New UPSC Foundation, Optional and TGPSC/APPSC batches are open — book your counselling slot.Explore coursesGroup 2 crash course ₹9,999Today's Current AffairsToday's Daily QuizPlaces in NewsCall 98804 87071
Social JusticeSunday, 1 November 2026

సామాజిక భద్రతా బోర్డులు: అసంఘటిత, గిగ్ కార్మికుల రక్షణలో లోపాలు

అందించిన సంపాదకీయం ప్రకారం, కేంద్ర కార్మిక మంత్రిత్వ శాఖ అసంఘటిత కార్మికుల కోసం, గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల కోసం జాతీయ సామాజిక భద్రతా బోర్డులను ఏర్పాటు చేసింది. ప్రాతినిధ్య పాలనకు సులభమైన నమోదు, విశ్వసనీయ నిధుల సమీకరణ, బదిలీ సౌలభ్యం గల ప్రయోజనాలు, అమలు చేయదగిన సంస్థాగత జవాబుదారీతనం తోడవుతాయా లేదా అన్నదానిపై వీటి ప్రభావశీలత ఆధారపడి ఉంటుంది.

The Hindu editorial on social security boards for unorganised, gig and platform workers examines gaps between institutional recognition and effective protection.

The Hindu editorial on social security boards for unorganised, gig and platform workers examines gaps between institutional recognition and effective protection.

Image: The Hindu (Editorial)

Why in news

సామాజిక భద్రతా స్మృతి అమలులోకి వచ్చిన ఏడాది తర్వాత బోర్డులు ఏర్పాటయ్యాయని ది హిందూ సంపాదకీయం పేర్కొంది. ఈ చర్యను స్వాగతిస్తూనే, కేంద్రీకృత నియంత్రణను, ప్రతిపక్ష అనుబంధ కార్మిక సంఘాలు, ప్రతిపక్ష పాలిత రాష్ట్రాలకు తగిన ప్రాతినిధ్యం లేకపోవడాన్ని ప్రశ్నించింది.

GS 2: బలహీన వర్గాల సంక్షేమ పథకాలు, వారి రక్షణ కోసం ఏర్పాటైన సంస్థల పనితీరుGS 2: సామాజిక రంగ సేవల అభివృద్ధి, నిర్వహణకు సంబంధించిన అంశాలుGS 2: కేంద్రం, రాష్ట్రాల విధులు, బాధ్యతలుGS 3: ఉపాధి, సమ్మిళిత వృద్ధిప్రిలిమ్స్: సామాజిక భద్రతా సంస్థలు, కార్మిక పాలన, రాజ్యాంగ నిబంధనలు

40

అసంఘటిత కార్మికుల బోర్డు సభ్యులు

22

గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల బోర్డు సభ్యులు

19%

2015లో ప్రభుత్వం పేర్కొన్న పరిధి

64.3%

2025లో ప్రభుత్వం పేర్కొన్న పరిధి

Background

ఆరోగ్య, ఆదాయ భద్రతను దెబ్బతీసే ప్రమాదాల నుంచి వ్యక్తులు, కుటుంబాలను సామాజిక భద్రత రక్షిస్తుంది. అసంఘటిత పనిలో సాధారణంగా స్థిరమైన ఉపాధి సంబంధాలు, యజమానితో అనుసంధానమైన రక్షణ ఉండవు. గిగ్, ప్లాట్‌ఫామ్ పనిలో విడివిడిగా, పని ఆధారంగా ఆదాయం లభించవచ్చు. నిరుద్యోగం, వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం, అంగవైకల్యం సహా నిర్దిష్ట పరిస్థితుల్లో రాజ్యం తన ఆర్థిక సామర్థ్యం, అభివృద్ధికి లోబడి ప్రభుత్వ సహాయం అందించాలని అధికరణం 41 నిర్దేశిస్తుంది. అధికరణం 43 కార్మికులకు జీవన వేతనం, గౌరవప్రదమైన జీవన పరిస్థితులకు సంబంధించినది. సామాజిక భద్రత, కార్మిక సంక్షేమం సహా కార్మిక సంబంధిత అంశాలు ఉమ్మడి జాబితాలో ఉన్నాయి. అందువల్ల సమర్థవంతమైన రక్షణకు కేంద్ర–రాష్ట్ర సమన్వయం కీలకం.

ఏ బోర్డులు ఏర్పాటయ్యాయి? ప్రాతినిధ్యంలో లోపాలు ఎక్కడ ఉన్నాయి?

సంపాదకీయం ప్రకారం, రెండు జాతీయ బోర్డులకు కేంద్ర కార్మిక మంత్రి మన్‌సుఖ్ మాండవీయ అధ్యక్షత వహిస్తారు. అసంఘటిత కార్మికుల బోర్డులో కేంద్ర ప్రభుత్వం నామినేట్ చేసిన 40 మంది సభ్యులు ఉన్నారు. వీరిలో ఏడుగురు కార్మిక ప్రతినిధులు, ఏడుగురు యజమాని ప్రతినిధులు ఉన్నారు. గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల బోర్డులో 22 మంది సభ్యులు ఉన్నారు. వీరిలో కార్మికులు, అగ్రిగేటర్ల నుంచి ఐదుగురు చొప్పున ప్రతినిధులు ఉన్నారు.

ప్రతిపక్షంతో అనుబంధం ఉన్న కేంద్ర కార్మిక సంఘాలకు, ప్రతిపక్ష పాలిత రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు తగిన ప్రాతినిధ్యం లేదని సంపాదకీయం పేర్కొంది. ఇది పాలనలో సమ్మిళితత్వం, సముచితతకు సంబంధించిన ఆందోళన. ఈ కూర్పు చట్టపరంగా చెల్లదని మూలం నిర్ధారించలేదు.

  • కార్మిక ప్రాతినిధ్యం కేవలం సంఖ్యాపరమైన అవసరాన్ని నెరవేర్చకుండా, వివిధ వృత్తులు, ప్రాంతాలు, ఉపాధి రూపాలకు ప్రతిబింబంగా ఉండాలి.
  • ప్రయోజనాల అందజేత, స్థానికంగా కార్మికులను చేరుకోవడం, ఇప్పటికే ఉన్న సంక్షేమ ఏర్పాట్లతో సమన్వయానికి రాష్ట్ర, స్థానిక స్థాయి సామర్థ్యం అవసరం కాబట్టి రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యం ముఖ్యమైనది.
  • కార్మిక, యజమాని ప్రతినిధులు ఉన్నంత మాత్రాన నిర్ణయాలపై సమతుల్య ప్రభావం ఉందని నిర్ధారించలేం.

Infographic

బోర్డుల ఏర్పాటు నుంచి సమర్థవంతమైన కార్మిక రక్షణ వైపు

సమ్మిళిత నమోదు

సహాయక నమోదు, రికార్డుల సవరణ, స్పష్టమైన అర్హతలు

విశ్వసనీయ నిధుల సమీకరణ

నిర్ధారిత వనరులు, పారదర్శక వ్యయం

బదిలీ సౌలభ్యం గల ప్రయోజనాలు

అర్హతకు లోబడిన పని, ప్రాంత మార్పుల్లోనూ కొనసాగింపు

ప్రాతినిధ్య పాలన

కార్మికుల అభిప్రాయాలకు తగిన ప్రాధాన్యం, కేంద్ర–రాష్ట్ర సమన్వయం

జవాబుదారీ అందజేత

సకాలంలో ప్రయోజనాలు, అప్పీళ్లు, ఫలితాల ఆధారిత మూల్యాంకనం

AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.

నమోదు, నిధుల సమీకరణ: గుర్తింపు నిధులతో కూడిన రక్షణకు దారితీయాలి

అందించిన సమాచారంలో మొత్తం నమోదులు, నమోదు తిరస్కరణ రేట్లు, బోర్డుల బడ్జెట్లు లేదా చందాల వసూళ్లు లేవు. కాబట్టి నమోదు, నిధుల సమీకరణను ఈ మూలం గణాంకాలతో నిర్ధారించిన వైఫల్యాలుగా కాకుండా, పరిశీలన అవసరమైన అమలు అంశాలుగా పరిగణించాలి.

కార్మికుల రిజిస్ట్రీ లబ్ధిదారులను గుర్తించేందుకు తోడ్పడుతుంది. అయితే, నమోదు మాత్రమే ప్రయోజనంపై హక్కును కల్పించదు; చెల్లింపును నిర్ధారించదు. అనియత ఆదాయాలు, మారుతున్న వృత్తులు, వలసలు, పరిమిత డిజిటల్ అందుబాటు నమోదు, అర్హత ధ్రువీకరణను సంక్లిష్టం చేయవచ్చు. సహాయక నమోదు, సవరణ సౌకర్యాలు, స్పష్టమైన సమాచార అందజేత అవసరమైన రక్షణ చర్యలు.

హామీ ఇచ్చిన ప్రయోజనాలను నిర్ధారిత వనరులతో అనుసంధానించేలా నిధుల సమీకరణ ఉండాలి. ప్రభుత్వ నిధులతోపాటు కార్మికులు, యజమానులు లేదా అగ్రిగేటర్ల చందాలను ఏ నిష్పత్తిలో కలిపినా స్పష్టమైన చట్టబద్ధ బాధ్యత, వసూలు ఏర్పాట్లు, వ్యయ పర్యవేక్షణ అవసరం. క్రమబద్ధమైన వేతన ఉపాధి ఉందని భావించకుండా, కార్మికుల చెల్లింపు సామర్థ్యానికి అనుగుణంగా చందాలను రూపొందించాలి.

  • నమోదు, అర్హత నిర్ధారణ నుంచి ప్రయోజనాలను అందుకోవడం వరకు మొత్తం ప్రక్రియను పర్యవేక్షించాలి.
  • పథకాల వారీగా నిధుల కేటాయింపు హామీలు, వసూళ్లు, వ్యయం, పెండింగ్ దరఖాస్తులను ప్రచురించాలి.
  • పత్రాలు లేదా డేటాలో అసమానతలను సమీక్షకు అవకాశం లేని మినహాయింపు కారణాలుగా మార్చకుండా నిరోధించాలి.

బదిలీ సౌలభ్యం: కార్మికుడు ఎక్కడున్నా రక్షణ కొనసాగాలి

సంచార కార్మికుడు నివాసం, వృత్తి లేదా ప్లాట్‌ఫామ్‌ను మార్చుకున్నప్పటికీ రక్షణకు సంబంధించిన మౌలిక అవసరం కొనసాగుతుంది. పదేపదే నమోదు చేసుకోవడం లేదా ఒకే యజమాని, ప్లాట్‌ఫామ్, నమోదు ప్రాంతంపై ఆధారపడటానికి బదులుగా, ఈ మార్పుల మధ్య అర్హమైన ప్రయోజనాల కొనసాగింపును బదిలీ సౌలభ్యం నిర్ధారించాలి.

పరస్పర అనుసంధానంతో పనిచేసే రిజిస్ట్రీ ఈ లక్ష్యానికి తోడ్పడుతుంది. అయితే, అనుకూలమైన అర్హత నిబంధనలు, ఆర్థిక సమన్వయం, స్పష్టమైన బాధ్యత కలిగిన అందజేత ప్రాధికార సంస్థకు సాంకేతికత ప్రత్యామ్నాయం కాలేదు. కొత్తగా ఏర్పాటైన బోర్డుల్లో అమలులో ఉన్న బదిలీ సౌలభ్య ఏర్పాట్లు ఉన్నాయా లేదా అన్నది మూలం నిర్ధారించలేదు.

  • రాష్ట్రాల మధ్య ప్రయోజనాల బదిలీ సౌలభ్యాన్ని, ప్లాట్‌ఫామ్‌లు, ఉపాధి వర్గాల మధ్య కొనసాగింపును వేరు చేసి చూడాలి.
  • కార్మికులు ప్రస్తుతం పనిచేస్తున్న ప్రాంతంలోనే రికార్డులను నవీకరించుకోవడానికి, సహాయం పొందడానికి వీలు కల్పించాలి.
  • నిర్దిష్ట ప్రయోజనానికి పరిమితమైన డేటా భాగస్వామ్యం, సవరణ యంత్రాంగాలు, గోప్యతా రక్షణలను ఉపయోగించాలి.

జవాబుదారీతనం: సంస్థ ఉనికిని కాకుండా వాస్తవ రక్షణను కొలవాలి

సామాజిక భద్రత పరిధి 2015లో 19% నుంచి 2025లో 64.3%కు పెరిగి, దాదాపు 94 కోట్ల మంది పౌరులకు విస్తరించిందన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ వాదనను సంపాదకీయం పేర్కొంది. అసంఘటిత, గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికులకు ప్రతి ప్రధాన అనిశ్చిత పరిస్థితికి వ్యతిరేకంగా సమగ్ర రక్షణ లభిస్తోందనడానికి ఈ సమగ్ర గణాంకాలను ఆధారంగా భావించకూడదు.

మూలంలో ఉదహరించిన ILO నిర్వచనం వృద్ధాప్యం, నిరుద్యోగం, అనారోగ్యం, పని సమయంలో గాయం, ప్రసూతి వంటి పరిస్థితుల్లో ఆరోగ్య సంరక్షణ అందుబాటు, ఆదాయ భద్రతను కలిగి ఉంది. కాబట్టి రక్షణ పరిధిలో ఉన్నట్లు లెక్కించడాన్ని, తగిన ప్రయోజనాలు సకాలంలో సులభంగా అందుకోవడాన్ని మూల్యాంకనంలో వేరు చేసి చూడాలి.

అర్జున్ సేన్‌గుప్తా నేతృత్వంలోని అసంఘటిత రంగంలోని సంస్థల జాతీయ కమిషన్ సిఫార్సులను, సామాజిక భద్రతా స్మృతిలోని కొన్ని అంశాలను ప్రశ్నించిన జస్టిస్ వి. గోపాల గౌడ నివేదికను సంపాదకీయం గుర్తుచేసింది. ఈ ప్రస్తావనలు సంస్థాగత సంస్కరణల అవసరాన్ని నొక్కిచెబుతున్నప్పటికీ, అందించిన భాగంలో వాటి విడివిడి సిఫార్సుల వివరాలు లేవు.

  • కేవలం సమగ్ర ప్రధాన గణాంకంపై ఆధారపడకుండా, ప్రయోజనాల వారీగా పరిధి, దరఖాస్తుల ఫలితాలను ప్రచురించాలి.
  • నమోదు పొరపాట్లు, నిర్ణయాల్లో జాప్యం, చెల్లించని ప్రయోజనాలకు బాధ్యతను కేటాయించాలి.
  • సులభంగా అందుబాటులో ఉండే ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, కారణాలతో కూడిన నిర్ణయాలు, అప్పీలు మార్గాన్ని కల్పించాలి.
  • బోర్డు పనితీరుపై ప్రజలకు నివేదికలు అందించడం, స్వతంత్ర మూల్యాంకనం నిర్వహించడం తప్పనిసరి చేయాలి.
పరిపాలనాపరమైన పరిధి నుంచి సమర్థవంతమైన సామాజిక భద్రత వైపు
అంశంసరిపోని కొలమానంఅంచనా వేయాల్సిన ఫలితం
నమోదుడేటాబేస్‌లోని పేర్ల సంఖ్యఅర్హులైన కార్మికులు నమోదు చేసుకోగలగడం, రికార్డులను సవరించుకోగలగడం, ప్రయోజనాలను పొందగలగడం
నిధుల సమీకరణపథకం లేదా నిధిని ప్రకటించడంనిర్ధారిత వనరుల ద్వారా సకాలంలో, తగిన చెల్లింపులకు మద్దతు లభించడం
ప్రయోజనాల బదిలీ సౌలభ్యంఉమ్మడి గుర్తింపు సంఖ్య మాత్రమే ఉండటంపని, ప్రాంతంలో సంబంధిత మార్పులు జరిగినా అర్హమైన ప్రయోజనాలు కొనసాగడం
ప్రాతినిధ్యంనామినేట్ చేసిన ప్రతినిధులు ఉండటంప్రాధాన్యాలు, సమీక్షపై కార్మికులు, రాష్ట్రాలు అర్థవంతమైన ప్రభావం చూపడం
జవాబుదారీతనంబోర్డును ఏర్పాటు చేయడంపారదర్శక పనితీరు, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, దిద్దుబాటు చర్యలు
కార్మికుల గుర్తింపు నుంచి సమర్థవంతమైన రక్షణ వరకు ప్రతిపాదిత కార్యమార్గం
  1. 1. డిజిటల్, సహాయక మార్గాల ద్వారా అర్హులైన కార్మికులను గుర్తించి, వారిని చేరుకోవాలి.
  2. 2. సులభమైన ధ్రువీకరణ, రికార్డుల సవరణ సౌకర్యాలతో కార్మికులను నమోదు చేయాలి.
  3. 3. అర్హతను నిర్ణయించి, ప్రయోజనాలు, బాధ్యతలు, అప్పీలు హక్కులను తెలియజేయాలి.
  4. 4. ప్రయోజనాల అందజేతకు అవసరమైన వనరులను సమకూర్చి, వాటికి లెక్కలు నిర్వహించాలి.
  5. 5. పని, ప్రాంతంలో అర్హతకు లోబడిన మార్పులు జరిగినా కొనసాగింపును నిర్ధారిస్తూ సకాలంలో ప్రయోజనాలను అందించాలి.
  6. 6. ఫిర్యాదులను పరిష్కరించి, ఫలితాలను ఆడిట్ చేసి, మినహాయింపు లేదా అందజేత వైఫల్యాలను సరిదిద్దాలి.
Timeline
  1. మునుపటి సంస్కరణల దశ

    సంపాదకీయం గుర్తుచేసిన ప్రకారం, అర్జున్ సేన్‌గుప్తా నేతృత్వంలోని అసంఘటిత రంగంలోని సంస్థల జాతీయ కమిషన్ అనధికారిక రంగ కార్మికుల సామాజిక భద్రతను మెరుగుపరిచే చర్యలను సిఫార్సు చేసింది.

  2. 2015

    సంపాదకీయంలో ఉదహరించిన ప్రభుత్వ పరిధి పోలికలో 19%ను ప్రారంభ గణాంకంగా ఉపయోగించారు.

  3. 2025

    సంపాదకీయం ప్రకారం, సామాజిక భద్రత పరిధి 64.3%కు చేరిందని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.

  4. మార్చి 2026

    కేరళ ప్రభుత్వం కోసం జస్టిస్ వి. గోపాల గౌడ రూపొందించిన నివేదికను సంపాదకీయం ప్రస్తావించింది. సామాజిక భద్రతా స్మృతికి సంబంధించి సమాఖ్య వ్యవస్థ, కార్మికుల రక్షణపై ఆ నివేదిక ఆందోళనలు వ్యక్తం చేసింది.

  5. సంపాదకీయంలో పేర్కొన్న ప్రస్తుత పరిణామం

    స్మృతి అమలులోకి వచ్చిన ఏడాది తర్వాత కేంద్ర కార్మిక మంత్రిత్వ శాఖ అసంఘటిత కార్మికులు, గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల కోసం జాతీయ బోర్డులను ఏర్పాటు చేసినట్లు పేర్కొనబడింది.

Significance, challenges & way forward

Significance

  • సంప్రదాయ వేతన ఉపాధికి వెలుపల ఉన్నవారి సామాజిక రక్షణ సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు బోర్డులు సంస్థాగత వేదికను అందించగలవు.
  • అనారోగ్యం, గాయం లేదా ఆదాయానికి అంతరాయం వల్ల బలహీన కుటుంబాలు సంక్షోభంలోకి జారుకునే ప్రమాదాన్ని సమర్థవంతమైన రక్షణ తగ్గించగలదు.
  • కార్మికులు తమ సంక్షేమ అర్హతను పదేపదే తిరిగి నిరూపించుకోవాల్సిన అవసరం లేకుండా బదిలీ సౌలభ్యం గల ప్రయోజనాలు కార్మిక చలనశీలతకు తోడ్పడగలవు.
  • కార్మికులు, రాష్ట్రాల అర్థవంతమైన భాగస్వామ్యం విధాన రూపకల్పనను, అమలు సముచితతను మెరుగుపరచగలదు.
  • ప్రయోజనాల స్థాయిలో మూల్యాంకనం ప్రజా చర్చను ప్రధాన పరిధి గణాంకాల నుంచి వాస్తవ రక్షణ సమృద్ధి వైపు మళ్లించగలదు.

Challenges

  • కేంద్రీకృత నామినేషన్లు నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసే కార్మిక, రాష్ట్ర దృక్కోణాల వైవిధ్యాన్ని పరిమితం చేయవచ్చు.
  • పత్రాల సమస్యలు, డిజిటల్ అవరోధాలను చురుగ్గా పరిష్కరించకపోతే నమోదు వ్యవస్థలు అర్హులైన కార్మికులను మినహాయించవచ్చు.
  • నిధుల బాధ్యతల్లో అస్పష్టత ప్రకటించిన రక్షణకు, అందించగల ప్రయోజనాలకు మధ్య అంతరాన్ని సృష్టించవచ్చు.
  • భిన్నమైన అర్హత నిబంధనలు, విచ్ఛిన్నమైన అందజేత ఏర్పాట్లు బదిలీ సౌలభ్యానికి ఆటంకం కలిగించవచ్చు.
  • సమగ్ర పరిధి గణాంకాలు ప్రయోజనాల సమృద్ధి, సకాలంలో అందజేత, అందుబాటులో ఉన్న వ్యత్యాసాలను మరుగుపరచవచ్చు.
  • సంస్థాగత బాధ్యతలు ఒకదానితో మరొకటి అతివ్యాప్తి చెందడం వల్ల జవాబుదారీ ప్రాధికార సంస్థను గుర్తించడం కార్మికులకు కష్టమవుతుంది.

Way forward

  • సంప్రదింపులను విస్తరించి, విభిన్న కార్మిక సంస్థలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల అర్థవంతమైన భాగస్వామ్యాన్ని నిర్ధారించాలి.
  • సంస్థల స్పష్టమైన విధులు, నిర్ణయ ప్రక్రియలు, అమలు బాధ్యతలను ప్రచురించాలి.
  • సహాయక నమోదును స్పష్టమైన పథక అర్హతలు, ప్రయోజనాల సమాచారం, సులభమైన అప్పీళ్లతో అనుసంధానించాలి.
  • సుస్థిర నిధుల బాధ్యతలను నిర్దేశించి, వసూళ్లు, వ్యయం, చెల్లించాల్సిన బాధ్యతలను క్రమం తప్పకుండా వెల్లడించాలి.
  • కేవలం డేటాబేస్‌ల అనుసంధానం కాకుండా, అనుకూల నిబంధనలు, పరిపాలనా సమన్వయం ద్వారా బదిలీ సౌలభ్యాన్ని అభివృద్ధి చేయాలి.
  • ప్రయోజనాల స్వీకరణ, దరఖాస్తుల పరిష్కారం, ప్రయోజనాల సమృద్ధి, ఫిర్యాదుల ఫలితాల ఆధారంగా పనితీరును మూల్యాంకనం చేయాలి.
  • నిర్దిష్ట ప్రయోజనానికే వినియోగాన్ని పరిమితం చేయడం, సురక్షిత ప్రాప్యత, ఆచరణయోగ్యమైన సవరణ యంత్రాంగాల ద్వారా కార్మికుల డేటాను రక్షించాలి.

Key terms

సామాజిక భద్రత
జీవితం, జీవనోపాధికి సంబంధించిన నిర్దిష్ట అనిశ్చిత పరిస్థితుల్లో ఆరోగ్య సంరక్షణ అందుబాటు, ఆదాయ భద్రతను నిర్ధారించే రక్షణ.
అసంఘటిత కార్మికుడు
విస్తృత అర్థంలో, అసంఘటిత రంగంలో గృహాధారిత పని, స్వయం ఉపాధి లేదా వేతన పనిలో ఉన్న కార్మికుడు. వర్తించే చట్టం ప్రకారం చట్టబద్ధ రక్షణ పరిధి నిర్ణయించబడుతుంది.
గిగ్ కార్మికుడు
సంప్రదాయ యజమాని–ఉద్యోగి సంబంధానికి వెలుపల ఉన్న పని ఏర్పాట్ల ద్వారా ఆదాయం సంపాదించే వ్యక్తి.
ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుడు
సేవలు లేదా పనిని పొందేందుకు వీలు కల్పించే ఆన్‌లైన్ ప్లాట్‌ఫామ్ ద్వారా ప్లాట్‌ఫామ్ పనిని చేపట్టే వ్యక్తి.
ప్రయోజనాల బదిలీ సౌలభ్యం
ప్రాంతం, యజమాని లేదా ప్లాట్‌ఫామ్ మారినప్పటికీ అర్హమైన సామాజిక రక్షణ కొనసాగడం.
ప్రభావవంతమైన పరిధి
కేవలం నమోదు లేదా లాంఛనప్రాయ చేర్పు కాకుండా, వాస్తవంగా రక్షణను పొందగలగడం, అందుకోవడం.
సహకార సమాఖ్యవాదం
రాజ్యాంగ బాధ్యతల పరిధిలో విధానాల రూపకల్పన, అమలులో కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయం.

Link with static syllabus

రాజ్య విధాన ఆదేశిక సూత్రాలు: ప్రభుత్వ సహాయం, కార్మికుల సంక్షేమంఅధికరణం 41: ఆర్థిక సామర్థ్యం, అభివృద్ధికి లోబడి ఉండే నిబంధనఅధికరణం 43: జీవన వేతనం, గౌరవప్రదమైన జీవన పరిస్థితులుఏడవ షెడ్యూల్: ఉమ్మడి జాబితా, కార్మిక సంబంధిత అంశాలుసామాజిక భద్రతా స్మృతిఅనధికారిక ఉపాధి, గిగ్ ఆర్థిక వ్యవస్థ
Revise these in the free Study Library →

Prelims practice MCQs

  1. Q1. అందించిన సంపాదకీయంలో వివరించిన జాతీయ సామాజిక భద్రతా బోర్డులకు సంబంధించి, కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. అసంఘటిత కార్మికుల బోర్డులో 40 మంది సభ్యులు ఉన్నారు. 2. గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల బోర్డులో అగ్రిగేటర్లు, కార్మికుల నుంచి ఐదుగురు చొప్పున ప్రతినిధులు ఉన్నారు. 3. రెండు బోర్డులకు కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి అధ్యక్షత వహిస్తారు. పైన ఇచ్చిన వాక్యాల్లో ఏవి సరైనవి?

  2. Q2. సామాజిక భద్రతకు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. కార్మికుల డేటాబేస్‌లో నమోదు చేసుకోవడం వల్ల ప్రతి సామాజిక భద్రతా ప్రయోజనం తప్పనిసరిగా లభిస్తుంది. 2. సంపాదకీయంలో ఉదహరించిన ILO నిర్వచనంలో ఆరోగ్య సంరక్షణ అందుబాటు, ఆదాయ భద్రత అంశాలు ఉన్నాయి. 3. సమగ్ర పరిధి గణాంకాలు మాత్రమే గిగ్ కార్మికులు పొందే ప్రయోజనాలు తగినంతగా ఉన్నాయని నిర్ధారిస్తాయి. పైన ఇచ్చిన వాక్యాల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి?

  3. Q3. వలస ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుడికి ప్రయోజనాల బదిలీ సౌలభ్యాన్ని కింది వాటిలో ఏది ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?

  4. Q4. కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. సామాజిక భద్రత, కార్మిక సంక్షేమం సహా కార్మిక సంబంధిత అంశాలు ఉమ్మడి జాబితాలో ఉన్నాయి. 2. అధికరణం 41 సంబంధిత ఆదేశాన్ని రాజ్యం ఆర్థిక సామర్థ్యం, అభివృద్ధికి లోబడి ఉంచుతుంది. 3. ప్రాథమిక హక్కుల మాదిరిగానే ఆదేశిక సూత్రాలను న్యాయస్థానాల ద్వారా అమలు చేయించవచ్చు. పైన ఇచ్చిన వాక్యాల్లో ఏవి సరైనవి?

Mains practice questions

GS 2 · 15 marks · 250 words

అసంఘటిత, గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల రక్షణకు సామాజిక భద్రతా బోర్డుల ఏర్పాటు అవసరమే అయినప్పటికీ, అది మాత్రమే సరిపోదు. నమోదు, నిధుల సమీకరణ, బదిలీ సౌలభ్యం, సంస్థాగత జవాబుదారీతనం నేపథ్యంలో పరిశీలించండి.

Frequently asked questions

సామాజిక భద్రతా బోర్డును ఏర్పాటు చేసినంత మాత్రాన రక్షణకు హామీ ఎందుకు లభించదు?

బోర్డు ఒక సంస్థాగత యంత్రాంగాన్ని అందిస్తుంది. అయితే, ప్రయోజనాలు అందాలంటే స్పష్టమైన అర్హతలు, తగిన నిధులు, ప్రయోజనాల అందజేత ఏర్పాట్లు, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం అవసరం. కార్మికులకు కలిగే ఫలితాల ఆధారంగా దాని ప్రభావశీలతను అంచనా వేయాలి.

పేర్కొన్న పరిధి పెరుగుదల గిగ్ కార్మికులకు సమగ్ర రక్షణ లభిస్తోందని నిర్ధారిస్తుందా?

లేదు. ఈ గణాంకాలు సంపాదకీయం పేర్కొన్న ప్రభుత్వ సమగ్ర వాదనలు మాత్రమే. గిగ్ కార్మికులు పొందిన ప్రయోజనాల పరిధి, సమృద్ధి లేదా సకాలంలో అందిన తీరును ఇవి నిర్ధారించవు.

ఈ బోర్డులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఎందుకు ముఖ్యమైనవి?

కార్మిక సంబంధిత అంశాలు ఉమ్మడి జాబితాలో ఉన్నాయి. కార్మికులను చేరుకోవడం, సంక్షేమ ప్రయోజనాల అందజేతకు రాష్ట్ర సంస్థలతో సమన్వయం అవసరం. రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యం అమలును మెరుగుపరచడంతోపాటు ప్రాంతీయ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా వ్యవహరించేందుకు తోడ్పడుతుంది.

అందించిన మూలంలో ఏ ఆధారాలు లేవు?

అందించిన భాగంలో నమోదు ఫలితాలు, బోర్డుల బడ్జెట్లు, చందాల వసూళ్లు, ప్రయోజనాల దరఖాస్తుల పరిష్కార పనితీరు లేదా అమలులో ఉన్న ప్రయోజనాల బదిలీ నిబంధనలు లేవు. అందజేత వైఫల్యాలపై నిర్దిష్ట నిర్ధారణలకు వచ్చే ముందు వీటిని పరిశీలించాలి.

మూలాలు

ఈ తెలుగు విశ్లేషణ ఇంగ్లీష్ మూలం నుంచి అనువదించబడింది.

ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి

గ్రూప్ 1 · గ్రూప్ 2 — కోచింగ్, తెలుగు నోట్స్

మీ పరీక్షకు సరిపోయే రాష్ట్ర అధ్యయనం ఎంచుకోండి. ఉమ్మడి GS పునాది ఉపయోగపడినా APPSC, TGPSC పేపర్లు ఒకేలా ఉండవు.

Free UPSC daily current affairs quiz — 10 questions, new every day at 8 am IST.

Call nowWhatsApp