పసిఫిక్‌లో రికార్డు స్థాయి వేడి, ఎల్ నినో: ENSO గతిశీలత, ముందస్తు అంచనాల ముప్పులు, భారత సన్నద్ధత
భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్‌లో రికార్డు స్థాయి ఉష్ణోగ్రతలు నమోదైనట్లు ది హిందూ నివేదించింది. బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఎల్ నినో ఏర్పడే సంభావ్యత 83% అని NOAAకు చెందిన క్లైమేట్ ప్రిడిక్షన్ సెంటర్ అంచనా వేసినట్లు పేర్కొంది. 2026–27 పరిణామంలో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 3.8°Cకు చేరవచ్చని కూడా నివేదించింది. అయితే, ఇది ముందస్తు అంచనా మాత్రమే; పరిశీలనలో నమోదైన రికార్డు కాదు. భారత్‌కు ఆందోళన కలిగించే అంశం వర్షపాతంలో అంతరాయం, దానితో ముడిపడిన వ్యవసాయ, నీటి ఒత్తిడి తలెత్తే అవకాశం; దేశవ్యాప్తంగా కరవు తప్పనిసరిగా సంభవించడం కాదు.
Record equatorial Pacific warmth raises concern about a strong El Niño. The reported 3.8°C peak anomaly for 2026–27 is a forecast, not an observed record; impacts on India’s monsoon remain uncertain.
Image: The Hindu
Why in news
నినో 3.4 ప్రాంతంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత అక్టోబర్ 5న నమోదైన గణాంక శ్రేణిలో తొలిసారిగా 30°C దాటిందని నివేదిక పేర్కొంది. పసిఫిక్‌లో అసాధారణ వేడి, శక్తిమంతమైన ఎల్ నినో అంచనాలు భారత్‌లో శీతోష్ణస్థితి ముప్పులు, సన్నద్ధతపై మరోసారి దృష్టిని కేంద్రీకరించాయి.
83%
బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోకు నివేదించిన సంభావ్యత
3.8°C
2026–27కు నివేదించిన అంచనా గరిష్ఠ వ్యత్యాసం
30°C కంటే ఎక్కువ
అక్టోబర్ 5న నివేదించిన నినో 3.4 ఉష్ణోగ్రత
2.6°C
2015–16లో నివేదించిన మూడు నెలల వ్యత్యాసం
2.4°C
1997–98లో నివేదించిన మూడు నెలల వ్యత్యాసం
2.1°C
1982–83లో నివేదించిన మూడు నెలల వ్యత్యాసం
Background
ఎల్ నినో–దక్షిణ డోలనం లేదా ENSO అనేది ఉష్ణమండల పసిఫిక్‌లో సముద్ర–వాతావరణ పరస్పర అనుసంధాన పరిణామం. ఇందులో వెచ్చని ఎల్ నినో, చల్లని లా నినా, తటస్థ దశలు ఉంటాయి. సాధారణ పరిస్థితుల్లో తూర్పు వ్యాపార పవనాలు వెచ్చని ఉపరితల జలాలను పశ్చిమ పసిఫిక్ వైపు నెడతాయి. తూర్పు పసిఫిక్‌లో లోతైన చల్లని జలాలు ఉపరితలం వైపు పైకి వస్తాయి. ఈ సముద్ర నమూనా వాకర్ ప్రసరణతో ముడిపడి ఉంటుంది. ఇందులో వెచ్చని పశ్చిమ పసిఫిక్‌పై గాలి పైకి లేస్తుంది; మరింత తూర్పున గాలి కిందికి దిగుతుంది. పరస్పరం ప్రభావితం చేసుకునే ఈ సముద్ర, వాతావరణ పరిస్థితులను ఎల్ నినో మారుస్తుంది. దూరసంబంధాల ద్వారా పసిఫిక్‌కు ఎంతో దూరంలోని వాతావరణాన్ని కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది.
నివేదిక నిర్ధారిస్తున్న అంశాలు—ఇంకా అంచనాలుగానే ఉన్న అంశాలు
ENSOను పర్యవేక్షించడానికి ఉపయోగించే మధ్య భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ ప్రాంతమైన నినో 3.4లో అసాధారణ రోజువారీ వేడి నమోదైనట్లు మూలం నివేదిస్తోంది. ధ్రువ ప్రాంతాల వెలుపల సగటు సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత ఆగస్టు 22న రికార్డు స్థాయిలో 21.18°Cగా నమోదైనట్లు కూడా పేర్కొంది. ఈ పరిశీలనలు వేర్వేరు భౌగోళిక పరిధులను సూచిస్తాయి; వాటిని ఒకదానికి బదులుగా మరొకటి ఉపయోగించగల సూచికలుగా పరిగణించరాదు.
నివేదించిన 83% సంభావ్యత బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోకు సంబంధించినది; అది భారత్‌లో కరవు ఏర్పడటానికో లేదా నమోదైన వాటిలో అత్యంత బలమైన ఎల్ నినో సంభవించడానికో 83% సంభావ్యత కాదు. అంచనా వేసిన 3.8°C గరిష్ఠ స్థాయి కూడా పరిశీలనలో నమోదైన ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం కాదు.
3.8°C అంచనాకు ఆధారమైన నమూనా, ప్రామాణిక ఆధారస్థాయి లేదా సగటు గణించిన కాలవ్యవధిని ఈ సంగ్రహం పేర్కొనలేదు. అందువల్ల గతంలోని మూడు నెలల వ్యత్యాసాలతో శాస్త్రీయంగా పోల్చడానికి ఒకే విధమైన సూచిక నిర్వచనాలు, ప్రామాణిక కాలాలు, సగటు గణన కాలవ్యవధులు అవసరం.
- వాస్తవ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత, ప్రామాణిక శీతోష్ణస్థితి సగటుతో పోల్చి కొలిచే వ్యత్యాసం వేర్వేరు.
- ఒక రోజు ఉష్ణోగ్రత రికార్డు మాత్రమే ENSO రుతుపరమైన తీవ్రతను నిర్ధారించదు.
- అందించిన సమాచారం ఆందోళనకు, సన్నద్ధతకు ఆధారమిస్తుంది; కానీ రికార్డును అధిగమించే పరిణామం తప్పనిసరిగా జరుగుతుందని నిర్ధారించదు.
Infographic
పరిశీలనలో కనిపించిన సంకేతం
పసిఫిక్‌లో రికార్డు స్థాయి వేడి నివేదించబడింది; రోజువారీ ఉష్ణోగ్రతలు ENSO రుతుపరమైన తీవ్రతను సూచించవు.
అంచనాల విషయంలో జాగ్రత్త
బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన స్థాయి అంచనా సంభావ్యతాపరమైనది; అంచనా గరిష్ఠ స్థాయి పరిశీలనలో నమోదు కాలేదు.
శీతోష్ణస్థితి ప్రక్రియ
వ్యాపార పవనాలు, సముద్ర ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల, వాకర్ ప్రసరణ పరస్పరం ప్రభావితం చేసుకుంటాయి.
భారత్ ఎదుర్కొనే ముప్పులు
వర్షపాత వైవిధ్యం పంటలు, జలాశయాలు, భూగర్భ జలాల డిమాండ్‌ను ప్రభావితం చేయగలదు.
సన్నద్ధత
స్థానిక సూచనలు, ప్రత్యామ్నాయ పంటలు, నీటి ప్రణాళిక, బహుళ విపత్తుల సన్నద్ధత.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
ఎల్ నినో ఎలా అభివృద్ధి చెందుతుంది: సముద్ర–వాతావరణ అనుసంధానం
పసిఫిక్ వ్యాపార పవనాలు బలహీనపడినప్పుడు, సాధారణంగా పశ్చిమ దిశలో పేరుకుపోయే వెచ్చని ఉపరితల జలాల సమీకరణ తగ్గుతుంది. దీంతో వెచ్చని జలాలు తూర్పు వైపు విస్తరిస్తాయి. తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్‌లో థర్మోక్లైన్ మరింత లోతుకు చేరుతుంది. దీనివల్ల లోతైన జలాలు పైకి రావడం ద్వారా కలిగే శీతలీకరణ ప్రభావం పరిమితమవుతుంది. మధ్య, తూర్పు పసిఫిక్ ఉపరితల జలాలు సాధారణం కంటే వెచ్చగా మారతాయి.
ఈ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల ఉష్ణమండల సంవహన స్థానాన్ని మార్చి, వాకర్ ప్రసరణలో మార్పులు తెస్తుంది. ఈ వాతావరణ మార్పులు వ్యాపార పవనాలను మరింత బలహీనపరచవచ్చు. తద్వారా బ్యెర్క్‌నెస్ ప్రతిపుష్టి ద్వారా ప్రారంభ సముద్ర ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలను బలపరుస్తాయి. అందువల్ల ఎల్ నినో అనేది కేవలం వెచ్చని నీటి ప్రాంతం కాదు; దాని పరిణామం నిరంతర సముద్ర–వాతావరణ పరస్పర చర్యపై ఆధారపడుతుంది.
ఉష్ణమండల వేడిలో మార్పులు సుదూర వాతావరణ ప్రసరణను ప్రభావితం చేస్తాయి. ఈ దూరసంబంధాలు వివిధ ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం, వేడి, తుఫాను నమూనాలను మార్చగలవు. అయితే, వాటి ప్రభావాలు ప్రదేశం, రుతువును బట్టి మారతాయి.
- నినో 3.4 ఒక పర్యవేక్షణ ప్రాంతం; ప్రత్యేక సముద్ర ప్రవాహం కాదు.
- దక్షిణ డోలనం ENSOలోని వాతావరణ పీడన అంశం.
- లా నినా సాధారణంగా బలమైన వ్యాపార పవనాలు, మధ్య, తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్‌లో చల్లని జలాలతో ముడిపడి ఉంటుంది.
అసాధారణ సముద్ర వేడి ఉన్నప్పటికీ ముందస్తు అంచనాల్లో అనిశ్చితి ఎందుకు తొలగిపోదు?
సముద్ర వేడి ఎల్ నినో అభివృద్ధికి అనుకూల పరిస్థితులను కల్పించగలదు. అయితే, చివరకు దాని తీవ్రత ఉపరితలం దిగువన ఉష్ణ పంపిణీ, గాలులు, వాతావరణ అనుసంధానం కొనసాగుదలపై ఆధారపడుతుంది. స్వల్పకాలిక వాతావరణ అలజడులు దాని గమనాన్ని మార్చగలవు. ఈ ప్రక్రియలను ప్రతిబింబించే విధానంలో నమూనాల మధ్య తేడాలు ఉంటాయి.
ముందస్తు అంచనాలు ఎంత ముందుగా రూపొందించబడ్డాయి, ఏ రుతువుకు సంబంధించినవి అనే అంశాలపైనా ఆధారపడతాయి. ఉత్తరార్ధగోళ వసంతకాల అంచనా అవరోధాన్ని దాటుతూ ENSOను అంచనా వేయడం ప్రత్యేకంగా సవాలుతో కూడుకున్నది. పసిఫిక్ గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలను అంచనా వేయడం, భారత జిల్లాలో వర్షపాతాన్ని అంచనా వేయడం వేర్వేరు సమస్యలు. రెండో దానికి అదనంగా విస్తృత స్థాయి శీతోష్ణస్థితి సంకేతాన్ని ప్రాంతీయ ప్రభావాలుగా అన్వయించాల్సి ఉంటుంది.
మానవ ప్రేరిత ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల ENSO పనిచేసే నేపథ్య ఉష్ణోగ్రతను పెంచుతుంది. అయినప్పటికీ ENSO సహజ శీతోష్ణస్థితి వైవిధ్య రూపంగానే కొనసాగుతుంది. ఈ నిర్దిష్ట పరిణామానికి వాతావరణ మార్పు ఎంత మేరకు దోహదపడిందో అందించిన సంగ్రహం పరిమాణాత్మకంగా తెలియజేయదు. అందువల్ల నిర్దిష్ట కారణాన్ని ఆపాదించడం సముచితం కాదు.
- ఒకే నమూనా గరిష్ఠ అంచనాకు బదులుగా సమూహ అంచనాలు, వాటి అనిశ్చితి పరిధులను ఉపయోగించాలి.
- సముద్ర, వాతావరణ పరిశీలనలు మారుతున్న కొద్దీ అధికారిక తాజా సమాచారాన్ని అనుసరించాలి.
- భారత్‌లోని నిర్దిష్ట వర్షపాత రుతువుపై పరిణామాలను నిర్ధారించే ముందు ఈ పరిణామం సంభవించే సమయం, కొనసాగుదలను అంచనా వేయాలి.
భారత్ ఎదుర్కొనే ముప్పులు: రుతుపవనాలు, వ్యవసాయం, నీరు, విపత్తులు
విస్తృత స్థాయి వాతావరణ ప్రసరణలో మార్పుల ద్వారా ఎల్ నినో తరచుగా భారత నైరుతి రుతుపవనాల బలహీనతతో ముడిపడి ఉంటుంది. ఈ సంబంధం సంభావ్యతాపరమైనదే కానీ తప్పనిసరి ఫలితాన్ని నిర్ధారించేది కాదు. హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువం, రుతువు మధ్యలోని వైవిధ్యం, ప్రాంతీయ వాతావరణ వ్యవస్థలు ఫలితాన్ని మార్చగలవు. రుతుపరమైన సమయం కూడా ముఖ్యమే. ఎందుకంటే ఈశాన్య రుతుపవనాల సమయంలో ఎల్ నినో దక్షిణ భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షపాతానికి అనుకూలించవచ్చు.
వ్యవసాయానికి రుతుపరమైన మొత్తం వర్షపాతం ఎంత ముఖ్యమో, వర్షపాత పంపిణీ కూడా అంతే ముఖ్యం కావచ్చు. విత్తడంలో ఆలస్యం, సుదీర్ఘ వర్షరహిత విరామాలు, పంటల సున్నిత దశల్లో తేమ ఒత్తిడి దిగుబడులను తగ్గించి సాగునీటి డిమాండ్‌ను పెంచగలవు. వర్షాధార రైతులు, పశుపోషణపై ఆధారపడే కుటుంబాలు, సాగునీటి సర్దుబాటు అవకాశాలు పరిమితంగా ఉన్న ప్రాంతాలు ప్రత్యేక ముప్పును ఎదుర్కొంటాయి.
పరివాహక ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే నీటి ప్రవాహాలు తగ్గడం వల్ల తాగునీరు, సాగునీరు, జలవిద్యుత్, పర్యావరణ అవసరాల మధ్య పోటీ తీవ్రమవుతుంది. అయినప్పటికీ మొత్తం వర్షపాతం లోటుగా ఉన్న రుతువులో కూడా నష్టదాయకమైన భారీ వర్ష ఘటనలు సంభవించవచ్చు. అందువల్ల వరద సన్నద్ధతను బలహీనపరచకుండా వేడి, కరవును ఎదుర్కొనే ఏర్పాట్లు చేయాలి.
- పసిఫిక్ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలను నేరుగా దేశవ్యాప్తంగా ఒకే విధమైన వర్షపాత లోటుగా అన్వయించరాదు.
- నైరుతి రుతుపవన ముప్పులను ఈశాన్య రుతుపవన ప్రతిస్పందనల నుంచి వేరుగా చూడాలి.
- శీతోష్ణస్థితి అంచనాలను జిల్లా వర్షపాతం, నేల తేమ, జలాశయ నిల్వలు, పంట దశల సమాచారంతో సమన్వయం చేయాలి.
- వర్షపాత లోటు, వ్యవసాయ ఒత్తిడి, నీటి సరఫరా కొరతలను పరస్పర సంబంధమున్నప్పటికీ వేర్వేరు ముప్పులుగా పరిగణించాలి.
| సూచిక | మూలం నివేదించిన అంశం | అర్థవివరణ, పరిమితి |
|---|---|---|
| నినో 3.4 వాస్తవ ఉష్ణోగ్రత | అక్టోబర్ 5న 30°C దాటింది | ఇది నివేదించిన ఉష్ణోగ్రత పరిశీలన; ఇదే ENSO వ్యత్యాసం లేదా రుతుపరమైన వర్గీకరణ కాదు. |
| ఎల్ నినో తీవ్రత సంభావ్యత | NOAAకు చెందిన క్లైమేట్ ప్రిడిక్షన్ సెంటర్ ప్రకారం బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన పరిస్థితులకు 83% సంభావ్యత | ఇది తీవ్రతకు సంబంధించిన సంభావ్యతా అంచనా; భారత్‌లో కరవు సంభావ్యతను తెలిపే అంచనా కాదు. |
| అంచనా వేసిన గరిష్ఠ స్థాయి | 2026–27కు 3.8°C వ్యత్యాసం | ఇది ముందస్తు అంచనా; దీనికి ఆధారమైన నమూనా, సగటు గణించిన కాలవ్యవధిని ఈ సంగ్రహంలో పేర్కొనలేదు. |
| గతంలోని బలమైన పరిణామాలు | మూడు నెలల వ్యత్యాసాలు: 1982–83లో 2.1°C, 1997–98లో 2.4°C, 2015–16లో 2.6°C | మూలం నివేదించిన చారిత్రక పోలికలు; సరైన పోలికకు ఒకే విధమైన కొలత పద్ధతులు అవసరం. |
- 1. పసిఫిక్ వ్యాపార పవనాలు బలహీనపడటంతో వెచ్చని ఉపరితల జలాలు పశ్చిమ దిశలో కేంద్రీకృతమవడం తగ్గుతుంది.
- 2. వెచ్చని జలాలు తూర్పు వైపు విస్తరిస్తాయి. లోతైన జలాలు పైకి రావడం వల్ల కలిగే శీతలీకరణ తగ్గి, మధ్య, తూర్పు పసిఫిక్ వేడెక్కడానికి అనుకూలిస్తుంది.
- 3. ఉష్ణమండల సంవహనం, వాకర్ ప్రసరణ స్థానాలు మారి, ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలను మరింత బలపరచవచ్చు.
- 4. వాతావరణ దూరసంబంధాలు ప్రాంతీయ ప్రసరణను, వర్షపాత సంభావ్యతలను మారుస్తాయి.
- 5. భారత్‌లో వర్షపాత ఫలితాలు ఈ పరిణామం సంభవించే సమయం, హిందూ మహాసముద్ర పరిస్థితులు, ప్రాంతీయ వైవిధ్యంపై ఆధారపడతాయి.
- 6. స్థానికంగా ముప్పునకు గురయ్యే స్థాయి, సన్నద్ధత పంటలు, నీటి సరఫరాలు, విపత్తు నష్టాలపై పరిణామాలను నిర్ణయిస్తాయి.
1982–83
మూడు నెలల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 2.1°Cగా ఉన్న అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోను మూలం గుర్తించింది.
1997–98
మూడు నెలల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 2.4°Cగా ఉన్న అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోను మూలం నివేదించింది.
2015–16
మూడు నెలల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం 2.6°Cగా ఉన్న అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోను మూలం నివేదించింది.
2026–27 ముందస్తు అంచనా
గరిష్ఠ వ్యత్యాసం 3.8°Cగా ఉండవచ్చని నివేదిక అంచనా వేసింది; ఇది ముందస్తు అంచనా మాత్రమే, పరిశీలనలో నమోదైన చారిత్రక ఫలితం కాదు.
Significance, challenges & way forward
Significance
- వ్యవసాయం, నీటి నిర్వహణ, విపత్తు సన్నద్ధత నిర్ణయాలకు తోడ్పడే ముందస్తు సమాచారాన్ని ENSO పర్యవేక్షణ అందిస్తుంది.
- ఇప్పటికే వేడెక్కిన శీతోష్ణస్థితి నేపథ్యంలో శక్తిమంతమైన ఎల్ నినో అధిక వేడి ముప్పులను మరింత పెంచగలదు.
- భారత్‌లో వర్షాధార వ్యవసాయం, వర్షపాతంపై ఆధారపడిన నీటి వనరుల దృష్ట్యా శీతోష్ణస్థితి సమాచారం ఆధారిత ప్రణాళిక ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటుంది.
- పరిశీలనలో నమోదైన రికార్డులు, సంభావ్యతాపరమైన ముందస్తు అంచనాలు, స్థానిక ప్రభావ మదింపుల మధ్య విధాన నిర్ణేతలు ఎందుకు తేడాను గుర్తించాలో ఈ పరిణామం వివరిస్తుంది.
Challenges
- అంచనా వేసిన 3.8°C గరిష్ఠ స్థాయిని స్వతంత్రంగా మదింపు చేయడానికి అవసరమైన పద్ధతిపరమైన వివరాలు అందించిన సంగ్రహంలో లేవు.
- పసిఫిక్‌లో బలమైన సంకేతం ఉన్నంత మాత్రాన భారత్ అంతటా ఒకే విధమైన లేదా ఖచ్చితమైన వర్షపాత ప్రతిస్పందన ఉండదు.
- రుతుపరమైన మొత్తం వర్షపాత గణాంకాలు నష్టదాయక వర్షరహిత విరామాలు, స్వల్పకాలిక అత్యంత భారీ వర్షాలను మరుగుపరచవచ్చు.
- ముందస్తు అంచనా సమాచారం దుర్బల రైతులు, స్థానిక పరిపాలనా యంత్రాంగాలకు కార్యాచరణకు ఉపయోగపడే రూపంలో చేరకపోవచ్చు.
- భూగర్భ జలాలపై ఆధారపడటం తాత్కాలికంగా వర్షపాత లోటు ప్రభావాన్ని తగ్గించవచ్చు; అదే సమయంలో దీర్ఘకాలిక నీటి ఒత్తిడిని పెంచవచ్చు.
- అంచనాల ఖచ్చితత్వాన్ని అతిశయించడం విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు; ఖచ్చితత్వం కోసం వేచిచూడటం అంచనా నిజం కాకపోయినా ఉపయోగపడే సన్నద్ధత చర్యలను ఆలస్యం చేయవచ్చు.
Way forward
- అంతర్జాతీయ ENSO అంచనాలతోపాటు తాజా IMD మదింపులను ఉపయోగించాలి. సంభావ్యతలు, అంచనా కాలవ్యవధులు, అనిశ్చితిని స్పష్టంగా తెలియజేయాలి.
- స్థానిక పరిస్థితులకు తగిన విత్తే సూచనలు, పంట ఎంపికలు, విత్తనాల లభ్యత, రక్షక సాగునీటితో జిల్లా స్థాయి పంట ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలు రూపొందించాలి.
- పరివాహక ప్రాంత పరిస్థితులు, వచ్చే అవకాశం ఉన్న ప్రవాహాలు, పోటీపడే అవసరాల ఆధారంగా జలాశయాల నిర్వహణను సమీక్షిస్తూ తాగునీటి భద్రతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
- తలెత్తుతున్న ఒత్తిడిని ముందుగానే గుర్తించేందుకు వర్షపాతం, నేల తేమ, భూగర్భ జలాలు, జలాశయాలు, పంటల స్థితి పర్యవేక్షణను సమన్వయం చేయాలి.
- వరదలు, తుఫాన్ల సన్నద్ధతను కొనసాగిస్తూనే వేడి–ఆరోగ్య చర్యలు, పశువులకు నీటి సదుపాయం, కార్మికుల రక్షణను బలోపేతం చేయాలి.
- సూచనలను విస్తరణ సేవలు, స్థానిక భాషలో సమాచార ప్రసారం, ప్రస్తుతం ఉన్న బీమా, సహాయ వ్యవస్థలతో అనుసంధానించాలి.
- అంచనాలపై విశ్వసనీయత, గమనించిన స్థానిక ఒత్తిడి పెరుగుతున్న కొద్దీ చర్యలను తీవ్రతరం చేసేలా దశలవారీ సన్నద్ధత ప్రమాణాలను ఉపయోగించాలి.
Key terms
- ENSO
- ఎల్ నినో, లా నినా, తటస్థ పరిస్థితులను కలిగి ఉండే ఉష్ణమండల పసిఫిక్ సముద్ర–వాతావరణ పరస్పర అనుసంధాన పరిణామం.
- నినో 3.4
- మధ్య భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్‌లోని పర్యవేక్షణ ప్రాంతం. ఇక్కడి సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాలను ENSO అంచనాకు విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు.
- సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం
- సంబంధిత ప్రదేశం, కాలానికి చెందిన ప్రామాణిక శీతోష్ణస్థితి సగటు నుంచి సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలో ఉండే తేడా.
- వాకర్ ప్రసరణ
- సముద్ర ఉష్ణోగ్రత, సంవహనం, ఉపరితల పీడనంలోని తేడాలతో ముడిపడిన తూర్పు–పడమర ఉష్ణమండల వాతావరణ ప్రసరణ.
- ఉష్ణోగ్రతా పరివర్తన పొర (థర్మోక్లైన్)
- లోతు పెరిగేకొద్దీ ఉష్ణోగ్రత వేగంగా తగ్గే సముద్ర పొర.
- బ్యెర్క్‌నెస్ ప్రతిపుష్టి
- పసిఫిక్ ఉష్ణోగ్రత తేడాలు, వ్యాపార పవనాలు, సముద్ర పరిస్థితుల మధ్య పరస్పరం బలపరచుకునే చర్య. ఇది ENSO అభివృద్ధికి తోడ్పడుతుంది.
- దూరసంబంధం (టెలికనెక్షన్)
- ఒక ప్రాంతంలోని పరిస్థితులు సుదూర ప్రాంతంలోని వాతావరణం లేదా శీతోష్ణస్థితిని ప్రభావితం చేసే శీతోష్ణస్థితి అనుసంధానం.
- హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువం
- పశ్చిమ, తూర్పు భూమధ్యరేఖా హిందూ మహాసముద్రంలో పరస్పర విరుద్ధంగా ఉండే సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసాల నమూనా. ఇది ప్రాంతీయ వర్షపాతాన్ని ప్రభావితం చేయగలదు.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. ఎల్ నినోకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. ఇందులో ఉష్ణమండల పసిఫిక్ మహాసముద్రం, వాతావరణం మధ్య పరస్పర చర్యలు ఉంటాయి. 2. వ్యాపార పవనాలు బలహీనపడటం దాని అభివృద్ధికి అనుకూలించవచ్చు. 3. ఇది తప్పనిసరిగా భారత్ అంతటా కరవును కలిగిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q2. బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఎల్ నినోకు నివేదించిన 83% సంభావ్యతను కింది వాటిలో దేనిగా అర్థం చేసుకోవాలి?
Q3. కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. నినో 3.4: ENSO పర్యవేక్షణకు ఉపయోగించే భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ ప్రాంతం 2. దక్షిణ డోలనం: ENSOలోని వాతావరణ పీడన అంశం 3. థర్మోక్లైన్: సముద్ర లవణీయత వేగంగా పెరగడం ద్వారా నిర్వచించే పొర పైన ఇచ్చిన జతల్లో ఏవి సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
Q4. శీతోష్ణస్థితి పరిశీలనలు, ముందస్తు అంచనాలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. వాస్తవ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత, ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం వేర్వేరు పరిమాణాలను సూచిస్తాయి. 2. ENSO రుతుపరమైన తీవ్రతను నిర్ధారించడానికి ఒక రోజు ఉష్ణోగ్రత రికార్డు సరిపోతుంది. 3. అంచనా వేసిన, చారిత్రక వ్యత్యాసాలను పోల్చేటప్పుడు వాటి ఆధారస్థాయులు, సగటు గణన కాలవ్యవధులను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Mains practice questions
GS 3 · 15 marks · 250 words
అసాధారణంగా బలమైన ఎల్ నినో ఒక హెచ్చరిక సంకేతమే కానీ భారత్‌లో కరవును ఖచ్చితంగా నిర్ధారించే అంచనా కాదు. వివరించి, వ్యవసాయం, నీటి భద్రత కోసం సన్నద్ధత వ్యూహాన్ని సూచించండి.
Frequently asked questions
2026–27 ఎల్ నినో ఇప్పటికే నమోదైన వాటిలో అత్యంత బలమైనదిగా మారిందా?
అందించిన సమాచారం ఆ విషయాన్ని నిర్ధారించడం లేదు. అసాధారణ ఉష్ణోగ్రతలు, అంచనా వేసిన గరిష్ఠ వ్యత్యాసాన్ని అది నివేదిస్తోంది. అయితే, ముందస్తు అంచనాను పరిశీలనలో నమోదైన రికార్డుగా పరిగణించలేం.
అత్యంత బలమైన ఎల్ నినో వల్ల భారత్‌లో కరవు తప్పనిసరిగా సంభవిస్తుందా?
లేదు. ఎల్ నినో తరచుగా నైరుతి రుతుపవనాలు బలహీనపడే ముప్పును పెంచుతుంది. అయితే, హిందూ మహాసముద్ర పరిస్థితులు, ప్రాంతీయ వైవిధ్యం, ఈ పరిణామం సంభవించే సమయం వాస్తవ ఫలితాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.
30°C కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత, 3.8°C వ్యత్యాసం ఎందుకు వేర్వేరు?
మొదటిది సముద్ర ఉపరితల వాస్తవ ఉష్ణోగ్రత; రెండోది ప్రామాణిక సగటుతో పోల్చిన వ్యత్యాసం. నివేదించిన ఈ విలువలు వరుసగా ఒక పరిశీలనకు, ఒక ముందస్తు అంచనాకు సంబంధించినవి కూడా.
ముందస్తు అంచనా నిర్ధారణకు రాకముందే భారత్ ఏం చేయాలి?
స్థానిక వాతావరణ సూచనలు, పంటల ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలు, నీటి పర్యవేక్షణ, అధిక వేడిని ఎదుర్కొనే సన్నద్ధతను బలోపేతం చేయాలి. అంచనా నిజం కాకపోయినా ప్రయోజనం చేకూర్చే ఈ చర్యలను తాజా అంచనాలు, గమనించిన ఒత్తిడి ఆధారంగా విస్తరించాలి.