ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర – సంస్కృతి

ప్రాచీన రాజ్యాలు, బౌద్ధ వారసత్వం

శాతవాహనులు, ఇక్ష్వాకుల కాలాలను రాజకీయ పరిపాలనతో పాటు వాణిజ్యం, మత పోషణ, కళల దృష్టితో అధ్యయనం చేయాలి. అమరావతి, నాగార్జునకొండ బౌద్ధ వారసత్వ కేంద్రాలుగా ప్రాధాన్యం కలిగి ఉన్నాయి. శాసనాలు, పురావస్తు ఆధారాలు, సాహిత్య వర్ణనల మధ్య తేడాను గుర్తించాలి.

ఒక వంశం పాలించిన విస్తీర్ణం కాలంతో మారవచ్చు. పటంలో చూపిన సరిహద్దు అంచనా ఏ కాలానికి సంబంధించినదో చూడాలి. చారిత్రక నాగార్జునకొండ ప్రాంతాన్ని ఆధునిక జిల్లా పునర్వ్యవస్థీకరణ పేర్లతో యథాతథంగా పోల్చడం తప్పులకు దారితీయవచ్చు.

• రాజకీయ చరిత్ర + సామాజిక–ఆర్థిక నేపథ్యం
• అమరావతి – నాగార్జునకొండ
• పటాలకు కాల సూచన అవసరం

తెలుగు సాహిత్యం, ప్రాంతీయ సంస్కృతి

తూర్పు చాళుక్యులు, తదుపరి రాజ్యాల నేపథ్యంలో తెలుగు సాహిత్య వికాసం, రాజపోషణ, భక్తి సంప్రదాయాలు, దేవాలయ ఆర్థిక వ్యవస్థలను అనుసంధానించాలి. నన్నయ, తిక్కన, ఎర్రప్రగడలను తెలుగు మహాభారత సంప్రదాయంతో జతచేసి చదవాలి; సాహిత్య కృషిని ఆధునిక రాజకీయ గుర్తింపుగా మాత్రమే తగ్గించకూడదు.

కూచిపూడి నృత్య సంప్రదాయం, ప్రజాకళలు, హస్తకళలను ఉద్భవ స్థలం, ప్రదర్శన లక్షణాలు, సామాజిక సందర్భం, పరిరక్షణ సవాళ్లు అనే అంశాలతో చదవండి. సంస్కృతి ప్రశ్నల్లో కళ పేరు మాత్రమే కాకుండా దాని ప్రత్యేక లక్షణాన్ని గుర్తించడం ముఖ్యం.

• సాహిత్యం – రాజపోషణ – సామాజిక సందర్భం
• కూచిపూడి: నృత్య–నాట్య సంప్రదాయం
• జీవంత వారసత్వం, పరిరక్షణ

జాతీయోద్యమం, రాష్ట్ర ఆవిర్భావం

ఆంధ్ర ప్రాంత జాతీయోద్యమాన్ని భారత జాతీయోద్యమ దశలతో అనుసంధానించాలి. స్వదేశీ, సహాయ నిరాకరణ, శాసనోల్లంఘన, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమాల్లో స్థానిక భాగస్వామ్యాన్ని అధ్యయనం చేయండి. భాషాప్రయుక్త రాష్ట్ర డిమాండ్, స్వాతంత్ర్యోద్యమం పరస్పరం సంబంధం ఉన్నా ఒకే ఉద్యమం కావు.

పొట్టి శ్రీరాములు నిరాహార దీక్ష నేపథ్యంలో ఆంధ్ర రాష్ట్రం 1 అక్టోబర్ 1953న ఏర్పడింది. 1 నవంబర్ 1956న తెలంగాణ ప్రాంతంతో విలీనం ద్వారా ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడింది. 2014 పునర్వ్యవస్థీకరణతో వచ్చిన రాష్ట్ర స్వరూపం వేరు. ఈ మూడు ఘట్టాలను స్పష్టమైన కాలరేఖలో రాయాలి.

• 1 అక్టోబర్ 1953: ఆంధ్ర రాష్ట్రం
• 1 నవంబర్ 1956: ఆంధ్రప్రదేశ్
• 2014: పునర్వ్యవస్థీకరణ
• చరిత్రలో నేటి సరిహద్దులను వెనక్కి వర్తింపజేయవద్దు

సాధన ప్రశ్నలు