New UPSC Foundation, Optional and TGPSC/APPSC batches are open — book your counselling slot.Today's Current AffairsToday's Daily QuizPlaces in NewsCall 98804 87071

Prelims GS-I · ఆధునిక భారతదేశం · వలస పాలన, ఆర్థిక వ్యవస్థ

చార్టర్ చట్టాలు

1793, 1813, 1833, 1853 నాటి చార్టర్ చట్టాలు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీని ప్రాదేశిక అధికారాన్ని చలాయించే వాణిజ్య సంస్థ నుంచి బ్రిటిష్ పార్లమెంటు పర్యవేక్షణలోని పరిపాలనా సంస్థగా క్రమంగా మార్చాయి. వాణిజ్య గుత్తాధిపత్యాల రద్దు, పాలన కేంద్రీకరణ, శాసన సంస్థల పునర్వ్యవస్థీకరణ, పోటీ పద్ధతిలో సివిల్ సర్వీసు నియామకాల దిశగా ముందడుగు వేయడం ఈ చట్టాల ప్రధాన అంశాలు. ఇవి భారత పరిపాలనను బ్రిటిష్ రాజసత్తాకు బదిలీ చేయలేదు; ఆ బదిలీ భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1858 కింద జరిగింది.

1. చారిత్రక నేపథ్యం, ప్రాముఖ్యత

ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ 1600లో రాజ చార్టర్ ద్వారా అనుమతి పొందిన వాణిజ్య సంస్థగా ప్రారంభమైంది. 1765లో బెంగాల్, బీహార్, ఒరిస్సాల దివానీ హక్కులను పొందడం ఒక మౌలిక వైరుధ్యానికి దారితీసింది: ఒక ప్రైవేటు వాణిజ్య సంస్థ ఇప్పుడు తన అధీనంలోని ప్రాంతాల నుంచి ఆదాయాన్ని వసూలు చేస్తూ, ప్రభుత్వ అధికారాన్ని చలాయించసాగింది. రెగ్యులేటింగ్ చట్టం, 1773, పిట్స్ ఇండియా చట్టం, 1784 ద్వారా విస్తరిస్తున్న ఈ ప్రాదేశిక పరిపాలనను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం పర్యవేక్షించేందుకు యంత్రాంగాలను ఏర్పాటు చేశారు.

చార్టర్ చట్టాలు కంపెనీ వాణిజ్య ప్రత్యేకాధికారాలను, పాలనా ఏర్పాట్లను నిర్ణీత కాలవ్యవధుల్లో పునఃపరిశీలించిన పార్లమెంటు చట్టాలు. 1793, 1813, 1833 నాటి చట్టాలు కంపెనీ హోదాను ఇరవై సంవత్సరాలపాటు పునరుద్ధరించాయి; అయితే ఆ హోదా స్వభావంలో గణనీయమైన మార్పులు వచ్చాయి. 1853 చట్టం గత చట్టాల మాదిరిగా నిర్దిష్టమైన ఇరవై సంవత్సరాల కాలానికి పునరుద్ధరణను కల్పించలేదు. దీంతో కంపెనీ పాలన కొనసాగింపు పార్లమెంటుపై ఆధారపడింది.

ఈ చట్టాలను బ్రిటన్‌లో పారిశ్రామిక విప్లవం, భారతీయ మార్కెట్లలో ప్రవేశం కోసం ప్రైవేటు వ్యాపారుల డిమాండ్లు, క్రైస్తవ మత ప్రచార కార్యకలాపాలపై సువార్త ప్రచారకుల ఆసక్తి, పరిపాలనా ఏకరూపతకు అనుకూలంగా ప్రయోజనవాదులు చేసిన వాదనల నేపథ్యంలో అధ్యయనం చేయాలి. భారతీయులకు బాధ్యతాయుత ప్రభుత్వాన్ని ప్రవేశపెట్టకుండానే ఈ చట్టాలు పార్లమెంటు నియంత్రణను బలోపేతం చేశాయి. పరీక్షల దృష్ట్యా, ప్రతి చార్టర్ చట్టాన్ని కేవలం పునరుద్ధరణగా పరిగణించకుండా, వాణిజ్యం, కార్యనిర్వాహక అధికారం, శాసన నిర్మాణ వ్యవస్థ, నియామకాలలో వచ్చిన మార్పులను వేర్వేరుగా గుర్తించాలి.

2. చార్టర్ చట్టం, 1793: పార్లమెంటరీ పర్యవేక్షణలో కొనసాగింపు

చార్టర్ చట్టం, 1793, కంపెనీ అధికార పత్రాన్ని ఇరవై సంవత్సరాలపాటు పునరుద్ధరించి, దాని వాణిజ్య గుత్తాధిపత్యాన్ని కొనసాగించింది. అంతకుముందటి నియంత్రణ చట్టాలు రూపొందించిన వ్యవస్థనే ఇది ప్రధానంగా కొనసాగించింది: డైరెక్టర్ల మండలి (Court of Directors) కంపెనీ వ్యవహారాలను నిర్వహించగా, నియంత్రణ మండలి (Board of Control) బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం తరఫున రాజకీయ వ్యవహారాలను పర్యవేక్షించింది.

అధీనంలోని ప్రెసిడెన్సీలపై గవర్నర్-జనరల్ నియంత్రణను మరింత పటిష్ఠం చేయడం ద్వారా ఈ చట్టం కేంద్ర అధికారాన్ని బలోపేతం చేసింది. ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో కౌన్సిల్ నిర్ణయాన్ని పక్కనపెట్టి వ్యవహరించే చట్టబద్ధ అధికారాన్ని భవిష్యత్తులో పదవి చేపట్టే గవర్నర్-జనరళ్లకు, ప్రెసిడెన్సీ గవర్నర్లకు కూడా విస్తరించింది. ఇటువంటి నిబంధనలు ప్రాతినిధ్యపూర్వక చర్చల కంటే కార్యనిర్వాహక అధికార కేంద్రీకరణకు ప్రాధాన్యమిచ్చాయి.

ఒక ముఖ్యమైన ఆర్థిక నిబంధన ప్రకారం, నియంత్రణ మండలి, దాని కార్యాలయ వ్యవస్థ నిర్వహణ వ్యయాలను భారతీయ ఆదాయాల నుంచి భరించాల్సి వచ్చింది. ప్రాదేశిక ఆదాయాలు భారతదేశంలోని పరిపాలనకే కాకుండా, బ్రిటన్‌లోని సామ్రాజ్య పర్యవేక్షణ యంత్రాంగానికి కూడా ఎలా ఉపయోగపడ్డాయో ఇది తెలియజేసింది. తరువాతి చట్టాలకు భిన్నంగా, 1793 చట్టం కంపెనీ వాణిజ్య వ్యవస్థను గణనీయంగా తొలగించలేదు; కొత్త విద్యా విధానాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేయలేదు.

3. చార్టర్ చట్టం, 1813: వాణిజ్య సరళీకరణ, విద్యాపరమైన బాధ్యత

చార్టర్ చట్టం, 1813, కంపెనీ పాలనాధికారాన్ని మరో ఇరవై సంవత్సరాలపాటు పునరుద్ధరించింది; అయితే భారతదేశంతో వాణిజ్యంపై దాని గుత్తాధిపత్యాన్ని రద్దు చేసింది. నిర్దేశిత నియంత్రణ ఏర్పాట్లకు లోబడి బ్రిటిష్ ప్రైవేటు వ్యాపారులు ఈ వాణిజ్యంలో ప్రవేశించవచ్చు. ఇక్కడ రెండు మినహాయింపులు ముఖ్యమైనవి: తేయాకు వాణిజ్యంపైనా, చైనాతో వాణిజ్యంపైనా కంపెనీ తన గుత్తాధిపత్యాన్ని కొనసాగించింది. అందువల్ల, 1813 చట్టం కంపెనీకి ఉన్న అన్ని వాణిజ్య గుత్తాధిపత్యాలను రద్దు చేసిందనే ప్రకటన సరికాదు.

కంపెనీ సంపాదించిన భూభాగాలపై బ్రిటిష్ రాజరిక సార్వభౌమాధికారాన్ని ఈ చట్టం స్పష్టంగా ప్రకటించింది. దీనర్థం బ్రిటిష్ రాజరిక ప్రత్యక్ష పరిపాలన కాదు: పార్లమెంటరీ పర్యవేక్షణలో కంపెనీ పాలన కొనసాగింది. బ్రిటిష్ రాజరిక సార్వభౌమాధికారానికి, 1858లో వాస్తవంగా జరిగిన పాలనాధికార బదిలీకి మధ్య తేడా తరచుగా గందరగోళానికి దారితీస్తుంది.

సాహిత్య పునరుజ్జీవనం, అభివృద్ధి, భారతీయ పండితుల ప్రోత్సాహం, బ్రిటిష్ భారతదేశ నివాసులలో శాస్త్రీయ విజ్ఞాన వ్యాప్తి కోసం ఏటా కనీసం ఒక లక్ష రూపాయలు కేటాయించాలని ఈ చట్టం నిర్దేశించింది. ఈ చట్టం స్వయంగా ఆంగ్లాన్ని ఏకైక విద్యా బోధనా మాధ్యమంగా ఏర్పాటు చేయలేదు. ఈ నిధుల ఉద్దేశం, కేటాయింపుపై తలెత్తిన విభేదాలు తరువాతి ప్రాచ్యవాదులు–ఆంగ్లవాదుల వివాదానికి దోహదపడ్డాయి.

ఇది అనుమతించిన చట్రంలో మిషనరీ కార్యకలాపాలకు కూడా అనుమతినిచ్చింది. తద్వారా క్రైస్తవ మిషన్లకు, వాటికి అనుబంధమైన విద్యా కార్యకలాపాలకు అవకాశాలు పెరిగాయి. ఆర్థికంగా, భారత వాణిజ్యాన్ని ఇతరులకు తెరవడం బ్రిటిష్ ప్రైవేటు వ్యాపారానికి ప్రయోజనం చేకూర్చింది; పారిశ్రామికీకరణ చెందుతున్న బ్రిటిష్ ఆర్థిక వ్యవస్థతో భారతదేశం మరింత సన్నిహితంగా అనుసంధానం కావడానికి దోహదపడింది. అయినప్పటికీ, పారిశ్రామిక క్షీణతకు ఈ చట్టం ఒక్కటే కారణమని చెప్పలేము; సాంకేతికత, సుంకాలు, రాజకీయ అధికారం, మారుతున్న మార్కెట్ సంబంధాలు కూడా ప్రభావం చూపాయి.

4. చార్టర్ చట్టం, 1833: పరిపాలనా, శాసన కేంద్రీకరణ

సెయింట్ హెలెనా చట్టం అని కూడా పిలిచే చార్టర్ చట్టం, 1833, చైనా వాణిజ్యం, తేయాకు వాణిజ్యంలో కంపెనీకి ఉన్న ప్రత్యేక హక్కులతో సహా దాని మిగిలిన వాణిజ్య పాత్రను ముగించింది. బ్రిటిష్ రాజమకుటం తరఫున ధర్మకర్తగా భారతదేశంలోని తన భూభాగాలను పాలించే పూర్తిస్థాయి పరిపాలనా సంస్థగా కంపెనీ మారింది. ఆ విధంగా, 1813లో వాణిజ్యాన్ని పాక్షికంగా ఇతరులకు తెరిచిన ఇరవై సంవత్సరాల తరువాత కంపెనీ వాణిజ్య పాత్రలో పరివర్తన పూర్తయింది.

బెంగాల్ గవర్నర్-జనరల్ భారత గవర్నర్-జనరల్‌గా మారారు. బ్రిటిష్ భారతదేశంలోని పౌర, సైనిక పరిపాలనపై ఆయనకు అధికారం కల్పించారు. ఈ హోదాను తొలిసారిగా చేపట్టినవారు లార్డ్ విలియం బెంటింక్. ఈ చట్టం శాసనాధికారాన్ని గవర్నర్-జనరల్ ఇన్ కౌన్సిల్ వద్ద కేంద్రీకరించి, బొంబాయి, మద్రాసు ప్రభుత్వాలకు ఉన్న స్వతంత్ర చట్టనిర్మాణ అధికారాలను తొలగించింది. తరువాత భారత కౌన్సిళ్ల చట్టం, 1861 కింద ప్రావిన్సుల శాసనాధికారాలను పునరుద్ధరించారు.

శాసన కార్యకలాపాల కోసం గవర్నర్-జనరల్ కౌన్సిల్‌లో నాలుగవ సాధారణ సభ్యుడిని చేర్చారు. ఈ సభ్యుడిని సాధారణంగా న్యాయ సభ్యుడు అని పిలిచేవారు. థామస్ బాబింగ్టన్ మెకాలే మొదటి న్యాయ సభ్యుడయ్యారు. ఈ చట్టం న్యాయ కమిషన్ ఏర్పాటుకు సంస్థాగత ప్రాతిపదికను కూడా కల్పించింది; మెకాలే అధ్యక్షతన 1834లో మొదటి న్యాయ కమిషన్‌ను నియమించారు.

మతం, జన్మస్థలం, వంశ మూలం లేదా వర్ణం మాత్రమే ఒక వ్యక్తిని కంపెనీ ఉద్యోగానికి అనర్హుడిగా చేయకూడదని ఈ చట్టం ప్రకటించింది. ఇది అధికారిక అర్హతకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన ప్రకటన మాత్రమే; సమర్థవంతమైన బహిరంగ పోటీ పరీక్షల వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసినట్లు కాదు. ఆశ్రిత పక్షపాతం, జాతి వివక్షాపూరిత అవరోధాలు భారతీయులు ఉన్నత పదవులను పొందడానికి అడ్డంకులుగా కొనసాగాయి.

5. చార్టర్ చట్టం, 1853: శాసన విధుల వేరుపాటు, నియామక సంస్కరణ

చార్టర్ చట్టం, 1853, చివరి చార్టర్ చట్టం. మరో నిర్దిష్ట ఇరవై సంవత్సరాల కాలపరిమితిని మంజూరు చేయకుండానే ఇది కంపెనీ పరిపాలనను కొనసాగించింది. దీంతో ఈ ఏర్పాటు తాత్కాలిక స్వభావం మరింత స్పష్టమైంది; దీనిని పునఃపరిశీలించే స్వేచ్ఛ పార్లమెంటుకు లభించింది. తరువాత 1857 తిరుగుబాటు, 1858లో పాలనను బ్రిటిష్ రాజమకుటానికి బదిలీ చేయడాన్ని వేగవంతం చేసింది.

ఈ చట్టం గవర్నర్-జనరల్ కౌన్సిల్ శాసన, కార్యనిర్వాహక విధులను వేరు చేసింది. శాసన కార్యకలాపాల కోసం ఆరుగురు అదనపు సభ్యులను చేర్చడంతో, పన్నెండు మంది సభ్యులతో విస్తరించిన శాసన మండలి ఏర్పడింది. అదనంగా చేరినవారిలో బెంగాల్, మద్రాసు, బొంబాయి, వాయవ్య ప్రావిన్సులకు సంబంధించిన నలుగురు అధికారులు ఉన్నారు. ఇది పరిమిత స్థాయిలో ప్రాదేశిక అంశాన్ని ప్రవేశపెట్టింది తప్ప, ఎన్నికైన ప్రాతినిధ్యాన్ని గానీ భారతీయ ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని గానీ ప్రవేశపెట్టలేదు.

న్యాయ సభ్యుడు కార్యనిర్వాహక మండలిలో పూర్తిస్థాయి సభ్యుడయ్యాడు. విస్తరించిన శాసన సంస్థ ప్రతిపాదిత చట్టాలను మరింత క్రమబద్ధంగా పరిశీలించి, చర్చించగలిగింది. అయితే, అది వలస కార్యనిర్వాహక అధికారానికి లోబడే కొనసాగింది. దీనిని సర్వసత్తాక పార్లమెంటుతో గానీ, భారత ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉండే శాసనసభతో గానీ సమానంగా పరిగణించకూడదు.

ఈ చట్టం ఒడంబడిక పౌర సేవల్లో (Covenanted Civil Service) డైరెక్టర్ల ఆశ్రితపక్షపాత నామినేషన్ విధానాన్ని రద్దు చేసి, పోటీ ఆధారిత ఎంపాటుకు అవకాశం కల్పించింది. 1854 నాటి మెకాలే కమిటీ పరీక్షల విధివిధానాలను రూపొందించింది. తొలి బహిరంగ పోటీ పరీక్ష 1855లో లండన్‌లో జరిగింది. అయినప్పటికీ, పరీక్ష నిర్వహణ స్థలం, ఖర్చులు, విద్యార్హతలు భారతీయ అభ్యర్థులకు గణనీయమైన అడ్డంకులుగా నిలిచాయి.

కాలరేఖ

  1. 1793

    వాణిజ్య గుత్తాధిపత్యం ప్రధానంగా యథాతథంగా కొనసాగుతుండగా కంపెనీ చార్టర్ పునరుద్ధరించబడింది.

  2. 1813

    తేయాకు వ్యాపారం, చైనాతో వాణిజ్యం మినహా భారత వాణిజ్యంలో ప్రైవేటు బ్రిటిష్ వ్యాపారులకు ప్రవేశం కల్పించబడింది.

  3. 1833–1834

    కంపెనీ వాణిజ్య కార్యకలాపాలు రద్దు చేయబడ్డాయి; కేంద్రీకృత శాసన వ్యవస్థ ప్రవేశపెట్టబడింది, మొదటి న్యాయ కమిషన్ నియమించబడింది.

  4. 1853–1855

    చివరి చార్టర్ చట్టం ఆమోదించబడింది; పోటీ ఆధారిత పౌర సేవల నియామక విధానం రూపొందించబడింది, తొలి పరీక్ష నిర్వహించబడింది.

  5. 1858

    భారత ప్రభుత్వ చట్టం పరిపాలనను కంపెనీ నుంచి బ్రిటిష్ రాజాధికారానికి బదిలీ చేసింది.

కంపెనీ పాలనలో పరివర్తన

  1. 1. వాణిజ్య గుత్తాధిపత్యం, ప్రాదేశిక పాలన ఏకకాలంలో కొనసాగడం
  2. 2. 1813: భారతదేశంతో వాణిజ్యానికి పాక్షిక స్వేచ్ఛ
  3. 3. 1833: కంపెనీ పూర్తిగా పరిపాలనా సంస్థగా మారడం
  4. 4. 1853: శాసన విధుల వేర్పాటు, నియామక సంస్కరణ
  5. 5. 1858: పరిపాలన బ్రిటిష్ రాజసత్తాకు బదిలీ
పరీక్షల దృష్ట్యా చార్టర్ చట్టాల ముఖ్యమైన తులనాత్మక పరిశీలన
చట్టంవాణిజ్యపరమైన స్థితిసంస్థాగత ప్రత్యేకత
1793గుత్తాధిపత్యం కొనసాగింపుయథాస్థితి కొనసాగింపు, కార్యనిర్వాహక పర్యవేక్షణ బలోపేతం
1813భారతదేశంతో వాణిజ్యంపై గుత్తాధిపత్యం రద్దు; తేయాకు వాణిజ్యం, చైనాతో వాణిజ్యానికి మినహాయింపుల కొనసాగింపువిద్య కోసం ఏటా కనీసం ఒక లక్ష రూపాయల కేటాయింపు
1833కంపెనీ వాణిజ్య కార్యకలాపాలన్నింటికీ ముగింపుభారత గవర్నర్ జనరల్; కేంద్రీకృత శాసన నిర్మాణం; న్యాయ సభ్యుడు
1853పరిపాలనా సంస్థగా కంపెనీ కొనసాగింపుశాసన మండలి విస్తరణ; పోటీ పద్ధతిలో నియామకాలు; నిర్దిష్ట కాలానికి పునరుద్ధరణ లేకపోవడం

వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు

చట్టాల క్రోడీకరణ మరియు భారతీయ శిక్షాస్మృతి

1833 చట్టం అనంతరం 1834లో నియమించబడిన మొదటి న్యాయ కమిషన్, 1837లో శిక్షాస్మృతి ముసాయిదాను రూపొందించింది. భారతీయ శిక్షాస్మృతి 1860లో చట్టరూపం దాల్చింది. ఇది కేంద్రీకృత శాసన యంత్రాంగానికి, చట్టాల క్రోడీకరణకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని తెలియజేస్తుంది. అదే సమయంలో, సంస్థ ఏర్పాటు కావడానికి, చట్టం అమలులోకి రావడానికి మధ్య కొన్ని దశాబ్దాల అంతరం ఉన్నట్లు కూడా చూపిస్తుంది.

సత్యేంద్రనాథ్ ఠాగూర్ మరియు పోటీ ఆధారిత నియామకాలు

సత్యేంద్రనాథ్ ఠాగూర్ 1863లో పోటీ పరీక్ష ద్వారా భారతీయ పౌర సేవకు అర్హత సాధించిన తొలి భారతీయుడయ్యాడు. ఆయన విజయం నియామక సంస్కరణ కల్పించిన అవకాశాన్ని ప్రతిబింబించింది. అయితే, పరీక్షలను బ్రిటన్‌లో నిర్వహించడం, విద్యావకాశాల్లో అసమానతలు భారతీయుల భాగస్వామ్యాన్ని పరిమితంగానే ఉంచాయి.

గత సంవత్సర ప్రశ్నలు

UPSC ప్రిలిమ్స్ 2019

1813 చార్టర్ చట్టానికి సంబంధించి ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. తేయాకు వ్యాపారం, చైనాతో వాణిజ్యం మినహా భారతదేశంలో కంపెనీ వాణిజ్య గుత్తాధిపత్యాన్ని ఇది రద్దు చేసింది. 2. కంపెనీ ఆధీనంలోని భారత భూభాగాలపై బ్రిటిష్ రాజాధికార సార్వభౌమత్వాన్ని ఇది ప్రకటించింది. 3. భారతదేశ ఆదాయాలు ఇప్పుడు బ్రిటిష్ పార్లమెంటు నియంత్రణలోకి వచ్చాయి. ఏ ప్రకటనలు సరైనవి?

  • A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
  • B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
  • C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
  • D. 1, 2 మరియు 3

సాధన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1

1833 చార్టర్ చట్టం ద్వారా ఏ మార్పును ప్రవేశపెట్టారు?

  • A. భారతదేశంపై బ్రిటిష్ రాజమకుటం ప్రత్యక్ష పాలన
  • B. కంపెనీకి మిగిలి ఉన్న వాణిజ్య కార్యకలాపాల రద్దు
  • C. బొంబాయి, మద్రాసులకు శాసనాధికారాల పునరుద్ధరణ
  • D. ఎన్నికైన భారతీయ శాసన ప్రతినిధుల వ్యవస్థ ప్రవేశపెట్టడం

ప్రశ్న 2

ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. 1813 చట్టం విద్య కోసం వార్షిక నిధుల కేటాయింపునకు వీలు కల్పించింది. 2. 1833 చట్టం మొదటి బహిరంగ పోటీ సివిల్ సర్వీసు పరీక్షను ప్రవేశపెట్టింది. 3. 1853 చట్టం నిర్ణీత ఇరవై సంవత్సరాల కాలానికి పునరుద్ధరణను మంజూరు చేయలేదు. వీటిలో సరైనవి ఏవి?

  • A. 1 మాత్రమే
  • B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
  • C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
  • D. 2 మరియు 3 మాత్రమే

ప్రశ్న 3

1833లో ఏర్పాటు చేసిన వ్యవస్థ ప్రకారం భారతదేశపు మొదటి గవర్నర్-జనరల్ ఎవరు అయ్యారు?

  • A. వారెన్ హేస్టింగ్స్
  • B. లార్డ్ విలియం బెంటింక్
  • C. లార్డ్ డల్హౌసీ
  • D. లార్డ్ కానింగ్
మెయిన్స్: చార్టర్ చట్టాలు వాణిజ్య గుత్తాధిపత్యాన్ని తొలగిస్తూనే వలస అధికారాన్ని పటిష్ఠం చేశాయి. 1813, 1833 మరియు 1853 చట్టాలను ప్రస్తావిస్తూ వివరించండి. 250 పదాల్లో సమాధానం రాయండి.
  • 1813లో పాక్షిక వాణిజ్య సరళీకరణ నుంచి 1833లో వాణిజ్య కార్యకలాపాల నుంచి పూర్తిగా వైదొలగడం వరకు జరిగిన పరిణామాలను వివరించండి.
  • భారత గవర్నర్-జనరల్ పదవి, ఏకీకృత చట్ట నిర్మాణం ద్వారా జరిగిన కేంద్రీకరణను వివరించండి.
  • 1853 చట్టం కింద శాసన విధులను వేరుచేయడం, పోటీ ఆధారిత నియామకాలను చర్చించండి.
  • అధికారికంగా వివక్షారహిత విధానాన్ని ప్రకటించినప్పటికీ, ఆచరణలో కొనసాగిన మినహాయింపుతో దానిని పోల్చి వ్యత్యాసాన్ని వివరించండి.
  • సంస్థాగత ఆధునికీకరణ భారతీయ స్వపరిపాలనకు సమానం కాదని ముగించండి.

అధ్యయన మూలాలు

  • Bipan Chandra, History of Modern India.
  • Spectrum, A Brief History of Modern India: constitutional and administrative developments.
  • NCERT, Our Pasts III: From Trade to Territory and Civilising the Native, Educating the Nation.
  • UPSC official website: Civil Services Preliminary Examination, General Studies Paper I, 2019.
  • UK legislation database: Saint Helena Act 1833 and Government of India Act 1853.

గ్రూప్ 1 · గ్రూప్ 2 — కోచింగ్, తెలుగు నోట్స్

మీ పరీక్షకు సరిపోయే రాష్ట్ర అధ్యయనం ఎంచుకోండి. ఉమ్మడి GS పునాది ఉపయోగపడినా APPSC, TGPSC పేపర్లు ఒకేలా ఉండవు.

Free UPSC daily current affairs quiz — 10 questions, new every day at 8 am IST.

Call nowWhatsApp