గ్రామ యోజన ఆమోదం: పంచాయతీల సామర్థ్యం, భాగస్వామ్య ప్రణాళిక మరియు అధికారాల బదలాయింపు
పంచాయతీల సాధికారత లక్ష్యంగా రూపొందించిన గ్రామ యోజనకు ఆమోదం లభించినట్లు టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా శీర్షిక పేర్కొంది. సామర్థ్య వికాసంతోపాటు విధులు, నిధులు, సిబ్బంది అర్థవంతంగా బదలాయించబడుతున్నాయా అన్నదే దీని ప్రాధాన్యాన్ని నిర్ణయిస్తుంది; అందించిన సమాచారం ఈ పథకంలోని వివరణాత్మక నిబంధనలను నిర్ధారించడం లేదు.
Photo from the source report: Gram Yojana Approval: Panchayat Capacity, Participatory Planning and Devolution
Image: Times of India
Why in news
గ్రామ యోజనకు ఆమోదం లభించినట్లు అందించిన శీర్షిక పేర్కొంది. అయితే, దానితోపాటు ఉన్న పాఠ్యంలో వార్తా కథనానికి బదులుగా వెబ్‌సైట్ ప్రకటనలు ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆమోదించిన అధికారం, ఆర్థిక కేటాయింపు, పరిధి, అమలు ఏర్పాట్లను ధ్రువీకరించలేము.
Background
రాజ్యాంగంలోని అధికరణం 40 గ్రామ పంచాయతీలను ఏర్పాటు చేసి, స్వపరిపాలనా యూనిట్లుగా పనిచేయడానికి అవసరమైన అధికారాలను వాటికి కల్పించాలని రాజ్యాన్ని నిర్దేశిస్తుంది. రాజ్యాంగ (డెబ్బై మూడవ సవరణ) చట్టం, 1992 భాగం IX ద్వారా పంచాయతీరాజ్‌కు రాజ్యాంగ గుర్తింపునిచ్చి, పదకొండవ షెడ్యూల్‌ను చేర్చింది. ఈ చట్రం ఎన్నికైన సంస్థలు, రిజర్వేషన్లు, రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘాలు, రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాలకు అవకాశం కల్పిస్తుంది. అయితే, వాస్తవ సాధికారత ప్రధానంగా రాష్ట్ర చట్టాలు, పరిపాలనా చర్యలపై ఆధారపడి ఉంటుంది: రాజ్యాంగ గుర్తింపు లభించినంత మాత్రాన జాబితాలోని ప్రతి విధి, దాని నిధులు లేదా దానిని నిర్వర్తించడానికి అవసరమైన సిబ్బంది బదలాయించబడరు.
వార్తలో పేర్కొన్న ఆమోదం ఏమి నిర్ధారిస్తోంది—ఇంకా ఏమి తెలియాల్సి ఉంది
ఈ శీర్షిక పరిమిత నిర్ధారణకు మాత్రమే ఆధారమవుతుంది: పంచాయతీల సాధికారతను ప్రకటిత లక్ష్యంగా కలిగిన గ్రామ యోజన అనే కార్యక్రమానికి ఆమోదం లభించినట్లు వార్త వెలువడింది. ఈ కార్యక్రమం అధికారిక పేరు, అర్హత నిబంధనలు, నిధుల సమకూర్పు విధానం లేదా ప్రస్తుత కార్యక్రమాలతో దాని సంబంధాన్ని ఇది నిర్ధారించదు.
అందువల్ల తగిన విశ్లేషణాత్మక పరీక్ష షరతులతో కూడినది: తుది రూపకల్పన పంచాయతీలను స్వపరిపాలనా సంస్థలుగా బలోపేతం చేస్తుందా, లేక ఇతర స్థాయిల్లో తీసుకున్న నిర్ణయాలను అమలు చేసే వాటి సామర్థ్యాన్ని మాత్రమే మెరుగుపరుస్తుందా? కింది విశ్లేషణ రాజ్యాంగ ప్రమాణాలను వివరిస్తుంది; ఇవి ధ్రువీకరించిన పథక నిబంధనలు కావు.
- ఈ కార్యక్రమంలో నిర్దిష్ట అంశాలు ఉన్నాయని పేర్కొనే ముందు అధికారిక ప్రకటనను, అమలు మార్గదర్శకాలను ధ్రువీకరించాలి.
- సామర్థ్య వికాస మద్దతును, చట్టపరంగా అమలు చేయగల అధికార బదలాయింపుల నుంచి వేరు చేసి చూడాలి.
- కేవలం శిక్షణ లేదా వ్యయం ఆధారంగా కాకుండా స్థానిక నిర్ణయాధికారానికి ఉన్న అవకాశం ఆధారంగా సాధికారతను అంచనా వేయాలి.
Infographic
అధికారం
స్పష్టమైన విధులు, అర్థవంతమైన స్థానిక నిర్ణయాధికారం.
వనరులు
ముందుగా అంచనా వేయగల నిధులు, వినియోగించగల విత్త విచక్షణాధికారం.
సామర్థ్యం
నైపుణ్యం కలిగిన ప్రతినిధులు, సిబ్బంది, సాంకేతిక మద్దతు.
భాగస్వామ్యం
ప్రణాళికలతో అనుసంధానమైన, అందరినీ కలుపుకొనే గ్రామ సభ చర్చలు.
జవాబుదారీతనం
బహిరంగ సమాచార వెల్లడి, పరిశీలన, కొలవగల సేవా ఫలితాలు.
AI-assisted infographic by Pragnya IAS Academy, based on the cited sources.
రాజ్యాంగ పరీక్ష: విధులు, నిధులు, సిబ్బంది
ఆర్థికాభివృద్ధి, సామాజిక న్యాయం కోసం ప్రణాళికల రూపకల్పన, అప్పగించిన పథకాల అమలుతో సహా స్వపరిపాలనకు అవసరమైన అధికారాలను పంచాయతీలకు కల్పించేందుకు అధికరణం 243G రాష్ట్ర శాసనసభలకు వీలు కల్పిస్తుంది. పదకొండవ షెడ్యూల్‌లో 29 అంశాలు ఉన్నాయి. అయితే, అందులో వాటిని చేర్చినంత మాత్రాన పంచాయతీలకు వాటిపై ప్రత్యేక అధికార పరిధి స్వయంచాలకంగా లభించదు.
ఆర్థిక సాధికారతకు అధికరణం 243H ఆధారం కల్పిస్తుంది. దీని ప్రకారం రాష్ట్ర చట్టాలు స్థానిక పన్నుల విధింపునకు అనుమతించవచ్చు, ఆదాయాలను కేటాయించవచ్చు, గ్రాంట్లు, నిధులను సమకూర్చవచ్చు. పంచాయతీల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించేందుకు రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాల ఏర్పాటుకు అధికరణం 243I వీలు కల్పిస్తుంది. పంచాయతీల వనరులను పెంపొందించడానికి రాష్ట్రాల సంఘటిత నిధులను పెంచే అంశాన్ని కేంద్ర ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సులతో అధికరణం 280 కూడా అనుసంధానిస్తుంది.
సిబ్బంది ఈ చట్రాన్ని పరిపూర్ణం చేస్తారు. తగిన సిబ్బంది, సాంకేతిక మద్దతు, స్పష్టమైన పర్యవేక్షణ ఏర్పాట్లు లేకుండా బాధ్యతలు అప్పగించడం వల్ల, ఎన్నికైన సంస్థలు తమ నియంత్రణలో లేని ఫలితాలకు జవాబుదారీగా ఉండాల్సి రావచ్చు.
- విధులకు సంబంధించి గ్రామ, మధ్యంతర, జిల్లా స్థాయిల మధ్య స్పష్టమైన కార్యాచరణ మ్యాపింగ్ అవసరం.
- నిధులకు సంబంధించి ముందస్తు అంచనా సాధ్యత, వినియోగించగల విత్త విచక్షణాధికారం, తగిన నిష్పత్తిలో జవాబుదారీతనం అవసరం.
- సిబ్బందికి నిర్దిష్ట బాధ్యతలు ఉండటంతోపాటు వారు సేవలందించే సంస్థలకు సమర్థవంతంగా జవాబుదారీగా ఉండాలి.
భాగస్వామ్య ప్రణాళిక: గ్రామ ప్రాధాన్యాల నుంచి జిల్లా సమన్వయం వరకు
అధికరణం 243A గ్రామ సభను గుర్తించి, రాష్ట్ర చట్టం నిర్దేశించిన అధికారాలను వినియోగించడానికి, విధులను నిర్వర్తించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. అర్థవంతమైన భాగస్వామ్యానికి సులభంగా అందుబాటులో ఉండే సమాచారం, అందరినీ కలుపుకొనే చర్చలు, సమాజ ప్రాధాన్యాలకు తుది పంచాయతీ ప్రణాళికతో స్పష్టమైన అనుసంధానం అవసరం.
స్థానిక అవసరాలను ప్రాధాన్యక్రమంలో, వ్యయ అంచనాలతో కూడిన కార్యకలాపాలుగా మార్చడానికి గ్రామ పంచాయతీ అభివృద్ధి ప్రణాళిక ఒక చట్రాన్ని అందించగలదు. నివాసులు వనరుల పరిమితులను అంచనా వేయగలిగినప్పుడు, ప్రత్యామ్నాయాలను పోల్చగలిగినప్పుడు, ప్రతిపాదనలను వాయిదా వేసినప్పుడు లేదా తిరస్కరించినప్పుడు వివరణలు పొందగలిగినప్పుడు భాగస్వామ్యం సార్థకమవుతుంది.
పంచాయతీలు, పురపాలక సంస్థలు రూపొందించిన ప్రణాళికలను ఏకీకృతం చేసి, జిల్లాకు ముసాయిదా అభివృద్ధి ప్రణాళికను సిద్ధం చేయడానికి జిల్లా ప్రణాళికా కమిటీల ఏర్పాటును అధికరణం 243ZD నిర్దేశిస్తుంది. అందువల్ల స్థానిక స్వయంప్రతిపత్తికి సమన్వయం అవసరం; ముఖ్యంగా గ్రామ సరిహద్దులను దాటి విస్తరించే ఉమ్మడి వనరులు, మౌలిక సదుపాయాల విషయంలో ఇది కీలకం.
- మహిళలు, షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు, ఇతర అణగారిన వర్గాల నివాసులు కేవలం సమావేశాలకు హాజరు కావడమే కాకుండా ప్రాధాన్యాలను ప్రభావితం చేసేలా అవకాశం కల్పించాలి.
- ప్రణాళిక వాస్తవిక బడ్జెట్ పరిమితిని ప్రతిబింబించేలా ప్రతిపాదనలను ఆహ్వానించే ముందే అందుబాటులో ఉన్న వనరులను వెల్లడించాలి.
- స్థానిక సంప్రదింపులను నామమాత్రపు ప్రక్రియగా మార్చకుండా గ్రామ ప్రణాళికలను జిల్లాస్థాయి సమన్వయంతో అనుసంధానించాలి.
సామర్థ్య వికాసం ప్రజాస్వామ్య అధికారానికి మద్దతుగా ఉండాలి
అవసరాలను గుర్తించడం, బడ్జెట్లు రూపొందించడం, సేకరణ ప్రక్రియను నిర్వహించడం, ఖాతాలను నిర్వహించడం, పనులను పర్యవేక్షించడం, సేవలను పరిశీలించడం వంటి సామర్థ్యాలు పంచాయతీ సామర్థ్యంలో భాగం. అందువల్ల శిక్షణను విడిగా జరిగే కార్యకలాపంగా చూడకుండా వాస్తవ బాధ్యతలతో అనుసంధానించి, నిరంతర సాంకేతిక సహాయంతో మద్దతు ఇవ్వాలి.
డిజిటల్ వ్యవస్థలు రికార్డుల నిర్వహణను, సమాచార వెల్లడిని మెరుగుపరచగలవు. అయితే, అవి చర్చలకు ప్రత్యామ్నాయం కాకూడదు; పరిమిత ఇంటర్నెట్ అనుసంధానం, అక్షరాస్యత కలిగిన నివాసులను వెలివేయకూడదు. సహాయంతో కూడిన ప్రాప్యత, ఆఫ్‌లైన్ భాగస్వామ్యం ముఖ్యమైన రక్షణలుగా కొనసాగాలి.
ఏ అమలు చట్రమైనా భిన్నమైన రాజ్యాంగ ఏర్పాట్లను గౌరవించాలి. భాగం IX అన్ని ప్రాంతాలకు ఒకే విధంగా వర్తించదు; పంచాయతీల (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టం, 1996 గ్రామ సభలకు మార్పులు, రక్షణలతో దాని నిబంధనలను ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తుంది.
- ఎన్నికైన ప్రతినిధుల శిక్షణతోపాటు పంచాయతీ సిబ్బందికి ఆచరణాత్మక మద్దతును అందించాలి.
- స్థానిక భాషలోని పాఠ్యసామగ్రిని, సులభంగా అందుబాటులో ఉండే బహిరంగ సమాచారాన్ని ఉపయోగించాలి.
- కేవలం శిక్షణకు హాజరును కాకుండా ప్రణాళిక నాణ్యత, సమ్మిళితత్వం, సేవల అందింపులో మెరుగుదలలను కొలవాలి.
| కోణం | చట్టపరమైన ఆధారం | మూల్యాంకన ప్రశ్న |
|---|---|---|
| గ్రామ స్వపరిపాలన | అధికరణం 40 | ఈ కార్యక్రమం కేవలం పరిపాలనాపరమైన సేవల అందింపునకు పరిమితం కాకుండా స్థానిక స్వపరిపాలనను బలోపేతం చేస్తుందా? |
| సమాజ భాగస్వామ్యం | అధికరణం 243A | రాష్ట్ర చట్టం ప్రకారం గ్రామ సభ చర్చలు ప్రాధాన్యాలను అర్థవంతంగా ప్రభావితం చేయగలవా? |
| విధుల నిర్వహణాధికారం | అధికరణం 243G మరియు పదకొండవ షెడ్యూల్ | తగిన నిర్ణయాధికారాలతో బాధ్యతలు స్పష్టంగా అప్పగించబడ్డాయా? |
| విత్త సామర్థ్యం | అధికరణాలు 243H మరియు 243I | స్థానిక ఆదాయాలు, నిధుల బదిలీలు, ఆర్థిక సమీక్ష ఏర్పాట్లు తగినంతగా ఉన్నాయా? |
| జిల్లా సమన్వయం | అధికరణం 243ZD | పంచాయతీ, పురపాలక ప్రణాళికలను జిల్లా అభివృద్ధి ప్రణాళికలో ఏకీకృతం చేస్తున్నారా? |
| షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల రక్షణలు | అధికరణం 243M మరియు PESA | అమలు ప్రక్రియ వర్తించే చట్టపరమైన చట్రాన్ని, గ్రామ సభ అధికారాలను గౌరవిస్తుందా? |
- 1. స్థానిక అవసరాలు, ప్రస్తుతం అందుతున్న సేవలు, చట్టపరంగా పంచాయతీకి అప్పగించిన బాధ్యతలను గుర్తించి క్రమబద్ధీకరించాలి.
- 2. అందుబాటులో ఉన్న వనరులను వెల్లడించి, అందరి భాగస్వామ్యంతో గ్రామ సభ చర్చలను ఆహ్వానించాలి.
- 3. సాంకేతిక పరిశీలనతో ప్రాధాన్యాలను వ్యయ అంచనాలతో కూడిన కార్యకలాపాలుగా మార్చాలి.
- 4. వర్తించే ప్రక్రియ ద్వారా ప్రణాళికను ఆమోదించి, జిల్లా ప్రణాళికతో సమన్వయం చేయాలి.
- 5. ఆర్థిక, సిబ్బంది బాధ్యతలను స్పష్టంగా నిర్ధారించి కార్యకలాపాలను అమలు చేయాలి.
- 6. పురోగతిని ప్రచురించి, సమాజ సమీక్షకు అవకాశం కల్పించి, తదుపరి ప్రణాళిక చక్రంలో అభిప్రాయాలను వినియోగించాలి.
1950
గ్రామ పంచాయతీల ఏర్పాటును నిర్దేశించే అధికరణం 40తో రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చింది.
1992
రాజ్యాంగ (డెబ్బై మూడవ సవరణ) చట్టం, 1992 పంచాయతీరాజ్‌కు రాజ్యాంగ చట్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
1993
డెబ్బై మూడవ సవరణ అమలులోకి వచ్చి, భాగం IX అమలు ప్రారంభమైంది.
1996
PESA మార్పులతో భాగం IX నిబంధనలను ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలకు విస్తరించింది.
Significance, challenges & way forward
Significance
- బలమైన పంచాయతీలు స్థానికంగా గుర్తించిన అవసరాలకు ప్రజా వ్యయాన్ని మరింత దగ్గరగా అనుసంధానించగలవు.
- భాగస్వామ్య ప్రణాళిక అభివృద్ధి ఎంపికలను మరింత సమ్మిళితంగా, ప్రజలకు జవాబుదారీగా చేయగలదు.
- ముందుగా అంచనా వేయగల వనరులు, సాంకేతిక మద్దతు స్థానిక ప్రణాళికల విశ్వసనీయతను, అమలును మెరుగుపరచగలవు.
- స్పష్టమైన అధికారాల బదలాయింపు ఎన్నికైన ప్రతినిధులు, పరిపాలనా బాధ్యత, సేవా ఫలితాల మధ్య సంబంధాన్ని బలోపేతం చేయగలదు.
Challenges
- బాధ్యతల కేటాయింపులో అస్పష్టత వల్ల పంచాయతీలు, సంబంధిత శాఖల మధ్య విధుల పునరావృతం ఏర్పడవచ్చు.
- తగిన నిధులు లేదా సిబ్బంది లేకుండా బాధ్యతలను అప్పగించడం వల్ల నిధుల మద్దతు లేని ఆదేశిత బాధ్యతలు ఏర్పడవచ్చు.
- అధికంగా నిర్దిష్ట అవసరాలకు కట్టుబడిన నిధులు స్థానికంగా గుర్తించిన ప్రాధాన్యాలపై స్పందనను పరిమితం చేయవచ్చు.
- సామాజిక వెలివేత, ఆధిపత్య వర్గాల నియంత్రణ గ్రామస్థాయి చర్చల ప్రాతినిధ్య స్వభావాన్ని బలహీనపరచవచ్చు.
- సామర్థ్య లోపాలు, డిజిటల్ అడ్డంకులు ప్రణాళిక రూపకల్పనను, నివేదికల సమర్పణను కేవలం నిబంధనల అనుసరణ ప్రక్రియలుగా మార్చవచ్చు.
- అందించిన సమాచారంలో వినియోగించగల పథక వివరాలు లేకపోవడం వల్ల దాని వాస్తవ ఆర్థిక, సంస్థాగత రూపకల్పనను అంచనా వేయడం సాధ్యం కాదు.
Way forward
- లక్ష్యాలు, బాధ్యతలు, నిధుల సమకూర్పు, జవాబుదారీతనాన్ని స్పష్టంగా పేర్కొంటూ అధికారిక ఆమోదాన్ని, మార్గదర్శకాలను ప్రచురించాలి.
- సామర్థ్య వికాసాన్ని రాష్ట్రస్థాయి కార్యాచరణ మ్యాపింగ్‌తో, దానికి అనుగుణమైన వనరులు, సిబ్బంది బదలాయింపుతో అనుసంధానించాలి.
- రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం ప్రక్రియలను, వాటి సిఫార్సులపై పారదర్శక తదుపరి చర్యలను బలోపేతం చేయాలి.
- భాగస్వామ్య ప్రణాళిక ప్రారంభమయ్యే ముందే వాస్తవిక వనరుల పరిమితులను, సులభంగా అందుబాటులో ఉండే సమాచారాన్ని అందించాలి.
- వర్తించే చట్టాలకు అనుగుణంగా అందరినీ కలుపుకొనే గ్రామ సభ చర్చలు, బహిరంగ సమాచార వెల్లడి, సమాజ పరిశీలనకు మద్దతు ఇవ్వాలి.
- ప్రణాళిక నాణ్యత, సమానమైన సేవల ప్రాప్యత, విత్త వనరుల ముందస్తు అంచనా సాధ్యత, స్థానిక నిర్ణయాధికార స్వయంప్రతిపత్తి ఆధారంగా ఫలితాలను మూల్యాంకనం చేయాలి.
Key terms
- అధికారాల బదలాయింపు
- అర్థవంతమైన స్వయంప్రతిపత్తితో ఎన్నికైన దిగువస్థాయి ప్రభుత్వాలకు అధికారాలు, బాధ్యతలు, వనరులను బదిలీ చేయడం.
- మూడు Fs
- విధులు, నిధులు, సిబ్బంది—సమర్థవంతమైన వికేంద్రీకరణకు పరస్పరాధారిత పునాదులు.
- గ్రామ సభ
- గ్రామస్థాయి పంచాయతీ పరిధిలోని ఒక గ్రామానికి సంబంధించిన ఓటర్ల జాబితాల్లో నమోదైన వ్యక్తులతో కూడిన సంస్థ.
- కార్యాచరణ మ్యాపింగ్
- వివిధ ప్రభుత్వ స్థాయిలు, సంస్థల మధ్య నిర్దిష్ట పనులు, బాధ్యతలను స్పష్టంగా కేటాయించడం.
- గ్రామ పంచాయతీ అభివృద్ధి ప్రణాళిక
- గుర్తించిన అవసరాలు, అందుబాటులో ఉన్న వనరులు, ప్రాధాన్యమిచ్చిన కార్యకలాపాలను అనుసంధానించే స్థానిక అభివృద్ధి ప్రణాళికా చట్రం.
- రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం
- పంచాయతీల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించి, విత్త పంపిణీ, ఆర్థిక మెరుగుదలకు సంబంధించిన చర్యలను సిఫార్సు చేయడానికి గవర్నర్ ఏర్పాటు చేసే రాజ్యాంగబద్ధ సంఘం.
- సమర్థ దిగువస్థాయి నిర్వహణ సూత్రం (Subsidiarity)
- ప్రజా బాధ్యతలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించగల అత్యంత దిగువస్థాయిలోనే వాటిని నిర్వర్తించాలనే సూత్రం.
- PESA
- సమాజ భాగస్వామ్యాన్ని, గ్రామ సభ అధికారాన్ని పరిరక్షించే మార్పులతో భాగం IX నిబంధనలను ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలకు విస్తరించే చట్టం.
Link with static syllabus
Prelims practice MCQs
Q1. అధికరణం 243G మరియు పదకొండవ షెడ్యూల్‌కు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. స్వపరిపాలనా సంస్థలుగా పనిచేయడానికి అవసరమైన అధికారాలను పంచాయతీలకు కల్పించేందుకు అధికరణం 243G రాష్ట్ర శాసనసభలకు వీలు కల్పిస్తుంది. 2. పదకొండవ షెడ్యూల్‌లో ఒక అంశాన్ని చేర్చడం వల్ల పంచాయతీలకు దానిపై ప్రత్యేక శాసనాధికారం స్వయంచాలకంగా లభిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనది/సరైనవి?
Q2. కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. అధికరణం 243A — గ్రామ సభ 2. అధికరణం 243H — రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం 3. అధికరణం 243I — రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం పైన ఇచ్చిన జతల్లో ఏవి సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
Q3. కింది వాటిలో ఏది జిల్లా ప్రణాళికా కమిటీ రాజ్యాంగపరమైన పాత్రను అత్యుత్తమంగా వివరిస్తుంది?
Q4. పంచాయతీల (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టం, 1996కు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. ఇది మార్పులతో భాగం IX నిబంధనలను ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తుంది. 2. ఇది భాగం IXను ఆరవ షెడ్యూల్‌లోని అన్ని గిరిజన ప్రాంతాలకు ఒకే విధంగా వర్తింపజేస్తుంది. 3. ఇది షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గ్రామ సభ భాగస్వామ్యం, సమాజ ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన రక్షణలను కల్పిస్తుంది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Mains practice questions
GS 2 · 15 marks · 250 words
సామర్థ్య వికాసం మాత్రమే పంచాయతీలను స్వపరిపాలనా సంస్థలుగా మార్చలేదు. రాజ్యాంగపరమైన అధికారాల బదలాయింపు, భాగస్వామ్య ప్రణాళికలను ప్రస్తావిస్తూ చర్చించండి.
Frequently asked questions
గ్రామ యోజన గురించి అందించిన మూలం ఏమి నిర్ధారిస్తోంది?
పంచాయతీల సాధికారత కోసం ఉద్దేశించిన గ్రామ యోజనకు ఆమోదం లభించినట్లు దాని శీర్షిక పేర్కొంది. అందించిన పాఠ్యం దానిని ఆమోదించిన అధికారం, బడ్జెట్, పరిధి లేదా వివరణాత్మక నిబంధనలను ధ్రువీకరించడం లేదు.
పదకొండవ షెడ్యూల్ పంచాయతీలకు అధికారాలను స్వయంచాలకంగా బదలాయిస్తుందా?
లేదు. అధికరణం 243G రాష్ట్ర చట్టం ద్వారా సాధికారతకు వీలు కల్పిస్తుంది; పదకొండవ షెడ్యూల్‌లో ఒక అంశాన్ని చేర్చినంత మాత్రాన దానికి సంబంధించిన అన్ని విధులు, నిధులు, సిబ్బంది బదలాయించబడరు.
పంచాయతీల సాధికారతకు శిక్షణ మాత్రమే ఎందుకు సరిపోదు?
శిక్షణ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది. అయితే, పంచాయతీలకు నిర్ణయాధికారం, ముందుగా అంచనా వేయగల వనరులు, పరిపాలనా మద్దతు కూడా అవసరం. ఇవి లేకపోతే, మెరుగైన శిక్షణ పొందిన ప్రతినిధులకు సైతం స్థానిక ప్రాధాన్యాలను నెరవేర్చే సాధనాలు అందుబాటులో ఉండకపోవచ్చు.
గ్రామ సభ, గ్రామ పంచాయతీ మధ్య తేడా ఏమిటి?
గ్రామ సభలో సంబంధిత గ్రామ ప్రాంతంలోని నమోదిత ఓటర్లు సభ్యులుగా ఉంటారు. గ్రామ పంచాయతీ అనేది ఎన్నికైన గ్రామస్థాయి స్థానిక ప్రభుత్వం. గ్రామ సభ అధికారాలు, విధులు వర్తించే చట్టపరమైన చట్రంపై ఆధారపడి ఉంటాయి.