WMO ఎల్ నినో హెచ్చరిక: ENSO గమనశీలత, భారత రుతుపవనాలు మరియు నీటి భద్రతకు ముప్పులు
ప్రస్తుత ఎల్ నినో అపూర్వమైన తీవ్రతకు చేరుకోవచ్చని WMO ఋతుపరమైన అంచనా హెచ్చరిస్తోంది. నవంబర్ 2026–జనవరి 2027 మధ్య ఉష్ణమండల పసిఫిక్ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సగటు కంటే 3.8°C అధికంగా నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది. భారతదేశంలో ఉష్ణతీవ్రత, వ్యవసాయం, నీటి భద్రతకు సంబంధించిన సన్నద్ధత అవసరాన్ని ఇది మరింత బలపరుస్తుంది. అయితే, కరవు లేదా రుతుపవనాల వైఫల్యం అనివార్యమని ఇది నిర్ధారించదు.
El Niño warming in the tropical Pacific can reorganise atmospheric circulation and raise risks to India’s monsoon, agriculture and water supplies; it does not make drought inevitable.
Image: The Hindu
Why in news
అక్టోబర్ 21, 2026న ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ ప్రస్తుత ఎల్ నినో అపూర్వమైన తీవ్రతను సంతరించుకోవచ్చని హెచ్చరించింది. 2026 చివర్లో ఇది గరిష్ఠ తీవ్రతకు చేరుతుందనే అంచనా ఉన్నప్పటికీ, దాని ప్రభావాలు ఆ తర్వాత కూడా కొనసాగవచ్చని తెలిపింది.
3.8°C
అంచనా వేసిన పసిఫిక్ ఉష్ణోగ్రత విచలనం
83%
నివేదించిన బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఎల్ నినో సంభావ్యత
30.06°C
అక్టోబర్ 5న నివేదించిన నినో 3.4 ఉష్ణోగ్రత
13%
నివేదించిన రుతుపవన వర్షపాత లోటు
69%
పర్యవేక్షిస్తున్న భారత జలాశయాల్లో నివేదించిన నిల్వ
44%
దక్షిణ ప్రాంత జలాశయాల్లో నివేదించిన నిల్వ
Background
ఎల్ నినో–దక్షిణ డోలనం అనేది ఉష్ణమండల పసిఫిక్‌లో సముద్ర–వాతావరణ సంయుక్త దృగ్విషయం. ఇందులో ఎల్ నినో, లా నినా, తటస్థ దశలు ఉంటాయి. సాధారణ పరిస్థితుల్లో తూర్పు వ్యాపార పవనాలు వెచ్చని ఉపరితల జలాలను పశ్చిమ పసిఫిక్ వైపు నెడతాయి. అదే సమయంలో తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్‌లో చల్లని జలాలు పైకి వస్తాయి. ఎల్ నినోలో మధ్య మరియు తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ అసాధారణంగా వేడెక్కడంతో పాటు పవనాలు, పీడనం, ఉష్ణమండల సంవహనంలో మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. ఈ అంతరాయాలు వాతావరణ దూరసంబంధాల ద్వారా సుదూర ప్రాంతాల వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన ప్రత్యేక సంస్థ. ఇది వాతావరణం, శీతోష్ణస్థితి, నీటికి సంబంధించిన పరిశీలనలు, సేవల్లో అంతర్జాతీయ సహకారానికి మద్దతు ఇస్తుంది.
హెచ్చరిక ఏమి నిర్ధారిస్తుంది—ఏమి నిర్ధారించదు
అందించిన WMO నివేదిక ప్రకారం, నవంబర్ 2026–జనవరి 2027 మధ్య ఉష్ణమండల పసిఫిక్ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సగటు కంటే 3.8°C అధికంగా ఉండవచ్చు. అనుబంధ నివేదికలో పేర్కొన్న అమెరికా NOAA శీతోష్ణస్థితి అంచనా కేంద్రం ప్రకారం, బలమైన నుంచి అత్యంత బలమైన ఘట్టం ఏర్పడే సంభావ్యత 83%. ఇవి అంచనాలు మాత్రమే; పూర్తయిన ఋతుపరమైన గరిష్ఠ స్థాయికి సంబంధించిన పరిశీలనలు కావు.
అక్టోబర్ 5న నినో 3.4 సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 30.06°Cగా నమోదైనట్లు నివేదిక పేర్కొంది. నిరపేక్ష ఉష్ణోగ్రత, రోజువారీ విచలనం, ఋతుపరమైన సగటు విచలనం వేర్వేరు అంశాలను కొలుస్తాయి. ఘట్టం తీవ్రతకు ఇవి పరస్పరం ప్రత్యామ్నాయ ఆధారాలుగా పరిగణించరాదు.
- అపూర్వమైనదిగా ఉండవచ్చనే వ్యాఖ్య పర్యవేక్షణ రికార్డుకు సంబంధించినది మాత్రమే; భూమి శీతోష్ణస్థితి చరిత్రలో ఇలాంటి ఘట్టం ఎన్నడూ జరగలేదనడానికి ఇది ఆధారం కాదు.
- ENSO అంచనాలో నిరంతర సముద్ర విచలనాలు, వాతావరణ పరిస్థితులను పరిగణిస్తారు; ఒక్క రోజు అధిక ఉష్ణోగ్రత నమోదవడం ఋతుపరమైన ఘట్టం తీవ్రతను నిర్ధారించదు.
- పసిఫిక్‌లో బలమైన విచలనం శీతోష్ణస్థితి ముప్పులను పెంచవచ్చు; అయితే ప్రతి ప్రాంతంలోనూ అదే నిష్పత్తిలో తీవ్ర ప్రభావాలు కలగవు.
Infographic
పసిఫిక్ సంకేతం
ఋతుపరమైన విచలనం 3.8°Cకు చేరవచ్చు; ఇది అంచనా మాత్రమే, నిర్ధారించిన గరిష్ఠ స్థాయి కాదు.
రుతుపవనాల అనిశ్చితి
అధిక ప్రమాదం అంటే కరవు అనివార్యమని కాదు.
వ్యవసాయం
వర్షరహిత కాలాలు, నేల తేమ, పంట దశలు, ఉష్ణ ఒత్తిడిని గమనించాలి.
నీటి భద్రత
ఋతుపరమైన సాధారణ స్థాయులు, స్థానిక డిమాండ్‌తో కలిపి జలాశయ నిల్వలను అంచనా వేయాలి.
సన్నద్ధత
ఉష్ణతీవ్రత, కరవు, వరద సన్నద్ధతను చర్యలకు ఉపయోగపడే అంచనాలతో అనుసంధానించాలి.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
ENSO గమనశీలత: పసిఫిక్ ఉష్ణవృద్ధి వాతావరణాన్ని ఎలా పునర్వ్యవస్థీకరిస్తుంది
ఎల్ నినో సమయంలో తూర్పు వ్యాపార పవనాలు బలహీనపడటంతో వెచ్చని ఉపరితల జలాలు తూర్పు వైపునకు విస్తరిస్తాయి. తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్‌లో లోతైన జలాలు పైకి రావడం తగ్గడం, థర్మోక్లైన్ మరింత లోతుకు దిగడం ఉపరితల ఉష్ణవృద్ధి కొనసాగడానికి తోడ్పడతాయి. తూర్పు–పడమర ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం తగ్గడం వ్యాపార పవనాలను మరింత బలహీనపరచవచ్చు. తద్వారా బ్యెర్క్‌నెస్ ప్రతిపుష్టి ద్వారా ప్రారంభ అంతరాయం మరింత బలపడుతుంది.
ఉష్ణమండల సంవహనం వెచ్చని జలాల వైపు మారి, వాకర్ ప్రసరణను పునర్వ్యవస్థీకరిస్తుంది; పసిఫిక్‌కు ఆవల వాతావరణ ప్రసరణను కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది. ఫలితంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షపాత లోటు ఏర్పడగా, మరికొన్ని ప్రాంతాలు భారీ వర్షపాతం, వరదలను ఎదుర్కొంటాయి. లా నినా సమయంలో సాధారణంగా వ్యాపార పవనాలు బలపడటం, తూర్పు పసిఫిక్‌లో లోతైన జలాలు అధికంగా పైకి రావడం, మధ్య మరియు తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ జలాలు చల్లబడటం జరుగుతాయి.
- ఎల్ నినో అనేది సముద్ర–వాతావరణ సంయుక్త దృగ్విషయం; కేవలం వెచ్చని సముద్ర ప్రవాహం కాదు.
- దక్షిణ డోలనం ENSOలోని వాతావరణ పీడన భాగం.
- తటస్థ ENSO పరిస్థితులు ఉన్నంత మాత్రాన తీవ్ర వాతావరణ ఘటనలు ఉండవని అర్థం కాదు.
భారత రుతుపవనాలు: ప్రమాద సంబంధమే తప్ప నిర్దిష్ట ఫలితాన్ని నిర్ధారించే నియమం కాదు
ఎల్ నినోకు బలహీనమైన భారత వేసవి రుతుపవనాలతో తరచుగా సంబంధం ఉంటుంది. ఎందుకంటే మారిన ఉష్ణమండల ప్రసరణ భారత ప్రాంతంపై సంవహనాన్ని అణచివేయవచ్చు. అయితే, హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువం, హిందూ మహాసముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, రుతువు అంతర్గత వైవిధ్యం, ఇతర ప్రసరణ లక్షణాలు ఈ సంబంధాన్ని మార్చవచ్చు.
అందించిన నివేదిక ప్రకారం, 2026 రుతుపవన వర్షపాతం సాధారణం కంటే 13% తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, భయపడినంత తీవ్రమైన కరవు ఏర్పడలేదు. జాతీయ స్థాయి ఋతుపరమైన మొత్తం వర్షపాతం ఒక్కటే స్థానిక వ్యవసాయ కరవును నిర్ధారించలేదని లేదా రుతుపవనాల ప్రవర్తన మొత్తాన్ని వివరించలేదని ఇది సూచిస్తుంది.
2026 చివర్లో గరిష్ఠ తీవ్రతకు చేరుతుందనే అంచనా ఒక్కటే 2027 నైరుతి రుతుపవనాలకు స్వతంత్ర అంచనా కాదు. ఇతర శీతోష్ణస్థితి కారకాలతో పాటు, ఆ రుతువుకు ముందు, ఆ రుతువులో ENSO ఎలా పరిణమిస్తుందనే దానిపై దాని ప్రభావాలు ఆధారపడి ఉంటాయి.
- ఋతుపరమైన మొత్తం వర్షపాతంతో పాటు వర్షాలు కురిసే సమయం, వర్షరహిత కాలాల వ్యవధి, భౌగోళిక పంపిణీ కూడా ముఖ్యమైనవి.
- వర్షపాత లోటు ఉన్న రుతువులోనూ స్థానికంగా విధ్వంసకర కుంభవృష్టి, వరదలు సంభవించవచ్చు.
- ENSO అంచనాలను IMD ప్రాంతీయ అంచనాలు, స్థానిక నేల తేమ మదింపులతో కలిపి ఉపయోగించాలి.
వ్యవసాయం, జలాశయాలు, జీవనోపాధులు: ప్రభావాలు వ్యాపించే మార్గాలు
వర్షపాత లోటు, సుదీర్ఘ వర్షరహిత కాలాలు విత్తనాలు విత్తడాన్ని ఆలస్యం చేయవచ్చు, నేల తేమను తగ్గించవచ్చు, వర్షాధార పంటలను దెబ్బతీయవచ్చు. సాగునీటి సౌకర్యం ఈ ప్రభావాలను కొంత తగ్గించవచ్చు. అయితే, జలాశయాల్లో తగినంత నీరు చేరకపోవడం, భూగర్భజలాల వెలికితీత పెరగడం వల్ల ఆ ఒత్తిడి నీటి, ఇంధన వ్యవస్థలకు బదిలీ కావచ్చు. పంట పెరుగుదలలో సున్నితమైన దశల్లో ఉష్ణతీవ్రత ఉత్పత్తి ప్రమాదాలను మరింత పెంచవచ్చు.
కేంద్ర జల సంఘం తాజా వారపు మదింపును ఉటంకిస్తూ, పర్యవేక్షిస్తున్న 178 జలాశయాల్లో నిల్వలు మొత్తం సామర్థ్యంలో 69%గా, దక్షిణ ప్రాంత జలాశయాల్లో 44%గా ఉన్నాయని అందించిన నివేదిక పేర్కొంది. ఇవి నిల్వలు నిండిన స్థాయిని సూచించే సూచికలు మాత్రమే; భారత మొత్తం జలవనరుల్లో మిగిలిన వాటా అంచనాలు కావు. తీవ్రతను అంచనా వేయడానికి ఋతుపరమైన సాధారణ స్థాయులు, డిమాండ్, నదీ పరీవాహక స్థాయి పరిస్థితులు కూడా అవసరం.
- నీటి నిల్వలు తగ్గితే రబీ సాగునీటి సరఫరా, ఆ తర్వాతి పొడి కాలపు నీటి సరఫరాలు పరిమితం కావచ్చు.
- వర్షాధార రైతులు, వ్యవసాయ కూలీలు, నమ్మదగిన తాగునీటి లభ్యత లేని కుటుంబాలు అధిక దుర్బలత్వాన్ని ఎదుర్కొంటాయి.
- ఉత్పత్తి నష్టాలు ఆహార ధరలపై ఒత్తిడి సృష్టించవచ్చు. అయితే, వాటి స్థాయి పంటల భౌగోళిక విస్తరణ, సాగునీటి సౌకర్యం, నిల్వలు, విధానపరమైన ప్రతిస్పందనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
- జలాశయాల నిర్వహణలో తాగునీరు, సాగునీరు, జలవిద్యుత్, వరద నిర్వహణ అవసరాల మధ్య సమతుల్యత పాటించాలి.
శీతోష్ణస్థితి మార్పు మరియు విపత్తు సన్నద్ధత: సంయుక్త ముప్పుల నిర్వహణ
ఎల్ నినో సముద్ర ఉష్ణాన్ని పునఃపంపిణీ చేస్తుంది. మానవ ప్రేరిత ఉష్ణవృద్ధికి అదనంగా ప్రపంచ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలను తాత్కాలికంగా పెంచవచ్చు. శీతోష్ణస్థితి మార్పు, ఎల్ నినో తీవ్రత మధ్య సంబంధంపై పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నట్లు అందించిన సమాచారం పేర్కొంటుంది; నివేదించిన ఘట్టాన్ని పూర్తిగా భూతాపానికి ఆపాదించరాదు.
సన్నద్ధతలో వరదలను నిర్లక్ష్యం చేయకుండా ఉష్ణతీవ్రత, కరవు, నీటి కొరతను చేర్చాలి. భారతదేశమంతటా ఒకే విధమైన ప్రభావాలు ఉంటాయని భావించకుండా, సంభావ్యత ఆధారిత శీతోష్ణస్థితి హెచ్చరికను స్థానిక పరిస్థితులకు తగిన చర్యలుగా మార్చడమే ఆచరణాత్మక లక్ష్యం.
- వేసవి కాలానికి ముందే ఉష్ణతీవ్రత కార్యాచరణ ప్రణాళికలు, వృత్తిపరమైన భద్రతా చర్యలు, ఆరోగ్య వ్యవస్థ సన్నద్ధతను నవీకరించాలి.
- వర్షపాతం, నేల తేమ, పంట దశ, సాగునీటి లభ్యత ఆధారంగా జిల్లా పంటల ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలను సిద్ధం చేయాలి.
- జలాశయాలు, భూగర్భజలాల పర్యవేక్షణను డిమాండ్ నిర్వహణ, తాగునీటి అత్యవసర ప్రణాళికలతో అనుసంధానించాలి.
- రైతులు, స్థానిక అధికారులకు ఆచరణాత్మక చర్యలను స్పష్టంగా సూచిస్తూ, అంచనాల్లోని అనిశ్చితిని స్పష్టంగా తెలియజేయాలి.
| ఘట్టం | నివేదించిన ఉష్ణోగ్రత విచలనం | వివరణ |
|---|---|---|
| 1982–83 | 2.1°C | మూలంలో పేర్కొన్న గత మూడు నెలల సగటు విచలనం |
| 1997–98 | 2.4°C | మూలంలో పేర్కొన్న గత మూడు నెలల సగటు విచలనం |
| 2015–16 | 2.6°C | మూలంలో పేర్కొన్న గత మూడు నెలల సగటు విచలనం |
| 2026–27 | 3.8°C | అంచనా వేసిన ఋతుపరమైన విచలనం; పూర్తిగా పరిశీలించి నిర్ధారించిన గరిష్ఠ స్థాయి కాదు |
- 1. వ్యాపార పవనాలు బలహీనపడి, మధ్య మరియు తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ జలాలు వేడెక్కుతాయి.
- 2. సముద్ర–వాతావరణ ప్రతిపుష్టి ప్రక్రియలు ఉష్ణవృద్ధిని బలపరిచి, ఉష్ణమండల సంవహన స్థానాన్ని మారుస్తాయి.
- 3. వాకర్ ప్రసరణలో మార్పులు సుదూర ప్రాంతాల వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రత నమూనాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.
- 4. వర్షపాత లోటు ఏర్పడిన ప్రాంతాల్లో నేల తేమ, నీటి పునర్భరణ తగ్గవచ్చు.
- 5. ఉష్ణతీవ్రత, నీటి ఒత్తిడి పంటలు, తాగునీటి సరఫరాలు, జీవనోపాధులను ప్రభావితం చేయవచ్చు.
- 6. ముందస్తు అంచనాల ఆధారిత స్థానిక చర్యలు ప్రమాదానికి గురికావడాన్ని, దుర్బలత్వాన్ని తగ్గించగలవు.
1982–83
నివేదిక ప్రకారం, అత్యంత బలమైన ఎల్ నినో విస్తృత ప్రభావాలను కలిగించి, పర్యవేక్షణ మరియు అంచనా వ్యవస్థల మెరుగుదలకు దోహదపడింది.
1997–98
అత్యంత బలమైన ఘట్టంలో మూడు నెలల సగటు విచలనం 2.4°Cగా నమోదైనట్లు నివేదించారు.
2015–16
అత్యంత బలమైన ఘట్టంలో మూడు నెలల సగటు విచలనం 2.6°Cగా నమోదైనట్లు నివేదించారు.
జూన్ 6, 2026
ప్రస్తుత ఎల్ నినో ఆరంభాన్ని ప్రకటించినట్లు అందించిన నివేదిక పేర్కొంది.
అక్టోబర్ 5, 2026
నినో 3.4లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 30.06°Cగా నమోదైనట్లు నివేదించారు.
అక్టోబర్ 21, 2026
ప్రస్తుత ఘట్టం అపూర్వమైన తీవ్రతను సంతరించుకోవచ్చని WMO హెచ్చరించింది.
నవంబర్ 2026–జనవరి 2027
ఉష్ణమండల పసిఫిక్ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సగటు కంటే 3.8°C అధికంగా ఉండవచ్చని WMO అంచనా పేర్కొంది.
Significance, challenges & way forward
Significance
- ఋతుపరమైన శీతోష్ణస్థితి ముప్పులు మానవతా లేదా ఆర్థిక నష్టాలుగా మారకముందే ముందస్తు చర్యలకు ఈ హెచ్చరిక అవకాశం కల్పిస్తుంది.
- ENSO భౌతిక భూగోళశాస్త్రాన్ని ఆహార భద్రత, ప్రజారోగ్యం, జల నిర్వహణ, విపత్తు పాలనతో అనుసంధానిస్తుంది.
- అసాధారణంగా ఉండగల ఈ ఘట్టం ఇప్పటికే వేడెక్కిన శీతోష్ణస్థితి ప్రాథమిక స్థాయిపై అదనపు ప్రభావం చూపవచ్చు. దీంతో ఉష్ణతీవ్రత సన్నద్ధత ప్రాధాన్యం పెరుగుతుంది.
- ప్రపంచ శీతోష్ణస్థితి సమాచారాన్ని జిల్లా స్థాయి నిర్ణయాలతో సమన్వయం చేయడం విలువను భారత ప్రతిస్పందన చాటగలదు.
Challenges
- అధిక విశ్వసనీయత ఉన్న పసిఫిక్ అంచనా స్వయంచాలకంగా కచ్చితమైన జిల్లా స్థాయి వర్షపాత అంచనాగా మారదు.
- జాతీయ వర్షపాతం, జలాశయాల సమగ్ర గణాంకాలు తీవ్రమైన స్థానిక అసమానతలను మరుగుపరచవచ్చు.
- అధిక నీటి అవసరమున్న పంటల సాగు, భూగర్భజలాలపై అతిగా ఆధారపడటం శీతోష్ణస్థితి ఒత్తిడిని పెంచవచ్చు.
- వాతావరణ, వ్యవసాయ, జల, విపత్తు నిర్వహణ సంస్థల మధ్య బాధ్యతలు విడివిడిగా ఉండటం చర్యలను ఆలస్యం చేయవచ్చు.
- కరవు అనివార్యమని లేదా రికార్డు ప్రభావాలు తప్పవని చేసే సంచలన వాదనలు విశ్వసనీయమైన ప్రమాద సమాచార ప్రసారాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు.
Way forward
- రాష్ట్ర, జిల్లా సన్నద్ధత సమీక్షల్లో IMD అంచనాలు, CWC జలాశయ మదింపులు, వ్యవసాయ సూచనలను సమన్వయం చేయాలి.
- స్థానికంగా అనుకూలమైన పంటల ఎంపిక, కరవును తట్టుకునే రకాలు, నేల తేమ సంరక్షణ, సమర్థ నీటిపారుదలకు మద్దతు ఇవ్వాలి.
- నదీ పరీవాహక ప్రాంతాలవారీగా జల బడ్జెట్లను రూపొందించి, అత్యావశ్యక జీవావరణ అవసరాలను కొనసాగిస్తూ తాగునీటి భద్రతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
- ఆరోగ్య నిఘా, శీతలీకరణ సౌకర్యాల లభ్యత, బహిరంగ ప్రదేశాల్లో పనిచేసే కార్మికుల రక్షణ ద్వారా ఉష్ణతీవ్రత కార్యాచరణ ప్రణాళికలను బలోపేతం చేయాలి.
- ఋతుపరమైన వర్షపాత లోటు అత్యంత భారీ వర్షపాత ముప్పులను తొలగించదు కాబట్టి వరద సన్నద్ధతను కొనసాగించాలి.
- సూచనలు, నీటి కేటాయింపు, జీవనోపాధి మద్దతు చర్యలను ప్రారంభించేందుకు పారదర్శక ప్రమాణాలను ఉపయోగిస్తూ, అంచనాలు మారే కొద్దీ ప్రణాళికలను నవీకరించాలి.
Key terms
- ENSO
- ఎల్ నినో, లా నినా, తటస్థ దశలతో కూడిన ఉష్ణమండల పసిఫిక్ సముద్ర–వాతావరణ సంయుక్త దృగ్విషయం.
- నినో 3.4
- మధ్య భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్‌లోని పర్యవేక్షణ ప్రాంతం. ఇక్కడి సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత విచలనాలను ENSOను అంచనా వేయడానికి విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు.
- సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత విచలనం
- ప్రామాణిక దీర్ఘకాలిక శీతోష్ణస్థితి సగటు నుంచి సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలో కనిపించే వ్యత్యాసం.
- వాకర్ ప్రసరణ
- గాలి పైకి లేవడం, ఎగువ స్థాయిలో ప్రవహించడం, కిందికి దిగడం, ఉపరితలం వెంట తిరిగి వీచడం వంటి ప్రక్రియలతో కూడిన తూర్పు–పడమర దిశలోని ఉష్ణమండల వాతావరణ ప్రసరణ.
- థర్మోక్లైన్
- లోతు పెరిగే కొద్దీ ఉష్ణోగ్రత వేగంగా తగ్గే సముద్ర పొర.
- బ్యెర్క్‌నెస్ ప్రతిపుష్టి
- భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్ సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, వ్యాపార పవనాలు, సముద్ర నిర్మాణం మధ్య పరస్పరం బలపరచుకునే చర్య.
- దూరసంబంధం (Teleconnection)
- ఒక ప్రాంతంలోని పరిస్థితులు సుదూర ప్రాంతాల వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేసే శీతోష్ణస్థితి సంబంధం.
- హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువం
- పశ్చిమ, తూర్పు భూమధ్యరేఖా హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతాల మధ్య పరస్పర విరుద్ధమైన సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత విచలనాల నమూనా.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. ఎల్ నినోకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. ఇందులో ఉష్ణమండల పసిఫిక్‌లో సముద్ర ఉష్ణవృద్ధి, అనుబంధ వాతావరణ మార్పులు ఉంటాయి. 2. దీనికి సాధారణంగా బలమైన తూర్పు వ్యాపార పవనాలు, తూర్పు భూమధ్యరేఖా పసిఫిక్‌లో లోతైన జలాలు అధికంగా పైకి రావడంతో సంబంధం ఉంటుంది. 3. వాతావరణ దూరసంబంధాల ద్వారా దీని ప్రభావాలు పసిఫిక్‌కు ఆవల కూడా విస్తరించవచ్చు. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q2. ఎల్ నినో మరియు భారత రుతుపవనాల గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. ఎల్ నినో తప్పనిసరిగా భారతదేశమంతటా కరవుకు కారణమవుతుంది. 2. హిందూ మహాసముద్ర పరిస్థితులు ఎల్ నినోకు రుతుపవనాల ప్రతిస్పందనను మార్చగలవు. 3. ఋతుపరమైన మొత్తం వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ స్థానికంగా వరదలు సంభవించవచ్చు. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Q3. కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. దక్షిణ డోలనం — ENSOలోని వాతావరణ పీడన భాగం 2. థర్మోక్లైన్ — లోతు పెరిగే కొద్దీ ఉష్ణోగ్రత వేగంగా తగ్గే సముద్ర పొర 3. బ్యెర్క్‌నెస్ ప్రతిపుష్టి — పసిఫిక్ సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, వాతావరణ ప్రసరణ మధ్య పరస్పరం బలపరచుకునే చర్య పై జతల్లో ఎన్ని సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
Q4. శీతోష్ణస్థితి అంచనాల వివరణకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. అంచనా వేసిన ఋతుపరమైన ఉష్ణోగ్రత విచలనం, పరిశీలనలో నమోదైన రోజువారీ నిరపేక్ష ఉష్ణోగ్రతకు సమానమైనది. 2. జలాశయ సామర్థ్యంలో శాతంగా వ్యక్తపరిచిన నిల్వ ఒక్కటే సాధారణ ఋతుపరమైన నిల్వ నుంచి వ్యత్యాసాన్ని కొలవదు. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి?
Mains practice questions
GS 3 · 15 marks · 250 words
అసాధారణ తీవ్రతకు చేరుకోగల ఎల్ నినో ముందస్తు పాలనకు ఒక హెచ్చరికే తప్ప, కరవును నిర్ధారించే అంచనా కాదు. భారత రుతుపవనాలు, వ్యవసాయం, నీటి భద్రతపై దాని ప్రభావాలను వివరించి, సన్నద్ధత వ్యూహాన్ని సూచించండి.
Frequently asked questions
WMO హెచ్చరిక అంటే ఎల్ నినో రికార్డు తీవ్రత ఇప్పటికే నిర్ధారణ అయినట్లేనా?
లేదు. 3.8°C విచలనం అనేది నవంబర్ 2026–జనవరి 2027 కాలానికి సంబంధించిన అంచనా; ఋతుపరమైన గరిష్ఠ తీవ్రత పూర్తిగా నమోదైన తర్వాతే దానిని నిర్ధారించగలం.
అత్యంత బలమైన ఎల్ నినో భారతదేశంలో కరవును తప్పనిసరి చేస్తుందా?
లేదు. ఎల్ నినో రుతుపవనాలు బలహీనపడే ప్రమాదాన్ని పెంచవచ్చు. అయితే, హిందూ మహాసముద్ర పరిస్థితులు, రుతువు అంతర్గత వైవిధ్యం, ప్రాంతీయ వర్షపాత పంపిణీ తుది ఫలితాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.
శీతోష్ణస్థితి మార్పు వల్లే ఎల్ నినో ఏర్పడుతుందా?
ఎల్ నినో అనేది వేడెక్కుతున్న శీతోష్ణస్థితిలో పనిచేసే సహజ శీతోష్ణస్థితి దృగ్విషయం. మానవ ప్రేరిత ఉష్ణవృద్ధి దాని తీవ్రతను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనేది ఇంకా పరిశోధనలు కొనసాగుతున్న అంశం.
ఎల్ నినో గరిష్ఠ తీవ్రత దాటిన తర్వాత కూడా దాని ప్రభావాలు ఎందుకు కొనసాగవచ్చు?
సముద్ర–వాతావరణ ప్రతిస్పందనలు ఈ దృగ్విషయం గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుకున్న తర్వాత కూడా ఆలస్యంగా కనిపించవచ్చు. పసిఫిక్ పరిస్థితులు మారుతున్నప్పటికీ, జలాశయాల్లో తగ్గిన నీటి నిల్వలు, నేల తేమ లోటు, జీవనోపాధి నష్టాలు కొనసాగవచ్చు.
మూలాలు
- The Hindu: A ferocious El Niño is brewing thanks to record Pacific heat
- The Hindu: Current El Nino event could be unprecedented in strength: WMO
ఈ తెలుగు విశ్లేషణ ఇంగ్లీష్ మూలం నుంచి అనువదించబడింది.
ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి