లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెస్ చిత్రం
Credit: Wikimedia Commons · Public domain · source
నియమగిరి కొండల దట్టమైన అడవుల్లో నివసించే డోంగ్రియా కోంధ్ తెగ, నైరుతి ఒడిశాలోని రాయగడ, కలహండి జిల్లాల్లో విస్తరించి ఉంది.
Credit: Shiv's fotografia · CC BY-SA 4.0 · source
1. రాజ్యాంగ మూలం మరియు సంస్థాగత నిర్మాణం
NCST అనేది షెడ్యూల్డ్ తెగల ప్రయోజనాలను పరిరక్షించేందుకు ఏర్పాటైన ప్రత్యేక రాజ్యాంగ సంస్థ. సంప్రదాయబద్ధ సంస్థలు, భౌగోళిక ఏకాంతత, అడవులపై ఆధారపడటం, భూమి పరాయీకరణ, నిర్వాసితత్వం వంటి అంశాలకు సంబంధించిన ప్రత్యేక సమస్యలను గిరిజన సమాజాలు ఎదుర్కొంటున్నాయనే గుర్తింపునకు దాని ప్రత్యేక ఉనికి ప్రతిబింబం. ఇది కేవలం పార్లమెంటు సాధారణ చట్టం ద్వారా ఏర్పాటైన చట్టబద్ధ కమిషన్ కాదు; సంక్షేమ పథకాలను అమలు చేసే మంత్రిత్వ శాఖ కూడా కాదు.
ప్రారంభంలో, ఆర్టికల్ 338 షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల కోసం ఒక ప్రత్యేక అధికారిని నియమించే ఏర్పాటు చేసింది. ఈ అధికారిని సాధారణంగా కమిషనర్ అని పిలిచేవారు. రాజ్యాంగ (అరవై ఐదవ సవరణ) చట్టం, 1990 ఈ ఏర్పాటు స్థానంలో బహుళ సభ్యులతో కూడిన జాతీయ షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగల కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేసింది. ఇది 1992లో ఉనికిలోకి వచ్చింది. ఎనభై తొమ్మిదవ సవరణ ఈ ఉమ్మడి సంస్థను వేరు చేసింది: ప్రస్తుతం ఆర్టికల్ 338 జాతీయ షెడ్యూల్డ్ కులాల కమిషన్‌కు సంబంధించినది కాగా, కొత్తగా చేర్చిన ఆర్టికల్ 338A, NCSTకు సంబంధించినది.
ఆర్టికల్ 338A ప్రకారం, కమిషన్‌లో ఒక అధ్యక్షుడు, ఒక ఉపాధ్యక్షుడు, మరో ముగ్గురు సభ్యులు ఉంటారు. రాష్ట్రపతి తన సంతకం, అధికార ముద్రతో కూడిన నియామక పత్రం ద్వారా వీరిని నియమిస్తారు. పార్లమెంటు చట్టానికి లోబడి, రాష్ట్రపతి రూపొందించే నియమాల ద్వారా వీరి పదవీకాలం, సేవా నిబంధనలు నిర్ణయించబడతాయి. వర్తించే నియమాల ప్రకారం, పదవీకాలం మూడు సంవత్సరాలు; సభ్యులలో కనీసం ఒకరు మహిళ అయి ఉండాలి. NCST తన కార్యవిధానాన్ని తానే నియంత్రించుకుంటుంది.
- కమిషన్ నిర్మాణాన్ని రాజ్యాంగం నిర్ధారిస్తుంది; మూడు సంవత్సరాల పదవీకాలం నియమాల ద్వారా నిర్దేశించబడింది, నేరుగా అధికరణం 338A ద్వారా కాదు.
- సంస్థాగతంగా NCST, గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖకు, రాష్ట్రస్థాయి గిరిజన కమిషన్లకు వేర్వేరుగా ఉంటుంది.
2. విధులు, సంప్రదింపులు మరియు జవాబుదారీతనం
ఆర్టికల్ 338A(5) ప్రకారం, రాజ్యాంగం, ఇతర చట్టాలు లేదా ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల కింద షెడ్యూల్డ్ తెగలకు కల్పించిన రక్షణలకు సంబంధించిన అంశాలను NCST దర్యాప్తు చేసి, పర్యవేక్షించాలి; ఆ రక్షణల అమలు తీరును మూల్యాంకనం చేయాలి. గిరిజనుల హక్కులు, రక్షణలను నిరాకరించడానికి సంబంధించిన నిర్దిష్ట ఫిర్యాదులపై కూడా విచారణ జరపాలి. అందువల్ల, దాని కార్యపరిధి రిజర్వేషన్లకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, గిరిజన సమాజాలను పరిరక్షించే విస్తృత చట్టపరమైన, పరిపాలనాపరమైన వ్యవస్థకు కూడా విస్తరిస్తుంది.
షెడ్యూల్డ్ తెగల సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధికి సంబంధించిన ప్రణాళికా రూపకల్పనలో కమిషన్ పాల్గొంటుంది, సలహాలు అందిస్తుంది; కేంద్రం, రాష్ట్రాల పరిధిలో సాధించిన పురోగతిని మూల్యాంకనం చేస్తుంది. ఇది ఏటా, అలాగే తగినవిగా భావించిన ఇతర సమయాల్లో రాష్ట్రపతికి నివేదికలను సమర్పిస్తుంది. రక్షణలను సమర్థంగా అమలు చేయడానికి, గిరిజనుల పరిరక్షణ, సంక్షేమం, సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధికి అవసరమైన చర్యలను ఈ నివేదికలు సిఫార్సు చేయవచ్చు.
రాష్ట్రపతి ఈ నివేదికలను పార్లమెంటు ఉభయ సభలలో ప్రతి సభ ముందూ ఉంచాలి. వాటితోపాటు, కేంద్రానికి సంబంధించిన సిఫార్సులపై తీసుకున్న లేదా తీసుకోవాలని ప్రతిపాదించిన చర్యలను, ఏదైనా సిఫార్సును తిరస్కరించినట్లయితే అందుకు గల కారణాలను వివరించే వివరణ పత్రాన్ని కూడా సమర్పించాలి. ఒక నివేదిక రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి సంబంధించినదైతే, దాని ప్రతిని గవర్నర్‌కు పంపుతారు. గవర్నర్ దానిని సంబంధిత చర్యల వివరణ పత్రం, సిఫార్సులను అంగీకరించకపోవడానికి గల కారణాలతో సహా రాష్ట్ర శాసనమండలి ముందు ఉంచుతారు.
అధికరణం 338A(9) ప్రకారం, షెడ్యూల్డ్ తెగలపై ప్రభావం చూపే అన్ని ప్రధాన విధానపరమైన అంశాలపై కేంద్ర ప్రభుత్వం, ప్రతి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం NCSTని సంప్రదించాలి. ఇది సంప్రదించాలనే రాజ్యాంగపరమైన బాధ్యత మాత్రమే; కమిషన్ సమ్మతిని పొందాలనే నిబంధన కాదు. పార్లమెంటు చట్టానికి లోబడి, గిరిజనుల రక్షణ, సంక్షేమం, అభివృద్ధి, పురోభివృద్ధికి సంబంధించిన అదనపు విధులను కూడా రాష్ట్రపతి నిర్దేశించవచ్చు.
- నివేదికల సమర్పణ క్రమం: NCST నుంచి రాష్ట్రపతికి, రాష్ట్రపతి నుంచి పార్లమెంటుకు; రాష్ట్రాలకు సంబంధించిన అంశాలు గవర్నర్‌కు, రాష్ట్ర శాసనమండలికి కూడా చేరుతాయి.
- షెడ్యూల్డ్ తెగలను ప్రభావితం చేసే ప్రధాన విధానపరమైన అంశాలపై NCSTను సంప్రదించడం తప్పనిసరి. అయితే, విధానాలను వీటో చేసే సాధారణ అధికారం NCSTకు లేదు.
3. దర్యాప్తు అధికారాలు, వాటి పరిమితులు
అధికరణం 338A(8) ప్రకారం, రక్షణ చర్యలపై దర్యాప్తు చేస్తున్నప్పుడు లేదా నిర్దిష్ట ఫిర్యాదులపై విచారణ జరుపుతున్నప్పుడు NCSTకి సివిల్ కోర్టు అధికారాలు ఉంటాయి. భారతదేశంలోని ఏ ప్రాంతానికి చెందిన వ్యక్తులనైనా సమన్లు జారీ చేసి పిలిపించడం, వారి హాజరును తప్పనిసరి చేయడం, ప్రమాణం చేయించి వారిని విచారించడం, పత్రాలను వెల్లడించి సమర్పించాలని కోరడం, ప్రమాణపత్రాల ద్వారా సాక్ష్యాలను స్వీకరించడం, ప్రభుత్వ రికార్డులను తెప్పించడం, సాక్షులను విచారించడానికి, పత్రాలను పరిశీలించడానికి కమిషన్లు జారీ చేయడం ఈ అధికారాల్లో ఉన్నాయి. రాష్ట్రపతి రూపొందించే నియమాల ద్వారా అదనపు అంశాలను నిర్ధారించవచ్చు.
ఈ అధికారాలు వాస్తవాలను నిర్ధారించడానికి తోడ్పడతాయి; అవి NCSTని సాధారణ సివిల్ కోర్టుగా మార్చవు. కమిషన్ వివరణలు కోరవచ్చు, రికార్డులను పరిశీలించవచ్చు, దిద్దుబాటు చర్యలను సిఫారసు చేయవచ్చు. అయితే, సాధారణంగా అది తప్పనిసరిగా అమలు చేయాల్సిన డిక్రీలను జారీ చేయలేదు, నేరస్థులను శిక్షించలేదు లేదా న్యాయస్థానాలు, చట్టబద్ధ అధికార సంస్థల స్థానాన్ని ఆక్రమించలేదు. నేర దర్యాప్తు, అభియోగాల నిర్వహణ సంబంధిత సమర్థ సంస్థల పరిధిలోనే ఉంటాయి; న్యాయస్థానాల ద్వారా న్యాయపరమైన పరిహారాలు అందుబాటులో ఉంటాయి.
ఆల్ ఇండియా ఇండియన్ ఓవర్సీస్ బ్యాంక్ SC అండ్ ST ఎంప్లాయీస్ వెల్ఫేర్ అసోసియేషన్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (1996) కేసులో, అధికరణం 338 కింద పూర్వ కమిషన్‌కు ఉన్న సివిల్ కోర్టు అధికారాల్లో నిషేధాజ్ఞ (injunction) జారీ చేసే అధికారం లేదని సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చింది. అధికరణం 338A కింద ఉన్న సమాన స్వభావం గల దర్యాప్తు అధికారాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ వ్యత్యాసం ఉపయోగపడుతుంది: ఒక రాజ్యాంగబద్ధ కమిషన్, న్యాయస్థానానికి ఉన్న సంపూర్ణ అధికార పరిధిని పొందకుండానే, నిర్దేశిత ప్రక్రియాపరమైన అధికారాలను వినియోగించవచ్చు.
- సివిల్ కోర్టు అధికారాలు రాజ్యాంగంలో పేర్కొన్న దర్యాప్తులు, విచారణలకు అనుసంధానమై ఉంటాయి.
- సిఫారసులకు రాజ్యాంగపరమైన, సంస్థాగత ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. అయితే, NCST జారీ చేసినంత మాత్రాన అవి తప్పనిసరిగా అమలు చేయాల్సిన న్యాయస్థాన ఉత్తర్వులుగా మారవు.
4. విస్తృత గిరిజన రక్షణ వ్యవస్థలో NCST
అధికరణం 366(25), షెడ్యూల్డ్ తెగల రాజ్యాంగపరమైన అర్థాన్ని అధికరణం 342తో అనుసంధానిస్తుంది. అధికరణం 342 ప్రకారం, రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి సంబంధించి షెడ్యూల్డ్ తెగలను రాష్ట్రపతి తొలుత నిర్దేశిస్తారు; రాష్ట్రానికి సంబంధించి దాని గవర్నర్‌ను సంప్రదించడం అవసరం. నోటిఫై చేసిన జాబితాలో తదనంతరం చేర్చడానికి లేదా దాని నుంచి తొలగించడానికి పార్లమెంటు చట్టం అవసరం. NCST ప్రతిపాదనలను పరిశీలించి అభిప్రాయాలను తెలియజేయవచ్చు; అయితే, ఒక సముదాయాన్ని స్వయంగా షెడ్యూల్డ్ తెగగా ప్రకటించలేదు.
ఇతర రక్షణల్లో అధికరణం 46 కూడా ఉంది. ఇది బలహీన వర్గాల, ముఖ్యంగా షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను ప్రోత్సహించాలని, సామాజిక అన్యాయం, దోపిడీ నుంచి వారిని రక్షించాలని రాజ్యాన్ని నిర్దేశిస్తుంది. అధికరణాలు 330, 332 రిజర్వు చేసిన స్థానాల ద్వారా శాసనసభల్లో ప్రాతినిధ్యాన్ని కల్పిస్తాయి. అధికరణం 335, దానిలోని మినహాయింపు నిబంధనకు లోబడి, పరిపాలనా సామర్థ్యానికి అనుగుణంగా ప్రభుత్వ సర్వీసుల్లో SC, STల హక్కు దావాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవడానికి సంబంధించినది.
అధికరణం 244 గిరిజన పరిపాలనను ఐదవ, ఆరవ షెడ్యూళ్లతో అనుసంధానిస్తుంది. ఐదవ షెడ్యూల్ అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరం మినహా ఇతర రాష్ట్రాల్లోని షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు సంబంధించినది; ఆరవ షెడ్యూల్ ఆ నాలుగు రాష్ట్రాల్లోని నిర్దిష్ట గిరిజన ప్రాంతాల్లో స్వయంప్రతిపత్తి ఏర్పాట్లను కల్పిస్తుంది. గిరిజన సలహా మండళ్లు, స్వయంప్రతిపత్తి గల జిల్లా మండళ్లు వేర్వేరు సంస్థలు; అవి NCSTకి అధీన శాఖలు కావు.
NCST పర్యవేక్షణ పరిధిలోని ముఖ్యమైన చట్టాల్లో పంచాయతీల (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టం, 1996, అటవీ హక్కుల చట్టం, 2006, షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం, 1989 ఉన్నాయి. ఈ చట్టపరమైన వ్యవస్థల కింద ఏర్పాటైన గ్రామ సభలు, అటవీ హక్కుల కమిటీలు, జిల్లా అధికార యంత్రాంగాలు లేదా ప్రత్యేక న్యాయస్థానాల స్థానాన్ని NCST భర్తీ చేయదు.
- షెడ్యూల్డ్ తెగ హోదా నిర్దిష్ట రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి సంబంధించినది; అది భారతదేశమంతటా స్వయంచాలకంగా ఒకే విధంగా వర్తించదు.
- PESA నిర్దేశిత పంచాయతీరాజ్ నిబంధనలను ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తుంది; ఆరవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలకు కాదు.
5. ప్రాధాన్యం, పరిమితులు మరియు పరీక్షా దృక్పథం
2011 జనగణన ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా సుమారు 10.45 కోట్లు; ఇది భారతదేశ జనాభాలో 8.6 శాతం. వారి పరిస్థితులు ప్రాంతాలు, సముదాయాలను బట్టి గణనీయంగా భిన్నంగా ఉంటాయి. రిజర్వేషన్ల నిరాకరణ, చట్టవిరుద్ధమైన భూపరాయీకరణ, తగిన పునరావాసం కల్పించకపోవడం, అటవీ హక్కులను గుర్తించడంలో వైఫల్యం వంటి సమస్యలు జాతీయ స్థాయిలో పరిశీలనకు వచ్చేలా NCST ఒక రాజ్యాంగబద్ధమైన మార్గాన్ని అందిస్తుంది.
దాని ప్రభావశీలత సకాలంలో నియామకాలు, తగిన దర్యాప్తు సామర్థ్యం, సులభంగా అందుబాటులో ఉండే ఫిర్యాదు వ్యవస్థలు, విశ్వసనీయమైన వర్గాలవారీ గణాంకాలు, ప్రభుత్వ అధికార సంస్థల సహకారంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కట్టుబడి అమలు చేయాల్సిన బలంలేని సిఫారసులు, తదుపరి చర్యల్లో జాప్యం ఆచరణాత్మక ఫలితాలను బలహీనపరచవచ్చు. తీసుకున్న చర్యలపై సమర్పించే నివేదికలపై మరింత పటిష్ఠమైన శాసనపరమైన పరిశీలన, క్షేత్రస్థాయి విచారణలు, స్థానిక సంస్థలతో సమన్వయం జవాబుదారీతనాన్ని మెరుగుపరచగలవు. అయితే, ఈ ప్రక్రియలో కమిషన్‌ను కార్యనిర్వాహక శాఖగా లేదా న్యాయస్థానంగా పొరబడకూడదు.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ఏ ప్రకటనలోనైనా నాలుగు వేర్వేరు అంశాలను గుర్తించండి: సంస్థ ఏర్పాటుకు మూలాధారం, నియామక అధికారం, దాని అధికారాల స్వభావం, తుది నిర్ణయానికి బాధ్యత వహించే అధికారం. పార్లమెంటుకు చెందిన జాబితా సవరణ అధికారాలను NCSTకి ఆపాదించడం, సంప్రదింపులను సమ్మతిగా పరిగణించడం, లేదా దాని సివిల్ న్యాయస్థాన అధికారాలను అపరిమిత న్యాయాధికార పరిధిగా పేర్కొనడం సాధారణంగా కనిపించే ప్రశ్నల ఉచ్చులు.
- అధికరణం 338Aను అధికరణాలు 338, 342, 366(25)తో కలిపి చదవండి.
- రాజ్యాంగ విధులను, పదవీకాలం మరియు సేవా నిబంధనలను నియంత్రించే నియమాల నుంచి వేరుగా గుర్తించండి.
కాలరేఖ
1950
మూల అధికరణం 338 షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల కోసం ఒక ప్రత్యేక అధికారిని ఏర్పాటు చేయడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.
1990–1992
అరవై ఐదవ సవరణ బహుళ సభ్యులతో కూడిన ఉమ్మడి కమిషన్ ఏర్పాటుకు వీలు కల్పిస్తుంది. ఇది 1992లో ఉనికిలోకి వస్తుంది.
2003
ఎనభై తొమ్మిదవ సవరణ ప్రత్యేక NCSTను స్థాపించడానికి అధికరణం 338Aను చేరుస్తుంది.
19 February 2004
షెడ్యూల్డ్ తెగల కోసం ప్రత్యేక జాతీయ కమిషన్ ఉనికిలోకి వస్తుంది.
ఫిర్యాదుల పరిష్కార ప్రక్రియను వివరించే నమూనా
- 1. షెడ్యూల్డ్ తెగల హక్కులు లేదా రక్షణలు నిరాకరించబడ్డాయని ఒక ఫిర్యాదులో ఆరోపించబడుతుంది.
- 2. ఆ విషయం తన అధికార పరిధిలోకి వస్తుందో లేదో NCST పరిశీలిస్తుంది.
- 3. ఇది నివేదికలు, రికార్డులు లేదా సాక్ష్యాలను సేకరిస్తుంది; విచారణలు లేదా క్షేత్రస్థాయి దర్యాప్తులు నిర్వహించవచ్చు.
- 4. ఇది నిర్ధారణలను నమోదు చేసి, సమర్థ అధికారులకు చర్యలు సిఫారసు చేస్తుంది.
- 5. ఇది తదుపరి చర్యల వివరాలను కోరుతుంది; రాష్ట్రపతికి సమర్పించే నివేదికల్లో సంబంధిత నిర్ధారణలను చేర్చవచ్చు.
| సంస్థ లేదా అధికారి | ఆధారం | సంబంధిత పాత్ర |
|---|---|---|
| NCST | అధికరణం 338A | రక్షణల అమలును పర్యవేక్షిస్తుంది, ఫిర్యాదులపై దర్యాప్తు చేస్తుంది, గిరిజన అభివృద్ధిపై సలహా ఇస్తుంది. |
| NCSC | అధికరణం 338 | షెడ్యూల్డ్ కులాలకు సంబంధించి ఇదే తరహా రాజ్యాంగబద్ధ విధులను నిర్వహిస్తుంది. |
| రాష్ట్రపతి మరియు పార్లమెంటు | అధికరణం 342 | రాష్ట్రపతి మొదట ST జాబితాలను నిర్దేశిస్తారు; అనంతరం పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా ఆయా సముదాయాలను చేర్చుతుంది లేదా తొలగిస్తుంది. |
| గిరిజన సలహా మండలి | ఐదవ షెడ్యూల్ | గవర్నర్ తనకు నివేదించిన గిరిజన సంక్షేమం, అభ్యున్నతికి సంబంధించిన అంశాలపై సలహా ఇస్తుంది. |
| గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ | కేంద్ర కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ | గిరిజన అభివృద్ధి విధానాలు, కార్యక్రమాలను రూపొందించి అమలు చేస్తుంది. |
వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు
నియమగిరి: సరైన నిర్ణయాధికార సంస్థను గుర్తించడం
ఒరిస్సా మైనింగ్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ వర్సెస్ పర్యావరణ, అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ (2013) కేసులో, నియమగిరి గనుల తవ్వకాల సందర్భంలో అటవీ హక్కుల చట్టం కింద సంబంధిత సాముదాయిక, మతపరమైన హక్కులను నిర్ధారించడంలో గ్రామసభ పాత్రను సుప్రీంకోర్టు గుర్తించింది. NCST పర్యవేక్షణ పాత్రను గ్రామసభల చట్టబద్ధ విధుల నుంచి, న్యాయస్థానాల అధికారాల నుంచి ఎందుకు వేరుగా గుర్తించాలో ఈ కేసు వివరిస్తుంది; అటవీ అనుమతులు మంజూరు చేసే తుది అధికారం NCSTకి లేదు.
సాధన ప్రశ్నలు
ప్రశ్న 1
NCSTకి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. దాని కూర్పును రాజ్యాంగంలో నిర్దేశించారు. 2. దాని సభ్యుల మూడేళ్ల పదవీకాలాన్ని నేరుగా అధికరణం 338Aలో నిర్దేశించారు. 3. రాష్ట్రపతి తన సంతకం, ముద్రతో కూడిన నియామక పత్రం ద్వారా దాని సభ్యులను నియమిస్తారు. ఏ ప్రకటనలు సరైనవి?
- A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
- B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
- C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
ప్రశ్న 2
రక్షణల అమలుపై దర్యాప్తు చేస్తున్నప్పుడు లేదా ఫిర్యాదులపై విచారణ జరుపుతున్నప్పుడు అధికరణం 338A కింద NCSTకి కింది వాటిలో ఏ అధికారం స్పష్టంగా కల్పించబడింది?
- A. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు వ్యతిరేకంగా తప్పనిసరిగా పాటించాల్సిన నిషేధాజ్ఞలు జారీ చేయడం
- B. షెడ్యూల్డ్ తెగల జాబితాను సవరించడం
- C. న్యాయస్థానం లేదా కార్యాలయం నుంచి ప్రభుత్వ రికార్డులను తెప్పించడం
- D. అత్యాచారాల నిరోధక చట్టం కింద నేరాలకు పాల్పడిన వ్యక్తులను దోషులుగా నిర్ధారించడం
ప్రశ్న 3
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. షెడ్యూల్డ్ తెగలను ప్రభావితం చేసే అన్ని ప్రధాన విధాన అంశాలపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు NCSTని సంప్రదించాలి. 2. NCST తన రాజ్యాంగబద్ధ నివేదికలను నేరుగా ప్రధానమంత్రికి సమర్పిస్తుంది. 3. పార్లమెంటు షెడ్యూల్డ్ తెగల జాబితాను సవరించడానికి ముందు NCST ఆమోదం పొందడం రాజ్యాంగపరంగా తప్పనిసరి. ఏ ప్రకటనలు సరైనవి?
- A. 1 మాత్రమే
- B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
- C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
మెయిన్స్: జాతీయ షెడ్యూల్డ్ తెగల కమిషన్ ఒక రాజ్యాంగబద్ధ పర్యవేక్షణ సంస్థే తప్ప అమలు సంస్థ లేదా న్యాయస్థానం కాదు. దాని విధులు, అధికారాల పరిధిని వివరించి, దాని సమర్థతను పెంపొందించేందుకు చర్యలను సూచించండి. 250 పదాల్లో సమాధానం రాయండి.
- అధికరణం 338A, ఎనభై తొమ్మిదవ రాజ్యాంగ సవరణను పరిచయం చేయండి.
- రక్షణల అమలుపై పర్యవేక్షణ, ఫిర్యాదులపై విచారణ, అభివృద్ధికి సంబంధించిన సలహాలు, విధాన అంశాలపై తప్పనిసరి సంప్రదింపులను వివరించండి.
- నిర్దిష్ట సివిల్ న్యాయస్థాన అధికారాలను, కట్టుబడి ఉండాల్సిన తీర్పులు ఇచ్చే న్యాయాధికార పరిధి నుంచి వేరుగా వివరించండి.
- రాష్ట్రపతికి నివేదికలు సమర్పించడం, తీసుకున్న చర్యలపై వివరణ పత్రాలను శాసన సంస్థలు పరిశీలించడం గురించి చర్చించండి.
- ఖాళీలు, సామర్థ్యం, ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండటం, పరిపాలనా యంత్రాంగం ప్రతిస్పందనల్లో జాప్యానికి సంబంధించిన పరిమితులను గుర్తించండి.
- సకాలంలో నియామకాలు, క్షేత్రస్థాయిలో బలమైన ఉనికి, పారదర్శక తదుపరి చర్యలు, గ్రామసభలు మరియు సంబంధిత అధికార సంస్థలతో సమన్వయాన్ని సిఫార్సు చేయండి.
అధ్యయన మూలాలు
- Constitution of India, Legislative Department: Articles 338A, 342 and 366(25), and the Fifth and Sixth Schedules.
- National Commission for Scheduled Tribes official website: functions, powers, history and annual reports.
- National Commission for Scheduled Tribes Chairperson, Vice-Chairperson and Members (Conditions of Service and Tenure) Rules, 2004.
- Ministry of Tribal Affairs: annual reports and official materials on PESA and the Forest Rights Act.
- Census of India 2011: Scheduled Tribe population tables.