
భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రం, శ్రావణబెళగొళలో భగవాన్ బాహుబలి గోమటేశ్వరుని పాదాలకు ఒక జైన మహిళ అభిషేకం చేస్తోంది. భగవాన్ బాహుబలి విగ్రహం 18 మీటర్ల (59 అడుగుల) ఎత్తు కలిగి ఉంది; పైభాగంలో ఉన్న ఒకే శిలను తొలిచి దీనిని రూపొందించారు
Credit: Dey.sandip · CC BY-SA 4.0 · source

మధ్యప్రదేశ్లోని గ్వాలియర్లో గోపాచల్ కొండపై ఉన్న, తోమర రాజవంశ కాలానికి చెందిన ప్రాచీన శిలాచెక్కిన జైన తీర్థంకరుల విగ్రహాలు.
Credit: Hiten Jain (Glory of Jainism) · CC BY-SA 4.0 · source
స్వరూపం మరియు చారిత్రక వికాసం
విస్తృత జైన మత సమాజంలోని ప్రధాన సంప్రదాయాలలో దిగంబర జైనం ఒకటి. దిగ్ అంటే దిక్కు లేదా ఆకాశం; అంబర అంటే వస్త్రం: ప్రతీకాత్మకంగా, ముని దిక్కులనే వస్త్రాలుగా ధరించినవాడు. సంపూర్ణ దీక్ష పొందిన పురుష సన్యాసులకు నగ్నత్వం అనేది ఆస్తిపాస్తులను, సామాజిక అనుబంధాలను త్యజించడాన్ని సూచిస్తుంది. దీనిని మొత్తం జైన సమాజానికి వర్తించే నియమంగా భావించకూడదు. దిగంబర గృహస్థులు దుస్తులు ధరిస్తారు; సాధారణంగా ఆర్యికలు అని పిలిచే సన్యాసినులు తెల్లని వస్త్రాలు ధరిస్తారు.
వైదిక కర్మకాండల ప్రామాణికతకు సమాంతరంగా అభివృద్ధి చెంది, తరచుగా దానిని సవాలు చేసిన శ్రమణ సంప్రదాయాలకు జైనం చెందినది. ఇరవై నాలుగవ తీర్థంకరుడైన మహావీరుడు క్రీ.పూ. ఆరవ–ఐదవ శతాబ్దాలలో జీవించాడు. జైన సంప్రదాయం ఆయనను పూర్తిగా కొత్త మతాన్ని సృష్టించిన వ్యక్తిగా కాకుండా, అప్పటికే ఉన్న మార్గాన్ని పునరుద్ధరించిన బోధకుడిగా పరిగణిస్తుంది. రెండు ప్రధాన జైన సంప్రదాయాలూ ఋషభనాథుడు, పార్శ్వనాథుడు సహా పూర్వ తీర్థంకరులను గౌరవిస్తాయి.
ఒక సంప్రదాయ కథనం జైన శాఖల విభజనను మగధలో సంభవించిన కరవు, భద్రబాహు నాయకత్వంలో దక్షిణ దిశగా జరిగిన వలస, స్థూలభద్రునితో అనుబంధం ఉన్న మునులకు సంబంధించిన అభిప్రాయభేదాలతో ముడిపెడుతుంది. భద్రబాహుతోనూ, శ్రవణబెళగొళతోనూ చంద్రగుప్త మౌర్యునికి ఉన్న అనుబంధం కూడా జైన సంప్రదాయంలో భాగమే. ఈ కథనాలను పూర్తిగా ధ్రువీకరించబడిన సమకాలీన రికార్డులుగా పరిగణించకూడదు. ఈ విభజన శతాబ్దాలపాటు క్రమంగా రూపుదిద్దుకుంది; ఒకే కరవు లేదా సభ కారణంగా విభజన పూర్తయిందని పేర్కొనడం అందుబాటులోని ఆధారాలను అతిగా సరళీకరించడమే అవుతుంది. అనంతరం దిగంబర సమాజాలు ముఖ్యంగా దక్కన్, కర్ణాటక, మధ్య భారతదేశం మరియు ఉత్తర భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ప్రాముఖ్యం సంతరించుకున్నాయి.
తత్వశాస్త్రం మరియు మోక్ష మార్గం
చైతన్యవంతమైన ఆత్మ అయిన జీవానికి, చైతన్యరహిత వాస్తవికత అయిన అజీవానికి మధ్య జైన తత్వం చేసే మౌలిక వ్యత్యాసాన్ని దిగంబర తత్వం కూడా అంగీకరిస్తుంది. జైనం విశ్వాన్ని సృష్టికర్త అయిన దేవుని ద్వారా వివరించదు: విశ్వం ఎవరిచేతా సృష్టించబడినది కాదు; అది తన స్వీయ నియమాలకు అనుగుణంగా నడుస్తుంది. ఆత్మలకు సహజంగానే జ్ఞాన, దర్శన సామర్థ్యాలు ఉంటాయి; అయితే కర్మ వల్ల ఆ సామర్థ్యాలు మరుగునపడతాయి. జైన తత్వశాస్త్రంలో కర్మను, రాగద్వేషాది కషాయాలతో కూడిన క్రియల ద్వారా ఆత్మకు బంధనమయ్యే సూక్ష్మ పదార్థంగా భావిస్తారు.
బంధాన్ని, విముక్తిని వివరించే ప్రధాన తత్వాలలో కర్మ ప్రవాహం లేదా ఆస్రవం; బంధనం లేదా బంధం; కొత్త కర్మ ప్రవాహాన్ని నిరోధించడం లేదా సంవరం; సంచిత కర్మను తొలగించుకోవడం లేదా నిర్జర; విముక్తి లేదా మోక్షం ఉన్నాయి. మోక్ష మార్గాన్ని త్రిరత్నాల ద్వారా వివరిస్తారు: సమ్యక్ దర్శనం లేదా సరైన విశ్వాసం లేదా అవగాహన, సమ్యక్ జ్ఞానం లేదా సరైన జ్ఞానం, సమ్యక్ చారిత్రం లేదా సరైన నడవడిక. అందువల్ల సన్యాసపరమైన సంయమనం స్వతంత్ర అంతిమ లక్ష్యం కాకుండా, ఒక నిర్దిష్ట తాత్విక ప్రయోజనాన్ని నెరవేరుస్తుంది.
అహింస, అంటే జీవులకు హాని కలిగించకపోవడం, ప్రధాన నైతిక నియమం. ఇది మానవులపై హింసను నివారించడానికే పరిమితం కాకుండా, జంతువులను, ఇతర జీవులను రక్షించడానికి కూడా విస్తరిస్తుంది. వాస్తవికతకు అనేక పార్శ్వాలు ఉంటాయని, ఏ ఒక్క పరిమిత దృక్కోణమూ దానిని పూర్తిగా వివరించలేదని అనేకాంతవాదం పేర్కొంటుంది. స్యాద్వాదం ప్రతిపాదనలను ఆయా దృక్కోణాలకు తగిన పరిమితులు, షరతులతో వ్యక్తం చేస్తుంది. ప్రతి వాదనా సమానంగా సత్యమైనదేనని ఈ సిద్ధాంతాలు సూచించవు. బౌద్ధమతంలోని అనాత్మ సిద్ధాంతానికి భిన్నంగా, జైనమతం శాశ్వతంగా ఉండే వ్యక్తిగత ఆత్మల ఉనికిని అంగీకరిస్తుంది. మోక్షం ఆత్మను విశ్వసృష్టికర్తలో విలీనం చేయకుండానే కర్మబంధం నుంచి విముక్తం చేస్తుంది.
మునుల నియమశిక్షణ, గృహస్థుల నైతిక నియమాలు, మహిళలు
దిగంబర మునులు ఐదు మహావ్రతాలను స్వీకరిస్తారు: అహింస, సత్యం, అస్తేయం, బ్రహ్మచర్యం, అపరిగ్రహం. చివరి వ్రతమైన అపరిగ్రహాన్ని అత్యంత కఠినంగా ఆచరించడానికి నగ్నత్వం ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. సంప్రదాయ మునిజీవన ఆచరణలో పరిమిత ఆహార సేవనం, కాలినడకన సంచరించడం, జీవులకు హాని కలగకుండా జాగ్రత్త వహించడం కూడా ఉంటాయి. మునులు సాధారణంగా తమ దోసిళ్లలో ఆహారాన్ని స్వీకరించి, నిలబడే భుజిస్తారు. అయితే, ఈ ఆచరణల వివరాలను కొన్ని బాహ్య చిహ్నాలకే పరిమితం చేయకుండా, సంబంధిత ముని పరంపర నేపథ్యంలో అర్థం చేసుకోవాలి.
‘పిచ్ఛి’ అని పిలిచే ఈకల కుంచె, ముని కూర్చోవడానికి లేదా ఏదైనా ఉపరితలాన్ని ఉపయోగించడానికి ముందు అక్కడి చిన్న జీవులను సున్నితంగా తొలగించడానికి తోడ్పడుతుంది. అనుమతించిన తపోసాధన సామగ్రిలో నీటి పాత్ర కూడా ఉండవచ్చు. ప్రతి ముని ఏ వస్తువునూ అసలు ఉపయోగించడనే అతి సరళీకృత వాదన ద్వారా కాకుండా, త్యాగమయ జీవన నియమశిక్షణ ద్వారా అపరిగ్రహాన్ని ఎందుకు అర్థం చేసుకోవాలో ఈ సాధనాలు తెలియజేస్తాయి. గృహస్థ అనుయాయులు గృహస్థ జీవితానికి తగిన పరిమిత వ్రతాలైన అణువ్రతాలను స్వీకరిస్తారు. ఆహారదానం, మతసంస్థల నిర్వహణ, ఆదరణ ద్వారా వారు త్యాగమయ జీవితం గడిపే సాధువులకు తోడ్పడతారు.
ప్రామాణిక దిగంబర అభిప్రాయం ప్రకారం, స్త్రీలు స్త్రీ శరీరంలో అంతిమ మోక్షాన్ని పొందలేరు; ముందుగా వారు పురుషులుగా పునర్జన్మ పొందాలి. ఆ అవసరం లేకుండానే స్త్రీలు మోక్షం పొందగలరని శ్వేతాంబర సంప్రదాయాలు అంగీకరిస్తాయి. ఈ భేదాభిప్రాయం వల్ల దిగంబర స్త్రీలను మతాచరణ, అధ్యయనం లేదా సన్యాసం నుంచి మినహాయించారని అర్థం కాదు. మరో ముఖ్యమైన భేదం పంతొమ్మిదవ తీర్థంకరుడైన మల్లినాథునికి సంబంధించినది: దిగంబరులు మల్లినాథుని పురుషునిగా భావిస్తారు; శ్వేతాంబరులు సంప్రదాయంగా మల్లిని స్త్రీగా భావిస్తారు. ఇటువంటి అంశాలను, ఆత్మకు మోక్షాన్ని పొందే సామర్థ్యం ఉందనే విస్తృత తాత్విక అంగీకారం నుంచి వేరుగా చూడాలి.
మతగ్రంథాలు, ఆచార్యులు, శాఖాపరమైన భేదాలు
తీర్థంకరుల నుంచి పరంపరగా సంక్రమించిన మూల మతగ్రంథ సంప్రదాయం క్రమంగా లుప్తమైందని దిగంబరులు భావిస్తారు. అందువల్ల, ప్రస్తుతం లభిస్తున్న శ్వేతాంబర ఆగమాలు ప్రామాణికమైన మతగ్రంథ సమాహారాన్ని యథాతథంగా పరిరక్షిస్తున్నాయనే వాదనను వారు తిరస్కరిస్తారు. క్రీ.శ. ఐదవ శతాబ్దంలో వలభిలో జరిగిన సభతో సంబంధమున్న శ్వేతాంబర గ్రంథసంకలనాన్ని దిగంబరులు అంగీకరించలేదు. కాబట్టి, ఆ సభను జైనులందరికీ కట్టుబాటు కలిగించే ఉమ్మడి మతగ్రంథ ప్రామాణీకరణ నిర్ణయంగా వర్ణించడం సరికాదు.
ప్రస్తుతం లభ్యమవుతున్న తొలి ప్రామాణిక దిగంబర గ్రంథాలలో పుష్పదంతుడు, భూతబలితో సంబంధమున్న షట్ఖండాగమం, గుణధరునితో సంబంధమున్న కషాయపాహుడం ఉన్నాయి. ఈ గ్రంథాలు కర్మను, కషాయాలను (రాగద్వేషాది మనోవికారాలను) ఎంతో వివరంగా పరిశీలిస్తాయి. సమయసారం, ప్రవచనసారం, పంచాస్తికాయసారం వంటి గ్రంథాల ద్వారా కుందకుందుడు విశేష ప్రభావం చూపాడు. ఆయన రచనలు ఆత్మస్వరూపాన్ని పరిశీలిస్తూ, నిశ్చయ నయాన్ని (పరమార్థ దృక్పథం), వ్యవహార నయాన్ని (ఆచరణాత్మక దృక్పథం) వేరుచేసి వివరిస్తాయి. తొలి జైన ఆచార్యులకు నిర్ధారించిన ఖచ్చితమైన కాలాలపై చర్చ కొనసాగుతోంది. అందువల్ల, ఖచ్చితమైన కాలక్రమం కంటే వారి సాపేక్ష ప్రాధాన్యతను నిర్ధారించడం తరచుగా ఎక్కువ విశ్వసనీయంగా ఉంటుంది.
ఉమాస్వాతి లేదా ఉమాస్వామి రచించినదిగా భావించే తత్త్వార్థసూత్రం, ప్రధాన జైన సంప్రదాయాలన్నింటిలోనూ గౌరవించబడే క్రమబద్ధమైన జైన తాత్త్విక గ్రంథంగా విశిష్ట స్థానాన్ని కలిగి ఉంది. అయితే, దాని పాఠాంతరాలు, వ్యాఖ్యానాలు భిన్నంగా ఉన్నాయి. పరిపూర్ణత సాధించిన సర్వజ్ఞుడైన కేవలికి సాధారణ ఆహారం అవసరం లేదని కూడా దిగంబరులు భావిస్తారు; ఈ విషయంలో శ్వేతాంబర వ్యాఖ్యానాలు భిన్నంగా ఉంటాయి. మహావీరుడు అవివాహితుడిగానే ఉన్నాడని దిగంబర సంప్రదాయం భావిస్తుండగా, శ్వేతాంబర సంప్రదాయం సాధారణంగా ఆయనకు వివాహం జరిగినట్లు పేర్కొంటుంది. ఇవి శాఖాపరమైన సంప్రదాయాలు మాత్రమే; జైన సిద్ధాంతంలోని విస్తృతమైన ఉమ్మడి పునాదిని విస్మరించడానికి ఇవి కారణాలు కావు.
కళ, పోషణ, పరీక్షల దృష్ట్యా ప్రాధాన్యత
దిగంబర తీర్థంకర విగ్రహాలు సాధారణంగా నగ్నంగా, ఆభరణాలు లేకుండా, ధ్యానముద్రలో కూర్చున్న భంగిమలో లేదా దేహంపై మమకారాన్ని విడిచిపెట్టడాన్ని సూచించే కాయోత్సర్గ భంగిమలో నిలబడి ఉంటాయి. తీర్థంకరులను గుర్తించడం తరచుగా వారి ప్రత్యేక చిహ్నం లేదా లాంఛనంపై ఆధారపడి ఉంటుంది: ఋషభనాథునికి వృషభం, మహావీరునికి సింహం, పార్శ్వనాథునికి సర్పపడగల ఛత్రం లాంఛనాలుగా ఉంటాయి. నగ్నత్వం ఒక్కదానినే ఆధారంగా చేసుకొని ప్రతి తొలి జైన విగ్రహాన్ని తరువాతి కాలంలోని ఒక నిర్దిష్ట శాఖకు చెందినదిగా ఖచ్చితంగా నిర్ధారించకూడదు.
కర్ణాటకలో దిగంబర సంస్థలకు పశ్చిమ గంగ పాలకులు, ఉన్నత వర్గాలవారు ముఖ్యమైన పోషకులుగా ఉన్నారు. రాష్ట్రకూట, హొయసల రాజ్య ప్రాంతాలలో కూడా ప్రముఖ జైన సాహిత్య, వాస్తుశిల్ప, మత కేంద్రాలు ఉండేవి. శ్రవణబెళగొళలోని బాహుబలి విగ్రహం పరిత్యాగం, మహత్తర శిల్పకళ, ఉన్నత వర్గాల పోషణ మధ్య సంబంధానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది. బాహుబలిని మోక్షం పొందిన మహనీయునిగా ఆరాధిస్తారు; అయితే, ఆయన 24 మంది తీర్థంకరులలో ఒకరు కాదు.
ప్రిలిమ్స్ కోసం, జైన మతంలోని ఉమ్మడి బోధనలను ప్రత్యేకమైన దిగంబర అభిప్రాయాల నుంచి వేరుచేసి అధ్యయనం చేయాలి. అహింస, కర్మ, త్రిరత్నాలు, 24 మంది తీర్థంకరులను గుర్తించడం ఉమ్మడి అంశాలు. మునుల నగ్నత్వం, ప్రస్తుతం లభ్యమవుతున్న శ్వేతాంబర ఆగమ గ్రంథాలను తిరస్కరించడం, స్త్రీల అంతిమ మోక్షంపై ప్రామాణిక అభిప్రాయం దిగంబర శాఖను ప్రత్యేకంగా గుర్తించే లక్షణాలు. అలాగే, దక్షిణ భారతదేశంలోని జైనులందరినీ దిగంబరులుగా పరిగణించడం లేదా శ్వేతాంబర జైన మతం కేవలం ఉత్తర భారతదేశానికే పరిమితమైందని భావించడం నివారించాలి.
కాలరేఖ
Sixth–fifth centuries BCE
ఉత్తర భారతదేశంలోని శ్రమణ సంప్రదాయ వాతావరణంలో మహావీరుడు బోధనలు చేశాడు.
Around the late fourth century BCE, according to tradition
భద్రబాహు వలస, దక్షిణ భారత జైన మతంతో చంద్రగుప్త మౌర్యుని అనుబంధం ఈ కాలానికి చెందినవిగా పేర్కొంటారు; ఈ కథనాలను చారిత్రక దృష్టితో జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి.
Early centuries CE
ప్రత్యేకమైన దిగంబర గ్రంథ సంప్రదాయాలు, ముని సంప్రదాయాలు క్రమంగా మరింత స్పష్టంగా గుర్తించదగినవిగా అవతరించాయి.
Fifth century CE
శ్వేతాంబర ఆగమ గ్రంథాల పాఠసంకలనం వలభితో సంబంధం కలిగి ఉంది; దిగంబరులు దాని ప్రామాణికతను అంగీకరించరు.
981 CE
చాముండరాయుడు నిర్మింపజేసిన బాహుబలి ఏకశిలా విగ్రహం శ్రవణబెళగొళలో ప్రతిష్ఠించబడింది.
బంధం, మోక్షాలపై జైన వివరణ
- 1. రాగద్వేషాది కషాయాలతో కూడిన క్రియలు కర్మాస్రవాన్ని పెంచుతాయి
- 2. కర్మ పుద్గలం ఆత్మకు బంధాన్ని కలిగిస్తుంది
- 3. సమ్యక్ దర్శనం, సమ్యక్ జ్ఞానం, సమ్యక్ చరిత్ర ఆధ్యాత్మిక సాధనకు మార్గనిర్దేశం చేస్తాయి
- 4. సంయమనం కొత్త కర్మాస్రవాన్ని నిరోధిస్తుంది
- 5. తపస్సు, క్రమశిక్షణ ద్వారా సంచిత కర్మ తొలగిపోతుంది
- 6. కర్మ నుండి సంపూర్ణ విముక్తి మోక్షానికి దారితీస్తుంది
| అంశం | దిగంబర | శ్వేతాంబర |
|---|---|---|
| పూర్తి దీక్ష పొందిన పురుష మునులు | వస్త్రాలను ధరించకుండా ఉంటారు | తెల్లని వస్త్రాలను ధరిస్తారు |
| ప్రస్తుతం లభిస్తున్న ఆగమాలు | శ్వేతాంబర ఆగమ గ్రంథ సముదాయాన్ని ప్రామాణికంగా అంగీకరించరు | ఉపశాఖల మధ్య భేదాలు ఉన్నప్పటికీ ఆగమ సంప్రదాయాలను గుర్తిస్తారు |
| స్త్రీల అంతిమ మోక్షం | ప్రామాణిక సిద్ధాంత దృక్పథం ప్రకారం పురుషునిగా పునర్జన్మ పొందడం అవసరం | స్త్రీ శరీరంలోనే సాధ్యమవుతుంది |
| మల్లినాథుడు | పురుషుడు | సంప్రదాయం ప్రకారం స్త్రీ |
| మహావీరుని గృహస్థ జీవితం | అవివాహితుడిగానే ఉన్నాడు | సాధారణంగా వివాహం చేసుకున్నట్లు భావిస్తారు |
వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు
శ్రావణబెళగొళ: పరిత్యాగానికి స్మారక చిహ్నం
సుమారు 17.4 మీటర్ల ఎత్తైన బాహుబలి ఏకశిలా విగ్రహం కర్ణాటకలోని వింధ్యగిరి కొండపై ఉంది. పశ్చిమ గంగ వంశ మంత్రి చాముండరాయుడు నిర్మింపజేసిన ఈ విగ్రహానికి క్రీ.శ. 981లో ప్రతిష్ఠాపన జరిగింది. ఇది బాహుబలిని కాయోత్సర్గ భంగిమలో చూపిస్తుంది; శరీరాన్ని అల్లుకున్న తీగలు దీర్ఘకాల ధ్యానాన్ని సూచిస్తాయి. ఈ ప్రదేశం దిగంబర ప్రతిమా లక్షణాలను, మధ్యయుగ పోషణను, నేటికీ కొనసాగుతున్న శిరోభిషేక ఆచారమైన మహామస్తకాభిషేక సంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
సాధన ప్రశ్నలు
ప్రశ్న 1
దిగంబర జైనానికి సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. గృహస్థ అనుయాయులందరూ నగ్నత్వాన్ని ఆచరించాలి. 2. ప్రస్తుతం లభిస్తున్న శ్వేతాంబర ఆగమాలను ప్రామాణిక మతగ్రంథ సముదాయంగా అంగీకరించరు. 3. మల్లినాథుడిని పురుషుడిగా పరిగణిస్తారు. పైన ఇచ్చిన వాక్యాల్లో ఏవి సరైనవి?
- A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
- B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
ప్రశ్న 2
కింది వాటిలో ఏది శ్రావణబెళగొళలోని బాహుబలి స్మారకాన్ని సరిగ్గా వివరిస్తుంది?
- A. ఇరవై నాలుగవ తీర్థంకరుని ఆసీన ప్రతిమ
- B. కళింగ యుద్ధం అనంతరం అశోకుడు నిర్మింపజేసిన స్మారక చిహ్నం
- C. చాముండరాయుడు, పశ్చిమ గంగ వంశ పోషణతో సంబంధం ఉన్న నిలువెత్తు ఏకశిలా విగ్రహం
- D. తొలి ధర్మోపదేశాన్ని సూచించే బౌద్ధ ప్రతిమ
ప్రశ్న 3
జైన భావనలు, వాటి అర్థాలకు సంబంధించిన కింది జతలను పరిశీలించండి: 1. సంవరం — కర్మ ప్రవాహాన్ని నిరోధించడం 2. నిర్జర — సంచిత కర్మను తొలగించడం 3. అపరిగ్రహం — ఆస్తిపాస్తులను కలిగి ఉండకపోవడం ఈ జతల్లో ఎన్ని సరిగ్గా జతపరచబడ్డాయి?
- A. ఒకటి మాత్రమే
- B. రెండు మాత్రమే
- C. మూడూ
- D. ఏదీ కాదు
మెయిన్స్: దిగంబర జైనం ఉమ్మడి జైన తాత్విక పునాదిని తనదైన సన్యాస, మతగ్రంథ సంప్రదాయాలతో ఎలా మేళవిస్తుందో వివరించండి. ఉదాహరణలతో విశదీకరించండి. 250 పదాల్లో సమాధానం రాయండి.
- దిగంబర సంప్రదాయాన్ని ప్రత్యేక మతంగా కాకుండా, జైన మతంలోని ఒక ప్రధాన సంప్రదాయంగా పరిచయం చేయండి.
- ఉమ్మడి సిద్ధాంతాలైన జీవుడు, కర్మ, అహింస, త్రిరత్నాలు, మోక్షం గురించి వివరించండి.
- మునులు, ఆర్యికలు, గృహస్థ అనుయాయుల మధ్య తేడాలను స్పష్టం చేస్తూ, నగ్నత్వం, అపరిగ్రహం గురించి చర్చించండి.
- మతగ్రంథాల విషయంలో ఉన్న భేదాలను వివరించి, కుందకుందుడు, షట్ఖండాగమం గురించి ప్రస్తావించండి.
- స్త్రీల మోక్షం, మల్లినాథుడు, మహావీరుని వివాహానికి సంబంధించిన భేదాలను గుర్తించండి.
- ప్రతిమా లక్షణాలను, పోషణను వివరించడానికి శ్రావణబెళగొళను ఉదాహరణగా ఉపయోగించండి; శాఖా విభజనకు సంబంధించిన సంప్రదాయ కథనాల పరిమితులను స్పష్టం చేయండి.
అధ్యయన మూలాలు
- NCERT, Themes in Indian History, Part I: Thinkers, Beliefs and Buildings.
- Upinder Singh, A History of Ancient and Early Medieval India.
- Paul Dundas, The Jains.
- Karnataka Tourism official website: Shravanabelagola.
- Tattvarthasutra, translated by Nathmal Tatia as That Which Is.
