పసిఫిక్లో రికార్డు స్థాయి ఉష్ణోగ్రతలు, ఎల్ నినో: ENSO గమనశీలత, అంచనాల్లో ముప్పులు, భారత సన్నద్ధత
భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్లో రికార్డు స్థాయి సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు 2026–27లో అసాధారణంగా బలమైన ఎల్ నినో ఏర్పడవచ్చనే ఆందోళనలను పెంచాయి. అందించిన నివేదిక బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఎల్ నినో ఏర్పడే సంభావ్యత 83%గా పేర్కొంది. అయితే, రుతుపవన వర్షపాతం పరస్పరం ప్రభావితం చేసుకునే అనేక వాతావరణ కారకాలపై ఆధారపడుతుంది కాబట్టి, దాని తుది తీవ్రత, భారత్పై పర్యవసానాలు ఇంకా అనిశ్చితంగానే ఉన్నాయి.

Record equatorial Pacific warmth has heightened concern about a strong El Niño in 2026–27, but its eventual intensity and effects on India’s monsoon remain uncertain.
Image: The Hindu
Why in news
నినో 3.4 ప్రాంత సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత అక్టోబర్ 5న నమోదైన చరిత్రలో తొలిసారిగా 30°Cను మించిందని ది హిందూ తెలిపింది. 2026–27 ఎల్ నినో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 3.8°Cగా ఉండవచ్చని కూడా పేర్కొంది. దీంతో అంచనాల వ్యాఖ్యానం, వాతావరణ సన్నద్ధతకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.
83%
నివేదించిన బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఎల్ నినో సంభావ్యత
3.8°C
2026–27కు నివేదించిన అంచనా గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం
>30°C
అక్టోబర్ 5న నివేదించిన నినో 3.4 ఉష్ణోగ్రత
2.6°C
పేర్కొన్న 2015–16 మూడు నెలల సగటు ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం
2.4°C
పేర్కొన్న 1997–98 మూడు నెలల సగటు ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం
2.1°C
పేర్కొన్న 1982–83 మూడు నెలల సగటు ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం
Background
ఎల్ నినో–దక్షిణ డోలనం లేదా ENSO అనేది ఉష్ణమండల పసిఫిక్ మహాసముద్రం, వాయుమండలం మధ్య పునరావృతమయ్యే పరస్పర చర్య. దీని దశలు ఎల్ నినో, లా నినా, తటస్థ పరిస్థితులు. సాధారణంగా తూర్పు వ్యాపార పవనాలు వెచ్చని ఉపరితల జలాన్ని పశ్చిమ పసిఫిక్ వైపు నెడతాయి; అదే సమయంలో తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్లో చల్లని జలం పైకి వస్తుంది. ఎల్ నినోలో మధ్య, తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ అసాధారణంగా వేడెక్కడంతోపాటు పవనాలు, పీడనం, ఉష్ణమండల సంవహనంలో మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. దక్షిణ డోలనం అనేది దీనితో ముడిపడిన వాయుమండల పీడన మార్పును సూచిస్తుంది. వాకర్ ప్రసరణ ఈ సముద్ర, వాయుమండల ప్రక్రియలను కలిపే ఉష్ణమండల తూర్పు–పడమర ప్రసరణను వివరిస్తుంది.
నివేదిక నిర్ధారించేది ఏమిటి—ఇంకా అంచనాగానే మిగిలింది ఏమిటి
అందించిన నివేదిక పసిఫిక్లో రికార్డు స్థాయి వేడిని వివరిస్తూ, అమెరికా NOAA వాతావరణ అంచనా కేంద్రం బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోకు 83% సంభావ్యతను కేటాయించినట్లు పేర్కొంది. 2026–27లో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 3.8°Cగా ఉండవచ్చని కూడా తెలిపింది. ఇవి అంచనా ప్రకటనలే తప్ప, ఘటన తుది గరిష్ఠ స్థాయికి సంబంధించిన పరిశీలనలు కావు.
ఈ వ్యాసం 1982–83, 1997–98, 2015–16లను గతంలోని అత్యంత బలమైన ఘటనలుగా గుర్తిస్తూ, వాటి మూడు నెలల సగటు ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలను తెలిపింది. అయితే, అంచనా వేసిన 3.8°C గరిష్ఠ స్థాయికి ఆధారమైన నమూనా, ప్రామాణిక ఆధారం లేదా సగటు గణన కాలాన్ని నివేదిక భాగం పేర్కొనలేదు. కచ్చితమైన చారిత్రక ర్యాంకింగ్కు పోల్చదగిన సూచికలు, ప్రామాణిక ఆధారాలు, సగటు గణన కాలాలు అవసరం.
- నివేదికలోని 83% సంభావ్యత బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన వర్గానికి సంబంధించినది; అది భారత్లో కరవు సంభావ్యత కాదు.
- ఈ ఘటన చరిత్రలో నమోదైన అత్యంత బలమైనదిగా మారే సంభావ్యతను అందించిన నివేదిక భాగం పరిమాణాత్మకంగా పేర్కొనలేదు.
- అంచనా వేసిన గరిష్ఠ స్థాయిని ఇప్పటికే పరిశీలించి నమోదు చేసిన ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసంగా చూపకూడదు.
Infographic
పరిశీలించండి
పసిఫిక్ ఉష్ణోగ్రతలు, ఉపరితలం దిగువన ఉష్ణం, పవనాలు, సంవహనాన్ని పర్యవేక్షించండి.
అర్థం చేసుకోండి
రోజువారీ రికార్డులు, నిరంతరం కొనసాగే వ్యత్యాసాలు, అంచనా సంభావ్యతలను వేరు చేయండి.
స్థానికీకరించండి
రుతుపవన కారకాలు, పంట దశలు, జిల్లా నీటి పరిస్థితులను మదింపు చేయండి.
సన్నద్ధం కండి
పంటలు, నీరు, వేడి సంబంధిత ఆరోగ్యం, విద్యుత్కు సంబంధించిన అత్యవసర చర్యలను ప్రారంభించండి.
నవీకరించండి
అంచనాలు, పరిశీలించిన పరిస్థితులు మారుతున్న కొద్దీ నిర్ణయాలను సవరించండి.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
ENSO గమనశీలత: పసిఫిక్ వేడెక్కడం వాతావరణ తీరుతెన్నులను ఎలా పునర్వ్యవస్థీకరిస్తుంది
ఎల్ నినో అభివృద్ధి సమయంలో బలహీనపడిన వ్యాపార పవనాలు వెచ్చని ఉపరితల జలం తూర్పు వైపు విస్తరించడానికి వీలు కల్పిస్తాయి. చల్లని జలాల ఊర్ధ్వప్రవాహం తగ్గడం, థర్మోక్లైన్లో మార్పులు మధ్య, తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ ఉపరితలం మరింత వేడెక్కడానికి అనుకూలిస్తాయి. ఉష్ణమండల సంవహనం స్థానభ్రంశం చెందడంతో వాయుమండల ప్రసరణలో మార్పులు వ్యాపార పవనాల బలహీనతను మరింత పెంచవచ్చు.
పరస్పరం బలపరుచుకునే ఈ సముద్ర–వాయుమండల చర్యను బ్యెర్క్నెస్ ప్రతిపుష్టి అంటారు. ఉష్ణమండల తాపనలో మార్పులు దూరసంబంధాల ద్వారా పసిఫిక్కు ఎంతో దూరంలోని వాయుమండల ప్రసరణను ప్రభావితం చేయగలవు. తద్వారా సుదూర ప్రాంతాల వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రత, తుపాను తీరుతెన్నులు మారవచ్చు.
- నినో 3.4 ప్రాంతం ENSO పరిస్థితులను అంచనా వేయడానికి ఉపయోగించే మధ్య భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ పర్యవేక్షణ ప్రాంతం.
- సముద్రం వేడెక్కడం ఒక్కటే ENSOను పూర్తిగా వివరించదు; వాయుమండల అనుసంధానం కూడా ముఖ్యమే.
- ఎల్ నినో, లా నినా సహజ వాతావరణ వైవిధ్య దశలు; అవి భూతాపం, ప్రపంచ శీతలీకరణకు పర్యాయపదాలు కావు.
రికార్డు వేడి అంచనాల అనిశ్చితిని ఎందుకు తొలగించదు
నివేదికలో పేర్కొన్న 30°C కంటే ఎక్కువ విలువ వంటి వాస్తవ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత, ప్రామాణిక దీర్ఘకాల వాతావరణ సగటు నుంచి తేడాను కొలిచే ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసానికి భిన్నమైనది. రోజువారీ రికార్డులు కూడా ఒక రుతువంతా కొనసాగే వ్యత్యాసాలకు భిన్నంగా ఉంటాయి. అందువల్ల అధిక వాస్తవ ఉష్ణోగ్రతలు మాత్రమే ENSO ఘటన తుది తీవ్రతను నిర్ధారించలేవు.
అంచనాలు ప్రారంభ సముద్ర పరిస్థితులు, ఉపరితలం దిగువన ఉన్న ఉష్ణం, పవన వైవిధ్యం, సముద్ర–వాయుమండల అనుసంధానం, నమూనాల పనితీరుపై ఆధారపడతాయి. సమిష్టి నమూనా అంచనాలు హామీతో కూడిన పరిణామ క్రమాన్ని ఇవ్వకుండా, వివిధ సాధ్యమైన ఫలితాలను పరిశీలిస్తాయి. అంచనా సామర్థ్యం రుతువును బట్టి కూడా మారుతుంది; ఉత్తరార్ధగోళ వసంతకాలం మీదుగా ENSOను అంచనా వేయడంలో వసంతకాల అంచనా అవరోధం ఒక గుర్తింపు పొందిన సమస్య.
దీర్ఘకాలిక తాపనం ENSO పనిచేసే నేపథ్య ఉష్ణోగ్రతను పెంచుతుంది. అయితే, అంచనా ఘటన తీవ్రతలో ఎంత భాగం మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పు వల్ల ఏర్పడుతుందో అందించిన నివేదిక నిర్ధారించదు. భవిష్యత్తులో ప్రతి ఎల్ నినో మరింత బలంగా ఉంటుందని కూడా అది రుజువు చేయదు.
- ఒకే అంచనా గరిష్ఠ స్థాయిపై ఆధారపడకుండా, వివిధ నమూనాలు, వరుస అంచనా నవీకరణల మధ్య ఏకీభావాన్ని పరిశీలించాలి.
- ఘటన పరిణామంపై నిర్ధారణకు వచ్చే ముందు సముద్ర సూచికలు, వాయుమండల ప్రతిస్పందనలు రెండింటినీ మదింపు చేయాలి.
- ENSO అభివృద్ధిపై ఉన్న విశ్వాస స్థాయిని, ప్రాంతీయ వర్షపాత ప్రభావాలపై ఉన్న విశ్వాస స్థాయి నుంచి వేరు చేయాలి.
భారత్ ఎదుర్కొనే ముప్పు: వర్షపాతం, వ్యవసాయం, నీటి భద్రత
ఎల్ నినో సాధారణంగా భారత వేసవి రుతుపవన వర్షపాతం బలహీనపడే ముప్పును పెంచుతుంది. అయితే, ఈ సంబంధం నిర్ధారిత ఫలితాన్ని సూచించదు. హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువంతో సహా హిందూ మహాసముద్ర పరిస్థితులు, రుతుపవన కాలంలోని అంతర్గత వైవిధ్యం, ప్రాంతీయ వాతావరణ వ్యవస్థలు ఫలితాన్ని మార్చవచ్చు. ధనాత్మక హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువం కొన్నిసార్లు ప్రతికూల ప్రభావాలను తగ్గించవచ్చు; కానీ అది హామీతో కూడిన రక్షణ కాదు.
వ్యవసాయానికి మొత్తం రుతుపవన వర్షపాతం ఎంత ముఖ్యమో, వర్షపాత సమయం, పంపిణీ కూడా అంతే ముఖ్యమైనవి కావచ్చు. విత్తడం ఆలస్యం కావడం, సుదీర్ఘ వర్షరహిత విరామాలు, సున్నితమైన పంట దశల్లో తేమ ఒత్తిడి దిగుబడులను తగ్గించవచ్చు లేదా సాగునీటి డిమాండ్ను పెంచవచ్చు. వర్షపాత లోటు ఎంత తీవ్రంగా నీటి అభద్రతకు దారితీస్తుందో జలాశయ నిల్వలు, నేల తేమ, భూగర్భజల పరిస్థితులు నిర్ణయిస్తాయి.
2026–27లో గరిష్ఠ స్థాయి ఉంటుందనే అంచనా ఒక్కటే భారత తదుపరి వేసవి రుతుపవన ఫలితాన్ని నిర్ధారించదు. సంబంధిత రుతువులోనూ ఘటన కొనసాగుతుందో లేదో అంచనా వేయాలి. భిన్నమైన ప్రాంతీయ, రుతుపరమైన సంబంధాలు కలిగిన ఈశాన్య రుతుపవనాలకు వేసవి రుతుపవన సంబంధాలను యాంత్రికంగా వర్తింపజేయకూడదు.
- నీటి ఒత్తిడి తాగునీటి సరఫరా, సాగునీరు, పరిశ్రమలు, జీవావరణ వ్యవస్థల మధ్య పోటీని తీవ్రతరం చేయవచ్చు.
- సాగునీటి డిమాండ్ పెరగడం వల్ల భూగర్భజల వెలికితీత, వ్యవసాయ విద్యుత్ డిమాండ్ పెరగవచ్చు.
- వర్షాధార రైతులు, పరిమిత నిల్వలు లేదా అనుకూలన సామర్థ్యం కలిగిన సమాజాలు అధిక దుర్బలత్వాన్ని ఎదుర్కొంటాయి.
- రుతుపవన కాలంలో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం అంచనా ఉన్నంత మాత్రాన స్థానికంగా భారీ వర్షాలు లేదా వరదలు రావని చెప్పలేం.
సన్నద్ధత: సంభావ్యతలను నిర్ణయాలుగా మలచడం
నివేదికలోని అంచనాను అనివార్య కరవు ప్రకటనగా కాకుండా, మరింత నిశిత పర్యవేక్షణ అవసరమైన ముప్పు సంకేతంగా భారత్ పరిగణించాలి. భారత వాతావరణ విభాగం అంచనాలు, వ్యవసాయ వాతావరణ సలహాలను జలాశయ స్థాయులు, భూగర్భజల స్థితి, నేల తేమ, జిల్లా స్థాయి పంట పరిస్థితులతో కలిపి పరిశీలించాలి.
సన్నద్ధత నిర్దిష్ట పరిస్థితులు తలెత్తినప్పుడు చర్యలు ప్రారంభించే విధానాన్ని అనుసరించాలి: ముందుగా పర్యవేక్షణను ముమ్మరం చేయాలి; ఆధారాలు బలపడే కొద్దీ స్థానికంగా తగిన పంట, నీటి ప్రత్యామ్నాయ చర్యలను అమలు చేయాలి; అంచనాలు మారుతున్న కొద్దీ చర్యలను సమీక్షించాలి. ప్రస్తుత అంచనాకు భిన్నంగా ఘటన పరిణమించినా, తక్కువ ప్రతికూలతలతో ప్రయోజనం చేకూర్చే చర్యలు దుర్బలత్వాన్ని తగ్గించగలవు.
- విత్తడానికి అనుకూల సమయాలు, తగిన రకాలు, ప్రత్యామ్నాయ పంటలను కలుపుతూ జిల్లా నిర్దిష్ట పంట సలహాలను రూపొందించాలి.
- తాగునీరు, సాగునీరు, జీవావరణ అవసరాలు, వరద నిర్వహణ మధ్య సమతుల్యత పాటిస్తూ జలాశయాల నిర్వహణను సమీక్షించాలి.
- అదనపు పంపింగ్పైనే ఆధారపడకుండా భూగర్భజల డిమాండ్ నిర్వహణ, సాగునీటి సరఫరా సమయ ప్రణాళికను బలోపేతం చేయాలి.
- వేడి సంబంధిత ఆరోగ్య సన్నద్ధతను వ్యవసాయ సలహాలు, విద్యుత్ ప్రణాళిక, ప్రజా సమాచారంతో సమన్వయపరచాలి.
- నిర్లక్ష్యం, భయాందోళన రెండింటినీ నివారించేందుకు అంచనా సంభావ్యతలను స్పష్టంగా వివరించాలి.
| సూచిక | అర్థం | వ్యాఖ్యాన పరిమితి |
|---|---|---|
| వాస్తవ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత | సముద్ర ఉపరితలం వద్ద ఉండే వాస్తవ ఉష్ణోగ్రత | రికార్డు విలువ ఒక్కటే ENSO తీవ్రతను నిర్ధారించదు. |
| ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం | ప్రామాణిక దీర్ఘకాల సగటు ఉష్ణోగ్రత నుంచి తేడా | పోలికలకు అనుకూలమైన ప్రామాణిక ఆధారాలు, సగటు గణన కాలాలు అవసరం. |
| వాయుమండల అనుసంధానం | సముద్రం వేడెక్కడంతోపాటు పవనాలు, పీడనం, సంవహనంలో సమన్వయంతో సంభవించే మార్పులు | ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత ఒక్కటే పూర్తి అనుసంధాన వ్యవస్థను వివరించలేదు. |
| సమిష్టి నమూనాల సంభావ్యత | నమూనాల ద్వారా లభించే వివిధ సాధ్యమైన ఫలితాల నుంచి రూపొందించిన అంచనా సంభావ్యత | ఇది నిశ్చితత్వం కాదు; భారత్లో కరవుకు ప్రత్యక్ష సంభావ్యత కూడా కాదు. |
| ప్రాంతీయ ప్రభావ అంచనా | ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో సంభావ్య వర్షపాతం లేదా ఉష్ణోగ్రత ప్రభావాల మదింపు | ఇది రుతువు, ఇతర వాతావరణ కారకాలు, స్థానిక పరిస్థితులపై ఆధారపడుతుంది. |
- 1. భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ వ్యాపార పవనాలు బలహీనపడతాయి.
- 2. వెచ్చని ఉపరితల జలం తూర్పు వైపు విస్తరిస్తుంది; చల్లని జలాల ఊర్ధ్వప్రవాహం బలహీనపడుతుంది.
- 3. మధ్య, తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ వేడెక్కడం వల్ల ఉష్ణమండల సంవహనం స్థానభ్రంశం చెందుతుంది.
- 4. వాయుమండల ప్రసరణలో మార్పులు పరస్పర అనుసంధాన ప్రతిపుష్టి ద్వారా సముద్రం వేడెక్కడాన్ని మరింత బలపరుస్తాయి.
- 5. దూరసంబంధాలు ప్రాంతీయ వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రత సంభావ్యతలను మారుస్తాయి.
- 6. ఇతర వాతావరణ కారకాలు, స్థానిక దుర్బలత్వం భారత్పై వాస్తవ ప్రభావాలను నిర్ణయిస్తాయి.
1982–83
మూడు నెలల సగటు ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 2.1°Cగా ఉన్న అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోను మూలం పేర్కొంది.
1997–98
మూడు నెలల సగటు ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 2.4°Cగా ఉన్న అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోను మూలం పేర్కొంది.
2015–16
మూడు నెలల సగటు ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 2.6°Cగా ఉన్న అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోను మూలం పేర్కొంది.
ఆగస్టు 22, 2026
ధ్రువ ప్రాంతాలకు వెలుపల ఉన్న ప్రపంచ మహాసముద్రాల సగటు ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత రికార్డు స్థాయి 21.18°Cకు చేరిందని నివేదిక పేర్కొంది.
అక్టోబర్ 5, 2026
నినో 3.4 సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత నమోదైన చరిత్రలో తొలిసారిగా 30°Cను మించిందని నివేదిక పేర్కొంది.
2026–27 అంచనా
ఎల్ నినో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 3.8°Cగా ఉండవచ్చని మూలం తెలిపింది; తుది గరిష్ఠ స్థాయి ఇంకా అంచనా ఫలితంగానే ఉంది.
Significance, challenges & way forward
Significance
- ప్రాంతీయ ఫలితాలు అనిశ్చితంగా ఉన్నప్పటికీ, నివేదించిన పసిఫిక్ తాపనం వాతావరణ సున్నిత రంగాలకు హెచ్చరిక సంకేతాన్ని అందిస్తుంది.
- ENSO పర్యవేక్షణ సముద్ర శాస్త్రాన్ని వ్యవసాయ ప్రణాళిక, నీటి కేటాయింపు, విపత్తు సన్నద్ధతతో అనుసంధానిస్తుంది.
- వర్షపాత లోటు పంట నష్టాలు లేదా తాగునీటి ఒత్తిడిగా మారకముందే ముందస్తు ముప్పు మదింపు రక్షణ చర్యలకు తోడ్పడుతుంది.
- మరింత వేడెక్కిన వాతావరణ నేపథ్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటూ సహజ వాతావరణ వైవిధ్యాన్ని మదింపు చేయాల్సిన అవసరాన్ని ఈ పరిణామం చాటుతుంది.
Challenges
- అంచనా వేసిన 3.8°C గరిష్ఠ స్థాయిని స్వతంత్రంగా మదింపు చేయడానికి అవసరమైన పద్ధతిని అందించిన నివేదిక భాగం తెలియజేయలేదు.
- ప్రపంచ స్థాయి ENSO తీవ్రత అంచనా జిల్లా స్థాయి వర్షపాతం, పంట నష్టాలు లేదా నీటి కొరతలను నేరుగా నిర్ధారించలేదు.
- రుతువారీ మొత్తం వర్షపాతం హానికరమైన వర్షరహిత విరామాలు, అసమాన పంపిణీ, స్థానిక తీవ్ర ఘటనలను మరుగుపరచవచ్చు.
- భూగర్భజలాలపై ఆధారపడటం, తగిన నిల్వ రక్షణ లేకపోవడం వర్షపాత వైవిధ్య పర్యవసానాలను పెంచవచ్చు.
- ఘటన తీవ్రతపై సంచలనాత్మక వర్ణనలు అంచనా అనిశ్చితిని మరుగుపరచి, అనుచిత నిర్ణయాలకు దారితీయవచ్చు.
Way forward
- ముప్పు అంచనాలను నవీకరించేందుకు వరుస అధికారిక అంచనాలు, బహుళ సముద్ర–వాయుమండల సూచికలను ఉపయోగించాలి.
- రుతువారీ అంచనాలను స్వల్పకాలిక అంచనాలు, స్థానిక నీటి, పంట పర్యవేక్షణతో అనుసంధానించాలి.
- వర్షపాత లోటు, నిల్వ పరిస్థితులు, పంట దశ దుర్బలత్వానికి అనుసంధానమైన పారదర్శక సన్నద్ధత చర్యల ప్రారంభ ప్రమాణాలను రూపొందించాలి.
- నీటి వినియోగ ప్రణాళికతోపాటు స్థానికంగా తగిన పంట వైవిధ్యీకరణ, నేల తేమ సంరక్షణ, సమర్థ సాగునీటి వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించాలి.
- ఉమ్మడి అత్యవసర ప్రణాళికల ద్వారా వాతావరణ, వ్యవసాయ, నీటి, ఆరోగ్య, విద్యుత్ అధికార యంత్రాంగాల మధ్య సమన్వయం కల్పించాలి.
- ప్రతి ప్రజా సలహాలో పరిశీలించి నమోదైనది ఏమిటో, అంచనా వేసినది ఏమిటో, ఇంకా అనిశ్చితంగా ఉన్నది ఏమిటో తెలియజేయాలి.
Key terms
- ENSO
- ఎల్ నినో, లా నినా, తటస్థ దశలు కలిగిన ఉష్ణమండల పసిఫిక్ సముద్ర–వాయుమండల అనుసంధాన ప్రక్రియ.
- నినో 3.4
- మధ్య భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్లోని పర్యవేక్షణ ప్రాంతం. ఇక్కడి సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలను ENSO మదింపునకు విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు.
- దక్షిణ డోలనం
- ENSOతో ముడిపడిన ఉష్ణమండల పసిఫిక్ ప్రాంత వాయుమండల పీడన మార్పు.
- వాకర్ ప్రసరణ
- పైకి ఎగసే గాలి, ఎగువ స్థాయి ప్రవాహం, కిందకు దిగే గాలి, ఉపరితల పవనాలతో కూడిన ఉష్ణమండల తూర్పు–పడమర వాయుమండల ప్రసరణ.
- థర్మోక్లైన్
- లోతు పెరిగే కొద్దీ ఉష్ణోగ్రత వేగంగా తగ్గే సముద్ర పొర.
- బ్యెర్క్నెస్ ప్రతిపుష్టి
- భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ ఉష్ణోగ్రతలు, వ్యాపార పవనాలు, సముద్ర నిర్మాణం మధ్య పరస్పరం బలపరిచే చర్య.
- దూరసంబంధం
- ఒక ప్రాంతంలో మార్పులు సుదూర ప్రాంతాల వాతావరణ తీరుతెన్నులను ప్రభావితం చేసే వాతావరణ సంబంధం.
- హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువం
- పశ్చిమ, తూర్పు భూమధ్యరేఖా హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతాల మధ్య పరస్పర విరుద్ధ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాల నమూనా.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. ఎల్ నినో గమనశీలతకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ వ్యాపార పవనాలు బలహీనపడటం వెచ్చని ఉపరితల జలం తూర్పు వైపు కదలడానికి అనుకూలించవచ్చు. 2. ఎల్ నినోలో సాధారణంగా తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్లో చల్లని జలాల ఊర్ధ్వప్రవాహం పెరుగుతుంది. 3. ఉష్ణమండల సంవహనంలో మార్పులు పసిఫిక్కు దూరంగా ఉన్న ప్రాంతాల వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q2. ఒక అంచనా బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోకు అధిక సంభావ్యతను కేటాయించింది. భారత్కు సంబంధించి కింది వాటిలో అత్యంత సముచిత నిర్ధారణ ఏది?
Q3. కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. దక్షిణ డోలనం — ENSOతో ముడిపడిన వాయుమండల పీడన మార్పు 2. థర్మోక్లైన్ — లోతు పెరిగే కొద్దీ ఉష్ణోగ్రత వేగంగా తగ్గే సముద్ర పొర 3. బ్యెర్క్నెస్ ప్రతిపుష్టి — భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ సముద్ర పరిస్థితులు, వాయుమండల ప్రసరణ మధ్య పరస్పరం బలపరిచే చర్య పైన ఇచ్చిన జతల్లో ఏవి సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
Q4. పసిఫిక్ ఉష్ణోగ్రత రికార్డుల వ్యాఖ్యానానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. వాస్తవ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత, సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం వేర్వేరు కొలమానాలు. 2. ENSO ఘటన తుది తీవ్రతను నిర్ధారించడానికి ఒకే రోజు ఉష్ణోగ్రత రికార్డు సరిపోతుంది. 3. ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాల చారిత్రక పోలికల్లో ప్రామాణిక ఆధారాలు, సగటు గణన కాలాలపై దృష్టి పెట్టాలి. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Mains practice questions
GS 3 · 15 marks · 250 words
అసాధారణంగా బలమైన ఎల్ నినో అంచనా ఒక హెచ్చరిక సంకేతమే తప్ప, భారత్లో కరవు తప్పనిసరిగా వస్తుందనే అంచనా కాదు. వివరించి, వ్యవసాయం, నీటి భద్రత కోసం వాతావరణ సన్నద్ధత చట్రాన్ని సూచించండి.
Frequently asked questions
నివేదికలో పేర్కొన్న 83% సంభావ్యత అంటే భారత్లో కరవు వచ్చే అవకాశం 83% ఉందని అర్థమా?
కాదు. నివేదికలోని సంభావ్యత బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోకు సంబంధించినది; భారతదేశంలో కరవుకు కాదు. ప్రాంతీయ వర్షపాతం పరస్పరం ప్రభావితం చేసుకునే అనేక వాతావరణ కారకాలపై ఆధారపడుతుంది.
నినో 3.4 ఉష్ణోగ్రత 30°C కంటే ఎక్కువగా ఉండటం మాత్రమే ఎల్ నినో తీవ్రతను ఎందుకు నిర్ధారించదు?
అది వాస్తవ ఉష్ణోగ్రత. ENSO అంచనాలో మాత్రం ప్రామాణిక దీర్ఘకాల వాతావరణ సగటుతో పోలిస్తే ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలు, వాటి కొనసాగింపు, అనుబంధ వాయుమండల ప్రతిస్పందనను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.
2026–27 ఎల్ నినో ఇప్పటికే నమోదైన అత్యంత బలమైన ఘటనగా మారిందా?
అందించిన సమాచారం ఆ నిర్ధారణకు ఆధారం ఇవ్వదు. అది అంచనా వేసిన గరిష్ఠ స్థాయిని, బలమైన ఘటనకు అధిక సంభావ్యతను పేర్కొంటుంది; తుది తీవ్రత మాత్రం ఇంకా అనిశ్చితంగానే ఉంది.
భారత్ తక్షణం దేనికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి?
అంచనాల పర్యవేక్షణ, జిల్లా స్థాయి పంట సలహాలు, నీటి వినియోగ ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలను భారత్ బలోపేతం చేయాలి. దేశవ్యాప్తంగా ఒకే రకమైన ప్రభావాలు ఉంటాయని భావించకుండా, మారుతున్న స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా చర్యలు చేపట్టాలి.
