New UPSC Foundation, Optional and TGPSC/APPSC batches are open — book your counselling slot.Today's Current AffairsToday's Daily QuizPlaces in NewsCall 98804 87071

Prelims GS-I · ఆధునిక భారతదేశం · జాతీయోద్యమం

సూరత్ చీలిక

డిసెంబర్ 1907 నాటి సూరత్ చీలిక భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌లోని మితవాద, అతివాద వర్గాల మధ్య సహకారం విచ్ఛిన్నం కావడాన్ని సూచిస్తుంది. రాజకీయ పద్ధతులు, నాయకత్వం, స్వదేశీ ఉద్యమ పరిధిపై విభేదాల కారణంగా ఇది ఏర్పడింది. తక్షణ ఘర్షణ సూరత్ మహాసభ అధ్యక్ష పదవి, సభా నిర్వహణకు సంబంధించినదే అయినప్పటికీ, బెంగాల్ విభజన తరువాత ఏర్పడిన జాతీయ చైతన్యాన్ని కాంగ్రెస్ అఖిల భారత రాజకీయ కార్యాచరణగా ఎలా మలచాలన్నదే అంతర్లీన సమస్య. ఈ చీలిక సమన్వయపూర్వక జాతీయోద్యమ కార్యాచరణను బలహీనపరిచింది. 1916లో సయోధ్య కుదిరే వరకు కాంగ్రెస్ మితవాదుల నియంత్రణలోనే కొనసాగింది.

ఇక్కడ అందుబాటులో ఉంది: https://www.britannica.com/biography/Bal-Gangadhar-Tilak

ఇక్కడ అందుబాటులో ఉంది: https://www.britannica.com/biography/Bal-Gangadhar-Tilak

Credit: AnonymousUnknown author · Public domain · source

ముంబయిలోని చర్చ్‌గేట్‌లో ఉన్న గోపాల కృష్ణ గోఖలే విగ్రహం.

ముంబయిలోని చర్చ్‌గేట్‌లో ఉన్న గోపాల కృష్ణ గోఖలే విగ్రహం.

Credit: Pratishkhedekar · CC BY-SA 4.0 · source

చారిత్రక నేపథ్యం: వినతిపత్రాల సమర్పణ నుంచి స్వదేశీ ఉద్యమం వరకు

1885లో స్థాపించబడిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తొలుత తీర్మానాలు, వినతిపత్రాలు, బహిరంగ సభలు, బ్రిటన్‌లోని ఉదారవాద ప్రజాభిప్రాయానికి చేసే విజ్ఞప్తులపై ఆధారపడింది. తరువాత మితవాదులుగా పేర్కొనబడిన నాయకులు ప్రాతినిధ్య సంస్థల ఏర్పాటు, ప్రభుత్వ సేవల భారతీయీకరణ, సైనిక వ్యయం తగ్గింపు, పరిపాలనలో జవాబుదారీతనాన్ని కోరారు. వలసవాదంపై వారు చేసిన ఆర్థిక విమర్శ, ముఖ్యంగా సంపద తరలింపు సిద్ధాంతం, ఉమ్మడి జాతీయవాద అవగాహనను ఏర్పరచడానికి తోడ్పడింది. అయితే, బ్రిటిష్ అధికారానికి వ్యతిరేకంగా నిరంతరాయంగా సాగే ప్రజా పోరాటాన్ని వారు తొలుత ఊహించలేదు.

ఇరవయ్యవ శతాబ్దం ఆరంభం నాటికి, యువతరానికి చెందిన, మరింత దృఢవైఖరి గల జాతీయవాద ధోరణి ఈ పద్ధతుల ప్రభావశీలతను ప్రశ్నించింది. కరవులు, ప్లేగు నియంత్రణలో ప్రభుత్వ చర్యలు, జాతి వివక్ష, పరిమిత రాజ్యాంగ రాయితీలు అసంతృప్తిని పెంచాయి. లార్డ్ కర్జన్ విధానాలు, ముఖ్యంగా జూలై 1905లో ప్రకటించి, 16 అక్టోబర్ 1905న అమలు చేసిన బెంగాల్ విభజన, ఈ విమర్శను మరింత తీవ్రతరం చేశాయి. స్వదేశీ ఉద్యమం బహిష్కరణ, స్వదేశీ వ్యాపార–పారిశ్రామిక ప్రయత్నాలు, జాతీయ విద్య, విద్యార్థుల భాగస్వామ్యం, ప్రజా సమీకరణను జాతీయవాద రాజకీయాల కేంద్రస్థానంలోకి తీసుకువచ్చింది.

అందువల్ల ఈ విభేదం కేవలం వ్యక్తిత్వాల మధ్య ఘర్షణ మాత్రమే కాదు. ఉద్యమం సాగవలసిన వేగం, సమాజంలోని వివిధ వర్గాలకు అది విస్తరించవలసిన తీరు, వలస పాలన చట్టబద్ధత, రాజ్యాంగబద్ధ ఆందోళనకు ప్రజల ఒత్తిడికి మధ్య సంబంధం వంటి అంశాలకు ఇది సంబంధించినది. ఈ రెండు ధోరణులూ వలస దోపిడీని వ్యతిరేకించాయి. అయితే, కాంగ్రెస్ తన స్థిరపడిన పద్ధతులను దాటి ఎంతవరకు ముందుకు వెళ్లాలనే విషయంలో అవి విభేదించాయి.

మితవాదులు, అతివాదులు: లక్ష్యాలు, పద్ధతులు, పరిమితులు

గోఖలే, మెహతా వంటి మితవాదులు నచ్చజెప్పడం, శాసనసభల్లో కృషి చేయడం, ప్రజాభిప్రాయాన్ని జాగ్రత్తగా సంఘటితం చేయడం ద్వారా క్రమానుగత రాజ్యాంగ పురోగతిని సాధించాలని కోరుకున్నారు. తగిన సంస్థాగత బలం లేని ఘర్షణ అణచివేతకు దారితీసి, అప్పటికే సాధించిన రాజకీయ ప్రయోజనాలను దెబ్బతీస్తుందని వారు భయపడ్డారు. వారి విధానాన్ని బ్రిటిష్ విధానాలకు బేషరతు ఆమోదంగా భావించకూడదు: వారు వలస ప్రభుత్వ బడ్జెట్లను, పరిపాలన నుంచి భారతీయులను మినహాయించడాన్ని, పౌర స్వేచ్ఛలపై ఆంక్షలను విమర్శించారు.

దృఢవైఖరి గల జాతీయవాదులుగా కూడా పిలవబడిన అతివాదులు స్వావలంబన, త్యాగం, ప్రజా సమీకరణకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. మహారాష్ట్రలో తిలక్, బెంగాల్‌లో పాల్, అరవింద్ ఘోష్, పంజాబ్‌లో లజపత్ రాయ్ ఈ ధోరణికి చెందిన ముఖ్యమైన ప్రాంతీయ కేంద్రాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించారు. వారు స్వదేశీ, బహిష్కరణ, జాతీయ విద్య, వివిధ రూపాల్లో నిష్క్రియాత్మక ప్రతిఘటనను సమర్థించారు. కొందరు బహిష్కరణను బ్రిటిష్ వస్తువులకే పరిమితం చేయకుండా వలస పాలనా సంస్థలకు కూడా విస్తరించాలని, బెంగాల్ ఆందోళనను ఇతర ప్రావిన్సులకు తీసుకువెళ్లాలని కోరుకున్నారు.

ఈ పేర్లు ఒకే విధమైన కార్యక్రమాలు గల క్రమశిక్షణాయుత పార్టీలను కాకుండా విస్తృత రాజకీయ ధోరణులను సూచిస్తాయి. స్వరాజ్యం అనే పదం కూడా వివిధ నాయకులకు భిన్నమైన అర్థాలను కలిగి ఉండేది; 1906లో ఈ పదానికి ఉన్న అర్థాన్ని 1929లో కాంగ్రెస్ చేసిన సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్య ప్రకటనతో యథాతథంగా సమానంగా భావించకూడదు. అలాగే, అతివాద జాతీయవాదం విప్లవ ఉగ్రవాదానికి పర్యాయపదం కాదు. వాటి మద్దతుదారుల వర్గాలు కొన్నిసార్లు కలిసినప్పటికీ, బహిరంగ రాజకీయ సమీకరణ, రహస్య సాయుధ చర్య వేర్వేరు వ్యూహాలు.

కలకత్తా రాజీ నుంచి సూరత్ ఘర్షణ వరకు

డిసెంబర్ 1906లో జరిగిన కలకత్తా సమావేశంలో దాదాభాయ్ నౌరోజీ అధ్యక్షత అందరినీ ఏకతాటిపై నిలిపే నాయకత్వాన్ని అందించింది. ఆయన తన అధ్యక్షోపన్యాసంలో స్వరాజ్యం లేదా స్వపరిపాలనే లక్ష్యమని పేర్కొన్నారు. ఈ సమావేశం స్వదేశీ, బహిష్కరణ, జాతీయ విద్యకు సంబంధించిన తీర్మానాలను ఆమోదించింది. అయితే, ఈ రాజీ వెనుక భిన్నాభిప్రాయాలు మరుగునపడి ఉన్నాయి: ఈ చర్యల పరిధి, అమలును మితవాదులు, అతివాదులు భిన్నంగా అర్థం చేసుకున్నారు. ముఖ్యంగా, బహిష్కరణను బెంగాల్ ఉద్యమానికే పరిమితం చేయాలా లేక విస్తృతమైన అఖిల భారత వ్యూహంగా మార్చాలా అనే అంశంపై వారి మధ్య విభేదాలు ఉన్నాయి.

1907 సమావేశం మొదట నాగపూర్‌లో జరుగుతుందని భావించినప్పటికీ, మితవాద నాయకత్వానికి సంస్థాగతంగా మరింత బలం ఉన్న సూరత్‌కు దానిని మార్చారు. అధ్యక్షుని ఎంపిక సంస్థపై నియంత్రణకు పరీక్షగా మారింది. అతివాదులు లాలా లజపత్ రాయ్ వంటి నాయకుడిని కోరుకోగా, మితవాదులు రాస్ బిహారీ ఘోష్‌కు మద్దతు ఇచ్చారు. తన అభ్యర్థిత్వం చీలికకు కారణం కావడం లజపత్ రాయ్‌కు ఇష్టం లేదు. అయితే, కొత్త నాయకత్వం కలకత్తా కార్యాచరణను నీరుగారుస్తుందా అనేదే అతివాదుల ప్రధాన ఆందోళన.

డిసెంబర్ 26న సమావేశం ప్రారంభమైనప్పుడు, గందరగోళం కారణంగా అధ్యక్ష పదవికి సంబంధించిన కార్యకలాపాలకు అంతరాయం ఏర్పడింది. డిసెంబర్ 27న, సమావేశ నిర్వహణ విధానం, తనకు మాట్లాడే హక్కు ఉన్నదా అనే అంశాలపై వివాదాలు కొనసాగుతుండగానే తిలక్ సభను ఉద్దేశించి ప్రసంగించడానికి ప్రయత్నించారు. కేకలు, తోపులాటలు, వస్తువులను విసురుకోవడం వల్ల క్రమబద్ధంగా చర్చలు జరపడం అసాధ్యమైంది. సమావేశాన్ని నిలిపివేశారు; ఉమ్మడి కార్యకలాపాలు పూర్తిగా స్తంభించాయి. సూరత్‌లో చీలిక ప్రశాంతమైన చర్చల ద్వారా కుదిరిన ఒప్పందం ఫలితంగా సంభవించలేదు: పరస్పరం పోటీపడుతున్న వ్యూహాలకు చోటు కల్పించే సంస్థాగత సామర్థ్యం విఫలమవడం వల్ల ఈ చీలిక ఏర్పడింది.

పర్యవసానాలు: సంస్థాగత బలహీనత, వలసపాలకుల అణచివేత

సూరత్ అనంతరం కాంగ్రెస్ మితవాదుల నియంత్రణలోనే కొనసాగింది. 1908లో ఆమోదించిన దాని సంస్థాగత రాజ్యాంగం, బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో స్వపరిపాలన కలిగిన సభ్యదేశాలు అనుభవిస్తున్న స్వపరిపాలనతో సమానమైన పాలనను రాజ్యాంగబద్ధ మార్గాల ద్వారా సాధించడమే లక్ష్యంగా నిర్వచించింది. సంస్థాగత ఏర్పాట్లు మితవాదుల ఆధిపత్యాన్ని బలోపేతం చేశాయి; అతివాదులను కాంగ్రెస్‌లోని క్రియాశీల సంస్థాగత వ్యవస్థకు వెలుపల ఉంచాయి. అయితే, స్వదేశీ దశలో కనిపించిన ఉత్సాహాన్ని, విస్తృత ప్రజా సమీకరణను మితవాదులు తిరిగి సాధించలేకపోయారు.

అతివాదులు కూడా నష్టపోయారు. కాంగ్రెస్ స్థానాన్ని భర్తీ చేయగల సమైక్యమైన అఖిల భారత సంస్థ వారికి లేదు; ప్రభుత్వ తీవ్ర అణచివేతను కూడా వారు ఎదుర్కొన్నారు. లాలా లజపత్ రాయ్, అజిత్ సింగ్‌లను అప్పటికే మే 1907లో విచారణ లేకుండానే నిర్బంధ ప్రవాసానికి పంపారు. 1908లో తిలక్‌ను రాజద్రోహ నేరంలో దోషిగా నిర్ధారించి, ఆరు సంవత్సరాల ప్రవాస కారాగార శిక్ష విధించారు. ఆయన మాండలేలో ఆ శిక్షను అనుభవించారు. అరవింద్ ఘోష్ అలీపూర్ బాంబు కేసులో విచారణను ఎదుర్కొని, 1909లో నిర్దోషిగా విడుదలయ్యారు; అనంతరం క్రియాశీల రాజకీయాల నుంచి వైదొలిగారు.

వలస ప్రభుత్వం అణచివేతతోపాటు పరిమిత రాజ్యాంగపరమైన రాయితీలను అమలు చేసింది. మోర్లే–మింటో సంస్కరణలతో సంబంధమున్న భారత కౌన్సిళ్ల చట్టం, 1909, శాసన మండళ్లను విస్తరించినప్పటికీ కార్యనిర్వాహక వర్గ ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగించింది; ముస్లింలకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలను ప్రవేశపెట్టింది. ఈ సంస్కరణలు కేవలం సూరత్ పరిణామాల పర్యవసానం మాత్రమే కాదు; అయినప్పటికీ, జాతీయవాదుల మధ్య అనైక్యత సమన్వయంతో కూడిన ప్రతిఘటనను మరింత కష్టతరం చేసింది. అణచివేత, సంస్థాగత పరిమితులు, వివిధ సామాజిక వర్గాలకు చేరువ కావడంలో పరిమితులతోపాటు, ఈ చీలిక కూడా స్వదేశీ ఉద్యమం బలహీనపడటానికి దోహదపడింది.

పునరేకీకరణ మరియు చారిత్రక ప్రాధాన్యం

సయోధ్య తక్షణమే కాకుండా క్రమంగా ఏర్పడింది. 1914లో తిలక్ విడుదల, మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో మారిన రాజకీయ వాతావరణం, అనీ బిసెంట్ కృషి తిరిగి సహకరించుకోవడానికి అనుకూల పరిస్థితులను కల్పించాయి. హోమ్ రూల్ ఉద్యమం జాతీయవాద కార్యకలాపాలకు మరో వేదికను అందించింది. డిసెంబర్ 1916లో జరిగిన లక్నో కాంగ్రెస్ సమావేశంలో అతివాదులు తిరిగి కాంగ్రెస్‌లో చేరారు. సాధారణంగా లక్నో ఒప్పందంగా పిలిచే కాంగ్రెస్–ముస్లిం లీగ్ ఒప్పందం, అదే సమావేశంలో చోటుచేసుకున్న ప్రత్యేకమైన, అయితే సంబంధిత పరిణామం.

ప్రజా రాజకీయాల్లో పదేపదే ఎదురయ్యే ఒక సమస్యను సూరత్ ఉదంతం స్పష్టం చేస్తుంది: సైద్ధాంతిక వైవిధ్యాన్ని సంస్థాగత ఐక్యతతో ఎలా సమన్వయం చేయాలి? కొత్త పద్ధతులు సృష్టించిన రాజకీయ చైతన్యాన్ని మితవాదులు తక్కువగా అంచనా వేయగా, ఆ చైతన్యాన్ని సుస్థిరమైన సంస్థాగత నిర్మాణంగా మలచడంలో అతివాదులు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారు. ఈ చీలిక రెండు వర్గాలనూ బలహీనపరిచి, వలస పాలకులకు ప్రయోజనం చేకూర్చింది. అయినప్పటికీ, స్వావలంబన, బహిష్కరణ, జాతీయ విద్య, విస్తృత ప్రజా భాగస్వామ్యం అనే భావనల ద్వారా దృఢమైన జాతీయవాద ధోరణి అందించిన తోడ్పాటు నిలిచి ఉంది.

ప్రిలిమ్స్ కోసం, సూరత్ 1907ను, నౌరోజీ అధ్యక్షతన స్వరాజ్యంపై రాజీ కుదిరిన కలకత్తా 1906 నుంచి, వర్గాలు తిరిగి ఏకమైన లక్నో 1916 నుంచి వేరుగా గుర్తించాలి. అలాగే కాంగ్రెస్ నాయకుడైన రాస్ బిహారీ ఘోష్‌ను, విప్లవకారుడైన రాస్ బిహారీ బోస్ నుంచి వేరుగా గుర్తించాలి. విశ్లేషణాత్మక సమాధానాల్లో సూరత్ పరిణామాలను మౌలిక నిర్మాణపరమైన విభేదాలు, తక్షణ విధానపరమైన సంఘర్షణ—రెండింటి ఆధారంగా వివరించాలి; దానిని వ్యక్తిగత నాయకుల మధ్య పోటీగా మాత్రమే చూపితే, దాని చారిత్రక ప్రాధాన్యం మరుగునపడుతుంది.

కాలరేఖ

  1. 16 October 1905

    బెంగాల్ విభజన అమల్లోకి రావడంతో స్వదేశీ, బహిష్కరణ ఉద్యమాలు తీవ్రతరమయ్యాయి.

  2. December 1906

    దాదాభాయి నౌరోజీ అధ్యక్షతన జరిగిన కలకత్తా కాంగ్రెస్ సమావేశం స్వరాజ్యాన్ని, స్వదేశీ, బహిష్కరణ, జాతీయ విద్యకు సంబంధించిన తీర్మానాలను ఆమోదించింది.

  3. 26–27 December 1907

    మితవాదులు, అతివాదుల మధ్య సంఘర్షణతో సూరత్ సమావేశం విచ్ఛిన్నమైంది.

  4. 1908

    కాంగ్రెస్ తన రాజ్యాంగబద్ధ విధానాన్ని బలోపేతం చేసే సంస్థాగత రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించింది; తిలక్‌కు ఆరు సంవత్సరాల ద్వీపాంతరవాస శిక్ష విధించారు.

  5. December 1916

    లక్నో కాంగ్రెస్ సమావేశంలో మితవాదులు, అతివాదులు తిరిగి ఏకమయ్యారు.

రాజకీయ విభేదాలు సంస్థాగత చీలికగా ఎలా మారాయి

  1. 1. రాజ్యాంగబద్ధ ఆందోళన పట్ల పెరుగుతున్న అసంతృప్తి
  2. 2. బెంగాల్ విభజనతో స్వదేశీ ఉద్యమంలో ప్రజా సమీకరణకు ఊతం
  3. 3. కలకత్తా రాజీ తరువాత కూడా పరిష్కారం కాని బహిష్కరణ పరిధి అంశం
  4. 4. సూరత్ మహాసభ అధ్యక్ష పదవి, కార్యాచరణపై తీవ్రమైన వివాదాలు
  5. 5. సభా నిర్వహణ విధానాలపై ఘర్షణతో అస్తవ్యస్తమైన సమావేశ కార్యకలాపాలు
  6. 6. కాంగ్రెస్ చీలికతో బలహీనపడిన సమన్వయపూర్వక జాతీయోద్యమ కార్యాచరణ
సూరత్‌కు ముందు కాంగ్రెస్‌లోని ప్రధాన విభేదాలు
అంశంమితవాదులుఅతివాదులు
ప్రధాన నాయకులుగోఖలే, మెహతా, సురేంద్రనాథ్ బెనర్జీతిలక్, పాల్, లజపతి రాయ్
ప్రాధాన్యమిచ్చిన పద్ధతులువినతిపత్రాలు, శాసనసభల ద్వారా కృషి, రాజ్యాంగబద్ధ ఆందోళనబహిష్కరణ, స్వదేశీ, జాతీయ విద్య, నిష్క్రియాత్మక ప్రతిఘటన
బహిష్కరణ పట్ల వైఖరిదాని పరిధిని విస్తరించే విషయంలో సాధారణంగా జాగ్రత్త వహించారుదానిని మరింత విస్తృతమైన భౌగోళిక ప్రాంతాలకు, సంస్థలకు వర్తింపజేయాలని కోరుకున్నారు
వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యంసమయం పరిపక్వం కాకముందే ఘర్షణకు దిగకుండా, సాధించిన రాజకీయ ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవడంప్రజల ఒత్తిడి ద్వారా ప్రభుత్వ రాయితీలపై ఆధారపడే స్థితిని అధిగమించడం
సూరత్ తరువాత స్థితికాంగ్రెస్‌పై నియంత్రణను నిలుపుకున్నారుపునరేకీకరణ వరకు కాంగ్రెస్ సంస్థాగత వ్యవస్థలో క్రియాశీల పాత్రకు దూరంగా ఉంచబడ్డారు

వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు

బెంగాల్‌లో జాతీయ విద్యా ప్రయోగం

స్వదేశీ ఉద్యమంలో భాగంగా 1906లో బెంగాల్‌లో జాతీయ విద్యా మండలిని స్థాపించారు. శాస్త్రీయ, సాంకేతిక విద్యతో సహా జాతీయ నియంత్రణలో విద్యను ప్రోత్సహించింది. కాంగ్రెస్‌లోని వివాదం వినతిపత్రాలు, దిగుమతి వస్త్రాలకు మాత్రమే ఎందుకు పరిమితం కాలేదో ఇది వివరిస్తుంది: జాతీయవాదులు ప్రత్యామ్నాయ సంస్థల నిర్మాణంపై చర్చిస్తున్నారు. స్వావలంబనను నిరంతరం కొనసాగించడానికి అవసరమైన సంస్థాగత, ఆర్థిక వనరులను కూడా ఈ ప్రయోగం స్పష్టం చేసింది.

తిలక్‌పై విచారణ, బొంబాయి కార్మికులు, 1908

జూలై 1908లో రాజద్రోహం కేసులో తిలక్‌కు శిక్ష విధించడం బొంబాయి కార్మికుల్లో పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు, సమ్మెలకు దారితీసింది. కాంగ్రెస్ ప్రతినిధులు, విద్యావంతుల రాజకీయ సంఘాల పరిధిని దాటి కూడా జాతీయవాద నాయకులు సానుభూతిని పొందగలరని ఈ స్పందన చూపించింది. అయితే, సూరత్ విభజన తరువాత ఐక్యమైన, సుస్థిరమైన అఖిల భారత రాజకీయ సంస్థ లేకపోవడం వల్ల ఏర్పడిన లోటును ఇటువంటి సమీకరణ భర్తీ చేయలేకపోయింది.

గత సంవత్సర ప్రశ్నలు

UPSC ప్రిలిమ్స్ 2016

1907లో సూరత్‌లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ చీలిపోవడానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటి?

  • A. లార్డ్ మింటో భారత రాజకీయాల్లో మతతత్వాన్ని ప్రవేశపెట్టడం
  • B. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంతో చర్చలు జరపగల మితవాదుల సామర్థ్యంపై అతివాదులకు విశ్వాసం లేకపోవడం
  • C. ముస్లిం లీగ్ స్థాపన
  • D. అరవింద ఘోష్ కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నిక కాలేకపోవడం

సాధన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1

కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. 1906 కలకత్తా కాంగ్రెస్ సమావేశానికి దాదాభాయ్ నౌరోజీ అధ్యక్షత వహించారు. 2. సూరత్ సమావేశం సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యాన్ని కాంగ్రెస్ లక్ష్యంగా విజయవంతంగా ఆమోదించింది. 3. మితవాదులు, అతివాదులు 1916లో లక్నోలో తిరిగి ఏకమయ్యారు. ఏ ప్రకటనలు సరైనవి?

  • A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
  • B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
  • C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
  • D. 1, 2 మరియు 3

ప్రశ్న 2

1907 సూరత్ కాంగ్రెస్ సమావేశంలో మితవాదులు మద్దతు ఇచ్చిన అధ్యక్ష అభ్యర్థి ఎవరు?

  • A. రాస్ బిహారీ బోస్
  • B. రాస్ బిహారీ ఘోష్
  • C. బిపిన్ చంద్ర పాల్
  • D. లాలా లజపత్ రాయ్

ప్రశ్న 3

కాలక్రమానుసారం సరైన వరుస ఏది?

  • A. సూరత్ విభజన → బెంగాల్ విభజన → మోర్లే–మింటో సంస్కరణలు → లక్నో పునరేకీకరణ
  • B. బెంగాల్ విభజన → మోర్లే–మింటో సంస్కరణలు → సూరత్ విభజన → లక్నో పునరేకీకరణ
  • C. బెంగాల్ విభజన → సూరత్ విభజన → మోర్లే–మింటో సంస్కరణలు → లక్నో పునరేకీకరణ
  • D. మోర్లే–మింటో సంస్కరణలు → బెంగాల్ విభజన → లక్నో పునరేకీకరణ → సూరత్ విభజన
మెయిన్స్: సూరత్ విభజన కేవలం కాంగ్రెస్ నాయకత్వం కోసం జరిగిన పోటీ కాదు; అది భారత జాతీయవాదంలోని వ్యూహాత్మక విభేదాలను ప్రతిబింబించింది. దాని కారణాలు, పర్యవసానాలను చర్చించండి. 250 పదాల్లో సమాధానం రాయండి.
  • డిసెంబర్ 1907లో జరిగిన సంస్థాగత చీలికగా సూరత్ విభజనను పరిచయం చేయండి.
  • మితవాదుల పద్ధతులపై అసంతృప్తిని, స్వదేశీ ఉద్యమ ప్రభావాన్ని వివరించండి.
  • బహిష్కరణ, స్వరాజ్యం, జాతీయ విద్యలపై పరస్పర విరుద్ధమైన వ్యాఖ్యానాలను చర్చించండి.
  • మౌలిక వ్యూహాత్మక విభేదాలను అధ్యక్ష పదవి, సమావేశ నిర్వహణ విధానాలపై వివాదాల నుంచి వేరుగా వివరించండి.
  • రెండు వర్గాల బలహీనతను, అణచివేతకు పరిమిత సంస్కరణలకు మధ్య పరస్పర సంబంధాన్ని మదింపు చేయండి.
  • ఐక్యత ప్రాముఖ్యతను, 1916లో లక్నోలో జరిగిన పునరేకీకరణను ప్రస్తావిస్తూ ముగించండి.

అధ్యయన మూలాలు

  • Bipan Chandra and others, India’s Struggle for Independence: chapters on the Swadeshi movement and the Surat Split.
  • Sumit Sarkar, Modern India, 1885–1947: discussion of Swadeshi and nationalist political divisions.
  • NCERT, Our Pasts III, The Making of the National Movement: 1870s–1947.
  • Indian National Congress official website, historical sessions and past presidents, inc.in.

గ్రూప్ 1 · గ్రూప్ 2 — కోచింగ్, తెలుగు నోట్స్

మీ పరీక్షకు సరిపోయే రాష్ట్ర అధ్యయనం ఎంచుకోండి. ఉమ్మడి GS పునాది ఉపయోగపడినా APPSC, TGPSC పేపర్లు ఒకేలా ఉండవు.

Free UPSC daily current affairs quiz — 10 questions, new every day at 8 am IST.

Call nowWhatsApp