళ్లు చేసే అధికారం అస్పష్టంగా ఉంటే జవాబుదారీతనం బలహీనపడి, అనిశ్చితి కొనసాగవచ్చు.
ఎన్నికల సంబంధిత చట్టబద్ధ గడువుల వల్ల ఆలస్యమైన పరిహారాలు రాబోయే ఎన్నికకు ఉపయోగపడకపోవచ్చు.

Way forward

వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని రక్షిస్తూ వర్గాలవారీగా చేర్పులు, తొలగింపులు, పెండింగ్ హక్కు దావాలు, అప్పీళ్ల ఫలితాలను ప్రచురించాలి.
విచారణ కారణం, స్పందించే విధానం, అందుబాటులో ఉన్న సహాయాన్ని స్పష్టంగా తెలిపే ప్రామాణిక నోటీసులను ఉపయోగించాలి.
సాఫ్ట్‌వేర్ హెచ్చరికల ఆధారంగా స్వయంచాలక తొలగింపునకు బదులుగా వ్యక్తిగత ధ్రువీకరణ, కారణాల నమోదు తప్పనిసరి చేయాలి.
అదనపు ప్రకటనను ప్రవేశపెట్టే ముందు డిజిటల్ ఫారాలను చట్టపరంగా పరిశీలించి, సంచికల చరిత్రను భద్రపరచాలి.
హక్కు దావాలు, దిద్దుబాట్లు, అప్పీళ్ల కోసం ఆన్‌లైన్ సేవలతోపాటు అందుబాటులో ఉండే ఆఫ్‌లైన్ సహాయాన్ని కొనసాగించాలి.
చట్టబద్ధ, న్యాయ పరిశీలన కోసం కేసు దస్త్రాలు, అంతర్గత అనుమతులు, డిజిటల్ తనిఖీ రికార్డులను భద్రపరచాలి.
ఎన్నికల్లో ఓటర్లు మినహాయింపునకు గురికాకుండా ముందుగానే అప్పీళ్ల పరిష్కారం, ఉత్తర్వుల అమలును పర్యవేక్షించాలి.

Key terms

ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ: నమోదుల ధ్రువీకరణ, హక్కు దావాలు, అభ్యంతరాల పరిష్కారంతో కూడిన సమగ్ర ఓటర్ల జాబితా సవరణ ప్రక్రియ.
సాధారణ నివాసం: నియోజకవర్గంలో నమోదుకు అవసరమైన చట్టబద్ధ నివాస సంబంధం; తాత్కాలిక గైర్హాజరు మాత్రమే దీనిని ముగించదు.
ఎన్నికల నమోదు అధికారి: నియోజకవర్గ ఓటర్ల జాబితాను తయారు చేయడం, సవరించడం, నమోదు అంశాలపై నిర్ణయించడం వంటి బాధ్యతలు కలిగిన చట్టబద్ధ అధికారి.
బూత్ స్థాయి అధికారి: ఓటరు నమోదు పనులకు, ఓటర్ల ధ్రువీకరణకు సహకరించే క్షేత్రస్థాయి సిబ్బంది.
సహజ న్యాయం: అవసరమైన సందర్భాల్లో ప్రతికూల నిర్ణయానికి ముందు స్పందించేందుకు సమర్థవంతమైన అవకాశం కల్పించడం సహా ప్రక్రియాపరమైన న్యాయం.
మహజరు: స్థల పరిశీలన లేదా వాస్తవ ధ్రువీకరణ సమయంలోనే రూపొందించే లిఖితపూర్వక రికార్డు.
ఓటర్ల సంఖ్యలో నికర మార్పు: చేర్పులు, తొలగింపులు రెండింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకున్న తర్వాత జాబితాలోని ఓటర్ల సంఖ్యలో వచ్చే మొత్తం మార్పు.
ప్రతి అఫిడవిట్: న్యాయ విచారణలో చేసిన వాదనలకు ప్రమాణపూర్వక సమాధానం; ఆ వాదనలపై న్యాయస్థానం ఇచ్చిన నిర్ణయం కాదు.

Link with static syllabus

అధికరణలు 324, 325 మరియు 326ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950: సెక్షన్లు 20–24 మరియు 28ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, 1960ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ మరియు ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల చట్టం, 2023: సెక్షన్ 18సహజ న్యాయం, కారణసహిత పరిపాలనా ఉత్తర్వులున్యాయ సమీక్ష, రాజ్యాంగ పరిహారాలు

Revise these in the free Study Library →

Prelims practice MCQs

Q1. ఓటర్ల జాబితాలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. అధికరణం 324 ఓటర్ల జాబితాల తయారీని ఎన్నికల సంఘం పర్యవేక్షణ, నిర్దేశనం, నియంత్రణ కింద ఉంచుతుంది. 2. మతం, జాతి, కులం లేదా లింగం కారణంగా మాత్రమే ఓటర్ల జాబితా నుంచి మినహాయించడాన్ని అధికరణం 325 నిషేధిస్తుంది. 3. అధికరణం 326 లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలకు వయోజన ఓటు హక్కును స్థాపిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q2. కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. ఫారం 6 — ఓటరు నమోదు కోసం దరఖాస్తు 2. ఫారం 7 — ప్రతిపాదిత పేరు చేర్పుపై అభ్యంతరం లేదా తొలగింపు అభ్యర్థన 3. ఫారం 8 — నిర్దిష్ట దిద్దుబాట్లు, నివాస మార్పు పైన ఇచ్చిన జతల్లో ఏవి సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
Q3. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950కు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. తాత్కాలిక గైర్హాజరు మాత్రమే నియోజకవర్గంలో సాధారణ నివాస స్థితిని తప్పనిసరిగా ముగిస్తుంది. 2. సెక్షన్లు 22, 23 కింద ERO జారీ చేసిన ఉత్తర్వులపై అప్పీళ్లకు సెక్షన్ 24 అవకాశం కల్పిస్తుంది. 3. EPIC కలిగి ఉండటం అమల్లో ఉన్న ఓటర్ల జాబితాలో పేరు ఉండటానికి ప్రత్యామ్నాయం. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
Q4. చట్టబద్ధ ఓటరు నమోదు ఫారాలకు సంబంధించిన చట్టపరమైన స్థితిని కింది వాటిలో ఏది ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?

Mains practice questions

GS 2 · 15 marks · 250 words

ఓటర్ల జాబితా కచ్చితత్వం, అన్యాయమైన తొలగింపుల నుంచి రక్షణ పరస్పరపూరక ప్రజాస్వామ్య బాధ్యతలు. ఎన్నికల సంఘం అధికారాలను పరిశీలించి, న్యాయసమ్మత ఓటర్ల జాబితా సవరణకు రక్షణలను సూచించండి.

Frequently asked questions

సందర్శన సమయంలో వ్యక్తి అందుబాటులో లేరనే కారణంతోనే ఓటరు పేరును తొలగించవచ్చా?

తాత్కాలిక గైర్హాజరు మాత్రమే సాధారణ నివాస స్థితిని రద్దు చేయదు. వర్తించే ధ్రువీకరణ, వాదన వినే ప్రక్రియ ద్వారా నిర్ధారించిన చట్టబద్ధమైన కారణం ఆధారంగానే పేరు తొలగించాలి.

తుది జాబితాలో పేరు లేకపోతే ఓటరు ఏం చేయాలి?

అధికారిక జాబితాను పరిశీలించి, BLO లేదా EROను సంప్రదించి, తొలగింపు ఉత్తర్వు ఏదైనా ఉంటే పొందాలి. వర్తించే గడువులు, ఎన్నికల సంబంధిత చివరి తేదీలను దృష్టిలో ఉంచుకొని, తగిన పేరు చేర్పు లేదా అప్పీలు ప్రక్రియను వెంటనే ఉపయోగించాలి.

ఓటరు గుర్తింపు కార్డు ఉంటే పోలింగ్ కేంద్రంలో ఓటు వేసే హక్కు తప్పనిసరిగా లభిస్తుందా?

లేదు. EPIC కలిగి ఉండటం అమల్లో ఉన్న ఓటర్ల జాబితాలో పేరు ఉండటానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు. జాబితాలో తన పేరు ఉందో లేదో ఓటరు నిర్ధారించుకోవాలి.

దేశవ్యాప్త SIR చట్టవిరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు ప్రకటించిందా?

అందించిన నివేదికలు అటువంటి తుది తీర్పును నిర్ధారించడం లేదు. అవి పెండింగ్ పిటిషన్లు, నోటీసులు, అఫిడవిట్లు, ప్రత్యుత్తరం దాఖలుకు ఇచ్చిన సమయాన్ని వివరిస్తున్నాయి.

మూలాలు

ఈ తెలుగు విశ్లేషణ ఇంగ్లీష్ మూలం నుంచి అనువదించబడింది.

ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి