1. యుద్ధకాల నేపథ్యం, తొలి INA
ప్రవాస భారతీయుల జాతీయవాదం, రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో బందీలుగా చిక్కిన భారతీయ సైనికుల్లోని అసంతృప్తి, ఆగ్నేయాసియాలోకి జపాన్ చొచ్చుకుపోవడం అనే పరిణామాల కలయికతో INA ఆవిర్భవించింది. 15 ఫిబ్రవరి 1942న సింగపూర్లో బ్రిటిష్ దళాలు లొంగిపోవడంతో బ్రిటిష్ భారత సైన్యానికి చెందిన పెద్ద సంఖ్యలో సైనికులు జపాన్ చెరలో చిక్కారు. జపాన్ నిఘా అధికారులు, ముఖ్యంగా మేజర్ ఫుజివారా ఇవైచి, బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాడగల భారతీయ సైనిక దళం ఏర్పాటును ప్రోత్సహించారు.
మలయాలో బందీగా పట్టుబడిన బ్రిటిష్ భారత సైన్యాధికారి కెప్టెన్ మోహన్ సింగ్, తొలి INA ప్రధాన వ్యవస్థాపకుడిగా ఎదిగారు. 1942లో సైనికుల నియామకం కొనసాగింది; సెప్టెంబరులో ఈ సైన్యం అధికారికంగా వ్యవస్థీకృతమైంది. ప్రారంభంలో యుద్ధ ఖైదీలు దీనికి మానవ వనరులుగా సమకూరినప్పటికీ, ఆ తరువాత విదేశాల్లోని భారతీయ పౌరులు కూడా సైన్యంలో చేరడంతోపాటు ధనం, సామగ్రిని అందించారు. నిర్బంధంలోని పరిస్థితులు, జాతీయవాద నిబద్ధత, జపాన్ ఒత్తిడి నియామకాలను భిన్న రీతుల్లో ప్రభావితం చేశాయి; ఇందులో చేరడానికి ఒకే ఉద్దేశం కారణమని వివరించకూడదు.
భారత స్వాతంత్ర్య సమితి (Indian Independence League) పౌర రాజకీయ సంస్థాగత చట్రాన్ని సమకూర్చింది. జపాన్లో నివసిస్తున్న విప్లవకారుడు రాష్ బిహారీ బోస్, 1942లో టోక్యో, బ్యాంకాక్లలో జరిగిన సమావేశాల ద్వారా విదేశాల్లోని భారతీయ సంస్థలను ఏకతాటిపైకి తీసుకురావడంలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. సమితి, INA పరస్పర సంబంధం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, వేర్వేరు సంస్థలు: ఒకటి రాజకీయ సంస్థ కాగా, మరొకటి సాయుధ దళం. జపాన్ జోక్యం, సైనిక కార్యకలాపాలపై నియంత్రణ, భారతీయుల స్వయంప్రతిపత్తి అంశాలపై తలెత్తిన విభేదాల కారణంగా తొలి INA డిసెంబర్ 1942లో విచ్ఛిన్నమైంది; జపాన్ అధికారులు మోహన్ సింగ్ను నిర్బంధించారు.
2. సుభాష్ చంద్రబోస్ మరియు పునర్వ్యవస్థీకరణ
సుభాష్ చంద్రబోస్ 1938లో హరిపురలో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశంలో అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించారు; 1939లో త్రిపురిలో తిరిగి ఎన్నికయ్యారు. గాంధేయ నాయకత్వంతో విభేదాలు తలెత్తడంతో ఆయన రాజీనామా చేసి, 1939లో ఫార్వర్డ్ బ్లాక్ను స్థాపించారు. జనవరి 1941లో బ్రిటిష్ నిఘా నుంచి తప్పించుకుని, అఫ్గానిస్తాన్ మీదుగా జర్మనీకి వెళ్లారు. అక్కడ భారత స్వాతంత్ర్యానికి విదేశీ మద్దతును సమకూర్చేందుకు ప్రయత్నించారు. ఐరోపాలో ఏర్పాటు చేసిన ఇండియన్ లీజియన్, ఆగ్నేయాసియాలో ఏర్పడిన INAకు వేరైనది.
జర్మన్, జపాన్ జలాంతర్గాముల్లో ప్రయాణించిన బోస్ 1943లో ఆగ్నేయాసియాకు చేరుకున్నారు. 4 జూలై 1943న సింగపూర్లో రాష్ బిహారీ బోస్ భారత స్వాతంత్ర్య సమితి నాయకత్వాన్ని ఆయనకు అప్పగించారు. ఆ తరువాత బోస్ INAను పునర్వ్యవస్థీకరించి, విస్తరించారు; సైనికుల్లో ఆత్మస్థైర్యాన్ని పునరుద్ధరించి, విదేశాల్లోని భారతీయ సమాజాల మద్దతును సమీకరించారు. భారత్లోకి సైనిక దండయాత్రను, బ్రిటిష్ అధికారానికి వ్యతిరేకంగా విస్తృత తిరుగుబాటును సమన్వయం చేయడం ఆయన లక్ష్యం.
నేతాజీగా ప్రసిద్ధి చెందిన బోస్, ‘ఢిల్లీ చలో’ అనే సమర నినాదాన్ని, ‘జై హింద్’ అనే అభివాదాన్ని ప్రజల్లో ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు. సాధారణంగా ‘మీరు నాకు రక్తాన్ని ఇవ్వండి, నేను మీకు స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇస్తాను’ అని పేర్కొనే ఆయన పిలుపు, త్యాగం మరియు ప్రజా సమీకరణ ప్రాధాన్యాన్ని నొక్కిచెప్పింది. ప్రాంతీయ, మతపరమైన విభజనలకు అతీతంగా INA ఐక్యతను ప్రోత్సహించింది. లక్ష్మీ స్వామినాథన్ నాయకత్వంలో ఏర్పాటైన ఝాన్సీ రాణి రెజిమెంట్ మహిళలకు సాధారణంగా అరుదుగా లభించే ప్రముఖ సైనిక పాత్రను కల్పించింది. అయితే, వాస్తవ యుద్ధ కార్యకలాపాల్లో దాని వినియోగం పరిమితంగానే ఉంది.
3. ఆజాద్ హింద్ తాత్కాలిక ప్రభుత్వం
21 అక్టోబర్ 1943న సింగపూర్లో బోస్ స్వతంత్ర భారత తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ప్రకటించారు. ఇది సాధారణంగా ఆజాద్ హింద్ ప్రభుత్వంగా పిలవబడింది. ఆయన దానికి అధిపతిగా వ్యవహరించడంతోపాటు యుద్ధ, విదేశీ వ్యవహారాల శాఖలను నిర్వహించారు. ఈ ప్రభుత్వం ప్రత్యామ్నాయ సార్వభౌమ అధికార వ్యవస్థగా గుర్తింపు పొందేందుకు ప్రయత్నించింది; బ్రిటన్, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలపై యుద్ధం ప్రకటించింది; జపాన్తోపాటు అక్షరాజ్యాల పక్షాన ఉన్న మరికొన్ని ప్రభుత్వాల నుంచి గుర్తింపు పొందింది.
దాని సంస్థలు, చిహ్నాలలో జాతీయ పతాకం, ఆర్థిక ఏర్పాట్లు, విదేశాల్లో నిధుల సేకరణ, 1944లో రంగూన్లో స్థాపించిన ఆజాద్ హింద్ బ్యాంకు ఉన్నాయి. ఈ కార్యక్రమాలు ఒక సార్వభౌమ రాజ్యంగా గుర్తింపు పొందాలనే ఆకాంక్షను వ్యక్తం చేశాయి. అయితే, ఈ ప్రభుత్వానికి భూభాగంపై సుస్థిరమైన నియంత్రణ లేదు; సైనిక వనరులు, సమాచార వ్యవస్థలు, వ్యూహం కోసం ఇది జపాన్పై అధికంగా ఆధారపడింది. అందువల్ల, దాని రాజకీయ ఆకాంక్షలను దాని పరిమిత పరిపాలనా సామర్థ్యం నుంచి వేరుగా చూడాలి.
1943లో అండమాన్, నికోబార్ దీవులను ఆజాద్ హింద్ ప్రభుత్వానికి బదిలీ చేస్తున్నట్లు జపాన్ ప్రకటించింది. బోస్ పోర్ట్ బ్లెయిర్ను సందర్శించి, 30 డిసెంబర్ 1943న జాతీయ పతాకాన్ని ఎగురవేశారు; ఈ దీవుల సమూహాలకు వరుసగా షహీద్, స్వరాజ్ అని పేర్లు పెట్టారు. వాస్తవ సైనిక నియంత్రణ జపాన్ చేతుల్లోనే ఉండటంతో ఈ బదిలీ ప్రధానంగా నామమాత్రంగానే మిగిలింది. జపాన్ ఆక్రమణలో ద్వీపవాసులు తీవ్రమైన అణచివేతకు కూడా గురయ్యారు. అందువల్ల, ఈ దీవులను కేవలం విముక్తి పొందిన భూభాగంగా మాత్రమే చిత్రించే వివరణలు అక్కడి వాస్తవ పరిస్థితులను పూర్తిగా ప్రతిబింబించవు.
4. ఈశాన్య భారతదేశంలో సైనిక దండయాత్ర, సైనిక పరాజయం
1944లో బర్మా నుంచి ఈశాన్య భారతదేశం వైపు ముందుకు సాగుతున్న జపాన్ దళాలతో పాటు INA దళాలు కూడా కదిలాయి. ఇంఫాల్, కోహిమా కేంద్రాలుగా సాగిన ఈ దాడి లక్ష్యాలు బ్రిటిష్ రక్షణ వ్యవస్థలను ఛేదించడం, సమాచార సంబంధాలను దెబ్బతీయడం, భారతదేశంలోకి ప్రవేశించే మార్గాన్ని తెరవడం. INA దళాలు పోరాటం, శత్రు స్థితిగతుల పరిశీలన, ప్రచారం, సహాయక కార్యకలాపాలను నిర్వహించాయి; అవి స్వతంత్ర సరఫరా వ్యవస్థ కలిగిన సైన్యంగా పనిచేయలేదు.
మణిపూర్లోని మొయిరాంగ్లో షౌకత్ మాలిక్ నేతృత్వంలోని INA దళం 14 ఏప్రిల్ 1944న త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగురవేసింది. ఈ సంఘటన ఉద్యమానికి ఒక ముఖ్యమైన ప్రతీకగా నిలిచింది. అయితే, దీనిని ఇంఫాల్ లేదా కోహిమాను స్వాధీనం చేసుకున్న సంఘటనగా భావించకూడదు: ఆ రెండు లక్ష్యాలలో ఏదీ సాధించబడలేదు. INA భారతదేశంలోని విస్తారమైన ప్రాంతాలకు విముక్తి కల్పించిందనే వాదనలు, ఈ సైనిక దండయాత్ర ద్వారా సాధించిన భూభాగ నియంత్రణను అతిశయించి చూపుతాయి.
సరఫరా మార్గాలు నిర్వహణ సామర్థ్యానికి మించి విస్తరించడం, రుతుపవన కాలపు వాతావరణ పరిస్థితులు, వ్యాధులు, ఆహార కొరత, వాయుమార్గ సరఫరాల మద్దతుతో మిత్రరాజ్యాల దళాలు చూపిన బలమైన ప్రతిఘటన కారణంగా ఈ దాడి విఫలమైంది. బర్మా గుండా జరిగిన తిరోగమనం భారీ నష్టాలకు, తీవ్ర కష్టాలకు దారితీసింది. మిత్రరాజ్యాలు బర్మాను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడం, ఆగస్టు 1945లో జపాన్ లొంగిపోవడంతో INA సైనిక దండయాత్ర ముగిసింది. 18 ఆగస్టు 1945న తైహోకు, ప్రస్తుత తైపీలో జరిగిన విమాన ప్రమాదం అనంతరం బోస్ మరణించినట్లు వార్తలు వచ్చాయి; ఆ మరణానికి సంబంధించిన పరిస్థితులు తదనంతర కాలంలో అధికారిక విచారణలకు, నిరంతర వివాదానికి అంశంగా మారాయి.
5. ఎర్రకోట విచారణలు, జాతీయవాద సమీకరణ
యుద్ధం అనంతరం బ్రిటిష్ అధికారులు ఎంపిక చేసిన INA సిబ్బందిపై సైనిక న్యాయస్థానాల ద్వారా విచారణ జరిపించారు. మొదటి ప్రధాన విచారణ నవంబర్ 1945లో ఢిల్లీలోని ఎర్రకోటలో ప్రారంభమైంది. ఇందులో షా నవాజ్ ఖాన్, ప్రేమ్ కుమార్ సహగల్, గుర్బక్ష్ సింగ్ ధిల్లాన్ నిందితులుగా ఉన్నారు. వారు వరుసగా ముస్లిం, హిందూ, సిక్కు మతాలకు చెందినవారు కావడం వల్ల ఈ విచారణలు ప్రజల దృష్టిలో జాతీయ ఐక్యతకు శక్తిమంతమైన ప్రతీకగా నిలిచాయి. అయితే, INA ప్రాధాన్యం ఈ ప్రతీకాత్మకతకు మించి విస్తరించింది.
రాజ చక్రవర్తికి వ్యతిరేకంగా యుద్ధం చేయడం ప్రధాన అభియోగం; తోటి ఖైదీలు లేదా సైనికులపై హింసకు సంబంధించిన అభియోగాలు కూడా విచారణలో ఉన్నాయి. భారత స్వాతంత్ర్యానికి కట్టుబడిన ప్రభుత్వానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న సైన్యంలో సభ్యులుగా నిందితులు పోరాడారని ప్రతివాద న్యాయవాదులు వాదించారు. భూలాభాయ్ దేశాయ్ ప్రధాన న్యాయపరమైన ప్రతివాదానికి నాయకత్వం వహించగా, తేజ్ బహదూర్ సప్రూ, జవహర్లాల్ నెహ్రూ విస్తృత స్థాయి న్యాయ సహాయ ప్రయత్నాల్లో ప్రముఖ సభ్యులుగా ఉన్నారు.
ప్రదర్శనలు, సమావేశాలు, నిధుల సేకరణ, విద్యార్థుల మరియు కార్మికుల నిరసనలు భారతదేశమంతటా విస్తరించాయి. కాంగ్రెస్ న్యాయ సహాయం, ఉపశమన కార్యక్రమాలను నిర్వహించగా, INA ఖైదీలకు ముస్లిం లీగ్ మరియు ఇతర రాజకీయ వర్గాల నుంచి కూడా మద్దతు లభించింది. ముగ్గురు అధికారులను దోషులుగా నిర్ధారించి, యావజ్జీవ ద్వీపాంతరవాస శిక్ష విధించారు. సైనిక సర్వాధిపతి క్లాడ్ ఆచిన్లెక్ జనవరి 1946లో ద్వీపాంతరవాస శిక్షలను మాఫీ చేశారు; అయితే సైనిక సేవ నుంచి తొలగింపు మాత్రం కొనసాగింది. శిక్ష మాఫీని నిర్దోషులుగా విడుదల చేయడంతో సమానంగా భావించకూడదు.
6. చారిత్రక ప్రాధాన్యం మరియు పరీక్షా దృక్పథం
INA సైనికంగా బ్రిటిష్వారిని ఓడించడంలో విఫలమైనప్పటికీ, యుద్ధానంతరం అది చూపిన రాజకీయ ప్రభావం గణనీయమైనది. ప్రజల సానుభూతి, దాని సభ్యులను దేశద్రోహులుగా చిత్రించిన వలసపాలకుల వైఖరిని సవాలు చేసింది; వారికి శిక్షలు విధించడం రాజకీయంగా ప్రతికూల పరిణామాలకు దారితీసేలా చేసింది. భారతీయ సైనికులు వలస రాజ్యం పట్ల విధేయత కంటే దేశం పట్ల నిబద్ధతకు అధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వగలరనే భావనను ఈ ఉద్యమం బలపరిచింది.
ఈ విచారణలు 1945–46 నాటి విస్తృత అశాంతిలో భాగంగా ఉన్నాయి. ఇందులో కార్మిక పోరాటాలు, ఫిబ్రవరి 1946లో జరిగిన రాయల్ ఇండియన్ నేవీ తిరుగుబాటు కూడా ఉన్నాయి. ఈ పరిణామాలు సాయుధ దళాల విశ్వసనీయతపై బ్రిటిష్వారిలో ఆందోళనలను పెంచాయి. అయినప్పటికీ, నౌకాదళ తిరుగుబాటును INA నిర్వహించలేదు; భారత స్వాతంత్ర్య సాధనకు INA ఒక్కటే కారణమని చెప్పలేం. ప్రజాబాహుళ్యంలో నెలకొన్న జాతీయవాదం, యుద్ధం కారణంగా బ్రిటన్ శక్తి క్షీణించడం, అంతర్జాతీయ మార్పులు, రాజకీయ చర్చలు కూడా ప్రాధాన్యం వహించాయి.
సమతుల్య అంచనా అనేది వలసపాలనకు వ్యతిరేకంగా ప్రదర్శించిన ధైర్యాన్ని, అన్ని వర్గాలను కలుపుకొని సాగించిన సమీకరణను గుర్తిస్తూనే, సామ్రాజ్యవాద జపాన్ మరియు నాజీ జర్మనీతో సహకారం వల్ల ఏర్పడిన పరిమితులను పరిశీలిస్తుంది. ప్రిలిమ్స్ కోసం మోహన్ సింగ్ మరియు సుభాష్ చంద్రబోస్ మధ్య, రాస్ బిహారీ బోస్ మరియు సుభాష్ చంద్రబోస్ మధ్య, లీగ్ మరియు సైన్యం మధ్య, సైనిక పరాజయం మరియు రాజకీయ ప్రభావం మధ్య తేడాలను గుర్తుంచుకోండి.
కాలరేఖ
15 February 1942
సింగపూర్ జపాన్కు లొంగిపోవడంతో, భారీ సంఖ్యలో భారతీయ సైనికులు యుద్ధ ఖైదీలుగా మారారు.
September–December 1942
మొదటి INA మోహన్ సింగ్ నాయకత్వంలో అధికారికంగా ఏర్పాటైంది; అనంతరం జపాన్తో తలెత్తిన విభేదాల నేపథ్యంలో విచ్ఛిన్నమైంది.
4 July 1943
సింగపూర్లో సుభాష్ చంద్రబోస్ భారత స్వాతంత్ర్య లీగ్ నాయకత్వాన్ని స్వీకరించారు.
21 October 1943
బోస్ ఆజాద్ హింద్ తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ప్రకటించారు.
14 April 1944
ఒక INA దళం మొయిరాంగ్లో త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగురవేసింది.
August 1945
జపాన్ లొంగుబాటుతో INA సైనిక విజయావకాశాలు ముగిశాయి.
November 1945–January 1946
ఎర్రకోటలో జరిగిన మొదటి ప్రధాన విచారణ, ద్వీపాంతరవాస శిక్షల మాఫీ దేశవ్యాప్తంగా INA పట్ల ఆసక్తిని మరింత పెంచాయి.
యుద్ధకాల ఆవిర్భావం నుంచి రాజకీయ ప్రభావం వరకు
- 1. ఆగ్నేయాసియాలో జపాన్ సాధించిన విజయాల ఫలితంగా భారతీయ సైనికులు యుద్ధ ఖైదీలుగా చిక్కారు.
- 2. భారత స్వాతంత్ర్య లీగ్ రాజకీయ మద్దతుతో మోహన్ సింగ్ తొలి INAను ఏర్పాటు చేశారు.
- 3. బోస్ సైన్యాన్ని పునర్వ్యవస్థీకరించి, ఆజాద్ హింద్ ప్రభుత్వాన్ని ప్రకటించారు.
- 4. 1944 నాటి దాడి విఫలమైంది; అనంతరం సైన్యం వెనుదిరగడం, జపాన్ లొంగిపోవడం జరిగాయి.
- 5. INA విచారణలు జాతీయవాద సమీకరణకు దారితీశాయి; సైన్యం విధేయతపై వలస పాలకుల ఆందోళనలను తీవ్రతరం చేశాయి.
| సంస్థ | ప్రధాన అనుబంధం | పాత్ర |
|---|---|---|
| భారత స్వాతంత్ర్య లీగ్ | రాస్ బిహారీ బోస్; తరువాత సుభాష్ చంద్రబోస్ | విదేశాల్లోని భారతీయులను సమీకరించిన రాజకీయ సంస్థ |
| తొలి INA | మోహన్ సింగ్, 1942 | ప్రారంభంలో ప్రధానంగా భారతీయ యుద్ధ ఖైదీలను నియమించుకొని ఏర్పడిన సాయుధ దళం |
| పునర్వ్యవస్థీకరించిన INA | సుభాష్ చంద్రబోస్, 1943 | బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా జపాన్తో కలిసి సైనిక పోరాటం సాగించిన సైన్యం |
| ఆజాద్ హింద్ ప్రభుత్వం | సింగపూర్లో అక్టోబర్ 1943లో ప్రకటించబడింది | భారత సార్వభౌమత్వాన్ని చాటిన తాత్కాలిక ప్రభుత్వం |
| ఝాన్సీ రాణి రెజిమెంట్ | లక్ష్మీ స్వామినాథన్ | INA మహిళా రెజిమెంట్ |
| ఇండియన్ లీజియన్ | జర్మనీలో బోస్ కార్యకలాపాలు | ఆగ్నేయాసియాలోని INAకు భిన్నంగా ఐరోపాలో ఏర్పడిన సైనిక దళం |
వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు
మొయిరాంగ్: జాతీయ ప్రతీకాత్మక ప్రాధాన్యం కలిగిన స్థానిక ఘటన
14 ఏప్రిల్ 1944న షౌకత్ మాలిక్ దళం పతాకాన్ని ఆవిష్కరించడంతో మొయిరాంగ్ INA స్మృతులకు ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది. అక్కడి INA స్మారక చిహ్నం, సంగ్రహాలయం మణిపూర్ యుద్ధకాల అనుభవాలను జాతీయోద్యమంతో అనుసంధానిస్తాయి. ప్రతీకాత్మక విజయాలను ఇంఫాల్, కోహిమాలలో నెరవేరని వ్యూహాత్మక లక్ష్యాల నుంచి వేరుగా ఎందుకు చూడాలో ఈ ఉదంతం వివరిస్తుంది.
మొదటి ఎర్రకోట విచారణ: నేరవిచారణ ప్రజా సమీకరణకు దారితీయడం
సైనిక విధేయతకు విరుద్ధమైనవిగా తాము భావించిన చర్యలకు శిక్ష విధించాలని బ్రిటిష్ అధికారులు ఉద్దేశించారు. అయితే, షా నవాజ్ ఖాన్, సహగల్, ధిల్లాన్లపై జరిగిన విచారణ విస్తృత ప్రజా సంఘీభావానికి, ప్రముఖ న్యాయవాదుల ప్రతివాదనకు దారితీసింది. వారిని దోషులుగా నిర్ధారించిన తీర్పులను రద్దు చేయకుండానే, వారికి విధించిన ద్వీపాంతరవాస శిక్షలను మాఫీ చేయడం వలసపాలకుల శిక్షాధికారంపై ఉన్న రాజకీయ పరిమితులను వెల్లడించింది.
సాధన ప్రశ్నలు
ప్రశ్న 1
కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. మోహన్ సింగ్ — మొదటి INA ఏర్పాటు; 2. రాస్ బిహారీ బోస్ — రాణీ ఝాన్సీ రెజిమెంట్కు నాయకత్వం; 3. లక్ష్మీ స్వామినాథన్ — INAలో మహిళల సైనిక సమీకరణ. పైన ఇచ్చిన జతల్లో ఏవి సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
- A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
- B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
- C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
ప్రశ్న 2
ఆజాద్ హింద్ ఉద్యమానికి సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. దాని తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని 1943లో సింగపూర్లో ప్రకటించారు. 2. అది అండమాన్, నికోబార్ దీవులపై అపరిమిత పరిపాలనా, సైనిక నియంత్రణను చలాయించింది. 3. INA సైనికులు ఏప్రిల్ 1944లో మొయిరాంగ్లో త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగురవేశారు. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
- A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
- B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
ప్రశ్న 3
ఎర్రకోటలో జరిగిన మొదటి ప్రధాన INA విచారణ గురించి కింది ప్రకటనల్లో ఏది సరైనది?
- A. ఇది ఇంఫాల్ దండయాత్రకు ముందే ప్రారంభమైంది.
- B. దీని ఫలితంగా ముగ్గురు ప్రధాన నిందితులూ నిర్దోషులుగా విడుదలయ్యారు.
- C. నిందితుల తరఫున వాదించడంలో భూలాభాయ్ దేశాయ్ ప్రధాన పాత్ర పోషించారు.
- D. ఇందులో నిందితులు మోహన్ సింగ్, రాస్ బిహారీ బోస్, సుభాస్ చంద్ర బోస్.
మెయిన్స్: భారత జాతీయ సైన్యం రాజకీయ ప్రాధాన్యం దాని సైనిక విజయాలను మించిపోయింది. దాని సైనిక కార్యాచరణ, ఎర్రకోట విచారణల అనంతర పరిణామాలను ప్రస్తావిస్తూ చర్చించండి. 250 పదాల్లో సమాధానం రాయండి.
- INA సాయుధ పోరాటాన్ని, దాని రెండు సంస్థాగత దశలను పరిచయం చేయండి.
- బోస్ నాయకత్వం, విదేశాల్లోని భారతీయుల మద్దతు, ఆజాద్ హింద్ ప్రభుత్వం గురించి వివరించండి.
- జపాన్పై ఆధారపడటాన్ని, ఇంఫాల్–కోహిమా దండయాత్ర వైఫల్యాన్ని అంచనా వేయండి.
- ఎర్రకోట విచారణలో నిందితుల తరఫున సాగిన న్యాయ రక్షణ ఉద్యమాన్ని, విస్తృత ప్రజా సంఘీభావాన్ని చర్చించండి.
- తరువాత సాయుధ దళాల్లో తలెత్తిన అశాంతిని INA నిర్దేశించినదిగా పరిగణించకుండా, ఈ విచారణలను సైనిక విధేయతపై నెలకొన్న ఆందోళనలతో అనుసంధానించండి.
- బ్రిటిష్ నిష్క్రమణకు దారితీసిన బహుళ కారణాలను వివరిస్తూ ముగించండి.
అధ్యయన మూలాలు
- Bipan Chandra and others, India’s Struggle for Independence: chapters on Subhas Chandra Bose, the INA and post-war upsurges.
- Sumit Sarkar, Modern India 1885–1947: wartime nationalism and the transfer of power.
- NCERT, Themes in Indian History, Part III: Mahatma Gandhi and the Nationalist Movement.
- National Archives of India, netajipapers.gov.in: declassified records relating to Subhas Chandra Bose.
- Ministry of Culture, amritmahotsav.nic.in: material on the INA, Azad Hind and freedom movement personalities.
