ఓటర్ల జాబితా సవరణ: SIR చట్టబద్ధత, కర్ణాటకలో తొలగింపులు మరియు ఓటర్ల రక్షణలు
ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ అనంతరం కర్ణాటక తుది ఓటర్ల జాబితాలో నికరంగా 17.92% తగ్గుదల నమోదైంది. మరోవైపు, ఎన్నికల సంఘం అనుసరిస్తున్న విధానాలు సుప్రీంకోర్టు పరిశీలనలో ఉన్నాయి. అర్హులైన ఓటర్లు జాబితా నుంచి తొలగించబడకుండా సమర్థవంతమైన రక్షణలతో, చట్టబద్ధ పరిమితులకు లోబడి జాబితా ప్రక్షాళన జరుగుతోందా అనేదే ప్రధాన అంశం.
Reference view of the Supreme Court of India. The Court’s scrutiny of Special Intensive Revision procedures concerns statutory limits and safeguards against excluding eligible voters.
Image: Times of India
Why in news
కర్ణాటక తుది జాబితాలో నికరంగా 99.32 లక్షలకు పైగా ఓటర్లు తగ్గారు. అందించిన నివేదికలోని 24 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ఇది రెండో అత్యధిక శాతం తగ్గుదల. వేరుగా, ఆన్‌లైన్ ఫారం 6 వివాదం, SIR నిర్ణయ ప్రక్రియ, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఓటర్ల చేర్పుపై అప్పీళ్లను వివరిస్తూ ఎన్నికల సంఘం సుప్రీంకోర్టుకు ప్రమాణపత్రం సమర్పించింది.
17.92%
కర్ణాటక జాబితాలో తగ్గుదల
99.32 లక్షలకు పైగా
కర్ణాటకలో నికర ఓటర్ల తగ్గుదల
40%కు పైగా
బెంగళూరు అర్బన్ జాబితాలో తగ్గుదల
10.08 లక్షలు
హక్కు దావాల దశలో చేరిన కొత్త ఓటర్లు
61,867
నోటీసులు అందుకున్న ముసాయిదా ఓటర్లలో అనర్హులుగా తేలినవారు
7.04 కోట్లు
24 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో నికర తగ్గుదల
Background
అధికరణం 324 కింద భారత ఎన్నికల సంఘం ఓటర్ల జాబితా తయారీని పర్యవేక్షిస్తుంది. అధికరణం 326 లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభల ఎన్నికలకు వయోజన ఓటు హక్కును స్థాపిస్తుంది. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950 అర్హత, సాధారణ నివాసం, సవరణ, దిద్దుబాటు, చేర్పుతో సహా ఓటర్ల నమోదును నియంత్రిస్తుంది. ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, 1960 ప్రక్రియలు, ఫారాలను నిర్దేశిస్తాయి. ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ అనేది జాబితాలను సవరించే పద్ధతి మాత్రమే; చట్టబద్ధ అర్హతను మార్చేందుకు లేదా ప్రక్రియాపరమైన న్యాయాన్ని పక్కనపెట్టేందుకు స్వతంత్ర అధికార మూలం కాదు.
కర్ణాటక: భారీ తగ్గుదల మాత్రమే; దానికదే కారణాన్ని నిర్ధారించే ఫలితం కాదు
కర్ణాటకలో ఓటర్ల సంఖ్య SIRకు ముందు 5,54,32,314 ఉండగా, తుది జాబితాలో 4,55,00,011కు తగ్గింది. తుది జాబితాలు ప్రచురించిన 24 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో నమోదైన 17.92% తగ్గుదల, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని 22% తరువాత రెండో స్థానంలో ఉంది.
ముసాయిదా నుంచి మినహాయించిన నమోదులను గైర్హాజరైనవారు, నివాసం మార్చినవారు, మరణించినవారు, పునరావృత నమోదులుగా నివేదిక గుర్తించింది. ముసాయిదాలో ఇప్పటికే ఉన్న ఓటర్లకు నోటీసులు, అనంతరం అనర్హత నిర్ధారణలు, హక్కు దావాలు–అభ్యంతరాల దశలో కొత్త నమోదులను కూడా పేర్కొంది. ఇవి వేర్వేరు పరిపాలన దశలు; తుది తగ్గుదలకు ఒకే వివరణగా వీటిని కలపకూడదు.
చేర్పులు కూడా జరుగుతాయి కాబట్టి నికర తగ్గుదల, మొత్తం తొలగింపులు ఒకటి కావు. తగ్గుదల పరిమాణం మాత్రమే అన్యాయమైన మినహాయింపును గానీ, అనర్హ నమోదుల విజయవంతమైన తొలగింపును గానీ నిర్ధారించదు. ఈ ప్రక్రియ చట్టబద్ధంగా, పారదర్శకంగా జరిగిందని కర్ణాటక ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి తెలిపారు; ఫారం 7లను సామూహికంగా రూపొందించారన్న వాదనను తోసిపుచ్చారు.
- బెంగళూరు అర్బన్‌లో 40%కు పైగా తగ్గుదల నేపథ్యంలో వలసలు, నివాస ధృవీకరణ, నమోదు సౌలభ్యంపై లోతైన పరిశీలన అవసరం.
- తాత్కాలిక గైర్హాజరును సాధారణ నివాస స్థితిని కోల్పోవడంతో స్వయంచాలకంగా సమానం చేయకూడదు.
- గుర్తించిన విదేశీయుల సంఖ్య 1,000 కంటే తక్కువని CEO తెలిపారు; అందువల్ల మొత్తం తగ్గుదలను పౌరులు కానివారి సంఖ్యగా పేర్కొనలేరు.
- ప్రచురించే గణాంకాల్లో ప్రారంభ జాబితాలు, ముసాయిదాలో మినహాయింపులు, పునరుద్ధరణలు, చేర్పులు, తుది తొలగింపుల మధ్య సయోధ్య చూపాలి.
Infographic
చట్టబద్ధ అధికారం
సవరణ చట్టబద్ధ అధికారాలు, అర్హత నియమాల పరిధిలోనే ఉండాలి.
ధృవీకరించిన కారణాలు
గైర్హాజరు లేదా సాఫ్ట్‌వేర్ గుర్తింపు అనర్హతకు నిశ్చయాత్మక రుజువు కాదు.
న్యాయమైన ప్రక్రియ
సమర్థవంతమైన నోటీసు, విచారణ అవకాశం, కారణసహిత నిర్ణయం కల్పించాలి.
అందుబాటులో పరిహారాలు
సహాయక దిద్దుబాటు, నమోదు, వర్తించే అప్పీళ్లకు అవకాశం కల్పించాలి.
పారదర్శక ఫలితాలు
తొలగింపులు, చేర్పులు, పునరుద్ధరణలు, నికర మార్పులను వేరు చేయాలి.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
చట్టపరమైన ఆధారం: సవరణ అధికారాలు విస్తృతమైనవే కానీ పరిమితులకు లోబడి ఉంటాయి
ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950లోని సెక్షన్ 21(3) ప్రకారం ఎన్నికల సంఘం కారణాలను నమోదు చేసి, తాను సముచితమని భావించిన పద్ధతిలో ఓటర్ల జాబితా మొత్తానికి లేదా దానిలో కొంత భాగానికి ప్రత్యేక సవరణను ఆదేశించవచ్చు. ఆ ప్రత్యేక సవరణ పూర్తయ్యే వరకు ప్రస్తుత జాబితా అమలులో ఉంటుంది. అధికరణం 324 ఎన్నికల నిర్వహణకు మద్దతునిస్తుంది కానీ చట్టాలను అధిగమించే అధికారం ఇవ్వదు.
సెక్షన్లు 19, 20 వయో అర్హత, సాధారణ నివాసాన్ని నియంత్రిస్తాయి. సెక్షన్ 22 ధృవీకరణ అనంతరం నమోదుల దిద్దుబాటు, స్థానాంతరణ, తొలగింపునకు సంబంధించినది; సెక్షన్ 23 చేర్పును నియంత్రిస్తుంది. నిర్దిష్ట నమోదు ఉత్తర్వులపై సెక్షన్ 24 చట్టబద్ధ అప్పీలు వ్యవస్థను కల్పిస్తుంది. ఈ నిబంధనలను ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, 1960తో కలిపి అర్థం చేసుకోవాలి.
- తాత్కాలిక గైర్హాజరు కారణంతోనే ఒక ఓటరు సాధారణ నివాసి హోదాను కోల్పోరు.
- పునరావృత నమోదు నిషిద్ధం; అయితే ఒకే వ్యక్తి బహుళ నమోదులను, సారూప్య వివరాలున్న వేర్వేరు వ్యక్తుల నమోదుల నుంచి వేరు చేయాలి.
- వర్తించే చట్టానికి వెలుపల కొత్త అర్హత షరతులను సవరణ పద్ధతి సృష్టించకూడదు.
- నివాసం లేదా అర్హతపై ప్రతికూల నిర్ధారణలకు ముందు నిర్దేశిత ధృవీకరణ, వాదన వినిపించేందుకు సహేతుక అవకాశం అవసరం.
ఫారం 6: డిజిటల్ ఇంటర్‌ఫేస్ చట్టబద్ధ ఫారాన్ని తిరగరాయలేదు
గత సమగ్ర సవరణ జాబితాతో సంబంధాన్ని కోరే ప్రకటనను ఆన్‌లైన్ ఫారం 6 ఇంటర్‌ఫేస్‌లో చేర్చారని, SIR జరగని ప్రాంతాల్లో కూడా అది కనిపించిందని ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదించింది. వర్తించే నియమాల రూపకల్పన ప్రక్రియ ద్వారా కేంద్ర ప్రభుత్వం మాత్రమే చట్టబద్ధ ఫారాన్ని సవరించగలదని పేర్కొంటూ అంతర్గతంగా ఈ మార్పుపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తమయ్యాయి.
ఆన్‌లైన్ ప్రదర్శనను సవరణగా భావించే అవకాశం ఉందని సంఘం తన ప్రమాణపత్రంలో అంగీకరించింది; అయితే ఎటువంటి సవరణ జరగలేదని స్పష్టం చేసింది. దరఖాస్తుదారు లేదా కుటుంబ సభ్యుని పేరు గత SIR జాబితాలో గుర్తించగలిగితే, పత్రాల అవసరాన్ని తగ్గించేందుకు ఉద్దేశించిన ఓటరు సహాయ చర్యగా ఈ ప్రకటనను వివరించింది.
ఫారం 6, SIR ప్రకటనలను వేర్వేరుగా ప్రదర్శించాలని అక్టోబర్ 21న నిర్ణయించినట్లు సంఘం తెలిపింది. దీనివల్ల చట్టబద్ధ నమోదు దరఖాస్తు, అదనపు SIR ప్రక్రియ వేరవుతాయి; అయితే ఆ ప్రకటనకు సంబంధించిన ప్రతి చట్టపరమైన ప్రశ్న దీనితోనే పరిష్కారం కాదు.
- డిజిటల్ రూపకల్పన చట్టబద్ధ అవసరాలను యథాతథంగా అమలు చేయాలి; గోప్యమైన సారభూత షరతులను ప్రవేశపెట్టకూడదు.
- ప్రకటనను న్యాయస్థానం సమర్థించిందన్న సంఘం వాదనను, సంబంధిత న్యాయ ఉత్తర్వును స్వతంత్రంగా పరిశీలించడం నుంచి వేరుగా చూడాలి.
- SIR ప్రారంభ నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవమని EC తెలిపింది; అంతర్గత సూచనలు, ప్రశ్నలను స్వయంచాలకంగా సంస్థ తుది నిర్ణయాలుగా భావించకూడదు.
సుప్రీంకోర్టు పరిశీలన: సమాచార సూచనలు–చట్టబద్ధ నిర్ణయ ప్రక్రియ
అందించిన టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా శీర్షిక ప్రకారం SIRలో “తార్కిక అసంగతి” వినియోగ చట్టబద్ధతను సుప్రీంకోర్టు ఇంకా పరీక్షించాల్సి ఉంది. దానితోపాటు ఇచ్చిన సారాంశంలో న్యాయస్థానం తార్కిక వివరణ లేదు. అందువల్ల ఈ పద్ధతిని కోర్టు చెల్లనిదిగా ప్రకటించిందనే వాదనకు గానీ, నిశ్చయాత్మకంగా ఆమోదించిందనే వాదనకు గానీ అది ఆధారం కాదు.
పశ్చిమ బెంగాల్‌లో కోర్టు ఆదేశాలతో జరిగిన ప్రత్యేక ప్రక్రియను ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదిక వివరిస్తుంది: నిర్ణయ ప్రక్రియ కోసం సాఫ్ట్‌వేర్ 60.06 లక్షల ఓటర్లను ఎంపిక చేయగా, 27.16 లక్షల పేర్లను తొలగించాలని న్యాయాధికారులు ఆదేశించారు. తొలగించిన ఓటర్ల నుంచి, పేర్లను పునరుద్ధరించే లేదా చేర్చే ఉత్తర్వులకు వ్యతిరేకంగా అప్పీళ్లు వచ్చినట్లు సంఘం అనంతరం తెలిపింది.
సంఘం ప్రమాణపత్రం ప్రకారం, వర్తించే చట్టం, కోర్టు ఉత్తర్వుల నుంచి సంక్రమించిన అధికారంతో పశ్చిమ బెంగాల్ CEO కార్యాలయ అధికారులు చేర్పులకు వ్యతిరేకంగా అప్పీళ్లు దాఖలు చేశారు. ఆ అధికారులు దాఖలు చేసిన అప్పీళ్ల ఖచ్చిత సంఖ్య, వాటి కారణాలను అందించిన నివేదిక స్పష్టం చేయలేదు. కోర్టు ఆదేశిత ఈ ఏర్పాటును దేశవ్యాప్తంగా సాధారణ చట్టబద్ధ ప్రక్రియగా చూపకూడదు.
- సాఫ్ట్‌వేర్ గుర్తింపు ధృవీకరణకు ప్రారంభ సూచన మాత్రమే; అది స్వతంత్రంగా అనర్హతకు చట్టబద్ధ నిర్ధారణ కాదు.
- చేర్పుపై అప్పీలు చేయడం, తొలగింపు పూర్తికావడంతో సమానం కాదు.
- జాబితాలను సవరించే అధికారాన్ని, నిర్దిష్ట పద్ధతులు–వ్యక్తిగత నిర్ణయాల చట్టబద్ధత నుంచి న్యాయ పరిశీలన వేరు చేయాలి.
సమ్మిళిత జాబితాలు: కచ్చితత్వం, భాగస్వామ్యం పరస్పర పూరకాలు
కచ్చితమైన జాబితా చట్టపరంగా అనర్హమైన లేదా పునరావృత నమోదులను తొలగిస్తూనే, ప్రతి అర్హ ఓటరును కొనసాగించి, నమోదు చేయాలి. అందువల్ల సంస్థ పనితీరును తొలగించిన పేర్ల సంఖ్య ఆధారంగా కాకుండా కచ్చితత్వం, అందుబాటు, పరిహారాల ఆధారంగా అంచనా వేయాలి.
అధికరణం 14 ఏకపక్షత లేని పరిపాలనను నిర్దేశిస్తుంది; అధికరణాలు 325, 326 వివక్షరహిత ఓటర్ల నమోదు, వయోజన ఓటు హక్కుకు పునాది వేస్తాయి. ఈ రాజ్యాంగ చట్రంలో ఓటు హక్కు చట్టం ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది. నోటీసు, అందుబాటులో ఉండే ధృవీకరణ, సమర్థవంతమైన పరిహారాలు ఈ సూత్రాలను ఆచరణలోకి తెస్తాయి.
- నివాస ధృవీకరణలో వలసదారులు, అద్దెదారులు, విద్యార్థులు, పని నిమిత్తం తాత్కాలికంగా దూరంగా ఉన్నవారిని పరిగణించాలి.
- డిజిటల్ సౌలభ్యం లేదా పత్రాల లభ్యత పరిమితంగా ఉన్నచోట సహాయక ఆఫ్‌లైన్ మార్గాలు అవసరం.
- పరిపాలనా తప్పిదాలు ఓటర్ల మినహాయింపుగా మారకుండా వ్యక్తిగత కారణాలు, సత్వర దిద్దుబాటు యంత్రాంగాలు అత్యవసరం.
| నిబంధన లేదా సాధనం | విధి | ప్రధాన పరిమితి లేదా రక్షణ |
|---|---|---|
| అధికరణం 324 | ఓటర్ల జాబితా తయారీపై పర్యవేక్షణ, నిర్దేశనం, నియంత్రణ | వర్తించే చట్టాలకు అనుగుణంగా వ్యవహరించాలి |
| సెక్షన్ 21(3), RPA 1950 | కారణాలను నమోదు చేసి ప్రత్యేక సవరణ చేపట్టడం | ప్రత్యేక సవరణ పూర్తయ్యే వరకు ప్రస్తుత జాబితా అమలులో ఉంటుంది |
| సెక్షన్ 20, RPA 1950 | సాధారణ నివాసాన్ని నిర్ధారించడం | తాత్కాలిక గైర్హాజరు మాత్రమే సాధారణ నివాస స్థితిని రద్దు చేయదు |
| సెక్షన్ 22, RPA 1950 | దిద్దుబాటు, నమోదు స్థానాంతరణ, తొలగింపు | ధృవీకరణతో పాటు వాదన వినిపించేందుకు నిర్దేశిత అవకాశం |
| ఫారం 6 | కొత్త ఓటరు నమోదుకు దరఖాస్తు | ఆన్‌లైన్ ప్రదర్శన ద్వారా చట్టబద్ధ ఫారాన్ని సవరించలేరు |
| ఫారం 7 | ప్రతిపాదిత చేర్పుపై అభ్యంతరం లేదా తొలగింపునకు అభ్యర్థన | ఫారం దాఖలు చేసినంత మాత్రాన తొలగింపునకు కారణాలు నిర్ధారణ కావు |
- 1. ధృవీకరణ లేదా అభ్యంతరం ద్వారా సంభావ్య అసంగతిని గుర్తించడం.
- 2. సాధారణ నివాసం, సంభావ్య నకిలీ నమోదుతో సహా చట్టపరమైన కారణాన్ని పరిశీలించడం.
- 3. నిర్దిష్ట నోటీసు ఇచ్చి, స్పందించేందుకు నిర్దేశిత అవకాశం కల్పించడం.
- 4. వ్యక్తిగత ధృవీకరణ ద్వారా స్పందనను, ఆధారాలను పరిశీలించడం.
- 5. సమర్థ అధికారి ద్వారా కారణసహిత ఉత్తర్వును జారీ చేసి, సంబంధిత వ్యక్తికి తెలియజేయడం.
- 6. వర్తించే అప్పీలు లేదా దిద్దుబాటు పరిహారాన్ని అందుబాటులో ఉంచి, తదనుగుణంగా జాబితాను నవీకరించడం.
జూన్ 24, 2025
బిహార్‌లో SIR నిర్వహించాలని సంఘం ఆదేశించింది; ఈ నిర్ణయం ఏకగ్రీవమని దాని ప్రమాణపత్రం పేర్కొంది.
అక్టోబర్ 27, 2025
తదుపరి దశలో ఇతర రాష్ట్రాలకు SIR విస్తరణను సంఘం ఆదేశించింది.
మే 14, 2026
సంఘం మరో SIR విస్తరణ ఉత్తర్వును జారీ చేసింది; దీన్ని కూడా తన ప్రమాణపత్రంలో ఏకగ్రీవ నిర్ణయంగా పేర్కొంది.
జూన్ 16, 2026
ఈ తేదీన అమలులో ఉన్న కర్ణాటక జాబితా, గణన ఫారాల రూపకల్పనకు ఆధారంగా తీసుకున్నట్లు నివేదించబడింది.
ఆగస్టు 24, 2026
4,46,80,151 ఓటర్లతో కర్ణాటక ముసాయిదా జాబితా ప్రచురించబడింది.
Significance, challenges & way forward
Significance
- విశ్వసనీయ ఓటర్ల జాబితాలు ఎన్నికల సమగ్రతను, అర్హ పౌరుల భాగస్వామ్యాన్ని రెండింటినీ రక్షిస్తాయి.
- SIR పరిశీలన పరిపాలనా విచక్షణ, చట్టబద్ధ రక్షణల మధ్య సరిహద్దును స్పష్టం చేస్తుంది.
- డిజిటల్ ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలు ఇంటర్‌ఫేస్ రూపకల్పన ద్వారా సారభూత చట్టపరమైన హక్కులను ప్రభావితం చేయగలవని ఫారం 6 వివాదం చూపిస్తుంది.
- జాబితాల్లో భారీ మార్పులపై పారదర్శక వివరణలు ఎన్నికల సంఘంపై విశ్వాసాన్ని బలోపేతం చేయగలవు.
Challenges
- నివాస మార్పులు అధికంగా ఉండటం ధృవీకరణను క్లిష్టతరం చేస్తుంది; తాత్కాలిక గైర్హాజరును శాశ్వత నివాస మార్పుగా పొరబడే ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది.
- నమోదుల్లో అక్షరదోషాలు, వయస్సు లేదా బంధుత్వ వివరాల్లో అసంగతులు ఉన్నప్పుడు సాఫ్ట్‌వేర్ గుర్తించే వ్యత్యాసాలు వ్యక్తులను తప్పుగా వర్గీకరించవచ్చు.
- పత్రాల భారం, చేరని నోటీసులు బలహీన వర్గాలకు చెందిన అర్హ ఓటర్లపై అసమాన ప్రభావం చూపవచ్చు.
- నిర్ణయ సామర్థ్యం తగినంతగా లేకపోతే భారీ సంఖ్యలో అభ్యంతరాలు, అప్పీళ్లు వ్యక్తిగత పరిశీలనను బలహీనపరచవచ్చు.
- కారణాలవారీ వివరాలు, కేసుల ఫలితాలు లేకుండా మొత్తం తగ్గుదల గణాంకాలు వ్యక్తిగత మినహాయింపుల చట్టబద్ధతను నిర్ధారించలేవు.
Way forward
- గోప్యతను రక్షించే వర్గాలవారీ వివరణలతో మొత్తం తొలగింపులు, చేర్పులు, పునరుద్ధరణలు, నికర మార్పులను వేరు చేసే సయోధ్య పట్టికలను ప్రచురించాలి.
- స్వయంచాలక గుర్తింపులను చట్టబద్ధ కారణాల ఆధారంగా మానవ ధృవీకరణ అవసరమైన ప్రాథమిక సూచనలుగానే పరిగణించాలి.
- నివాసం లేదా అర్హతపై ప్రతికూల నిర్ణయాలకు ముందు నోటీసులు సమర్థవంతంగా అందేలా, కారణాలు అర్థమయ్యేలా, విచారణలు అందుబాటులో ఉండేలా చూడాలి.
- ఆఫ్‌లైన్, డిజిటల్ మార్గాల్లో సహాయక నమోదు, దిద్దుబాటు సదుపాయాలు కల్పించాలి.
- పోర్టల్ మార్పులకు చట్టపరమైన సమీక్షతో పాటు చట్టబద్ధ ఫారాలు, అనుబంధ ప్రకటనల మధ్య స్పష్టమైన విభజన కొనసాగించాలి.
- పెండింగ్ కేసులకు ప్రతికూల ప్రభావం కలగకుండా, చేర్పులకు వ్యతిరేకంగా అధికారిక అప్పీళ్ల చట్టపరమైన ఆధారం, అధికార అనుమతి, ప్రధాన కారణాలను వెల్లడించాలి.
- అసాధారణంగా భారీ స్థానిక తగ్గుదలలను ఆడిట్ చేయాలి; జాబితా ప్రక్షాళన ఫలితాలతో పాటు తప్పుల దిద్దుబాటు, అర్హ ఓటర్ల చేర్పును కొలవాలి.
Key terms
- ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ
- ఎన్నికల సంఘానికి ఉన్న చట్టబద్ధ సవరణ అధికారాల కింద నిర్వహించే సమగ్ర ఓటర్ల జాబితా సవరణ ప్రక్రియ.
- సాధారణ నివాసం
- అర్హుడైన వ్యక్తిని ఒక నియోజకవర్గంతో అనుసంధానించే చట్టపరంగా సంబంధిత నివాసం; తాత్కాలిక గైర్హాజరు మాత్రమే ఈ స్థితిని రద్దు చేయదు.
- ఓటర్ల నమోదు అధికారి
- ఒక నియోజకవర్గ ఓటర్ల జాబితా తయారీ, సవరణకు బాధ్యత వహించే చట్టబద్ధ అధికారి.
- ASDD
- గైర్హాజరైనవారు, నివాసం మార్చినవారు, మరణించినవారు, పునరావృత నమోదులు: నివేదికలో పేర్కొన్న కర్ణాటక సవరణలో ఉపయోగించిన పరిపాలనాపరమైన వర్గాలు.
- తార్కిక అసంగతి
- పరిశీలన కోసం గుర్తించిన ఓటరు సమాచారంలోని స్పష్టమైన అసంగతి; SIRలో దీని చట్టబద్ధ వినియోగం పరిశీలనలో ఉంది.
- హక్కు దావాలు, అభ్యంతరాలు
- ఓటర్ల జాబితా సవరణ సమయంలో చేర్పు లేదా దిద్దుబాటు కోరేందుకు, నమోదులను సవాలు చేసేందుకు అనుసరించే ప్రక్రియ.
- నికర తగ్గుదల
- చేర్పులు, తొలగింపులను పరిగణనలోకి తీసుకున్న అనంతరం ప్రారంభ, తుది జాబితాల మొత్తం సంఖ్యల మధ్య కనిపించే తగ్గుదల.
- సహజ న్యాయం
- నిష్పాక్షిక నిర్ణయం, ప్రతికూల ఆరోపణలకు సమాధానమిచ్చేందుకు సమర్థవంతమైన అవకాశం కల్పించాలని నిర్దేశించే ప్రక్రియాపరమైన న్యాయం.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950 కింద ప్రత్యేక సవరణకు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. ఎన్నికల సంఘం కారణాలను నమోదు చేసి ప్రత్యేక సవరణను ఆదేశించవచ్చు. 2. ప్రత్యేక సవరణను ఆదేశించిన వెంటనే ప్రస్తుత ఓటర్ల జాబితా అమలులో లేకుండా పోతుంది. 3. ప్రత్యేక సవరణ అధికారం చట్టబద్ధ అర్హత అవసరాలను అధిగమించేందుకు సంఘానికి అనుమతిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన వాక్యాల్లో సరైనది/సరైనవి ఏవి?
Q2. కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. అధికరణం 324 — ఓటర్ల జాబితా తయారీ పర్యవేక్షణ 2. అధికరణం 325 — వయోజన ఓటు హక్కు ఆధారంగా ఎన్నికలు 3. అధికరణం 326 — మతం, జాతి, కులం లేదా లింగం కారణంగా మాత్రమే ఓటర్ల జాబితాల నుంచి మినహాయించడంపై నిషేధం పైన ఇచ్చిన జతల్లో సరిగ్గా జతపరచినది/జతపరచినవి ఏవి?
Q3. ఓటరు నమోదుకు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. కొత్త ఓటరు నమోదుకు ఫారం 6 ఉపయోగిస్తారు. 2. ఓటర్ల జాబితా నుంచి పేరు తొలగింపును కోరేందుకు ఫారం 7 ఉపయోగించవచ్చు. 3. ఒక ప్రదేశం నుంచి తాత్కాలిక గైర్హాజరు అక్కడి సాధారణ నివాస స్థితిని స్వయంచాలకంగా రద్దు చేస్తుంది. పైన ఇచ్చిన వాక్యాల్లో సరైనవి ఏవి?
Q4. సవరణ సమయంలో కొత్త ఓటర్లను కూడా చేర్చినప్పటికీ, తుది ఓటర్ల జాబితాలో సవరణకు ముందున్న జాబితా కంటే తక్కువ మంది ఓటర్లు ఉన్నారు. కింది నిర్ధారణల్లో అనివార్యంగా తేలేది ఏది?
Mains practice questions
GS 2 · 15 marks · 250 words
ఓటర్ల జాబితా ప్రక్షాళన ఓటర్ల మినహాయింపుగా మారకూడదు. ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ చట్టపరమైన ఆధారాన్ని పరిశీలించి, కచ్చితమైన, సమ్మిళిత ఓటర్ల జాబితా కోసం రక్షణలను సూచించండి.
Frequently asked questions
తార్కిక అసంగతి పద్ధతిని సుప్రీంకోర్టు చట్టవిరుద్ధంగా ప్రకటించిందా?
అందించిన సమాచారం అటువంటి తీర్పును నిర్ధారించడం లేదు. అందుబాటులో ఉన్న శీర్షిక ప్రకారం దాని చట్టబద్ధతను ఇంకా పరీక్షించాల్సి ఉంది. ఇచ్చిన సారాంశంలో న్యాయస్థానం అనుసరించిన తార్కిక వివరణ లేదు.
కర్ణాటక ఓటర్ల జాబితాలో తగ్గుదల అంటే తొలగించిన నమోదులన్నీ చట్టవిరుద్ధమైనవేనా?
కాదు. నికర తగ్గుదలలో చేర్పులు, తొలగింపులు రెండూ ప్రతిబింబిస్తాయి. ప్రతి తొలగింపును దాని చట్టపరమైన కారణం, అనుసరించిన ప్రక్రియ ఆధారంగా పరిశీలించాలి.
ఇంటి నుంచి తాత్కాలికంగా దూరంగా ఉన్నారనే కారణంతోనే ఒక వ్యక్తి పేరును తొలగించవచ్చా?
ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1950లోని సెక్షన్ 20 ప్రకారం తాత్కాలిక గైర్హాజరు మాత్రమే సాధారణ నివాస స్థితిని రద్దు చేయదు. సంబంధిత వాస్తవాలు, వర్తించే రక్షణలను పరిశీలించి నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
ఆన్‌లైన్ ఫారం 6పై వివాదం ఏమిటి?
చట్టబద్ధ ఫారానికి సవరణ చేసినట్లు కనిపించే విధంగా SIR ప్రకటనను ప్రదర్శించారు. ఈ ప్రదర్శన విధానంపై ఉన్న అభ్యంతరాన్ని సంఘం అంగీకరించి, ఫారం 6ను SIR ప్రకటన నుంచి వేరుగా చూపుతామని తెలిపింది.
మూలాలు
- Times of India: Yet to test legality of logical discrepancy in SIR: Supreme Court
- Indian Express: Form 6, voter roll deletions: What Election Commission told the Supreme Court
- Indian Express: Karnataka final roll sees 18% dip after SIR, slide second steepest
ఈ తెలుగు విశ్లేషణ ఇంగ్లీష్ మూలం నుంచి అనువదించబడింది.
ఇంగ్లీష్‌లో చదవండి