New UPSC Foundation, Optional and TGPSC/APPSC batches are open — book your counselling slot.Explore coursesGroup 2 crash course ₹9,999Today's Current AffairsToday's Daily QuizPlaces in NewsCall 98804 87071
Reports & IndicesFriday, 30 October 2026

భారతదేశంలో వడగాల్పులకు గురికావడం: లాన్సెట్ కౌంట్‌డౌన్ నిర్ధారణలు, ప్రజారోగ్య ప్రాధాన్యతలు

ఆరోగ్యం, వాతావరణ మార్పుపై లాన్సెట్ కౌంట్‌డౌన్ పదవ సూచికల నివేదిక ప్రకారం, శిశువులు, వృద్ధులు వడగాల్పులకు గురయ్యే మొత్తం పరిమాణం అత్యధికంగా ఉన్న దేశాల్లో భారతదేశం ఒకటి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ పరిమాణం 2024 గరిష్ఠ స్థాయి నుంచి తగ్గినప్పటికీ, ఈ రెండు వర్గాలను కలిపి చూసినప్పుడు 2025 నమోదైన చరిత్రలో రెండవ అత్యధిక సంవత్సరంగా నిలిచింది. ఇది లక్ష్యిత వడగాల్పుల కార్యాచరణ ప్రణాళికలు, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకోగల ఆరోగ్య సంరక్షణ అవసరాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది.

Reference image accompanying The Hindu’s coverage of India’s high heatwave exposure among infants and older adults, highlighting the need for targeted heat protection.

Reference image accompanying The Hindu’s coverage of India’s high heatwave exposure among infants and older adults, highlighting the need for targeted heat protection.

Image: The Hindu

Why in news

దుర్బల వయోవర్గాలు వడగాల్పులకు గురికావడంపై లాన్సెట్ కౌంట్‌డౌన్ నిర్ధారణలను ది హిందూ ప్రచురించింది. వాతావరణ మార్పును ప్రపంచ ఆరోగ్య అత్యవసర పరిస్థితిగా అధికారికంగా గుర్తించాలని, వాతావరణ నిర్ణయాల్లో ఆరోగ్యానికి కేంద్ర స్థానం కల్పించాలని రచయితలు పిలుపునిచ్చారు.

GS 2: ఆరోగ్య సేవల అభివృద్ధి, నిర్వహణకు సంబంధించిన అంశాలుGS 2: దుర్బల వర్గాల సంక్షేమ యంత్రాంగాలుGS 3: పర్యావరణ కాలుష్యం, క్షీణత; వాతావరణ మార్పుGS 3: విపత్తు నిర్వహణప్రిలిమ్స్: సమకాలీన ఘటనలు; వాతావరణ, ఆరోగ్య సూచికలు

15.3 బిలియన్ వ్యక్తి-దినాలు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా వృద్ధులు గురైన పరిమాణం, 2024

2.3 బిలియన్ వ్యక్తి-దినాలు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా శిశువులు గురైన పరిమాణం, 2024

10.8 బిలియన్ వ్యక్తి-దినాలు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా వృద్ధులు గురైన పరిమాణం, 2025

1.1 బిలియన్ వ్యక్తి-దినాలు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా శిశువులు గురైన పరిమాణం, 2025

12.8 రోజులు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతి వృద్ధుడు గురైన సగటు కాలం, 2025

8.7 రోజులు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతి శిశువు గురైన సగటు కాలం, 2025

Background

వాతావరణ శాస్త్ర ప్రమాణాల ఆధారంగా అంచనా వేసే అసాధారణ అధిక ఉష్ణోగ్రతల కాలాలను వడగాల్పులుగా పేర్కొంటారు. వాటి ఆరోగ్య ప్రభావాలు ఉష్ణోగ్రతపైనే కాకుండా తేమ, గురయ్యే కాలవ్యవధి, గృహవసతి, శీతలీకరణ లభ్యత, వ్యక్తిగత దుర్బలత్వంపై కూడా ఆధారపడతాయి. శిశువులు సంరక్షకులపై ఆధారపడతారు; వారి శరీర ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణ వ్యవస్థలు అభివృద్ధి దశలో ఉంటాయి. వృద్ధుల్లో ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణ బలహీనత, దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యం, కదలిక సామర్థ్యం తగ్గడం వంటి సమస్యలు ఉండవచ్చు. భారతదేశంలో భారత వాతావరణ విభాగం వడగాల్పుల హెచ్చరికలను అందిస్తుంది; ప్రజారోగ్య సంస్థలు, విపత్తు నిర్వహణ అధికారులు, స్థానిక ప్రభుత్వాలు ఈ హెచ్చరికలను రక్షణ చర్యలుగా మార్చాలి.

నివేదిక నిర్ధారిస్తున్న అంశాలు

శిశువులు, వృద్ధులు వడగాల్పులకు అత్యధికంగా గురవుతున్న దేశాల్లో భారతదేశం, చైనా, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు, రష్యాలను గుర్తించారు. అందించిన సమాచారం భారతదేశానికి సంబంధించిన మొత్తం పరిమాణాలను, ఖచ్చితమైన ర్యాంకును లేదా జనాభా ఆధారంగా ప్రమాణీకరించిన గణాంకాలను ఇవ్వలేదు.

2025లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వడగాల్పులకు గురైన పరిమాణం 2024లో నమోదైన చారిత్రక గరిష్ఠ స్థాయిల నుంచి తగ్గింది. అయినప్పటికీ, ఈ రెండు దుర్బల వర్గాలను కలిపి చూసినప్పుడు నమోదైన చరిత్రలో రెండవ అత్యధిక స్థాయిలో నిలిచింది. అసాధారణ గరిష్ఠ స్థాయి నుంచి తగ్గడం మాత్రమే వాతావరణ సంబంధిత ఆరోగ్య ముప్పు స్థిరంగా తగ్గుతోందని నిర్ధారించదు.

  • ఇక్కడ పేర్కొన్న మొత్తం పరిమాణాలు, వ్యక్తిగత సగటులు ప్రపంచ గణాంకాలు; భారతదేశ అంచనాలు కావు.
  • శిశువులు, వృద్ధులను నిర్వచించేందుకు ఉపయోగించిన వయోపరిమితులను మూలం పేర్కొనలేదు.
  • స్వచ్ఛ ఇంధనం, ఆరోగ్య వ్యవస్థ సన్నద్ధతలో పురోగతిని రచయితలు గుర్తించినప్పటికీ, మొత్తం ప్రతిస్పందన సరిపోదని అంచనా వేశారు.

Infographic

దుర్బల వయోవర్గాలను వేడి నుంచి రక్షించడం

సూచికలను సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవాలి

మొత్తం ప్రభావిత పరిమాణం, వ్యక్తిగత సగటు, ఆరోగ్య ఫలితాలను వేరు చేసి చూడాలి.

దుర్బలత్వాన్ని గుర్తించాలి

వయస్సు, గృహవసతి, నీటి లభ్యత, శీతలీకరణ పరిమితులను మ్యాపింగ్ చేయాలి.

ముందస్తు చర్యలను ప్రారంభించాలి

హెచ్చరికలను బాధ్యతలు, లక్ష్యిత ప్రజా సంప్రదింపులతో అనుసంధానించాలి.

ఆరోగ్య సంరక్షణను సిద్ధం చేయాలి

గుర్తింపు, చికిత్స, రెఫరల్, సేవల నిరంతర కొనసాగింపును నిర్ధారించాలి.

ఉష్ణ భద్రతను పెంపొందించాలి

నీడ, నిష్క్రియ శీతలీకరణ, అందుబాటులో ఉండే శీతల ప్రదేశాలను విస్తరించాలి.

AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.

వడగాల్పులకు గురికావడాన్ని తెలిపే సూచికలను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి

వ్యక్తి-దినాలు వడగాల్పులకు గురైన వ్యక్తుల సంఖ్యను, గురైన కాలవ్యవధిని కలిపి చూపుతాయి. అధిక మొత్తం అనేది పెద్ద దుర్బల జనాభాను, దీర్ఘకాలిక వడగాల్పులను లేదా రెండింటినీ ప్రతిబింబించవచ్చు; దానిని వ్యక్తిగతంగా అత్యధికంగా గురికావడంగా స్వయంచాలకంగా అర్థం చేసుకోకూడదు.

జనాభా ఆధారంగా ప్రమాణీకరించిన పరిమాణం సంబంధిత వయోవర్గంలో ప్రతి వ్యక్తి అనుభవించిన సగటు వడగాల్పుల రోజుల సంఖ్యను తెలియజేస్తుంది. ఇది వేర్వేరు పరిమాణాల జనాభాల మధ్య పోలికను మెరుగుపరుస్తుంది. అయితే, సగటులు తీవ్రమైన స్థానిక అసమానతలను మరుగుపరచవచ్చు.

వడగాల్పులకు గురికావడం అనారోగ్యానికి లేదా మరణాలకు సమానం కాదు. ఆరోగ్య ఫలితాలు శారీరక దుర్బలత్వం, గృహవసతి, వృత్తిపరమైన, గృహ పరిస్థితులు, శీతలీకరణ లభ్యత, సకాలంలో చికిత్సపై కూడా ఆధారపడతాయి. వాతావరణ మార్పుకు ఆపాదించదగిన మరణాల అంచనాలకు అదనపు నమూనా విశ్లేషణ అవసరం; వాటిని మొత్తం వ్యక్తి-దినాల నుంచి నేరుగా నిర్ధారించలేం.

  • వడగాల్పులకు గురయ్యే పరిమాణాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి, సేవలను ప్రణాళికాబద్ధం చేయడానికి మొత్తం వ్యక్తి-దినాలను ఉపయోగించాలి.
  • రక్షణకు ప్రాధాన్యతలు నిర్ణయించేందుకు వ్యక్తిగత సగటుతో పాటు స్థానిక దుర్బలత్వ సమాచారాన్ని ఉపయోగించాలి.
  • నివేదించిన మొత్తం పరిమాణం ఆధారంగా భారతదేశపు వ్యక్తిగత సగటు ర్యాంకును లేదా వేడి మరణాల భారాన్ని నిర్ధారించకూడదు.

వడగాల్పుల కార్యాచరణ ప్రణాళికలను లక్ష్యిత రక్షణగా మార్చడం

వడగాల్పుల కార్యాచరణ ప్రణాళిక అంచనాలను ముందుగా నిర్దేశించిన బాధ్యతలు, వనరులు, చర్యలతో అనుసంధానించాలి. ప్రజా సూచనలకే పరిమితం కాకుండా, అత్యధిక ముప్పులో ఉన్న కుటుంబాలకు సురక్షితమైన గృహాంతర పరిస్థితులు, తగిన సంరక్షణ, అత్యవసర సహాయం వాస్తవంగా అందేలా చూడాలి.

శిశువుల విషయంలో సంరక్షకులతో సమాచార మార్పిడి, మాతా శిశు ఆరోగ్య సేవలు, ఇళ్లలో, శిశు సంరక్షణ కేంద్రాల్లో సురక్షితమైన ఉష్ణ పరిస్థితులు సన్నద్ధతలో భాగం కావాలి. వృద్ధుల విషయంలో ముందస్తుగా క్షేమ సమాచారాన్ని తెలుసుకోవడం, మందులు, వైద్య సంరక్షణను నిరంతరం అందించడం, అందుబాటులో ఉండే శీతల ప్రదేశాలు, రవాణా సహాయం అవసరమవవచ్చు.

  • గృహ పరిస్థితులు, నీటి లభ్యత, స్థానిక వేడి ప్రభావం, వయస్సు సంబంధిత దుర్బలత్వం ఆధారంగా దుర్బల నివాస ప్రాంతాలను మ్యాపింగ్ చేయాలి.
  • వేడి సంబంధిత అనారోగ్యాన్ని గుర్తించి, రెఫరల్ వ్యవస్థలను అమలులోకి తెచ్చేలా క్షేత్రస్థాయి సిబ్బందిని సిద్ధం చేయాలి.
  • శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది, శీతలీకరణ ఏర్పాట్లు, అత్యవసర సరఫరాలు, విశ్వసనీయ నీరు, విద్యుత్తుతో ఆరోగ్య సంస్థలను సిద్ధంగా ఉంచాలి.
  • అందరికీ ఒకే రకమైన సూచనలు ఇవ్వకుండా, వయస్సు, వైద్య పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ద్రవాలు తీసుకోవడంపై సలహాలు ఇవ్వాలి.
  • స్థానిక హెచ్చరిక పరిమితులను ప్రజా సంప్రదింపులు, సిబ్బంది నియామకం, సేవల నిరంతర కొనసాగింపు చర్యలతో అనుసంధానించాలి.

పాలన, ఆరోగ్య హక్కులు, వాతావరణ బాధ్యత

అధికరణం 21 జీవితం, ఆరోగ్య రక్షణకు రాజ్యాంగ పునాదిని అందిస్తుంది; అధికరణం 47 ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచాలని రాజ్యాన్ని నిర్దేశిస్తుంది. ప్రజారోగ్యం, పారిశుధ్యం, ఆసుపత్రులు, వైద్యశాలలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, సమర్థవంతమైన వడగాల్పుల సన్నద్ధతకు కేంద్ర సంస్థలు, రాష్ట్రాలు, జిల్లాలు, పట్టణ, గ్రామీణ స్థానిక సంస్థల మధ్య సమన్వయం అవసరం.

వాతావరణ మార్పును ప్రపంచ ఆరోగ్య అత్యవసర పరిస్థితిగా అధికారికంగా గుర్తించాలని, సమన్వయ చర్యల కోసం కొత్త WHO విధాన సాధనాన్ని రూపొందించాలని నివేదిక రచయితలు కోరుతున్నారు. ఇవి మూలంలో పేర్కొన్న ప్రతిపాదనలు మాత్రమే; అటువంటి ప్రకటన లేదా విధాన సాధనం ఇప్పటికే ఆమోదించబడినట్లు ఆధారాలు కావు.

న్యాయబద్ధమైన ఉద్గారాల తగ్గింపు, శాస్త్రరంగంలో నిరంతర పెట్టుబడులు, రుణాల బదులుగా గ్రాంట్ల ద్వారా ఆరోగ్య సంబంధిత వాతావరణ ఆర్థిక సహాయాన్ని కూడా రచయితలు సమర్థిస్తున్నారు. అనుకూలన తక్షణ హానిని తగ్గించగలదు; అయితే భవిష్యత్తులో వేడి ముప్పుల పెరుగుదలను పరిమితం చేయడానికి వాతావరణ మార్పు ఉపశమన చర్యలు అవసరమే.

  • ఉష్ణత–ఆరోగ్య సన్నద్ధతను విపత్తు నిర్వహణ, గృహవసతి, పట్టణ ప్రణాళిక, నీటి సరఫరా, సామాజిక రక్షణతో సమన్వయం చేయాలి.
  • ఉష్ణ భద్రతను కేవలం వ్యక్తిగత శీతలీకరణ పరికరాల కొనుగోలు అంశంగా కాకుండా ప్రజారోగ్య అంశంగా పరిగణించాలి.
  • సమానమైన శీతలీకరణ లభ్యతను ఇంధన సామర్థ్యం, స్వచ్ఛమైన విద్యుత్తుతో అనుసంధానించాలి.
ఉష్ణత–ఆరోగ్య సూచికలను సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవడం
సూచికఇది తెలియజేసేదిఇది నిర్ధారించనిది
మొత్తం వడగాల్పుల వ్యక్తి-దినాలువడగాల్పుల రోజుల్లో జనాభా మొత్తంగా వాటికి గురైన పరిమాణంప్రతి వ్యక్తి గురైన సగటు పరిమాణం లేదా వైద్యపరమైన తీవ్రత
ప్రతి వ్యక్తికి వడగాల్పుల రోజులుజనాభా ఆధారంగా ప్రమాణీకరించిన సగటు పరిమాణంఒక వయోవర్గం లేదా ప్రాంతంలో వడగాల్పులకు గురికావడంలో పంపిణీ
అంచనా వేసిన వేడి సంబంధిత మరణాలునిర్దిష్ట పద్ధతితో అంచనా వేసిన మరణాల భారంవడగాల్పులకు గురైన మొత్తం పరిమాణం ఆధారంగా మాత్రమే ప్రత్యక్షంగా లెక్కించిన మరణాలు
వాతావరణ మార్పుకు ఆపాదించదగిన వేడి మరణాలుమానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుతో ముడిపడిన అంచనా మరణాలుమూల కారణాలతో సంబంధం లేకుండా అన్ని వేడి మరణాలు
వడగాల్పుల హెచ్చరిక నుంచి ఆరోగ్య రక్షణ వరకు
  1. 1. వాతావరణ అంచనాలను స్థానిక దుర్బలత్వ మ్యాపింగ్‌తో అనుసంధానించాలి.
  2. 2. ముందుగా నిర్దేశించిన శాఖాపరమైన, సంస్థాగత స్థాయి చర్యలను అమలు చేయాలి.
  3. 3. అందుబాటులో ఉండే సమాచార ప్రసారం, ప్రత్యక్ష సంప్రదింపుల ద్వారా సంరక్షకులు, వృద్ధులను చేరుకోవాలి.
  4. 4. సురక్షిత శీతలీకరణ, వయస్సుకు తగిన సంరక్షణ, అత్యవసర సేవల నిరంతర కొనసాగింపును అందించాలి.
  5. 5. వేడి సంబంధిత అనారోగ్యాన్ని ముందుగానే గుర్తించి, సత్వర రెఫరల్, చికిత్సను ఏర్పాటు చేయాలి.
  6. 6. ప్రణాళికను సవరించేందుకు ఆరోగ్య ఫలితాలు, సేవల్లో లోపాలను సమీక్షించాలి.
Timeline
  1. 2024

    నివేదించిన గణాంక శ్రేణిలో వృద్ధులు, శిశువులు వడగాల్పులకు గురైన పరిమాణం ప్రపంచవ్యాప్తంగా చారిత్రక గరిష్ఠ స్థాయికి చేరింది.

  2. 2025

    మునుపటి సంవత్సరపు గరిష్ఠ స్థాయి నుంచి తగ్గినప్పటికీ, రెండు వర్గాలను కలిపి చూసినప్పుడు నమోదైన చరిత్రలో రెండవ అత్యధిక స్థాయిలో నిలిచింది.

Significance, challenges & way forward

Significance

  • ఈ నిర్ధారణలు వాతావరణ మార్పును కేవలం భవిష్యత్ పర్యావరణ ముప్పుగా కాకుండా తక్షణ ప్రజారోగ్య, సమానత్వ సవాలుగా ప్రతిపాదిస్తున్నాయి.
  • వయస్సు ఆధారిత ప్రభావిత సూచికలు స్వయంగా చేపట్టే అనుకూలనపై ఆధారపడలేని జనాభా వర్గాలను గుర్తించడంలో సహాయపడతాయి.
  • మొత్తం ప్రభావిత పరిమాణాన్ని వ్యక్తిగత సగటు నుంచి వేరు చేయడం పోలికలను మెరుగుపరచి, తప్పుదారి పట్టించే దేశాల ర్యాంకులను నివారిస్తుంది.
  • లక్ష్యిత వడగాల్పుల సన్నద్ధత విపత్తు ముప్పు తగ్గింపును ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ, సామాజిక రక్షణతో అనుసంధానించగలదు.

Challenges

  • జాతీయ, ప్రపంచ సగటులు నివాస ప్రాంతాల స్థాయిలో వేడికి గురికావడాన్ని, శీతలీకరణ లభ్యతలో అసమానతలను మరుగుపరచవచ్చు.
  • సంరక్షకుల లేదా సమాజ సహాయం లేకుండా శిశువులు, వృద్ధులు హెచ్చరికలకు అనుగుణంగా చర్యలు తీసుకోలేకపోవచ్చు.
  • నాసిరకమైన గృహవసతి, అనిశ్చిత విద్యుత్ సరఫరా, నీటి కొరత వల్ల సాధారణ వడగాల్పుల సూచనలను పాటించడం కష్టమవుతుంది.
  • నిఘా, వైద్య నమోదు బలహీనంగా ఉన్నచోట వేడి సంబంధిత అనారోగ్యం, మరణాలను గుర్తించడం కష్టమవుతుంది.
  • శాఖల బాధ్యతలు విచ్ఛిన్నంగా ఉండటం వల్ల హెచ్చరికలు కార్యాచరణతో అనుసంధానం కాకపోవచ్చు.
  • కేవలం ఎయిర్ కండిషనింగ్‌పై కేంద్రీకృతమైన శీతలీకరణ వ్యూహాలు ఆర్థిక అందుబాటులో అంతరాలను పెంచి, ఇంధన డిమాండ్‌ను అధికం చేయవచ్చు.

Way forward

  • స్పష్టమైన బాధ్యతలు, ప్రత్యేక వనరులు, ధ్రువీకరించగల సన్నద్ధత మైలురాళ్లతో స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణమైన వడగాల్పుల కార్యాచరణ ప్రణాళికలను రూపొందించాలి.
  • ప్రాధాన్య ప్రాంతాలను గుర్తించేందుకు వయస్సులవారీగా విభజించిన వేడి ప్రభావిత పరిమాణం, ఆరోగ్య సమాచారంతో పాటు గృహవసతి, సేవల అందుబాటు సూచికలను ఉపయోగించాలి.
  • సంరక్షకులతో ప్రత్యక్ష సంప్రదింపులు, వృద్ధులకు సహాయాన్ని ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ, సమాజ స్థాయి సన్నద్ధతలో భాగం చేయాలి.
  • వేడి సంబంధిత అనారోగ్య నిఘా, వైద్య విధివిధానాలు, రెఫరల్ వ్యవస్థలు, అత్యవసర చికిత్స నిరంతర కొనసాగింపును బలోపేతం చేయాలి.
  • నీరు, విద్యుత్ సరఫరాను పరిరక్షిస్తూ నిష్క్రియ శీతలీకరణ, నీడ, చల్లని పైకప్పులు, అందుబాటులో ఉండే బహిరంగ శీతల ప్రదేశాలను విస్తరించాలి.
  • జారీ చేసిన సూచనల ఆధారంగా మాత్రమే కాకుండా ఆరోగ్య ఫలితాలు, ప్రతిస్పందన సమయపాలన, దుర్బల కుటుంబాల రక్షణ ద్వారా ప్రణాళికలను మూల్యాంకనం చేయాలి.
  • తక్షణ అనుకూలనతో పాటు ఆరోగ్య కేంద్రిత వాతావరణ ఆర్థిక సహాయం, ఉద్గారాల తగ్గింపును చేపట్టాలి.

Key terms

వడగాల్పులకు గురైన వ్యక్తి-దినాలు
వడగాల్పులకు గురైన ప్రతి రోజున వాటికి గురైన వ్యక్తుల సంఖ్యను కూడి లెక్కించే సంచిత కొలమానం.
జనాభా ఆధారంగా ప్రమాణీకరించిన ప్రభావిత పరిమాణం
సంబంధిత జనాభాలో ప్రతి వ్యక్తి వడగాల్పులకు గురైన పరిమాణంగా వ్యక్తీకరించే కొలమానం; ఇది వేర్వేరు పరిమాణాల జనాభాల మధ్య పోలికను సాధ్యం చేస్తుంది.
వేడి పట్ల దుర్బలత్వం
శారీరక, సామాజిక, పర్యావరణ పరిస్థితుల వల్ల వేడి సంబంధిత హానికి గురయ్యే అవకాశం.
వడగాల్పుల కార్యాచరణ ప్రణాళిక
వడగాల్పుల హెచ్చరికలను సమన్వయంతో కూడిన సన్నద్ధత, ప్రజా సంప్రదింపులు, ఆరోగ్య రక్షణ చర్యలతో అనుసంధానించే కార్యాచరణ చట్రం.
వాతావరణ మార్పుకు ఆపాదింపు
మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పు లేని ఊహాత్మక వాతావరణ పరిస్థితితో పోల్చి, ఆ మార్పు ఒక విపత్తు కారకాన్ని లేదా దాని పరిణామాలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో అంచనా వేయడం.
నిష్క్రియ శీతలీకరణ
ప్రధానంగా విద్యుత్తుతో నడిచే యాంత్రిక శీతలీకరణపై ఆధారపడకుండా భవనాల లోపలి వేడిని తగ్గించే నిర్మాణ, రూపకల్పన చర్యలు.

Link with static syllabus

అధికరణం 21: జీవితం, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ రక్షణఅధికరణం 47: ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంలో రాజ్య బాధ్యతఏడవ షెడ్యూల్: రాష్ట్ర జాబితాలో ప్రజారోగ్యంభారత వాతావరణ విభాగం, వడగాల్పుల హెచ్చరికలువిపత్తు నిర్వహణ చట్టం, 2005పట్టణ ఉష్ణ ద్వీప ప్రభావం, నిష్క్రియ భవన రూపకల్పన
Revise these in the free Study Library →

Prelims practice MCQs

  1. Q1. వడగాల్పులకు గురికావడాన్ని తెలిపే సూచికలకు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. మొత్తం వ్యక్తి-దినాలు ప్రభావిత వ్యక్తుల సంఖ్య, ప్రభావానికి గురైన కాలవ్యవధి రెండింటి వల్ల ప్రభావితమవుతాయి. 2. మొత్తం వ్యక్తి-దినాలు అధికంగా ఉన్న దేశంలో ప్రతి వ్యక్తి గురయ్యే పరిమాణం తప్పనిసరిగా అధికంగా ఉంటుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి?

  2. Q2. లాన్సెట్ కౌంట్‌డౌన్ నివేదికపై అందించిన సమాచారం ప్రకారం, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. శిశువులు, వృద్ధులు వడగాల్పులకు అత్యధికంగా గురవుతున్న దేశాల్లో భారతదేశం ఒకటి. 2. 2025లో నివేదించిన ప్రపంచ సగటు ప్రకారం ప్రతి వృద్ధుడు గురైన కాలం ప్రతి శిశువు గురైన కాలం కంటే అధికంగా ఉంది. 3. ఈ సమాచారం జనాభా ఆధారంగా ప్రమాణీకరించిన ప్రభావిత పరిమాణంలో భారతదేశ ఖచ్చితమైన ర్యాంకును అందిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?

  3. Q3. కింది ఆదేశిక సూత్రాల్లో ఏది ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచాల్సిన రాజ్య బాధ్యతను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావిస్తుంది?

  4. Q4. ఉష్ణత–ఆరోగ్య సన్నద్ధతకు సంబంధించి కింది చర్యలను పరిశీలించండి: 1. అంచనాలను ముందుగా నిర్దేశించిన శాఖాపరమైన చర్యలతో అనుసంధానించడం. 2. దుర్బల వయోవర్గాలు, తక్కువ శీతలీకరణ లభ్యత ఉన్న కుటుంబాలను మ్యాపింగ్ చేయడం. 3. వడగాల్పుల సమయంలో రెఫరల్ వ్యవస్థలను, అత్యవసర ఆరోగ్య సేవలను కొనసాగించడం. పైన పేర్కొన్నవాటిలో ఏవి వడగాల్పుల కార్యాచరణ ప్రణాళికకు తగిన భాగాలు?

Mains practice questions

GS 3 · 15 marks · 250 words

వడగాల్పులకు గురికావడం కేవలం వాతావరణ శాస్త్ర అంశం కాదు; అది ప్రజారోగ్య, సమానత్వ సవాలు. శిశువులు, వృద్ధుల సందర్భంలో చర్చించి, భారతదేశ వడగాల్పుల కార్యాచరణ ప్రణాళికలను బలోపేతం చేయడానికి చర్యలను సూచించండి.

Frequently asked questions

వడగాల్పులకు గురయ్యే పరిమాణంలో భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యధిక స్థాయిలో ఉందని ఈ నివేదిక నిర్ధారిస్తుందా?

లేదు. అందించిన సమాచారం భారతదేశాన్ని వడగాల్పులకు అత్యధికంగా గురవుతున్న దేశాల్లో ఒకటిగా పేర్కొంటుంది. అయితే, ఖచ్చితమైన ర్యాంకును గానీ, భారతదేశానికి సంబంధించిన వ్యక్తిగత సగటు గణాంకాలను గానీ ఇవ్వలేదు.

వడగాల్పుల వ్యక్తి-దినాలు మరణాలను కొలుస్తాయా?

లేదు. ఇవి వ్యక్తులు, రోజుల ఆధారంగా సంచితంగా వడగాల్పులకు గురైన పరిమాణాన్ని కొలుస్తాయి; అనారోగ్యం లేదా మరణాలను అంచనా వేయడానికి అదనపు ఆరోగ్య సమాచారం, విశ్లేషణ అవసరం.

2025లో వడగాల్పులకు గురయ్యే పరిమాణం తగ్గడమంటే ఉష్ణత–ఆరోగ్య సంక్షోభం తగ్గుముఖం పడుతోందని అర్థమా?

అలా భావించాల్సిన అవసరం లేదు. 2024 గరిష్ఠ స్థాయి నుంచి తగ్గినప్పటికీ, ఈ రెండు దుర్బల వర్గాలను కలిపి చూసినప్పుడు 2025 నమోదైన చరిత్రలో రెండవ అత్యధిక సంవత్సరంగా నిలిచింది.

ఈ నివేదికలో వాతావరణ మార్పును ప్రపంచ ఆరోగ్య అత్యవసర పరిస్థితిగా ప్రకటించారా?

రచయితలు అటువంటి అధికారిక గుర్తింపును, కొత్త WHO విధాన సాధనాన్ని కోరుతున్నారు. ఈ రెండింటిలో ఏదైనా ఆమోదించబడినట్లు అందించిన మూలం పేర్కొనలేదు.

మూలాలు

ఈ తెలుగు విశ్లేషణ ఇంగ్లీష్ మూలం నుంచి అనువదించబడింది.

ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

గ్రూప్ 1 · గ్రూప్ 2 — కోచింగ్, తెలుగు నోట్స్

మీ పరీక్షకు సరిపోయే రాష్ట్ర అధ్యయనం ఎంచుకోండి. ఉమ్మడి GS పునాది ఉపయోగపడినా APPSC, TGPSC పేపర్లు ఒకేలా ఉండవు.

Free UPSC daily current affairs quiz — 10 questions, new every day at 8 am IST.

Call nowWhatsApp