
స్వాతంత్ర్య దినోత్సవమైన 15 ఆగస్టు 1947న ఎర్రకోట నుంచి జాతినుద్దేశించి ప్రసంగిస్తున్న ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ.
Credit: Unknown authorUnknown author · Public domain · source

14 మరియు 15 ఆగస్టు 1947న జరిగిన భారత రాజ్యాంగ పరిషత్తు అర్ధరాత్రి సమావేశంలో జవహర్లాల్ నెహ్రూ.
Credit: Unknown authorUnknown author · Public domain · source
1. చారిత్రక నేపథ్యం మరియు చట్ట రూపకల్పన
దశాబ్దాలపాటు సాగిన జాతీయోద్యమ సమీకరణ అనంతరం, బ్రిటన్ నుంచి అధికారాన్ని చట్టబద్ధంగా బదిలీ చేసే తుది ఘట్టంగా భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం నిలిచింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం బ్రిటన్ను ఆర్థికంగా, వ్యూహాత్మకంగా బలహీనపరిచింది. అదే సమయంలో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం, భారత జాతీయ సైన్యంపై విచారణలు, సాయుధ దళాల్లో అశాంతి, విస్తృత ప్రజా రాజకీయ కార్యకలాపాలు ఒక పరిష్కారానికి రావాల్సిన తక్షణ అవసరాన్ని మరింత బలపరిచాయి. 1946 క్యాబినెట్ మిషన్ భారత సమాఖ్యను కొనసాగించేందుకు ప్రయత్నించింది. అయితే, అది ప్రతిపాదించిన రాజ్యాంగ పథకంపై విభేదాలు, తీవ్రమవుతున్న మత ఘర్షణలు ఆ అవకాశాన్ని దెబ్బతీశాయి.
1947 ఫిబ్రవరి 20న బ్రిటిష్ ప్రధానమంత్రి క్లెమెంట్ అట్లీ, 1948 జూన్ నాటికి బాధ్యతాయుతమైన భారతీయులకు అధికారాన్ని బదిలీ చేస్తామని ప్రకటించారు. 1947 మార్చిలో లార్డ్ వేవెల్ స్థానంలో లార్డ్ మౌంట్బాటన్ వైస్రాయ్గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. జూన్ 3న ప్రకటించిన మౌంట్బాటన్ ప్రణాళిక దేశ విభజనను అంగీకరించి, పంజాబ్, బెంగాల్, మరికొన్ని ప్రాంతాల భవిష్యత్తును నిర్ణయించే విధానాలను నిర్దేశించింది. విభజన అనేది సమైక్య భారతదేశం అనే కాంగ్రెస్ ఆదర్శానికి విరుద్ధమైనప్పటికీ, కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్ ఈ ప్రణాళికను అంగీకరించాయి.
భారత స్వాతంత్ర్య బిల్లును 1947 జూలై 4న హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్లో ప్రవేశపెట్టారు. జూలై 18న దానికి రాజామోదం లభించింది. ఈ చట్టం అధికార బదిలీ తేదీని 1947 ఆగస్టు 15కు ముందుకు జరిపింది. ప్రణాళికకు, చట్టానికి మధ్య ఉన్న తేడా ముఖ్యమైనది: మౌంట్బాటన్ ప్రణాళిక రాజకీయ కార్యచట్రాన్ని అందించగా, స్వాతంత్ర్యం, విభజనలను అమలు చేయడానికి అవసరమైన బ్రిటిష్ చట్టపరమైన అధికారాన్ని ఈ చట్టం కల్పించింది.
2. రెండు డొమినియన్లు, భూభాగ విభజన
నిర్ణీత దినంగా పేర్కొన్న 1947 ఆగస్టు 15 నుంచి భారతదేశం, పాకిస్తాన్ అనే రెండు స్వతంత్ర డొమినియన్లు ఏర్పడతాయని సెక్షన్ 1 ప్రకటించింది. పాకిస్తాన్లో ఉపఖండంలోని వాయవ్య, ఈశాన్య ప్రాంతాల భూభాగాలు ఉన్నాయి. ఈ రెండు భాగాల మధ్య భారత భూభాగం ఉండటంతో అవి వేరువేరుగా ఉండేవి; తూర్పు పాకిస్తాన్ తదనంతరం 1971లో బంగ్లాదేశ్గా అవతరించింది. పాకిస్తాన్ ఆగస్టు 14న స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటున్నప్పటికీ, ఈ చట్టం ప్రకారం రెండు డొమినియన్లకు చట్టబద్ధంగా నిర్ణయించిన దినం ఆగస్టు 15.
ఈ చట్టం బెంగాల్, పంజాబ్ల విభజనకు వీలు కల్పించింది. తూర్పు బెంగాల్, పశ్చిమ పంజాబ్ పాకిస్తాన్లో భాగం కాగా, పశ్చిమ బెంగాల్, తూర్పు పంజాబ్ భారతదేశంలో కొనసాగాయి. సర్ సిరిల్ రాడ్క్లిఫ్ అధ్యక్షతన ఏర్పడిన సరిహద్దు కమిషన్లు విభజన రేఖలను నిర్ణయించాయి. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, 1947 ఆగస్టు 17న రాడ్క్లిఫ్ తీర్పులను బహిరంగంగా ప్రకటించారు. దీంతో అధికార బదిలీ సమయంలో అనేక సరిహద్దు ప్రాంతాల ప్రజలకు తమ ప్రాంతం ఏ దేశ భూభాగంలోకి వస్తుందనే విషయంలో అనిశ్చితి నెలకొంది.
ఈ పరిష్కారంలో పంజాబ్, బెంగాల్ వెలుపల భూభాగాలకు సంబంధించిన నిర్ణయాలు కూడా ఉన్నాయి. వాయవ్య సరిహద్దు ప్రావిన్స్లో నిర్వహించిన ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో పాకిస్తాన్కు అనుకూలంగా తీర్పు వచ్చింది. సిల్హెట్లో నిర్వహించిన ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో తూర్పు బెంగాల్లో చేరడానికి అనుకూలంగా తీర్పు వచ్చింది. అయితే, సరిహద్దుల నిర్ధారణ ఫలితంగా కరీంగంజ్ ప్రాంతంలోని అధిక భాగంతో సహా ఆ జిల్లాలో కొంత భాగం అస్సాంలోనే మిగిలింది. ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలను, సరిహద్దు నిర్ణయాలను, సంస్థానాలు కొత్త డొమినియన్లలో చేరిన ప్రత్యేక ప్రక్రియ నుంచి వేరుగా గుర్తించాలి.
- విభజన బ్రిటిష్ భారత భూభాగాలకు సంబంధించినది; సంస్థానాల విషయంలో బ్రిటిష్ సార్వభౌమాధిపత్యాన్ని అంతం చేసే ప్రత్యేక నిబంధన వర్తించింది.
- ఈ చట్టం చట్టపరమైన చట్రాన్ని ఏర్పాటు చేయగా, కమిషన్లు, ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు, పరిపాలన ఏర్పాట్లు భూభాగాలకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన వివరాలను నిర్ధారించాయి.
3. శాసన సార్వభౌమాధికారం మరియు పరివర్తనకాల ప్రభుత్వం
ఈ చట్టం కొత్త డొమినియన్లు రాజ్యాంగపరంగా బ్రిటన్కు లోబడి ఉండే స్థితిని తొలగించింది. వాటి శాసనసభలు తమ భూభాగాల వెలుపల కూడా అమలయ్యే చట్టాలతో సహా చట్టాలను రూపొందించగలిగేవి. ఆ తరువాత బ్రిటిష్ పార్లమెంటు ఆమోదించిన ఏ చట్టమైనా, సంబంధిత డొమినియన్ తన చట్టం ద్వారా దానిని వర్తింపజేస్తే తప్ప, ఆ డొమినియన్ చట్టవ్యవస్థలో భాగంగా అమలులోకి రాదు. ఇంగ్లిష్ చట్టానికి లేదా ఆ భూభాగానికి వర్తించే బ్రిటిష్ పార్లమెంటు చట్టానికి విరుద్ధంగా ఉందన్న కారణంతో మాత్రమే డొమినియన్ రూపొందించిన చట్టాన్ని ఇకపై చెల్లనిదిగా ప్రకటించడానికి వీలులేదు.
ప్రతి డొమినియన్ రాజ్యాంగ సభకు తన రాజ్యాంగానికి సంబంధించిన నిబంధనలను రూపొందించే అధికారం కల్పించబడింది. మరో ఏర్పాటు జరిగే వరకు, ఆ సభ డొమినియన్ శాసనసభ అధికారాలను కూడా వినియోగించింది. అందువల్ల భారత రాజ్యాంగ సభ రాజ్యాంగ నిర్మాణం, సాధారణ శాసన నిర్మాణం అనే ద్వంద్వ పాత్రను పొందింది. దాని శాసన కార్యకలాపాలు వేరుగా నిర్వహించబడ్డాయి. శాసన విభాగానికి జి. వి. మావలంకర్ అధ్యక్షత వహించగా, రాజేంద్ర ప్రసాద్ రాజ్యాంగ సభ అధ్యక్షుడిగా కొనసాగారు.
ఈ చట్టం మొత్తం పరిపాలనా వ్యవస్థను తక్షణమే భర్తీ చేయలేదు. ఈ చట్టానికి, అవసరమైన అనుకూలనలకు లోబడి, భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 ప్రకారం పాలన కొనసాగింది. సమర్థ అధికార సంస్థలు మార్పులు చేసే వరకు అప్పటికే అమలులో ఉన్న చట్టాలు కూడా కొనసాగాయి. దీనివల్ల పరిపాలనా నిరంతరత్వం కొనసాగడంతో పాటు, వారసత్వంగా సంక్రమించిన రాజ్యాంగ, న్యాయ వ్యవస్థలను మార్చే అధికారం భారతీయ సంస్థలకు లభించింది.
ప్రతి డొమినియన్లో రాజుకు ప్రాతినిధ్యం వహించేందుకు ఆయన నియమించే గవర్నర్-జనరల్ ఉండాలని నిర్దేశించారు. ఆయా డొమినియన్ల శాసనసభలు వేరుగా నిర్ణయిస్తే తప్ప, ఒకే వ్యక్తి రెండు డొమినియన్లకూ గవర్నర్-జనరల్గా పనిచేయడానికి కూడా ఈ చట్టం అనుమతించింది. ఆచరణలో, మౌంట్బాటన్ స్వతంత్ర భారతదేశపు తొలి గవర్నర్-జనరల్గా, ముహమ్మద్ అలీ జిన్నా పాకిస్తాన్ తొలి గవర్నర్-జనరల్గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. డొమినియన్ హోదాలో బ్రిటిష్ రాజరికం తాత్కాలికంగా కొనసాగింది. అయితే, దాని అర్థం బ్రిటిష్ శాసన నియంత్రణ కొనసాగిందని కాదు. బ్రిటిష్ భారతదేశ పాలనకు సంబంధించి భారత వ్యవహారాల కార్యదర్శి బాధ్యతను కూడా ఈ చట్టం ముగించింది.
4. సంస్థానాలు మరియు సర్వోన్నతాధికారం రద్దు
సెక్షన్ 7 భారతీయ సంస్థానాలపై బ్రిటిష్ ఆధిపత్యాధికారాన్ని, దానితో ముడిపడిన ఒప్పంద సంబంధాలను, బాధ్యతలను, సర్వోన్నతాధికారానికి సంబంధించిన అధికారాలను ముగించింది. ఈ సంస్థానాలు సాధారణ బ్రిటిష్ భారత ప్రావిన్సులు కావు: బ్రిటిష్ రాజరికపు సర్వోన్నత ఆధిపత్యానికి లోబడి, వాటి పాలకులు వివిధ స్థాయుల్లో అంతర్గత అధికారాన్ని వినియోగించేవారు. ఈ సర్వోన్నతాధికారం భారత ప్రభుత్వానికి గానీ పాకిస్తాన్కు గానీ స్వయంచాలకంగా బదిలీ కాలేదు.
సర్వాధిపత్యం రద్దు కావడంతో వందలాది సంస్థానాలను ఆచరణయోగ్యమైన వలసానంతర రాజకీయ వ్యవస్థలో ఏకీకృతం చేయాల్సిన తక్షణ సమస్య ఏర్పడింది. ఒక డొమినియన్లో చేరడానికి ప్రత్యేక చేరిక పత్రం అవసరమైంది. అధిక శాతం సంస్థానాలకు వర్తింపజేసిన ప్రారంభ ఏర్పాట్ల ప్రకారం, పాలకులు రక్షణ, విదేశీ వ్యవహారాలు, సమాచార–రవాణా సంబంధాల అంశాలకు సంబంధించి చేరికకు అంగీకరించారు. అందువల్ల చేరికను, ఆ తరువాత జరిగిన విలీన ఒప్పందాలు, పరిపాలనాపరమైన ఏకీకరణ, చివరకు జరిగిన రాష్ట్రాల రాజ్యాంగపరమైన పునర్వ్యవస్థీకరణ నుంచి వేరుగా గుర్తించాలి.
భారతదేశంలో సర్దార్ వల్లభ్భాయ్ పటేల్, వి. పి. మేనన్ సంస్థానాల శాఖ ద్వారా ఏకీకరణ ప్రక్రియకు నాయకత్వం వహించారు. స్వాతంత్ర్యం లభించిన సమయంలోనే అధిక శాతం పాలకులు చేరికకు అంగీకరించారు. అయితే జునాగఢ్, హైదరాబాద్, జమ్మూ కాశ్మీర్ సంక్లిష్టమైన, భిన్నమైన సమస్యలను సృష్టించాయి. ఈ చట్టం స్వయంగా ఆ వివాదాలను పరిష్కరించలేదు. హైదరాబాద్ పాలకుడు తొలుత స్వతంత్రంగా కొనసాగాలని కోరుకున్నాడు; సెప్టెంబర్ 1948లో ఆపరేషన్ పోలో అనంతరం ఆ సంస్థానం భారత నియంత్రణలోకి వచ్చింది.
- బ్రిటిష్ నిష్క్రమణతో సర్వోన్నతాధికారం ముగిసింది; అంతమాత్రాన సంస్థానాలు ఏ డొమినియన్లోనూ స్వయంచాలకంగా విలీనం కాలేదు.
- గిరిజన ప్రాంతాలతో బ్రిటిష్ రాజరికానికి ఉన్న ఒప్పంద సంబంధాలను కూడా ఈ చట్టం ముగించింది.
5. రాజ్యాంగపరమైన ప్రాముఖ్యత మరియు పరీక్షల దృష్ట్యా గుర్తించాల్సిన తేడాలు
ఈ చట్టం అధికారాలను కల్పించే సంక్షిప్త శాసనం మాత్రమే; భారతదేశ శాశ్వత రాజ్యాంగం కాదు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ బాధ్యతను ముగించడం, దాని స్థానంలో ఏర్పడిన డొమినియన్ల స్వతంత్ర శాసనాధికారాన్ని గుర్తించడం, వాటి రాజ్యాంగ సభలు తమ రాజ్యాంగపరమైన భవిష్యత్తును నిర్ణయించుకునేందుకు వీలు కల్పించడం ఈ చట్టం ప్రాముఖ్యత. రాజకీయ స్వాతంత్ర్యం 15 ఆగస్టు 1947న లభించింది; భారత గణతంత్ర రాజ్యాంగ వ్యవస్థ 26 జనవరి 1950న ప్రారంభమైంది.
రాజ్యాంగం 26 నవంబర్ 1949న ఆమోదించబడింది; 26 జనవరి 1950న పూర్తిగా అమలులోకి వచ్చింది. అధికరణం 395 భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం, 1947 మరియు భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 రెండింటినీ, అలాగే రెండవ చట్టాన్ని సవరించిన లేదా దానికి అనుబంధంగా రూపొందించిన శాసనాలను రద్దు చేసింది. అయితే ప్రివీ కౌన్సిల్ అధికార పరిధి రద్దు చట్టం, 1949ను ఆ రద్దు నుంచి స్పష్టంగా మినహాయించింది. రాజ్యాంగ అధినేతగా గవర్నర్-జనరల్ స్థానంలో రాష్ట్రపతి వచ్చారు.
చారిత్రక మూల్యాంకన దృష్ట్యా, ఈ చట్టం నిర్ణయాత్మకమైన రాజ్యాంగపరమైన విముక్తితోపాటు హడావుడిగా జరిగిన, తీవ్ర కల్లోలానికి దారితీసిన విభజనను కూడా కలిగి ఉంది. రెండు దేశాల ఆవిర్భావంతోపాటు పరిపాలనా విభజన, శరణార్థుల వలసలు, మత హింస చోటుచేసుకున్నాయి. అందువల్ల దీనిని వలస అధికారాన్ని తొలగించడంలో ఒక మైలురాయిగానూ, తీవ్ర వేదనను మిగిల్చిన భూభాగ విభజన ఏర్పాటుకు సంబంధించిన చట్టపరమైన చట్రంగానూ అధ్యయనం చేయాలి.
- 18 జూలైన లభించిన రాజామోదాన్ని, 15 ఆగస్టున లభించిన స్వాతంత్ర్యంతో కలిపి పొరబడవద్దు.
- డొమినియన్ హోదాను గణతంత్ర హోదాతో సమానంగా పరిగణించవద్దు.
- సర్వాధిపత్యం రద్దు కావడాన్ని, సంస్థానాలు స్వయంచాలకంగా చేరిపోవడంగా భావించవద్దు.
- స్వాతంత్ర్యం లభించిన వెంటనే అన్ని వలసపాలన చట్టాలు లేదా పరివర్తన కాలంలో కొనసాగిన 1935 నాటి వ్యవస్థ రద్దయ్యాయని భావించవద్దు.
కాలరేఖ
20 February 1947
జూన్ 1948 నాటికి అధికార బదిలీ జరుగుతుందని అట్లీ ప్రకటించారు.
3 June 1947
మౌంట్బాటన్ ప్రణాళిక విభజన, అధికార బదిలీకి సంబంధించిన రూపురేఖలను ప్రకటించింది.
18 July 1947
భారత స్వాతంత్ర్య చట్టానికి రాజామోదం లభించింది.
15 August 1947
చట్టంలో నిర్దేశించిన రోజు: భారతదేశం, పాకిస్తాన్ స్వతంత్ర డొమినియన్లుగా అవతరించాయి.
17 August 1947
రాడ్క్లిఫ్ సరిహద్దు నిర్ణయాలు బహిరంగంగా ప్రకటించబడ్డాయి.
26 January 1950
భారతదేశం గణతంత్రంగా అవతరించింది; అధికరణం 395 ఈ చట్టాన్ని రద్దు చేసింది.
భారతదేశంలో రాజకీయ పరిష్కారం నుంచి గణతంత్ర ప్రభుత్వ ఏర్పాటు వరకు
- 1. మౌంట్బాటన్ ప్రణాళిక దేశ విభజనను ఆమోదించింది
- 2. బ్రిటిష్ పార్లమెంటు భారత స్వాతంత్ర్య చట్టాన్ని రూపొందించింది
- 3. 15 ఆగస్టు 1947న స్వతంత్ర డొమినియన్లు ఆవిర్భవించాయి
- 4. రాజ్యాంగ పరిషత్తు చట్టాలను రూపొందించడంతోపాటు రాజ్యాంగాన్ని రచించింది
- 5. 26 నవంబరు 1949న రాజ్యాంగం ఆమోదించబడింది
- 6. 26 జనవరి 1950న గణతంత్ర రాజ్యం ఏర్పడింది; ఈ చట్టం రద్దయింది
| నిబంధన | విషయం | పరీక్షల దృష్ట్యా ప్రాధాన్యం |
|---|---|---|
| సెక్షన్ 1 | రెండు స్వతంత్ర డొమినియన్లు | నిర్దేశిత తేదీ 15 ఆగస్టు 1947. |
| సెక్షన్ 5 | గవర్నర్ జనరల్స్ | ప్రతి డొమినియన్లో బ్రిటిష్ రాజరికానికి ప్రాతినిధ్యం తాత్కాలికంగా కొనసాగింది. |
| సెక్షన్ 6 | శాసన అధికారాలు | డొమినియన్ శాసనసభలు సంపూర్ణ చట్ట నిర్మాణ అధికారాన్ని పొందాయి. |
| సెక్షన్ 7 | స్వాతంత్ర్యం వల్ల కలిగిన పరిణామాలు | స్వదేశీ సంస్థానాలపై బ్రిటిష్ సార్వభౌమాధిపత్యం ముగిసింది. |
| సెక్షన్ 8 | పరివర్తన కాలపు రాజ్యాంగ ఏర్పాట్లు | రాజ్యాంగ పరిషత్తులు రాజ్యాంగ నిర్మాణ అధికారాన్ని వినియోగించాయి; అనుకూలంగా సవరించిన 1935 నాటి వ్యవస్థ కొనసాగింది. |
వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు
హైదరాబాద్: సర్వోన్నతాధికార రద్దు అంటే భారతదేశంలో చేరిక కాదు
బ్రిటిష్ సర్వోన్నతాధికారం రద్దయిన తరువాత నిజాం స్వతంత్ర హోదాను కోరుకున్నాడు. హైదరాబాద్ నవంబర్ 1947లో భారతదేశంతో యథాతథ స్థితి ఒప్పందం (Standstill Agreement) కుదుర్చుకుంది. అయినప్పటికీ రాజకీయ సంఘర్షణ, హింస కొనసాగాయి. సెప్టెంబర్ 1948లో జరిగిన ఆపరేషన్ పోలో నిజాం ప్రతిఘటనకు ముగింపు పలికింది. ఈ చట్టం బ్రిటిష్ సర్వోన్నతాధికారాన్ని రద్దు చేసిందే తప్ప, సంస్థానాల రాజకీయ ఏకీకరణను స్వయంగా పూర్తి చేయలేదని ఈ ఉదంతం స్పష్టం చేస్తుంది.
పంజాబ్: సరిహద్దుల ప్రకటనకు ముందే స్వాతంత్ర్యం
రెండు డొమినియన్లు ఏర్పడిన తరువాత, 17 ఆగస్టు 1947న రాడ్క్లిఫ్ తీర్పులను బహిరంగంగా ప్రకటించారు. భూభాగం, సంస్థలు, వనరుల విభజన జరుగుతున్న సమయంలో పంజాబ్లో భారీ స్థాయిలో ప్రజల నిర్వాసితత్వం, మతపరమైన ఊచకోతలు చోటుచేసుకున్నాయి. అధికార బదిలీకి చట్టబద్ధంగా స్పష్టమైన తేదీని నిర్ణయించినప్పటికీ, విభజనకు సంబంధించిన పరిపాలనాపరమైన, మానవతాపరమైన వాస్తవాలు ఎంత క్లిష్టంగా ఉన్నాయో ఇది వివరిస్తుంది.
సాధన ప్రశ్నలు
ప్రశ్న 1
భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం, 1947కు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. ఇది 15 ఆగస్టు 1947 నుంచి రెండు స్వతంత్ర డొమినియన్లను ఏర్పాటు చేసింది. 2. ఆ తరువాత బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ చేసిన ప్రతి చట్టం రెండు డొమినియన్లకు స్వయంచాలకంగా వర్తించింది. 3. ఆయా రాజ్యాంగాలకు సంబంధించిన నిబంధనలను రూపొందించే అధికారాన్ని రాజ్యాంగ పరిషత్తులకు కల్పించింది. పైన పేర్కొన్న ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
- A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
- B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
- C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
ప్రశ్న 2
సంస్థానాలపై భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం ప్రభావాన్ని కింది వాటిలో ఏది సరిగ్గా వివరిస్తుంది?
- A. అవి స్వయంచాలకంగా భారతదేశంలోని ప్రావిన్సులుగా మారాయి.
- B. బ్రిటిష్ సర్వోన్నతాధికారం భారతదేశానికి, పాకిస్థాన్కు సంయుక్తంగా బదిలీ అయింది.
- C. బ్రిటిష్ సర్వోన్నతాధికారం రద్దయింది; అయితే చేరికకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు అవసరమయ్యాయి.
- D. ప్రతి సంస్థానం ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరపాలని ఈ చట్టం నిర్దేశించింది.
ప్రశ్న 3
కింది సంఘటనలను పరిశీలించండి: 1. భారత స్వాతంత్ర్య చట్టానికి రాజామోదం 2. మౌంట్బాటన్ ప్రణాళిక ప్రకటన 3. రాడ్క్లిఫ్ తీర్పుల బహిరంగ ప్రకటన 4. నియమిత రోజున స్వతంత్ర డొమినియన్ల ఏర్పాటు. వీటి సరైన కాలక్రమం ఏమిటి?
- A. 2–1–4–3
- B. 1–2–3–4
- C. 2–3–1–4
- D. 1–4–2–3
మెయిన్స్: భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం, 1947 రాజ్యాంగపరంగా పూర్వ వ్యవస్థతో తెగతెంపులను, పరిపాలనాపరంగా నిరంతరత్వాన్ని మేళవించింది. సంస్థానాలపై దాని ప్రభావాలను ప్రధానంగా ప్రస్తావిస్తూ వివరించండి. 250 పదాల్లో సమాధానం రాయండి.
- స్వాతంత్ర్యానికి, విభజనకు చట్టబద్ధమైన చట్రంగా ఈ చట్టాన్ని పరిచయం చేయండి.
- బ్రిటిష్ అధికారానికి ముగింపు, డొమినియన్ల శాసన సార్వభౌమాధికారాన్ని వివరించండి.
- రాజ్యాంగ పరిషత్తుల రాజ్యాంగ నిర్మాణ, శాసనపరమైన పాత్రలను చర్చించండి.
- అవసరాలకు అనుగుణంగా సవరించిన భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935, అప్పటికే అమలులో ఉన్న చట్టాల ద్వారా కొనసాగిన పరిపాలనా నిరంతరత్వాన్ని గుర్తించండి.
- సర్వోన్నతాధికార రద్దును, చేరికను, తదనంతర ఏకీకరణను వేరు చేసి చూపండి.
- డొమినియన్ హోదా నుంచి భారత గణతంత్ర రాజ్యాంగానికి జరిగిన పరివర్తనతో ముగించండి.
అధ్యయన మూలాలు
- UK legislation.gov.uk: Indian Independence Act 1947, original enacted text.
- NCERT, Themes in Indian History, Part III: Mahatma Gandhi and the Nationalist Movement; Framing the Constitution.
- Bipan Chandra and others, India's Struggle for Independence.
- V. P. Menon, The Transfer of Power in India.
- Legislative Department, Government of India: Constitution of India, Article 395.
