New UPSC Foundation, Optional and TGPSC/APPSC batches are open — book your counselling slot.Today's Current AffairsToday's Daily QuizPlaces in NewsCall 98804 87071

Prelims GS-I · ప్రాచీన భారతదేశం · వేద యుగం

తెగల రాజకీయ వ్యవస్థ

వేద కాలపు తెగల రాజకీయ వ్యవస్థ కేంద్రీకృత ప్రాదేశిక రాజ్యంగా కాకుండా, రాజన్ నాయకత్వంలోని బంధుత్వ ఆధారిత సమాజాల చుట్టూ అభివృద్ధి చెందింది. ఋగ్వేద కాలపు రాజకీయ వ్యవస్థలో తెగ నాయకత్వం, వంశ ఐక్యత, క్రతు సంబంధ అధికారం, సామూహిక సభలు కలిసి ఉండేవి. మలి వేద కాలంలో వ్యవసాయ విస్తరణ, మిగులు ఉత్పత్తి, పెద్ద రాజకీయ సమూహాలు రాజరికాన్ని బలోపేతం చేసి, ప్రాదేశిక రాజకీయ విభాగాల ఆవిర్భావాన్ని ప్రోత్సహించాయి. ఈ పరివర్తన క్రమంగా జరిగింది; ప్రాంతాలవారీగా అసమానంగా సాగింది.

1. ఆధారాలు, తెగల రాజకీయ వ్యవస్థ అర్థం

తొలి వేద కాలపు రాజకీయ జీవనానికి ప్రధాన సాహిత్య ఆధారం ఋగ్వేదం. ఇది తరతరాలుగా మౌఖికంగా రచించబడి, అందించబడిన స్తోత్రాల సంకలనం. మలి వేద కాలపు పరిణామాలను ఇతర సంహితలు, బ్రాహ్మణాలు, సంబంధిత గ్రంథాల ఆధారంగా పునర్నిర్మిస్తారు. ఈ గ్రంథాలు ప్రధానంగా క్రతువులు, మత సంబంధ విషయాలపై దృష్టి సారించాయి; రాజకీయ వ్యవస్థను క్రమబద్ధంగా వివరించడం వాటి ఉద్దేశం కాదు. అందువల్ల, వాటిలోని తెగ నాయకులు, సభలు, యుద్ధాలు, కానుకల ప్రస్తావనలను జాగ్రత్తగా వ్యాఖ్యానించాలి.

గిరిజన రాజకీయ వ్యవస్థ అనేది ఒక సమాజంలో సభ్యత్వం ప్రధానంగా బంధుత్వం, వంశపారంపర్యం, ఉమ్మడి సామాజిక గుర్తింపుపై ఆధారపడిన రాజకీయ క్రమాన్ని సూచిస్తుంది. దీని అర్థం నాయకత్వం లేదా సామాజిక అంతస్తుల వ్యవస్థ లేకపోవడం కాదు. అధికార యంత్రాంగంతో కూడిన రాజ్యాన్ని నియంత్రించకుండానే ఒక నాయకుడు యోధులకు నాయకత్వం వహించగలిగేవాడు; గణనీయమైన కానుకలను స్వీకరించగలిగేవాడు. తొలి వేదకాల సమాజాలు వ్యవసాయాన్ని కూడా ఆచరించాయి. కాబట్టి, వాటి రాజకీయ వ్యవస్థను పూర్తిగా సంచార పశుపోషకుల వ్యవస్థగా మాత్రమే పరిగణించకూడదు.

ఋగ్వేదపు భౌగోళిక పరిధి ప్రధానంగా సింధు నదీ వ్యవస్థతో సహా ఉపఖండంలోని వాయవ్య ప్రాంతంలో కేంద్రీకృతమై ఉంది. మలి వేదకాలంలో కార్యకలాపాలు పశ్చిమ గంగా మైదానం వైపు విస్తరించాయి. సాధారణంగా అనుసరించే తొలి వేదకాలం–మలి వేదకాలం అనే విభజన విశ్లేషణకు ఉపయోగకరమైన చట్రం మాత్రమే; ప్రతి సమాజమూ ఒకేసారి మార్పు చెందిందనడానికి ఇది ఆధారం కాదు.

2. బంధుత్వ సమూహాలు, రాజన్ స్థానం

కుటుంబం సామాజిక వ్యవస్థలో ఒక ప్రాథమిక ప్రమాణంగా ఉండేది. పెద్ద సమూహాలను గ్రామ, విశ్, జన వంటి పదాలతో గుర్తించేవారు. విశ్ సాధారణంగా ప్రజలను లేదా వంశ సమూహాన్ని పోలిన సమూహాన్ని సూచించగా, జన అనేది మరింత విస్తృతమైన గిరిజన సమాజాన్ని సూచించేది. ఈ వర్గాలను గ్రామం, జిల్లా, ప్రాంతం వంటి వాటికి సమానమైన స్థిర పరిపాలనా అంచెలుగా పరిగణించకూడదు. వివిధ గ్రంథాలు, కాలాల్లో వీటి అర్థాలు మారుతూ ఉండేవి.

తొలి సందర్భాల్లో గ్రామ అనే పదం సంచరించే సమూహాన్ని లేదా జనసముదాయాన్ని సూచించగలిగేది; తరువాతి కాలంలో ఇది స్థిరపడిన గ్రామాన్ని మరింత స్పష్టంగా సూచించసాగింది. గ్రామణి అటువంటి సమూహానికి సంబంధించిన నాయకుడిగా, అనంతర కాలంలో గ్రామానికి సంబంధించిన నాయకుడిగా ఉండేవాడు. మారుతున్న ఈ పదజాలం సంచార, బంధుత్వ ఆధారిత వ్యవస్థ నుంచి మరింత స్థిరమైన జనావాసాలు, ప్రాదేశిక పరిపాలన వైపు క్రమంగా జరిగిన పరివర్తనను ప్రతిబింబిస్తుంది.

రాజన్ సమాజాన్ని రక్షించేవాడు, సంఘర్షణల్లో దానికి నాయకత్వం వహించేవాడు, యుద్ధంలో స్వాధీనం చేసుకున్న సంపద, కానుకల పంపిణీలో పాల్గొనేవాడు. అతని హోదా జన సంక్షేమంతో, పశుసంపద రక్షణతో ముడిపడి ఉండేది. ప్రారంభంలో అతడు నిరంకుశ రాజు గానీ, సమస్త భూమికి సార్వభౌమ యజమాని గానీ కాదు. వంశపారంపర్య వారసత్వం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. అయితే, ఎంపిక లేదా ఆమోదానికి సంబంధించిన ప్రస్తావనలు సమాజపు గుర్తింపు కూడా ముఖ్యమైనదని సూచిస్తున్నాయి. ఇవి ప్రజల ద్వారా క్రమబద్ధమైన ఎన్నికల వ్యవస్థ ఉండేదని నిర్ధారించవు.

పురోహితుడు కర్మకాండలకు అవసరమైన నైపుణ్యాన్ని అందించేవాడు; విజయం, సౌభాగ్యం కోసం ప్రార్థనలను రచించేవాడు లేదా పఠించేవాడు. సేనాని సైనిక నాయకత్వంతో సంబంధం కలిగి ఉండేవాడు. వీరి ఉనికి రాజకీయ విధుల్లో కొంత విభజన ఉన్నట్లు సూచిస్తుంది; అయితే, అభివృద్ధి చెందిన పౌర పరిపాలనా వ్యవస్థ ఉన్నట్లు కాదు. అధికార నిర్వహణలో వ్యక్తిగత విధేయత, బంధుత్వ సంబంధాలు, కర్మకాండల ద్వారా లభించే చట్టబద్ధత ప్రధానమైనవిగా కొనసాగాయి.

3. సభలు, సమష్టి భాగస్వామ్యం

సభ, సమితి వేదకాలంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ సమావేశ సంస్థలు. సభను సాధారణంగా పరిమిత సభ్యులతో కూడిన సమావేశంగా అర్థం చేసుకుంటారు; ఇది తరచుగా పెద్దలు లేదా ప్రభావశీల సభ్యులతో సంబంధం కలిగి ఉండేది. దీనికి చర్చలు, సామాజిక వ్యవహారాలు, వివాదాలకు సంబంధించిన విధులు ఉండి ఉండవచ్చు. సమితిని సాధారణంగా సమాజంలోని మరింత విస్తృత సభ్యత్వం కలిగిన సమావేశంగా భావిస్తారు; ఇది సమష్టి సంప్రదింపులు, రాజకీయ ఆమోదంతో సంబంధం కలిగి ఉండేది. అయితే, వీటి మధ్య రాజ్యాంగబద్ధమైన అధికార విభజనను ఆధారాలు తెలియజేయడం లేదు.

ఋగ్వేదంలో విదథ ప్రముఖంగా కనిపిస్తుంది. కర్మకాండ, సామాజిక, వనరుల పంపిణీ, బహుశా సైనిక విధులు పరస్పరం ముడిపడి ఉన్న సమూహ సమావేశంగా దీనిని సాధారణంగా భావిస్తారు. ఆధునిక శాసనసభలా కాకుండా, మతం, ఆర్థిక వ్యవస్థ, రాజకీయాల మధ్య స్పష్టమైన విభజన లేని నేపథ్యంలో ఇది పనిచేసేది. గణ సమాజంలో యజ్ఞాల్లో పాల్గొనడం, వనరులను పంచుకోవడం, సమష్టి కార్యాచరణ పరస్పరం సన్నిహితంగా ముడిపడి ఉండేవి.

ఈ సంస్థలను బట్టి, నాయకుని అధికారం పూర్తిగా నిష్క్రియంగా ఉన్న ప్రజలపై కాకుండా, విస్తృత సమాజంలో భాగంగా అమలయ్యేదని తెలుస్తుంది. అయినప్పటికీ, వేదకాల రాజకీయ వ్యవస్థను ఆధునిక ప్రజాస్వామ్యంగా వర్ణించడం తప్పుదారి పట్టిస్తుంది. హోదా, లింగం, బంధుత్వం, పలుకుబడి ఆధారంగా భాగస్వామ్యం నిర్ణయించబడేది. మహిళల భాగస్వామ్యానికి సంబంధించిన ఆధారాలు సంస్థలను బట్టి, గ్రంథాలను బట్టి భిన్నంగా ఉన్నాయి; వాటి ఆధారంగా అందరికీ రాజకీయ హక్కులు లేదా సమాన రాజకీయ హక్కులు ఉండేవని నిర్ధారించలేం.

మలి వేద కాలంలోనూ సభలు కొనసాగాయి. అయితే, రాజ్యాల విస్తరణ, వంశపారంపర్య పాలకులు మరింత బలపడటం వల్ల వాటి ప్రాధాన్యంలో మార్పులు వచ్చాయి. విస్తృత గణ సమాజ ఐక్యత బలహీనపడేకొద్దీ, ఉన్నత వర్గాల భాగస్వామ్యం మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకునే అవకాశం ఏర్పడింది. రాజాధికారం మరింత బలపడే దిశగా మార్పు సాగినప్పటికీ, సామూహిక సంస్థలు ఒక్కసారిగా అంతరించిపోలేదు.

4. యుద్ధం, వనరులు, గణ నాయకుని అధికార పరిమితులు

పశుసంపద సంపదకు ప్రధాన రూపంగా ఉండేది; దాని కోసం తరచుగా పోటీ జరిగేది. గోవుల అన్వేషణతో అక్షరార్థంగా సంబంధం ఉన్న ‘గవిష్టి’ అనే పదం యుద్ధం అనే భావాన్ని కూడా వ్యక్తం చేసేది. వనరులు, మార్గాలను అందుబాటులోకి తెచ్చుకోవడం, రాజకీయ ఆధిపత్యం సాధించడం కోసం కూడా ఘర్షణలు జరిగేవి. ఉన్నత వర్గాల యుద్ధ కార్యకలాపాల్లో రథాలు, గుర్రాలు, సాయుధ అనుచరులు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించేవారు. అయితే, నాయకుడు శాశ్వత వృత్తిపరమైన సైన్యంపై కాకుండా, ప్రధానంగా తన సమాజపు పోరాట శక్తిపైనే ఆధారపడేవాడు.

విజయం సాధించిన నాయకులు యుద్ధంలో స్వాధీనం చేసుకున్న సంపద ద్వారా, దాని పునఃపంపిణీ ద్వారా ప్రతిష్ఠను పొందేవారు. పురోహితులకు ఇచ్చే దానాలు ఆర్థిక వనరులను కర్మకాండల ద్వారా లభించే ఆమోదంతో అనుసంధానించేవి. ‘బలి’ అనేది నాయకునికి లేదా పాలకునికి సమర్పించే కానుకలు లేదా కప్పాన్ని సూచించేది. తొలిదశ సందర్భంలో దీనిని క్రమబద్ధంగా, అందరికీ వర్తించే భూమిశిస్తు వ్యవస్థతో సమానంగా పరిగణించకూడదు. కాలక్రమేణా రాజాధికారం విస్తరించడంతో, ఉత్పత్తిలో వాటాను, శ్రమ సేవలను కోరే విధానం మరింత వ్యవస్థీకృతమైంది; మరింత బలవంతపు స్వభావాన్ని సంతరించుకునే అవకాశమూ ఏర్పడింది.

తరువాతి కాలపు రాజ్యాలతో పోల్చదగిన విస్తృత అధికార యంత్రాంగం లేదా స్థిర సైన్యం ఋగ్వేద కాలంలో ఉన్నట్లు స్పష్టమైన ఆధారాలు లేవు. వివాద పరిష్కారం, శాంతిభద్రతల నిర్వహణ ఆచారబద్ధ నియమాలు, బంధుత్వ సమూహాలు, నాయకులు, సభలపై ఆధారపడి ఉండేవి. యోధులను సమీకరించడానికి తోడ్పడిన బంధుత్వ ఐక్యతే, రాజన్ ఏకపక్ష చర్యలను పరిమితం చేయగలిగేది కూడా.

5. గణ నాయకత్వ వ్యవస్థల నుంచి ప్రాదేశిక రాజ్యాల వైపు

మలి వేద కాలంలో స్థిర నివాస వ్యవసాయం విస్తరించింది; కురు, పాంచాల వంటి పెద్ద రాజకీయ వ్యవస్థలు ఆవిర్భవించాయి. వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పెరగడం వల్ల మిగులు ఉత్పత్తిపై మరింత బలమైన హక్కులు కోరడానికి ఆధారం ఏర్పడింది. ఈ విస్తృత కాలవ్యవధిలో ఇనుము లభ్యత క్రమంగా పెరిగింది. అయితే, కేవలం ఇనుము ఉనికి మాత్రమే రాజ్య ఆవిర్భావాన్ని వివరించలేదు. నివాస స్థావరాల పెరుగుదల, సామాజిక విభేదీకరణ, రాజకీయ ఏకీకరణ, కర్మకాండ సంబంధిత సంస్థలు కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాయి.

రాజకీయ అస్తిత్వం క్రమంగా మరింత ప్రాదేశిక స్వభావాన్ని సంతరించుకుంది. జనపదానికి పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యంలో ఇది వ్యక్తమైంది. రాజరికం మరింత బలమైన వంశపారంపర్య వ్యవస్థగా మారింది; విస్తృతమైన రాజయజ్ఞాలు పాలకుని హోదాను పెంచాయి. రాజసూయం రాజ్యాభిషేకంతో, వాజపేయం ఉన్నత ప్రతిష్ఠతో, అశ్వమేధం సార్వభౌమాధికార ప్రకటనలతో ముడిపడి ఉండేవి. యజ్ఞక్రతువుల వర్ణనలు రాజకీయ ఆదర్శాలను వ్యక్తపరుస్తాయి; ఆధిపత్యం ప్రకటించిన ప్రతి భూభాగంపై సమర్థవంతమైన నియంత్రణ ఉండేదనడానికి వాటిని నేరుగా ఆధారాలుగా పరిగణించకూడదు.

వర్ణ వ్యవస్థలో విభజనలు మరింత స్పష్టమవుతున్న కొద్దీ బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియుల ప్రాధాన్యం పెరిగింది. రాజు అందించే రక్షణ, పురోహితుల కర్మకాండపరమైన అధికారం పరస్పరం బలపరచుకోగలిగేవి. అదే సమయంలో, అగ్రస్థానం మరియు వనరుల విషయంలో వాటి మధ్య ఉద్రిక్తతలు కూడా ఏర్పడేవి. పూర్వపు సభలు కొనసాగినప్పటికీ, బలపడుతున్న పాలకులు, ప్రభావశీలమైన ఉన్నత వర్గాల ఆధిపత్యం కింద వాటి ప్రాధాన్యం క్రమంగా తగ్గింది.

పరీక్షల దృష్ట్యా, ఒక పరిణామ ధోరణిని పూర్తయిన పరివర్తన నుంచి వేరుగా గుర్తించాలి: ఋగ్వేద కాలపు తెగ నాయకత్వంతో పోలిస్తే మలివేద కాలపు రాజరికం మరింత ప్రాదేశికంగా, అధికార శ్రేణీకరణతో కూడి ఉండేది. అయినప్పటికీ, అది తరువాతి మౌర్య రాజ్యానికి సమానమైనది కాదు. ఈ పరిణామాలు క్రీ.పూ. ఆరవ శతాబ్దం నాటికి కనిపించే మహాజనపదాలు, వివిధ రాచరిక మరియు రాచరికేతర రాజకీయ వ్యవస్థల ఆవిర్భావానికి నేపథ్యాన్ని సిద్ధం చేశాయి.

కాలరేఖ

  1. About 1500–1000 BCE

    తొలి వేద కాలం: వాయవ్య ప్రాంతంలోని తెగ సమాజాలు, తెగ నాయకుల నాయకత్వం, పశుసంపద, సామూహిక సంస్థలు ఋగ్వేద ఆధారాల్లో కనిపిస్తాయి.

  2. About 1000–600 BCE

    మలివేద కాలం: వ్యవసాయ విస్తరణ, కురు-పాంచాల సంఘటనం, అంతకంతకూ ప్రాదేశిక మరియు వంశపారంపర్య స్వభావాన్ని సంతరించుకున్న రాజరికం.

  3. Around the sixth century BCE

    సాధారణంగా మహాజనపదాలుగా చర్చించే విశాల ప్రాదేశిక రాజకీయ వ్యవస్థలు తొలి చారిత్రక ఆధారాల్లో ప్రముఖంగా కనిపిస్తాయి.

రాజకీయ పరివర్తనను వివరించే ఒక వ్యాఖ్యాన నమూనా

  1. 1. కుటుంబాలు, వంశాల చుట్టూ ఏర్పడిన బంధుత్వ ఆధారిత సమాజాలు
  2. 2. తెగల నాయకులు యోధులను సమీకరించి, వనరులను పునఃపంపిణీ చేస్తారు
  3. 3. స్థిర నివాసాలు, వ్యవసాయ ఉత్పత్తి విస్తరిస్తాయి
  4. 4. పెద్ద సమాజాలు సంఘటితమవుతాయి; సామాజిక అంతరాలు పెరుగుతాయి
  5. 5. వంశపారంపర్య రాజరికం, రాజసంబంధ క్రతువులు బలపడతాయి
  6. 6. ప్రాదేశిక రాజకీయ వ్యవస్థలకు ప్రాధాన్యం క్రమంగా పెరుగుతుంది
తొలి, మలి వేద కాలాల రాజకీయ వ్యవస్థల స్థూల పోలిక
అంశంతొలి వేద కాలపు ధోరణిమలి వేద కాలపు ధోరణి
రాజకీయ పునాదిబంధుత్వం కేంద్రంగా ఉన్న జనంపెరుగుతున్న ప్రాదేశిక ఏకీకరణ
పాలకుడుసమాజ మద్దతుపై ఆధారపడిన తెగ నాయకుడుమరింత బలమైన వంశపారంపర్య రాజు
సభలుముఖ్యమైన సామూహిక సంస్థలుకొనసాగిన ఉనికి; పెరుగుతున్న రాజు, ఉన్నత వర్గాల ప్రభావం
వనరులుపశుసంపద, యుద్ధంలో కొల్లగొట్టిన సంపద, కానుకలు, ఆచారబద్ధ కప్పంపెరిగిన వ్యవసాయ మిగులు, వనరులపై మరింత వ్యవస్థీకృతమైన రాజు హక్కులు
అధికారానికి సమర్థనసైనిక విజయాలు, దానశీలత, పురోహితుల మద్దతుమరింత విస్తృతమైన రాజసంబంధ యజ్ఞాలు, సామాజిక హోదాలలో అంతరాలు

వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు

దశరాజ్ఞ యుద్ధం

ఋగ్వేదం 7.18లో, సాధారణంగా రావి నదిగా గుర్తించే పరుష్ణి నది సమీపంలో ప్రత్యర్థుల కూటమిపై భరత పాలకుడైన సుదాసు సాధించిన విజయాన్ని కీర్తించారు. ఈ ఘటన తెగల మధ్య మైత్రీ కూటములను, సైనిక పోటీని, విజయవంతమైన నాయకత్వానికి లభించే ప్రతిష్ఠను తెలియజేస్తుంది. ఇది విజయాన్ని కీర్తించే సూక్తం కావడంతో, ఈ వృత్తాంతం తటస్థ సైనిక నివేదికగా కాకుండా విజేత అయిన పాలకుని మద్దతుదారుల దృక్కోణాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

కురు-పాంచాల సంఘటనం

మలివేద గ్రంథాలు ఉత్తర భారతదేశంలోని రాజకీయ, యజ్ఞక్రతు కార్యకలాపాల్లో కురువులు, పాంచాలులు కేంద్రస్థానానికి సమీపంలో ఉన్నట్లు పేర్కొంటాయి. వారి ప్రాధాన్యం వివిధ సమాజాలు పెద్ద రాజకీయ సమూహాలుగా సంఘటితమవడాన్ని, ఉన్నత వర్గాల ప్రామాణీకృత యజ్ఞక్రతువుల ప్రాముఖ్యాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఈ ప్రాంతంలోని కొన్ని భాగాల్లో చిత్రిత బూడిదరంగు మృణ్మయ పాత్రలు లభించే ఆవాసాలు ఉన్నాయి. అయితే, కేవలం మృణ్మయ పాత్రల ఆధారంగానే పేరుతో పేర్కొన్న ఒక వేదకాలపు జనసమూహాన్ని గుర్తించడం గానీ, ఒక నిర్దిష్ట ప్రభుత్వ రూపం ఉండేదని నిరూపించడం గానీ సాధ్యం కాదు.

సాధన ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1

తొలి వైదిక కాలపు రాజకీయ వ్యవస్థకు సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. రాజన్ అధికారం కొంతవరకు సైనిక నాయకత్వం, సమాజ మద్దతుపై ఆధారపడి ఉండేది. 2. బలి అనేది వ్యక్తిగత యాజమాన్యంలోని వ్యవసాయ భూమిపై ఏకరీతిగా మదింపు చేసి విధించే పన్ను. 3. శాశ్వత వృత్తిపరమైన సైన్యం ఈ వ్యవస్థకు ఒక నిర్వచనాత్మక సంస్థగా ఉండేది. పైన ఇచ్చిన ప్రకటనల్లో ఏది/ఏవి సరైనవి?

  • A. 1 మాత్రమే
  • B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
  • C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
  • D. 1, 2 మరియు 3

ప్రశ్న 2

ఋగ్వేద కాలంలోని విదథాన్ని కింది వాటిలో ఏది అత్యంత సముచితంగా వివరిస్తుంది?

  • A. వ్యవసాయ భూమిని కొలిచే ప్రత్యేక విభాగం
  • B. పరస్పరం ముడిపడిన క్రతు, సామాజిక, పంపిణీ విధులను నిర్వహించే సమావేశం
  • C. కేవలం నేర సంబంధిత వ్యవహారాలను మాత్రమే విచారించే శాశ్వత న్యాయస్థానం
  • D. రాజు నియమించిన పాలకుడు పరిపాలించే ప్రాదేశిక విభాగం

ప్రశ్న 3

కింది పరిణామాల్లో ఏవి మలి వైదిక కాలానికి సంబంధించినవి? 1. మరింత ప్రాదేశిక ఏకీకరణ 2. రాజసంబంధ యజ్ఞాల ప్రాధాన్యం పెరగడం 3. అన్ని సామూహిక సభలు తక్షణమే అంతరించిపోవడం కింద ఇచ్చిన సంకేతాన్ని ఉపయోగించి సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.

  • A. 1 మాత్రమే
  • B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
  • C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
  • D. 1, 2 మరియు 3
మెయిన్స్: జన నుంచి జనపదానికి జరిగిన పరివర్తనలో రాజకీయ అధికారానికి ఆధారమైన అంశాల్లోనూ, ఆ అధికారాన్ని వినియోగించే విధానంలోనూ మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. వైదిక గణ రాజకీయ వ్యవస్థను ప్రస్తావిస్తూ చర్చించండి. 250 పదాల్లో సమాధానం రాయండి.
  • బంధుత్వం కేంద్రంగా ఏర్పడిన ‘జన’ను, క్రమంగా పెరుగుతున్న ‘జనపద’ ప్రాదేశిక స్వభావాన్ని నిర్వచించండి.
  • రాజన్ యోధులు, సభలు, పునఃపంపిణీ, పురోహితుల మద్దతుపై ఆధారపడిన విధానాన్ని వివరించండి.
  • స్థిర నివాసాల ఏర్పాటు, వ్యవసాయ మిగులును వనరులపై బలపడిన రాజు హక్కు వాదనలతో అనుసంధానించండి.
  • కురు-పాంచాల సంఘటనం, వంశపారంపర్య పాలన, రాజయజ్ఞాలను చర్చించండి.
  • సభల స్థానంలో వచ్చిన మార్పులను, ఉన్నత వర్గాల పెరుగుతున్న ప్రభావాన్ని గుర్తించండి.
  • ఈ పరివర్తన క్రమంగా, అసమానంగా జరిగిందని, కేంద్రీకృత సామ్రాజ్యం తక్షణమే ఏర్పడలేదని నిర్ధారిస్తూ ముగించండి.

అధ్యయన మూలాలు

  • R. S. Sharma, India’s Ancient Past, chapters on the Vedic periods.
  • Upinder Singh, A History of Ancient and Early Medieval India, discussion of Vedic literary traditions and political developments.
  • NCERT, Our Pasts I, chapters What Books and Burials Tell Us and Kingdoms, Kings and an Early Republic.
  • Rigveda, Book 7, Hymn 18, for the Battle of Ten Kings; consult a scholarly translation.

గ్రూప్ 1 · గ్రూప్ 2 — కోచింగ్, తెలుగు నోట్స్

మీ పరీక్షకు సరిపోయే రాష్ట్ర అధ్యయనం ఎంచుకోండి. ఉమ్మడి GS పునాది ఉపయోగపడినా APPSC, TGPSC పేపర్లు ఒకేలా ఉండవు.

Free UPSC daily current affairs quiz — 10 questions, new every day at 8 am IST.

Call nowWhatsApp