New UPSC Foundation, Optional and TGPSC/APPSC batches are open — book your counselling slot.Today's Current AffairsToday's Daily QuizPlaces in NewsCall 98804 87071

Prelims GS-I · భారత భూగోళశాస్త్రం · వనరులు మరియు వ్యవసాయం

తోట పంటలు

తోట పంటలు ప్రధానంగా ఉష్ణమండల, ఉపఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో శుద్ధి ప్రక్రియలు మరియు విక్రయం కోసం సాగుచేసే బహువార్షిక వాణిజ్య పంటలు. భారత భూగోళశాస్త్రంలో తేయాకు, కాఫీ, రబ్బరు మరియు కొబ్బరి వీటికి ప్రధాన ఉదాహరణలు. ఉష్ణోగ్రత, వర్షపాతం, భూస్వరూపం, నేలలు, శ్రామికులు, శుద్ధి సౌకర్యాలు మరియు మార్కెట్ల మధ్య పరస్పర ప్రభావాన్ని వీటి విస్తరణ ప్రతిబింబిస్తుంది. తోట పంటల సాగు భారీ ఎస్టేట్లతో ముడిపడి ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశంలో అనేక తోట పంటల ఉత్పత్తిలో చిన్న భూకమతాల రైతులు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తున్నారు.

అస్సాంలోని వన్యప్రాణులను సంరక్షించడానికి, మానవ–వన్యప్రాణి సంఘర్షణ ఘటనలను తగ్గించడానికి WWF సహకారంతో అనేక తేయాకు తోటలను త్వరలో వన్యప్రాణుల ఆశ్రయ ప్రాంతాలుగా మార్చనున్నారు.

అస్సాంలోని వన్యప్రాణులను సంరక్షించడానికి, మానవ–వన్యప్రాణి సంఘర్షణ ఘటనలను తగ్గించడానికి WWF సహకారంతో అనేక తేయాకు తోటలను త్వరలో వన్యప్రాణుల ఆశ్రయ ప్రాంతాలుగా మార్చనున్నారు.

Credit: Drashokk · CC BY-SA 4.0 · source

రబ్బరు సేకరణ కోసం పెట్టిన గాటు మరియు చెట్టుపై ఎండిన రబ్బరు సన్నని పట్టీ

రబ్బరు సేకరణ కోసం పెట్టిన గాటు మరియు చెట్టుపై ఎండిన రబ్బరు సన్నని పట్టీ

Credit: Vis M · CC BY-SA 4.0 · source

భారతదేశంలోని కొప్పెన్ శీతోష్ణస్థితి మండలాలు: శుష్క, ఉష్ణమండల మరియు పర్వత వర్గాలను పోల్చండి. దీర్ఘకాలిక శీతోష్ణస్థితి వర్గాలు రోజువారీ వాతావరణాన్ని సూచించవు.

Map study

భారతదేశంలోని కొప్పెన్ శీతోష్ణస్థితి మండలాలు: శుష్క, ఉష్ణమండల మరియు పర్వత వర్గాలను పోల్చండి. దీర్ఘకాలిక శీతోష్ణస్థితి వర్గాలు రోజువారీ వాతావరణాన్ని సూచించవు.

  • ప్రాంతాలను పోల్చే ముందు మూల పటంలోని సంకేతాల వివరణ, ప్రమాణం మరియు సూచన కాలాన్ని చదవండి.
  • ప్రాదేశిక నమూనాలను ఈ అంశంలో చర్చించిన ప్రక్రియలతో అనుసంధానించండి; ఈ పటం అధ్యయనానికి సూచనాధారం మాత్రమే, ప్రత్యక్ష కార్యాచరణకు సంబంధించిన తాజా సమాచారం కాదు.

Credit: Ali Zifan · CC BY-SA 4.0 · sourceConverted to WebP on an opaque white background; proportionally resized without cropping. Original cartography and legend retained.

భారతదేశంలోని ఎంపిక చేసిన పంట ప్రాంతాలు: నమూనాలను పోల్చే ముందు సంకేతాల వివరణలోని గుర్తులను గుర్తించండి. ఈ గుర్తులు ఆయా పంటలు ప్రత్యేకంగా ఆ ప్రాంతాల్లోనే పండుతాయని గానీ, ప్రస్తుత మొత్తం ఉత్పత్తిని గానీ సూచించవు.

Map study

భారతదేశంలోని ఎంపిక చేసిన పంట ప్రాంతాలు: నమూనాలను పోల్చే ముందు సంకేతాల వివరణలోని గుర్తులను గుర్తించండి. ఈ గుర్తులు ఆయా పంటలు ప్రత్యేకంగా ఆ ప్రాంతాల్లోనే పండుతాయని గానీ, ప్రస్తుత మొత్తం ఉత్పత్తిని గానీ సూచించవు.

  • ప్రాంతాలను పోల్చే ముందు మూల పటంలోని సంకేతాల వివరణ, ప్రమాణం మరియు సూచన కాలాన్ని చదవండి.
  • ప్రాదేశిక నమూనాలను ఈ అంశంలో చర్చించిన ప్రక్రియలతో అనుసంధానించండి; ఈ పటం అధ్యయనానికి సూచనాధారం మాత్రమే, ప్రత్యక్ష కార్యాచరణకు సంబంధించిన తాజా సమాచారం కాదు.

Credit: Amog · CC BY-SA 2.5 · sourceConverted to WebP on an opaque white background; proportionally resized without cropping. Original cartography and legend retained.

1. అర్థం, లక్షణాలు, భౌగోళిక ప్రాధాన్యం

తోటల వ్యవసాయం అనేది వాణిజ్య వ్యవసాయంలోని ఒక ప్రత్యేక రూపం. ఇందులో మార్కెట్ కోసం బహువార్షిక పంటను సాగు చేస్తారు. సాధారణంగా వ్యవస్థీకృత శ్రామిక వ్యవస్థ, మూలధన పెట్టుబడి, ప్రాసెసింగ్‌తో సన్నిహిత అనుసంధానాలు ఉంటాయి. పెద్ద ఎస్టేట్లు, ఏకపంట సాగు, కూలీ కార్మికులు, శాస్త్రీయ నిర్వహణ, ఎగుమతుల దిశగా ఉత్పత్తి దీని సాంప్రదాయిక లక్షణాలు. అయితే, ఇవి సాధారణ ధోరణులే తప్ప అన్ని సందర్భాల్లో తప్పనిసరిగా ఉండే లక్షణాలు కావు: భారతదేశంలో టీ, కాఫీ, రబ్బరు, కొబ్బరి ఉత్పత్తుల్లో గణనీయమైన పరిమాణాలను చిన్న సాగుదారులే సరఫరా చేస్తున్నారు.

భారత భూగోళశాస్త్రానికి సంబంధించి టీ, కాఫీ, రబ్బరు, కొబ్బరి ప్రధాన తోట పంటలు. సంబంధిత సంస్థ, గణాంక శ్రేణిని బట్టి వక్క, కోకో, జీడిమామిడి కూడా తోట పంటలు లేదా సంబంధిత ఉద్యాన పంటల వర్గీకరణల్లో కనిపిస్తాయి. ఉద్యాన పంటల గణాంకాల్లో టీ, కాఫీ, రబ్బరును ఇతర తోట పంటల నుంచి వేరుగా చూపవచ్చు. అందువల్ల, పరీక్షల సమాధానాల్లో విస్తృత భౌగోళిక వర్గానికి, నిర్దిష్ట పరిపాలనాపరమైన వర్గీకరణకు మధ్య తేడాను స్పష్టం చేయాలి.

వలస పాలనలో భూమి, శ్రమ, రవాణా, విదేశీ మార్కెట్ల అనుసంధానం ద్వారా తోటల వ్యవసాయం విస్తరించింది. అస్సాం, ఉత్తర బెంగాల్‌లోని టీ ఎస్టేట్లు, దక్షిణ భారత కొండ ప్రాంతాల్లోని కాఫీ ఎస్టేట్లు ఈ చరిత్రకు ఉదాహరణలు. ప్రస్తుతం వీటి ఆర్థిక ప్రాధాన్యంలో గ్రామీణ ఉపాధి, ఎగుమతి ఆదాయం, పారిశ్రామిక ముడిపదార్థాలు, ప్రాంతీయ అభివృద్ధి ఉన్నాయి. వీటిలో చాలా పంటలకు వాణిజ్య దిగుబడులు ప్రారంభం కావడానికి ముందు కొంత పరిపక్వత కాలం అవసరమవుతుంది. అందువల్ల, ఈ పంటలపై పెట్టుబడులు రుణ వ్యయాలు, దీర్ఘకాలిక ధరల అంచనాలకు సున్నితంగా ప్రతిస్పందిస్తాయి.

  • బహువార్షిక పంట అయినంత మాత్రాన అది తోట పంట అవుతుందని భావించరాదు; వాణిజ్యపరమైన నిర్వహణ, ప్రాసెసింగ్‌తో అనుసంధానాలు కూడా ముఖ్యమైనవే.
  • తోటల వ్యవసాయం జీవనాధార వ్యవసాయానికి భిన్నమైనది. అయితే, పెద్ద ఎస్టేట్ల సాగు, చిన్న రైతుల ఉత్పత్తి రెండూ ఒకేసారి కొనసాగవచ్చు.

2. టీ: తేమతో కూడిన పరిసరాలు, అధిక శ్రమ అవసరం, సత్వర ప్రాసెసింగ్

కమెల్లియా సినెన్సిస్ నుంచి లభించే టీ, సాధారణంగా సంవత్సరానికి సుమారు 150–300 cm వర్షపాతం సమంగా విస్తరించి కురిసే వెచ్చని, తేమతో కూడిన పరిసరాల్లో ఉత్తమంగా పెరుగుతుంది. రకం, సముద్ర మట్టం నుంచి ఎత్తును బట్టి అనుకూల పరిస్థితులు మారుతాయి. అయితే, సుమారు 20–30°C ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణంగా చురుకైన పెరుగుదలకు అనుకూలంగా ఉంటాయి. దీర్ఘకాలిక అనావృష్టి, నీరు నిలిచిపోవడం, తీవ్రమైన మంచు హానికరం. లోతైన, ఆమ్ల స్వభావం గల, సేంద్రీయ పదార్థం సమృద్ధిగా ఉండి, నీరు సులభంగా ఇంకిపోయే నేలలు అనుకూలమైనవి. వాలు భూములు నీటి పారుదలకు తోడ్పడతాయి; అయితే నేల కోత నియంత్రణ తప్పనిసరి.

అస్సాంలోని బ్రహ్మపుత్ర, బరాక్ లోయలు, పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని డార్జిలింగ్ కొండలు, తెరాయ్, డూవార్స్ ప్రధాన ఉత్తర భారత తేయాకు ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. దక్షిణ భారతదేశంలో తేయాకు ఉత్పత్తి తమిళనాడు, కేరళలో, ముఖ్యంగా నీలగిరులు, ఆనమలై, వాటిని ఆనుకొని ఉన్న ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో కేంద్రీకృతమై ఉంది. తక్కువ స్థాయిలో ఉత్పత్తి చేసే ప్రాంతాల్లో కర్ణాటక, త్రిపుర, హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్ ఉన్నాయి. అస్సాం తేయాకు గాఢమైన, నిండైన రుచికి ప్రసిద్ధి చెందగా, డార్జిలింగ్‌లోని ఎత్తైన ప్రాంతాల పర్యావరణం అక్కడి తేయాకుకు ప్రత్యేక సువాసనను, నాణ్యతను అందిస్తుంది.

ఆకులను కోయడానికి అనువైన ఉపరితలాన్ని ఉంచేందుకు తేయాకు పొదల కొమ్మలను కత్తిరిస్తారు. ఎంపిక పద్ధతిలో కోత చేపట్టేటప్పుడు సాధారణంగా చిటారు మొగ్గను, రెండు లేత ఆకులను కోస్తారు. పదేపదే ఆకులు కోయాల్సి రావడం వల్ల తేయాకు సాగుకు అధిక శ్రమ అవసరమవుతుంది. తాజా ఆకులు త్వరగా పాడవుతాయి కాబట్టి, తోటల నుంచి సులభంగా చేరుకోగల దూరంలో కర్మాగారాలు ఉండాలి. బ్లాక్ టీ తయారీలో ఆకులను వాడబెట్టడం, మెలితిప్పడం లేదా నలపడం, ఎంజైముల ద్వారా ఆక్సీకరణ జరపడం, ఎండబెట్టడం వంటి ప్రక్రియలు ఉంటాయి; గ్రీన్ టీ తయారీలో ఆక్సీకరణను పరిమితం చేయడానికి ప్రారంభ దశలోనే ఆకులను వేడి చేస్తారు. CTC అంటే నలపడం, చింపడం, చుట్టడం (crush, tear and curl); ఇది ప్రత్యేక వృక్ష జాతి కాదు.

  • టీని మైదానాల్లోనూ, కొండ ప్రాంతాల్లోనూ సాగు చేస్తారు; ఇది కేవలం పర్వత ప్రాంతాల పంట మాత్రమే అనే భావన తప్పని అస్సాం లోయలు నిరూపిస్తాయి.
  • సముద్ర మట్టం నుంచి ఎత్తు టీ రుచిని, పంట కోత సమయాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. తక్కువ ఎత్తులో ఉండే వెచ్చని ప్రాంతాలు తరచుగా అధిక ఉత్పత్తికి అనుకూలంగా ఉంటాయి.

3. కాఫీ: నీడగల కొండలు, జాతులవారీ ప్రత్యేక అవసరాలు

మంచు ఏర్పడని ఉష్ణమండల పరిసరాల్లో, నీరు బాగా ఇంకిపోయే కొండవాలులపై కాఫీని ప్రధానంగా సాగు చేస్తారు. భారతదేశంలో కాఫీని ఎక్కువగా నీడలో పెంచుతారు; సాధారణంగా వివిధ రకాల చెట్ల కింద, మిరియాలు, ఏలకులు లేదా ఇతర పంటలతో కలిపి సాగు చేస్తారు. సాధారణంగా సుమారు 150–250 సెం.మీ. వర్షపాతం అనుకూలంగా ఉంటుంది; అయితే జాతి, ప్రదేశాన్ని బట్టి అవసరాలు మారుతాయి. సాపేక్షంగా పొడిగా ఉండే కాలం పూతకు సన్నద్ధమవడానికి, పంట కోతకు అనుకూలిస్తుంది; సకాలంలో కురిసే పుష్ప వికాస జల్లులు (blossom showers), ఆ తరువాత కురిసే అనుబంధ జల్లులు (backing showers) కాయలు నిలదొక్కుకోవడానికి దోహదపడతాయి.

అరబికా సాధారణంగా చల్లని, అధిక ఎత్తులోని ప్రాంతాలకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. దీనికి రుచి పరంగా ప్రాధాన్యం ఉన్నప్పటికీ, ప్రధాన చీడపీడలు, వ్యాధులకు ఎక్కువగా గురవుతుంది. రోబస్టా వేడి పరిస్థితులను తట్టుకుంటుంది; సాధారణంగా అరబికా కంటే తక్కువ ఎత్తులోని ప్రాంతాల్లో దీనిని సాగు చేస్తారు. దీని గింజల్లో సాధారణంగా కెఫీన్ ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ రెండు జాతుల్లో ఏదీ ఎక్కువకాలం నీరు నిలిచి ఉండటాన్ని తట్టుకోలేదు. అందువల్ల నీడ, నేలలో సేంద్రియ పదార్థం, మురుగునీటి పారుదల, జాగ్రత్తగా చేపట్టే తేమ నిర్వహణ కాఫీ తోటల నిర్వహణలో కీలకమైనవి.

భారతదేశ కాఫీ ఉత్పత్తిలో కర్ణాటక అగ్రస్థానంలో ఉంది; ముఖ్యంగా కొడగు, చిక్కమగళూరు, హాసన్ ప్రాంతాలు ప్రముఖమైనవి. కేరళలో, ముఖ్యంగా వయనాడ్‌లో, అలాగే తమిళనాడులోని కొండ ప్రాంతాల్లో ఇతర సంప్రదాయ ఉత్పత్తి కేంద్రాలు ఉన్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా, ఈశాన్య భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలకు కూడా కాఫీ సాగు విస్తరించింది. బాబా బుడాన్‌కు సంబంధించిన సంప్రదాయ కథనం కాఫీ తొలి పరిచయాన్ని చిక్కమగళూరు కొండలతో అనుసంధానిస్తుంది; అయితే దీనిని తరువాత జరిగిన వాణిజ్య కాఫీ తోటల విస్తరణతో కలిపి చూడకూడదు.

  • కాఫీ పండ్లను చెర్రీలు అంటారు; వాణిజ్యంలో ఉపయోగించే కాఫీ గింజలు ప్రాసెసింగ్ ద్వారా ఈ పండ్ల నుంచి వేరుచేసిన విత్తనాలే.
  • పండులోని పొరలను తొలగించే విధానం, గింజలను సిద్ధం చేసే విధానంలో తడి ప్రాసెసింగ్, పొడి ప్రాసెసింగ్ పరస్పరం భిన్నంగా ఉంటాయి.

4. రబ్బరు, కొబ్బరి, అనుబంధ తోట పంటలు

సహజ రబ్బరును ప్రధానంగా ఉష్ణమండల దక్షిణ అమెరికాకు చెందిన హెవియా బ్రెసిలియెన్సిస్ వృక్షపు పాలరసం (లేటెక్స్) నుంచి పొందుతారు. దీనికి వెచ్చని, తేమతో కూడిన, మంచు పడని వాతావరణం అవసరం. సాధారణంగా ఉష్ణోగ్రతలు సుమారు 25–35°C, వర్షపాతం దాదాపు 200 cm లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా ఉండాలి. లోతైన, నీరు బాగా ఇంకిపోయే నేలలు ముఖ్యమైనవి. నాటిన తర్వాత వృక్షం పరిపక్వతకు రావడానికి కొన్ని సంవత్సరాలు పడుతుంది. ఆ తర్వాత చెట్టుకు తీవ్ర నష్టం కలగకుండా బెరడుపై జాగ్రత్తగా గాట్లు పెట్టి పాలరసాన్ని సేకరిస్తారు.

అనుకూలమైన వాతావరణ తేమ, స్థిరపడిన ప్రాసెసింగ్, మార్కెటింగ్ వ్యవస్థల తోడ్పాటుతో కేరళ భారతదేశంలో ప్రధాన రబ్బరు ఉత్పత్తి రాష్ట్రంగా ఉంది. దానిని ఆనుకుని ఉన్న తమిళనాడులోని కన్యాకుమారి ప్రాంతం మరో సంప్రదాయ రబ్బరు సాగు ప్రాంతం. త్రిపురతోపాటు ఈశాన్య భారతదేశంలోని ఇతర అనుకూల ప్రాంతాలు రబ్బరు సాగు విస్తరణకు ముఖ్యమైన ప్రాంతాలుగా మారాయి. పాలరసాన్ని సాంద్రీకరించడం లేదా గడ్డకట్టించడం ద్వారా ప్రాసెస్ చేసి, షీట్ రబ్బరు, సాంకేతిక నిర్దేశాలకు అనుగుణమైన రబ్బరు వంటి ఉత్పత్తులను తయారు చేయవచ్చు. రబ్బరు డిమాండుకు టైర్ల తయారీ ఒక ప్రధాన ఆధారం.

కొబ్బరి, కోకోస్ న్యూసిఫెరా, సాగుకు వెచ్చని, మంచు పడని వాతావరణం, తగినంత తేమ అవసరం. అనేక పంటలతో పోలిస్తే ఇది తీరప్రాంత పరిస్థితులను మెరుగ్గా తట్టుకుంటుంది. అయితే, లోతట్టు ప్రాంతాల్లోనూ అనుకూలమైన, నీరు బాగా ఇంకిపోయే నేలల్లో నీటిపారుదల సదుపాయంతో సహా సాగవుతుంది. కేరళ, కర్ణాటక, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రధాన ఉత్పత్తి రాష్ట్రాలు; లక్షద్వీప్ వంటి ద్వీపాల్లో కూడా కొబ్బరి ఆధారిత జీవనోపాధులు గణనీయంగా ఉన్నాయి. దీని ఉత్పత్తుల్లో తినదగిన కొబ్బరికాయలు, ఎండు కొబ్బరి, నూనె, కొబ్బరి పీచు, లేత కొబ్బరి నీరు ఉన్నాయి.

పోక పంటకు వెచ్చని, తేమతో కూడిన పరిస్థితులు అనుకూలం. కర్ణాటక, కేరళ, అస్సాంలలో దీనికి ప్రాధాన్యం ఉంది. తేమ, నీడ అనుకూలంగా ఉన్న చోట కొబ్బరి లేదా పోక తోటల్లో కోకోను అంతరపంటగా సాగు చేయవచ్చు. జీడిమామిడి ఉష్ణమండల ద్వీపకల్ప ప్రాంతాల్లో సాగవుతుంది. ఇది సాపేక్షంగా తక్కువ సారవంతమైన, నీరు బాగా ఇంకిపోయే నేలలను తట్టుకుంటుంది. అయితే, మెరుగైన యాజమాన్య పద్ధతులతో వాణిజ్య దిగుబడులు పెరుగుతాయి.

  • సహజ రబ్బరు జీవ మూలం కలిగిన వ్యవసాయ ఉత్పత్తి; కృత్రిమ రబ్బరును పారిశ్రామికంగా తయారు చేస్తారు.
  • కొబ్బరికాయ పీచు పొర నుంచి కొబ్బరి నార లభిస్తుంది; కొబ్బరి గుజ్జును ఎండబెట్టగా లభించేది ఎండు కొబ్బరి (కోప్రా).

5. ఆర్థిక సవాళ్లు, సంస్థలు, సుస్థిర యాజమాన్యం

తోట పంటల ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థలు సరుకుల ధరల్లో ఒడిదుడుకులు, పెరుగుతున్న కార్మిక వ్యయాలు, వయసు మళ్లుతున్న మొక్కలు, పునర్నాట్ల నుంచి రాబడి పొందడంలో ఆలస్యం వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. చిన్న సాగుదారులు మధ్యవర్తులు లేదా బయటి కర్మాగారాలపై ఆధారపడవచ్చు; దీనివల్ల వారి బేరసారాల సామర్థ్యం బలహీనపడుతుంది. వాతావరణపరమైన ముప్పుల్లో అనియత వర్షపాతం, ఉష్ణ ఒత్తిడి, కరువు, తీవ్ర తుఫానులు, చీడపీడల ఉద్ధృతిలో మార్పులు ఉన్నాయి. రసాయనాల మితిమీరిన వినియోగం, అటవీ భూములను ఇతర వినియోగాలకు మార్చడం, వాలు భూముల్లో సరైన యాజమాన్యం లేకపోవడం వల్ల జీవవైవిధ్యం, నేల, నీటికి నష్టం కలగవచ్చు.

విధానపరమైన ప్రాధాన్యాల్లో వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే నాటే సామగ్రి, దశలవారీ పునర్నాట్లు, నీటి సంరక్షణ, సమగ్ర చీడపీడల యాజమాన్యం, సాగుదారుల సంఘాలను బలోపేతం చేయడం ఉన్నాయి. సమోన్నత రేఖల వెంట నాటడం, నేలపై ఆచ్ఛాదన వేయడం (మల్చింగ్), నేలను కప్పి ఉంచే పంటలు, అనుకూలమైన నీడనిచ్చే చెట్లు నేల కోతను, తేమ కొరత వల్ల కలిగే ఒత్తిడిని తగ్గిస్తాయి. ప్రాసెసింగ్‌లో మెరుగుదలలు, ఉత్పత్తి మూలం నుంచి సరఫరా వరకు వివరాలను గుర్తించగల సామర్థ్యం, భౌగోళిక సూచికలు, వైవిధ్యభరితమైన ఉత్పత్తులు ఉత్పత్తులకు లభించే విలువను పెంచగలవు. నీడలో పంటలు సాగుచేసే వ్యవస్థలు గణనీయమైన జీవవైవిధ్యాన్ని నిలుపుకోగలవు. అయితే, వాటిని సహజ అడవులకు ప్రత్యామ్నాయాలుగా పరిగణించకూడదు.

తేయాకు చట్టం, 1953, కాఫీ చట్టం, 1942, రబ్బరు చట్టం, 1947 ఆయా సరకు బోర్డులకు చట్టపరమైన ఆధారాలుగా ఉన్నాయి. కొబ్బరి అభివృద్ధి బోర్డు చట్టం, 1979 కింద కొబ్బరి అభివృద్ధి బోర్డును 1981లో స్థాపించారు. తోటల కార్మికుల చట్టం, 1951 ద్వారా తోటల కార్మికుల సంక్షేమానికి చారిత్రకంగా చర్యలు చేపట్టారు. పరీక్షల సన్నద్ధతలో, ఒకే సంస్థ అన్ని అంశాలను నిర్వహిస్తుందని భావించకుండా, సరకు ప్రోత్సాహం, వ్యవసాయ అభివృద్ధి, కార్మిక నియంత్రణల మధ్య తేడాలను గుర్తించాలి.

  • తోట పంటల సుస్థిరతను మూడు కోణాల్లో అంచనా వేయండి: పర్యావరణ పరిరక్షణ, కార్మికుల సంక్షేమం, సాగుదారుల లాభదాయకత.
  • ర్యాంకుల నిర్ధారణకు తాజా అధికారిక గణాంకాలను ఉపయోగించండి: ఉత్పత్తి, సాగు విస్తీర్ణం, ఉత్పాదకత, ఎగుమతులు వేర్వేరు సూచికలు.

బ్లాక్ టీ తయారీలో సాధారణ ప్రక్రియల క్రమం

  1. 1. అనువైన లేత ఆకులు, మొగ్గలను కోయడం
  2. 2. తేమను తగ్గించడానికి ఆకులను వాడబెట్టడం
  3. 3. ఆకులను చుట్టడం లేదా CTC ప్రక్రియను ఉపయోగించడం
  4. 4. నియంత్రిత ఎంజైమిక ఆక్సీకరణ జరగనివ్వడం
  5. 5. ఆక్సీకరణను నిలిపివేయడానికి ఎండబెట్టడం లేదా వేడి చేయడం
  6. 6. నాణ్యతను బట్టి వర్గీకరించడం, ప్యాక్ చేయడం మరియు మార్కెట్‌లో విక్రయించడం
ప్రధాన తోట పంటల తులనాత్మక భౌగోళిక అధ్యయనం
పంటప్రధాన పర్యావరణ అవసరంభారతదేశంలోని ప్రధాన ప్రాంతాలుపంట నుంచి సేకరించే పదార్థం
తేయాకుతేమతో కూడిన పరిస్థితులు; ఆమ్ల స్వభావం గల, నీరు బాగా ఇంకిపోయే నేలలుఅస్సాం, పశ్చిమ బెంగాల్, తమిళనాడు, కేరళలేత ఆకులు మరియు మొగ్గలు
కాఫీమంచు గడ్డకట్టని కొండ ప్రాంతాలు; నీటి పారుదల మరియు తగిన విధంగా నిర్వహించే నీడకర్ణాటక, కేరళ, తమిళనాడుకాఫీ పండ్లలోని విత్తనాలు
సహజ రబ్బరువేడి, తేమతో కూడిన వాతావరణం; ఎక్కువకాలం నీరు నిల్వ ఉండకపోవడంకేరళ, త్రిపుర, తమిళనాడుబెరడుకు గాట్లు పెట్టి సేకరించే క్షీరం (లాటెక్స్)
కొబ్బరివెచ్చని వాతావరణం; తగినంత తేమ మరియు నీటి పారుదలకర్ణాటక, తమిళనాడు, కేరళ, ఆంధ్రప్రదేశ్కొబ్బరి గుజ్జు, నీరు మరియు పీచును అందించే కాయలు
పోకనిరంతరం తగినంత తేమ లభించే వెచ్చని, ఆర్ద్ర పరిస్థితులుకర్ణాటక, కేరళ, అస్సాంపండులోని విత్తనం

వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు

డార్జిలింగ్ తేయాకు: భౌగోళిక గుర్తింపు, విలువ జోడింపు

డార్జిలింగ్ తేయాకు 2004లో భారతదేశపు తొలి నమోదిత భౌగోళిక సూచికగా గుర్తింపు పొందింది. దాని ఖ్యాతి నిర్దిష్ట పర్వత ప్రాంత పర్యావరణంతోనూ, స్థిరపడిన సాగు, శుద్ధి ప్రక్రియలతోనూ ముడిపడి ఉంది. తేయాకు బోర్డు ఉత్పత్తి మూలప్రాంతానికి సంబంధించిన రక్షణ, ధ్రువీకరణను నిర్వహిస్తుంది. భౌగోళిక గుర్తింపు ఒక సరకుకు ప్రత్యేకతను ఎలా కల్పించగలదో ఈ ఉదాహరణ వివరిస్తుంది. అదే సమయంలో, తప్పుడు లేబుళ్ల వినియోగాన్ని నిరోధించాల్సిన అవసరాన్ని కూడా ఇది సృష్టిస్తుంది.

త్రిపుర: సంప్రదాయ మండలానికి వెలుపల రబ్బరు సాగు

దక్షిణ భారతదేశానికి వెలుపల తోట పంట విస్తరణకు త్రిపుర రబ్బరు రంగం ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. అనుకూల వాతావరణ పరిస్థితులు, మొక్కలు నాటేందుకు మద్దతు, సంస్థాగత చర్యలు ఉత్పత్తిని స్థిరపరచడానికి దోహదపడ్డాయి. రబ్బరు దీర్ఘకాలిక నగదు ఆదాయాన్ని అందిస్తుంది. అయితే, దిగుబడి ప్రారంభం కాని దశలో జీవనోపాధికి మద్దతు అవసరం. భూదృశ్య ప్రణాళికలో జీవవైవిధ్యం, ఆహార పంటల అవసరాలు, రబ్బరు ధరల హెచ్చుతగ్గుల వల్ల కలిగే నష్టభయాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.

సాధన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1

తేయాకు సాగు, శుద్ధి ప్రక్రియలకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. భారతదేశంలో వాణిజ్య తేయాకు సాగు కొండ వాలులకే పరిమితమైంది. 2. సాధారణంగా తేయాకుకు ఆమ్ల స్వభావం కలిగి, నీరు బాగా ఇంకిపోయే నేలలు అనుకూలంగా ఉంటాయి. 3. గ్రీన్ టీ తయారీ ప్రక్రియలో ప్రారంభ దశలోనే వేడి చేయడం ద్వారా ఎంజైముల వల్ల జరిగే ఆక్సీకరణను పరిమితం చేస్తారు. ఏ ప్రకటనలు సరైనవి?

  • A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
  • B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
  • C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
  • D. 1, 2 మరియు 3

ప్రశ్న 2

కింది జతల్లో ఏది సరిగ్గా జతపరచబడింది?

  • A. కొబ్బరి పీచు — ఎండబెట్టిన కొబ్బరి గుజ్జు
  • B. సహజ రబ్బరు — హీవియా బ్రసిలియెన్సిస్ మొక్క పాలరసం
  • C. కాఫీ గింజ — ఎండబెట్టిన ఫల బాహ్య కవచం
  • D. CTC తేయాకు — తేయాకు మొక్కలో ఒక ప్రత్యేక జాతి

ప్రశ్న 3

భారతదేశంలో కాఫీకి సంబంధించి కింది వ్యాఖ్యలను పరిశీలించండి: 1. ఉత్పత్తిలో కర్ణాటక అగ్రస్థానంలో ఉన్న రాష్ట్రం. 2. భారతదేశంలో కాఫీని ప్రధానంగా నీడలో సాగు చేస్తారు. 3. అరబికా సాధారణంగా రొబస్టా కంటే వెచ్చగా ఉండే, తక్కువ ఎత్తులోని ప్రాంతాల్లో పెరగడానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. ఏ వ్యాఖ్యలు సరైనవి?

  • A. 1 మాత్రమే
  • B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
  • C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
  • D. 1, 2 మరియు 3
మెయిన్స్: భారతదేశంలో ప్రధాన తోట పంటల విస్తరణను నిర్ణయించే భౌగోళిక కారకాలను వివరించండి. వాటి ఆర్థిక, పర్యావరణ సుస్థిరతను మెరుగుపరచే చర్యలను చర్చించండి. 250 పదాల్లో సమాధానం రాయండి.
  • చిన్న రైతుల ప్రాముఖ్యతను గుర్తిస్తూ తోటల వ్యవసాయాన్ని నిర్వచించండి.
  • తేయాకును తేమతో కూడిన పరిస్థితులు, ఆమ్ల నేలలతో; కాఫీని నీడగల కొండ ప్రాంతాలతో; రబ్బరును తేమతో కూడిన ఉష్ణమండల పరిస్థితులతో; కొబ్బరిని వెచ్చని పర్యావరణ పరిస్థితులతో అనుసంధానించండి.
  • అస్సాం–పశ్చిమ బెంగాల్ తేయాకు ప్రాంతాలు, కర్ణాటక కాఫీ ప్రాంతాలు, కేరళ–త్రిపుర రబ్బరు ప్రాంతాలు, దక్షిణ భారత కొబ్బరి మండలాన్ని గుర్తించండి.
  • శ్రమ, శుద్ధి ప్రక్రియలు, రవాణా, చారిత్రక పెట్టుబడులు, మార్కెట్ అనుసంధానాలను వివరించండి.
  • ధరల అస్థిరత, వయసు పైబడిన మొక్కలు, వాతావరణ ఒత్తిడి, కార్మిక సంక్షేమం, పర్యావరణ క్షీణత గురించి చర్చించండి.
  • పునర్నాట్లు, వైవిధ్యీకరణ, నేల–నీటి సంరక్షణ, సాగుదారుల సంఘాలు, నాణ్యత ధ్రువీకరణ, విలువ జోడింపును సిఫారసు చేయండి.

అధ్యయన మూలాలు

  • NCERT, Contemporary India–II, chapter on Agriculture.
  • NCERT, India: People and Economy, chapter on Land Resources and Agriculture.
  • Tea Board India: annual reports and tea statistics, teaboard.gov.in.
  • Coffee Board of India: cultivation guidance and production statistics, coffeeboard.gov.in.
  • Rubber Board: natural-rubber statistics and cultivation guidance, rubberboard.gov.in.
  • Coconut Development Board: cultivation guidance and area-production-productivity statistics, coconutboard.gov.in.

గ్రూప్ 1 · గ్రూప్ 2 — కోచింగ్, తెలుగు నోట్స్

మీ పరీక్షకు సరిపోయే రాష్ట్ర అధ్యయనం ఎంచుకోండి. ఉమ్మడి GS పునాది ఉపయోగపడినా APPSC, TGPSC పేపర్లు ఒకేలా ఉండవు.

Free UPSC daily current affairs quiz — 10 questions, new every day at 8 am IST.

Call nowWhatsApp