New UPSC Foundation, Optional and TGPSC/APPSC batches are open — book your counselling slot.Today's Current AffairsToday's Daily QuizPlaces in NewsCall 98804 87071

Prelims GS-I · ప్రాచీన భారతదేశం · మతాలు, తత్వశాస్త్రాలు

బౌద్ధ సంగీతి సమావేశాలు

బుద్ధుని బోధనలు, భిక్షు సంఘ క్రమశిక్షణ నియమాలను పఠించడానికి, పరిరక్షించడానికి, వ్యాఖ్యానించడానికి లేదా సంస్కరించడానికి నిర్వహించిన సమావేశాలే బౌద్ధ సంగీతులు. UPSC దృష్ట్యా, సాంప్రదాయిక క్రమం రాజగృహం–వైశాలి–పాటలీపుత్రం–కాశ్మీర్; వీటికి వరుసగా అజాతశత్రువు, కాలాశోకుడు, అశోకుడు, కనిష్కుడు అనుబంధంగా ఉన్నారు. అయితే, బౌద్ధ సంప్రదాయాల్లో భిన్న కథనాలు భద్రపరచబడ్డాయి: ఈ సంగీతులు అన్ని సంప్రదాయాలూ ఏకగ్రీవంగా అంగీకరించిన ఒకే వరుస సమావేశాలు కావు. వాటి తేదీలు, ఫలితాలు, వివిధ బౌద్ధ శాఖల పరంగా వాటి ప్రాధాన్యాన్ని తగిన పరిమితులు, వివరణలతో అర్థం చేసుకోవాలి.

శ్రావస్తిలోని నవ జేతవన ఆలయంలో రాజగహలో జరిగిన మొదటి బౌద్ధ సంగీతిని చిత్రించిన కుడ్యచిత్రం; ఛాయాచిత్రం: ఆనందజోతి, CC BY 2.0.

శ్రావస్తిలోని నవ జేతవన ఆలయంలో రాజగహలో జరిగిన మొదటి బౌద్ధ సంగీతిని చిత్రించిన కుడ్యచిత్రం; ఛాయాచిత్రం: ఆనందజోతి, CC BY 2.0.

Credit: Photo Dharma from Penang, Malaysia · CC BY 2.0 · sourceResized and converted to WebP; uncropped.

1. అర్థం, ఆధారాలు, చారిత్రక వ్యాఖ్యానం

బౌద్ధ సంగీతిని సాధారణంగా ‘సంగీతి’ వంటి పదాలతో వర్ణిస్తారు; సంగీతి అంటే సామూహిక పఠనం. బోధనలు తొలుత మౌఖికంగా ప్రసారమైన మత సమాజంలో, పాండిత్యం గల భిక్షువులు సమావేశం కావడం వల్ల సిద్ధాంతాలు, వినయ నియమాల ప్రామాణిక రూపాలను పరిరక్షించడం సాధ్యమైంది. ఆమోదయోగ్యమైన ప్రవర్తన, సంఘ సభ్యత్వం, బోధనల వ్యాఖ్యానానికి సంబంధించిన విభేదాలను కూడా సంగీతులు పరిష్కరించేవి. అందువల్ల ఇవి బౌద్ధ మేధో చరిత్రతోపాటు దాని భిక్షు సంఘ వ్యవస్థాగత వికాసాన్ని కూడా అవగతం చేసుకోవడానికి తోడ్పడతాయి.

సంగీతి కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన సమకాలీన రికార్డుల కంటే, ప్రధానంగా బౌద్ధ సాహిత్య సంప్రదాయాల నుంచే ఆధారాలు లభిస్తున్నాయి. వివిధ శాఖల వినయ గ్రంథాలు, శ్రీలంక చారిత్రక వృత్తాంతాలైన దీపవంశం, మహావంశం, వ్యాఖ్యానాలు, తదనంతర ఉత్తర ప్రాంత వృత్తాంతాలు కొంతవరకు పరస్పరం సరిపోలే, మరికొన్నిసార్లు విభేదించే కథనాలను భద్రపరిచాయి. అందువల్ల పాల్గొన్నవారి సంఖ్యలు, ప్రసంగాలు, సిద్ధాంతపరంగా సంపూర్ణ ఏకాభిప్రాయం కుదిరిందనే వాదనలను స్వతంత్రంగా ధ్రువీకరించిన వాస్తవాలుగా కాకుండా సంప్రదాయ కథనాలుగా అర్థం చేసుకోవాలి.

పరీక్షల దృష్ట్యా, ప్రామాణిక పాఠ్యపుస్తకాలలో పేర్కొనే క్రమాన్ని, కొన్ని పరిమితులు లేదా వివరణలతో అర్థం చేసుకోవాల్సిన వాదనల నుంచి వేరు చేసి చూడాలి. తొలి బౌద్ధ సంప్రదాయాలు రాజగృహ, వైశాలి సంగీతులను సాధారణంగా గుర్తిస్తాయి; అయితే తదుపరి సంగీతుల గుర్తింపు, వాటి క్రమ సంఖ్యల విషయంలో గణనీయమైన భేదాలు ఉన్నాయి. పాళీ గ్రంథ సమాహారం థేరవాద బౌద్ధానికి చెందిన ప్రామాణిక ధార్మిక గ్రంథాల సంకలనం; ఇతర శాఖలు తమ సొంత గ్రంథ సంకలనాలను ప్రసారం చేశాయి. అన్ని శాఖలకు వర్తించే మొత్తం బౌద్ధ ప్రామాణిక గ్రంథ సమాహారాన్ని ఏ ఒక్క సంగీతి రూపొందించిందని నిశ్చయంగా చెప్పలేము.

  • వినయ భిక్షు సంఘ క్రమశిక్షణకు సంబంధించినది; సుత్త లేదా సూత్రలో ప్రవచనాలు ఉంటాయి; అభిధమ్మ లేదా అభిధర్మ క్రమబద్ధమైన సిద్ధాంత విశ్లేషణను అందిస్తుంది.
  • రాజాదరణ సమావేశాల నిర్వహణకు తోడ్పడింది; అయితే వాటికి మతపరమైన ప్రామాణికతను భిక్షువులు కల్పించారు.

2. మొదటి సంగీతి: రాజగృహలో పరిరక్షణ

సంప్రదాయం ప్రకారం, బుద్ధుని మహాపరినిర్వాణం జరిగిన కొద్దికాలానికే మొదటి సంగీతి రాజగృహలో జరిగింది. ఇది ప్రస్తుత బీహార్‌లోని రాజ్‌గిర్. ఈ సంగీతి వేదికను సత్తపన్ని గుహగా గుర్తిస్తారు; దీనినే సప్తపర్ణి అని కూడా పేర్కొంటారు. సంస్కృతంలో మహాకాశ్యపుడిగా పిలిచే మహాకస్సపుడు దీనికి అధ్యక్షత వహించగా, మగధ రాజు అజాతశత్రువు దీనికి పోషకుడిగా వ్యవహరించినట్లు సంప్రదాయం పేర్కొంటుంది. ఆధ్యాత్మిక సాధనలో సిద్ధి పొందిన 500 మంది భిక్షువులు ఈ సభలో పాల్గొన్నట్లు సంప్రదాయ కథనాలు వివరిస్తాయి.

బుద్ధుని బోధనలకు, భిక్షు జీవితాన్ని నియంత్రించే నియమాలకు సంబంధించి అందరూ అంగీకరించే పఠన రూపాన్ని స్థిరపరచడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. ఉపాలి వినయాన్ని పఠించగా, బుద్ధుని సన్నిహిత పరిచారకుడైన ఆనందుడు ప్రవచనాలను పఠించాడు. బౌద్ధ ప్రవచనాలలో తరచుగా కనిపించే ప్రారంభ వాక్యాన్ని సంప్రదాయంగా ‘ఈ విధంగా నేను విన్నాను’ అని అనువదిస్తారు; ఇది స్మృతిలో నిలుపుకున్న బోధనల పరంపరను వ్యక్తం చేస్తుంది. బోధనల పరిరక్షణకు లిఖిత ప్రతులు ప్రధాన సాధనంగా మారకముందు, సామూహిక స్మృతికి, ప్రత్యేక నైపుణ్యం గల పఠనకర్తలకు ఉన్న ప్రాధాన్యాన్ని ఈ సంగీతి కార్యకలాపాలు స్పష్టం చేస్తాయి.

తరచుగా పేర్కొనే సుమారు క్రీ.పూ. 483 అనే తేదీ, బుద్ధుని మరణానికి సంబంధించిన ఒక సంప్రదాయ కాలక్రమాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఆ ఘటనకు సంబంధించి వివాదరహితమైన ఏకైక తేదీని ఆధునిక పరిశోధకులు అంగీకరించడం లేదు. అందువల్ల ‘మహాపరినిర్వాణం జరిగిన కొద్దికాలానికే’ అని పేర్కొనడం చారిత్రకంగా మరింత సముచితం. అదేవిధంగా, ప్రస్తుతం లభ్యమవుతున్న రూపంలోని మూడు పిటకాలు ఈ సభలోనే పూర్తిగా రూపొందాయని చెప్పడం, గ్రంథాల వికాసానికి సంబంధించిన సుదీర్ఘ ప్రక్రియను అతిగా సరళీకరించడమే అవుతుంది. ప్రామాణికంగా అత్యంత స్పష్టమైన అనుసంధానం ఏమిటంటే, ప్రవచనాలతో ఆనందుడికి, వినయంతో ఉపాలికి సంబంధం ఉండటం.

3. రెండవ సంగీతి: వైశాలిలో వినయం

రెండవ బౌద్ధ సంగీతి ప్రస్తుత బిహార్‌లోని వైశాలిలో జరిగింది. సంప్రదాయ కథనాల ప్రకారం, ఇది బుద్ధుని మరణానంతరం సుమారు ఒక శతాబ్దానికి జరిగింది. పరీక్షలకు సంబంధించిన ప్రామాణిక వివరణలు దీనిని సుమారు క్రీ.పూ. 383 నాటిదిగా పేర్కొంటూ, రాజు కాలాశోకునితో అనుసంధానిస్తాయి. సబ్బకామిని సాధారణంగా ఈ సంగీతికి అధ్యక్షత వహించిన స్థవిరునిగా గుర్తిస్తారు. వివాదాస్పద ఆచారాలను ప్రశ్నించడంలో, పరిశీలించడంలో యశుడు, రేవతుడు ముఖ్య పాత్రలు పోషించారు. సంప్రదాయ కథనాల ప్రకారం ఇందులో పాల్గొన్న భిక్షువుల సంఖ్య 700.

తక్షణ వివాదం వజ్జి ప్రాంత భిక్షువులు అనుసరిస్తున్నట్లు పేర్కొన్న పది అంశాలకు సంబంధించినది. వీటిలో కొమ్ములో ఉప్పును నిల్వ చేయడం, భోజనాలు మరియు సంఘ నిర్వహణ విధానాలకు సంబంధించిన కొన్ని ఆచారాలు, బంగారం, వెండిని స్వీకరించడం ఉన్నాయి. ఈ సందర్భంలో బంగారం, వెండి అంటే సాధారణంగా ధనమని అర్థం చేసుకుంటారు. అందువల్ల ఈ వివాదం ప్రధానంగా వినయ నియమాల ఆచరణకు సంబంధించినదే తప్ప, దేవుని ఉనికి, పునర్జన్మ సిద్ధాంతం లేదా తరువాతి కాలంలో మహాయానంలో అభివృద్ధి చెందిన బోధిసత్వ ఆదర్శానికి సంబంధించినది కాదు. సంప్రదాయ కథనం ప్రకారం, వివాదాస్పద ఆచారాలను తిరస్కరించారు.

పాఠ్యపుస్తకాలు తరచుగా ఈ సంగీతిని స్థవిరులు లేదా పెద్దలు, మహాసాంఘికులు లేదా మహాసంఘం మధ్య ఏర్పడిన తొలి ప్రధాన విభజనతో నేరుగా అనుసంధానిస్తాయి. అయితే, ఆ విభజన జరిగిన కాలం, దానికి దారితీసిన కారణాలు వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి. అందువల్ల వైశాలిలో క్రమశిక్షణ అంశాలపై జరిగిన పరిష్కారాన్ని, అధికారిక సంఘ విభజనకు తిరుగులేని ఆధారాలతో నమోదైన ఘట్టంగా పరిగణించకూడదు. అలాగే స్థవిరులను నేటి థేరవాదంతో నేరుగా సమానంగా చూడకూడదు: తొలి బౌద్ధ శాఖలు తదనంతర కాలంలో జరిగిన విభేదీకరణ ద్వారా అభివృద్ధి చెందాయి.

4. మూడవ బౌద్ధ సంగీతి: అశోకుడు, సిద్ధాంత పరిశీలన మరియు ధర్మప్రచార బృందాలు

మూడవ బౌద్ధ సంగీతి అశోకుని పాలనలో పాటలీపుత్రంలో, అంటే నేటి పాట్నాలో, సాధారణంగా సుమారు క్రీ.పూ. 250లో జరిగినట్లు పేర్కొంటారు. థేరవాద సంప్రదాయం ప్రకారం, సుమారు 1,000 మంది భిక్షువులు పాల్గొన్న ఈ సంగీతికి మొగ్గలిపుత్త తిస్స అధ్యక్షత వహించాడు. ప్రామాణిక బౌద్ధ బోధనలకు విరుద్ధంగా భావించిన వ్యక్తులను, అభిప్రాయాలను గుర్తించడం ద్వారా సంఘాన్ని శుద్ధి చేయాలని ఈ సభ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. పెరిగిన రాజాదరణను, భౌతిక ప్రయోజనాల కోసం ప్రజలు భిక్షు సంఘంలో చేరే సమస్యతో ఈ సంగీతికి సంబంధించిన కథనం అనుసంధానిస్తుంది.

వివాదాస్పద సిద్ధాంత ప్రతిపాదనలను పరిశీలించే ‘కథావత్తు’ గ్రంథాన్ని సంప్రదాయంగా మొగ్గలిపుత్త తిస్స రచించినదిగా పేర్కొంటూ, ఈ సంగీతితో అనుసంధానిస్తారు. ఇది థేరవాద అభిధమ్మ పిటకంలో భాగంగా ఉంది. ఈ అనుబంధాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని ప్రతి బౌద్ధ శాఖ ఈ సంగీతిని అంగీకరించిందని లేదా మొత్తం అభిధమ్మ సంప్రదాయం ఈ ఒక్క సమావేశంలోనే ఆవిర్భవించిందని వాదించకూడదు. వివిధ బౌద్ధ శాఖలు వేర్వేరు అభిధర్మ గ్రంథ సమాహారాలను, సిద్ధాంతపరమైన దృక్పథాలను అభివృద్ధి చేసుకున్నాయి.

శ్రీలంకతో సహా పలు ప్రాంతాలకు వ్యవస్థీకృతంగా ధర్మప్రచార బృందాలను పంపడాన్ని శ్రీలంక చారిత్రక వృత్తాంతాలు ఈ సంగీతితో అనుసంధానిస్తాయి. సంప్రదాయంగా అశోకుని కుమారునిగా పేర్కొనే మహిందుడు, దేవానంపియ తిస్స పాలనలో ఆ ద్వీపానికి బౌద్ధమతాన్ని తీసుకువచ్చినట్లు గుర్తింపు పొందాడు. అక్కడ బౌద్ధ భిక్షుణీ పరంపరను స్థాపించడం, బోధివృక్షపు కొమ్మను తీసుకురావడం సంఘమిత్తతో అనుసంధానించబడ్డాయి. మతపరమైన మరియు భిక్షు సంఘ వ్యవహారాల పట్ల అశోకునికి ఉన్న శ్రద్ధను ఆయన శాసనాలు స్వతంత్రంగా నిరూపిస్తాయి. అయితే, అవి ఈ సంగీతిని నేరుగా వివరించవు; దీనికి సంబంధించిన సమగ్ర కథనం బౌద్ధ సాహిత్య ఆధారాలపైనే ఆధారపడి ఉంది.

5. నాల్గవ బౌద్ధ సంగీతులు మరియు గ్రంథ ప్రామాణికత పరిణామం

ఉత్తర ప్రాంతంలో జరిగిన నాలుగవ బౌద్ధ సంగీతి కుషాణ పాలకుడు కనిష్కునితో ముడిపడి ఉంది. సంప్రదాయంగా దీనిని క్రీ.శ. రెండవ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పరిగణిస్తారు. భారతీయ పోటీ పరీక్షల ప్రామాణిక వివరణల ప్రకారం, ఇది కాశ్మీర్‌లోని కుండలవనంలో జరిగింది; వసుమిత్రుడు అధ్యక్షుడిగా, అశ్వఘోషుడు ప్రముఖ భాగస్వామిగా లేదా ఉపాధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించారు. ఈ వివరాలు తరువాతి కాలపు సంప్రదాయాల నుంచి లభించాయి. సంగీతి జరిగిన ఖచ్చితమైన స్థలం, కాలక్రమం విషయంలో చర్చలు కొనసాగుతున్నాయి. సిద్ధాంతపరంగా ఈ సంగీతికి ప్రధానంగా సర్వాస్తివాద శాఖతోనూ, మహావిభాష ద్వారా ప్రాతినిధ్యం పొందిన విస్తృత వ్యాఖ్యాన సంప్రదాయంతోనూ సంబంధం ఉంది.

ఈ సంగీతి నేరుగా మహాయానాన్ని స్థాపించిందని లేదా బౌద్ధాన్ని అధికారికంగా మహాయాన, హీనయానాలుగా విభజించిందని చెప్పడం తప్పుదారి పట్టిస్తుంది. విభిన్న గ్రంథాలు, ఆచరణలు, సముదాయాల ద్వారా మహాయానం క్రమంగా ఆవిర్భవించింది. సర్వాస్తివాదం తనదైన సంఘజీవన, శాస్త్రాధ్యయన సంప్రదాయాలు కలిగిన తొలి బౌద్ధ శాఖ; అది మహాయానానికి పర్యాయపదం కాదు. బౌద్ధ శాస్త్రాధ్యయనంలో సంస్కృతానికి ప్రాధాన్యం క్రమంగా పెరిగింది; అయితే ఇది మరింత విస్తృతమైన చారిత్రక పరిణామం.

థేరవాద సంప్రదాయం ప్రకారం, క్రీ.పూ. మొదటి శతాబ్దంలో వలగంబ అని కూడా పిలిచే వట్టగామణి అభయ రాజు పాలనలో శ్రీలంకలో వేరొక నాలుగవ బౌద్ధ సంగీతి జరిగింది. మాతలే సమీపంలోని అళువిహారంతో సంబంధం ఉన్న ఈ సంగీతి, మౌఖిక పరిరక్షణకు ముప్పులు ఎదురైన పరిస్థితుల్లో పాళీ ప్రామాణిక గ్రంథసంపుటిని, దాని వ్యాఖ్యాన సంప్రదాయాన్ని లిఖితరూపంలో భద్రపరచిన సందర్భంగా గుర్తించబడుతుంది. తరువాతి థేరవాద సంగీతులు 1871లో మాండలేలో, 1954–1956లో రంగూన్‌లో, అంటే ప్రస్తుత యాంగోన్‌లో జరిగాయి. వీటికి కేటాయించిన క్రమసంఖ్యలు ఒక నిర్దిష్ట సంప్రదాయ పరంపరను ప్రతిబింబిస్తాయే తప్ప, బౌద్ధులందరూ ఉమ్మడిగా అంగీకరించిన కాలక్రమాన్ని సూచించవు.

మొదటి బౌద్ధ సంగీతి: సంప్రదాయం మరియు చారిత్రక ఆధారాలు

అందించిన మెటాడేటా ప్రకారం, ఈ ఆలయ గోడచిత్రం రాజగహ లేదా రాజగృహంలో జరిగిన మొదటి బౌద్ధ సంగీతిని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ రాజగృహాన్ని బిహార్‌లోని ప్రస్తుత రాజ్‌గిర్‌గా గుర్తించారు. ఛాయాచిత్రంలో కనిపించే గోడచిత్రం ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని శ్రావస్తిలో ఉంది: గోడచిత్రం ఉన్న ప్రదేశాన్ని, సంప్రదాయం ప్రకారం సంగీతి జరిగిన వేదికతో పొరపాటుగా కలిపి చూడకూడదు. తరువాతి కాలానికి చెందిన కళాత్మక చిత్రణగా ఇది బౌద్ధ సంప్రదాయ స్మృతిని ప్రతిబింబిస్తుందే తప్ప, ఆ సంగీతికి సమకాలీన పురావస్తు ఆధారాన్ని అందించదు.

బౌద్ధ సంప్రదాయం ప్రకారం, బుద్ధుని మరణానంతరం మహాకస్సపుని నాయకత్వంలో మొదటి సంగీతి సమావేశమైంది; దీనికి అజాతశత్రువు రాజపోషణ అందించినట్లు పేర్కొంటారు. బోధనలను పఠించిన ఘనత ఆనందునికి ఆపాదించగా, ఉపాలి సంఘ క్రమశిక్షణ నియమాలను పఠించినట్లు చెబుతారు. మౌఖిక సంస్కృతిలో ప్రామాణిక బోధనలను సంరక్షించే పద్ధతులుగా సామూహిక పఠనాన్ని, సరిచూసి నిర్ధారించడాన్ని ఎలా భావించారో ఈ కథనాలు వివరిస్తాయి. ప్రస్తుతం లభిస్తున్న సంపూర్ణ బౌద్ధ ప్రామాణిక గ్రంథసంపుటిని ఈ సమావేశంలోనే లిఖించారని లేదా ఖరారు చేశారని నిరూపించే ఆధారాలుగా వీటిని పరిగణించకూడదు.

ప్రాచీన భారతదేశ చరిత్రలో బౌద్ధ సంగీతి సభలు భిక్షు సంఘ వ్యవస్థను, బోధనల వ్యాప్తిని, రాజాదరణను అనుసంధానిస్తాయి. అయితే, వివిధ బౌద్ధ శాఖలు భద్రపరిచిన వృత్తాంతాలు కాలక్రమం, వ్యాఖ్యానాల విషయంలో భిన్నంగా ఉన్నాయి. అందువల్ల, ఈ కుడ్యచిత్రం సంగీతి సభల సంప్రదాయాన్ని వివరించే దృశ్య ఉదాహరణగా ఉపయోగపడుతుంది. అయితే, చారిత్రక పునర్నిర్మాణానికి గ్రంథాధారాలను విమర్శనాత్మకంగా పోల్చి పరిశీలించడం అవసరం.

  • ప్రిలిమ్స్ కోసం గుర్తించాల్సిన తేడా: సంప్రదాయం ప్రకారం మొదటి బౌద్ధ సంగీతి వేదిక రాజగృహం; ఈ గోడచిత్రం ఉన్న ప్రదేశం శ్రావస్తి.
  • భావనాపరమైన తేడా: సామూహిక పఠనం అంటే త్రిపిటకంలోని ప్రతి భాగాన్ని లిఖించడం, ముద్రించడం లేదా దాని పాఠాన్ని ఖరారు చేయడం అని అర్థం కాదు.
  • మెయిన్స్‌లో పాటించాల్సిన జాగ్రత్త: రాజపోషణ సంగీతుల నిర్వహణకు తోడ్పడింది; అయితే అది సిద్ధాంత ఏకరూపతను గానీ, వాటి నిర్ణయాలకు సార్వత్రిక ఆమోదం లభించిందని గానీ నిరూపించదు.

కాలరేఖ

  1. Shortly after the Buddha’s death; conventionally c. 483 BCE

    రాజగృహంలో మొదటి సంగీతి: బోధనలు, వినయ నియమాల సామూహిక పఠనం.

  2. About a century later; conventionally c. 383 BCE

    వైశాలిలో రెండవ సంగీతి: భిక్షువుల ప్రవర్తనకు సంబంధించిన పది అంశాల పరిశీలన.

  3. c. 250 BCE

    థేరవాద వృత్తాంతం ప్రకారం, అశోకుని ఆధ్వర్యంలో పాటలీపుత్రంలో మూడవ సంగీతి.

  4. First century BCE

    శ్రీలంక నాలుగవ సంగీతి సంప్రదాయం: పాళీ ప్రామాణిక గ్రంథసంపుటికి లిఖితరూపం కల్పించడం.

  5. Conventionally second century CE

    కనిష్కుని ఆధ్వర్యంలో ఉత్తర ప్రాంత నాలుగవ సంగీతి; కాశ్మీర్, సర్వాస్తివాద పాండిత్య సంప్రదాయంతో సంబంధం కలిగినది.

  6. 1871 and 1954–1956

    తరువాతి థేరవాద సంగీతి సభలు వరుసగా మాండలే, యాంగోన్‌లలో జరిగాయి.

సంగీతి సమావేశాల సంస్థాగత పాత్రను అర్థం చేసుకోవడం

  1. 1. బోధనల పరిరక్షణ, క్రమశిక్షణ లేదా సిద్ధాంతాలపై ఆందోళనలు తలెత్తుతాయి
  2. 2. సీనియర్ భిక్షువులు సమావేశమవుతారు; తరచుగా వీరికి రాజాదరణ లభిస్తుంది
  3. 3. బోధనలు లేదా వివాదాస్పద ఆచారాలను సమష్టిగా పరిశీలిస్తారు
  4. 4. ప్రామాణిక పఠనాన్ని లేదా వ్యాఖ్యానాన్ని ఆమోదిస్తారు
  5. 5. ఒక నిర్దిష్ట బౌద్ధ సంప్రదాయం సమావేశ ఫలితాన్ని పరిరక్షించి, తరువాతి తరాలకు అందిస్తుంది
పరీక్షల దృష్ట్యా ముఖ్యమైన సంగీతి అనుబంధ అంశాలు; తేదీలు, కొన్ని వివరాలు సంప్రదాయ కథనాలపై ఆధారపడినవి
సంగీతిప్రదేశంపోషకుడుప్రముఖ వ్యక్తిప్రధాన అనుబంధ అంశం
మొదటిరాజగృహంఅజాతశత్రువుమహాకస్సపుడుఆనందుడు: ప్రవచనాలు; ఉపాలి: వినయ
రెండవవైశాలికాలాశోకుడుసబ్బకామిపది అంశాలు; భిక్షు సంఘ క్రమశిక్షణ
మూడవపాటలీపుత్రంఅశోకుడుమొగ్గలిపుత్త తిస్సకథావత్తు; థేరవాద సంప్రదాయంలోని ధర్మప్రచార కార్యక్రమాలు
నాల్గవది, ఉత్తరాది సంప్రదాయంకాశ్మీర్కనిష్కుడువసుమిత్రుడుసర్వాస్తివాదం; మహావిభాష సంప్రదాయం
నాల్గవది, థేరవాద సంప్రదాయంఅలువిహార, శ్రీలంకవట్టగామణి అభయథేరవాద స్థవిరుల సమావేశంపాళీ ప్రామాణిక గ్రంథాలను లిఖితరూపంలో నమోదు చేయడం

వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు

అలువిహార: మౌఖిక వారసత్వ పరిరక్షణ

శ్రీలంక సంప్రదాయం ప్రకారం, వట్టగామణి అభయుని పాలనలో ఏర్పడిన కరువు, రాజకీయ అభద్రత, పాండిత్యం గల పఠనకర్తల మరణాలతో పాళీ ప్రామాణిక గ్రంథసంపుటికి లిఖితరూపం కల్పించడం ముడిపడి ఉంది. ఒక సముదాయం ఎదుర్కొనే ముప్పులు, జ్ఞానాన్ని సంరక్షించే దాని పద్ధతిలో ప్రధాన మార్పును ఎలా ప్రేరేపించగలవో అలువిహార ఉదాహరణ వివరిస్తుంది. అలాగే, ‘నాలుగవ సంగీతి’ అనే పేరును ఉపయోగించేటప్పుడు అది ఏ సంప్రదాయానికి చెందినదో స్పష్టం చేయాల్సిన అవసరాన్ని కూడా ఇది తెలియజేస్తుంది.

మాండలే: శిలలపై చెక్కిన ప్రామాణిక గ్రంథసంపుటి

మిండోన్ రాజు ఆధ్వర్యంలో, మాండలేలోని కుథోడా పగోడాలో 729 పాలరాతి పలకలపై పాళీ ప్రామాణిక గ్రంథసంపుటిని చెక్కించారు. ఈ కార్యక్రమం 1871 నాటి ఐదవ సంగీతి నిర్వహణ నేపథ్యంతో సంబంధం కలిగి ఉంది. రాజాదరణకు, ప్రామాణిక మతగ్రంథాన్ని సంరక్షించేందుకు మన్నికైన పదార్థాన్ని ఉపయోగించడానికి ఈ ప్రదేశం ఒక స్పష్టమైన భౌతిక ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1

కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. మొదటి సంగీతి — ఉపాలి భిక్షు సంఘ వినయ నియమాలను పఠించడం. 2. రెండవ సంగీతి — పది అంశాలపై వివాదం. 3. మూడవ సంగీతి — కనిష్కుని ఆదరణ. ఎన్ని జతలు సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?

  • A. ఒకటి మాత్రమే
  • B. రెండు మాత్రమే
  • C. మూడూ
  • D. ఏదీ కాదు

ప్రశ్న 2

కనిష్కుడితో సంబంధం ఉన్న నాలుగవ బౌద్ధ సంగీతిని ఏ ప్రకటన అత్యంత కచ్చితంగా వివరిస్తుంది?

  • A. పది అంశాల వివాదాన్ని పరిష్కరించడానికి దీనిని వైశాలిలో నిర్వహించారు.
  • B. ఇది శ్రీలంకలో పాళీ ప్రామాణిక గ్రంథసంపుటిని తొలిసారిగా లిఖితబద్ధం చేసింది.
  • C. దీనికి కాశ్మీర్‌తో, సర్వాస్తివాద పాండిత్య కార్యకలాపాలతో సంబంధం ఉంది.
  • D. ఇది మహాయానాన్ని ఒక ప్రత్యేక మతంగా నిశ్చయాత్మకంగా స్థాపించింది.

ప్రశ్న 3

బౌద్ధ సంగీతులకు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. కథావత్తు గ్రంథం సంప్రదాయపరంగా మొగ్గలిపుత్త తిస్సుడితో సంబంధం కలిగి ఉంది. 2. అశోకుడి శాసనాలు మూడవ బౌద్ధ సంగీతి కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన ప్రత్యక్ష వివరణను అందిస్తాయి. 3. వేర్వేరు బౌద్ధ సంప్రదాయాలు వేర్వేరు నాలుగవ బౌద్ధ సంగీతులను గుర్తిస్తాయి. ఏ ప్రకటనలు సరైనవి?

  • A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
  • B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
  • C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
  • D. 1, 2 మరియు 3
మెయిన్స్: బౌద్ధ సంగీతి సభలు ఉమ్మడి మత వారసత్వ పరిరక్షణను, విభిన్న సంప్రదాయాల వికాసాన్ని రెండింటినీ ప్రతిబింబిస్తాయి. చర్చించండి. 250 పదాల్లో సమాధానం రాయండి.
  • సామూహిక పఠనాన్ని, మౌఖిక ప్రసారం ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.
  • ప్రవచనాలు, వినయ నియమాల పరిరక్షణను వివరించడానికి రాజగృహాన్ని ఉదాహరణగా ఉపయోగించండి.
  • వైశాలి సంగీతిని వినయ నియమాలకు సంబంధించిన వివాదంగా చర్చించండి. దానిని మొదటి సంఘ విభజనతో నేరుగా సమానంగా పరిగణించడంలోని పరిమితులను స్పష్టం చేయండి.
  • సిద్ధాంత పరిశీలన, కథావత్తు, ధర్మప్రచార బృందాలకు సంబంధించిన థేరవాద వృత్తాంతాలతో పాటలీపుత్రాన్ని అనుసంధానించండి.
  • కనిష్కుని సర్వాస్తివాద సంబంధిత సంగీతికి, శ్రీలంకలో పాళీ ప్రామాణిక గ్రంథసంపుటిని లిఖితబద్ధం చేయడానికి మధ్య తేడాలను వివరించండి.
  • రాజాదరణ ప్రాముఖ్యతను, గత సంఘటనల గురించి తరువాతి కాలంలో రచించిన శాఖా-నిర్దిష్ట ఆధారాల పరిమితులను పేర్కొంటూ ముగించండి.

అధ్యయన మూలాలు

గ్రూప్ 1 · గ్రూప్ 2 — కోచింగ్, తెలుగు నోట్స్

మీ పరీక్షకు సరిపోయే రాష్ట్ర అధ్యయనం ఎంచుకోండి. ఉమ్మడి GS పునాది ఉపయోగపడినా APPSC, TGPSC పేపర్లు ఒకేలా ఉండవు.

Free UPSC daily current affairs quiz — 10 questions, new every day at 8 am IST.

Call nowWhatsApp