GDP

1. అర్థం, పరిధి మరియు ఉత్పత్తి సరిహద్దు

స్థూల దేశీయోత్పత్తి అనేది ఒక నిర్దిష్ట కాలంలో ఒక ఆర్థిక వ్యవస్థ దేశీయ భూభాగంలో ఉత్పత్తి చేసిన తుది వస్తువులు, సేవల ద్రవ్య విలువ. మరో విధంగా చెప్పాలంటే, నివాస ఉత్పత్తి యూనిట్లు జోడించిన విలువల మొత్తానికి ఉత్పత్తులపై పన్నులు, సబ్సిడీల సర్దుబాటు చేయగా వచ్చే విలువ. దేశీయ భూభాగం అనేది ఒక ఆర్థిక భావన: ఇందులో విదేశాల్లో ఉన్న ఆ దేశ రాయబార కార్యాలయాలు చేరుతాయి; ఆ దేశంలో ఉన్న విదేశీ రాయబార కార్యాలయాలు చేరవు. ఉత్పత్తిదారుడి పౌరసత్వం ప్రమాణం కాదు; భారతదేశంలో కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్న విదేశీ యాజమాన్యంలోని కర్మాగారం చేసే ఉత్పత్తి భారతదేశ GDPలో భాగమవుతుంది.

అంతిమ వస్తువులను తదుపరి ప్రాసెసింగ్ లేదా పునఃవిక్రయం కోసం కాకుండా, అంతిమ వినియోగం లేదా మూలధన కల్పన కోసం కొనుగోలు చేస్తారు. వాటి వర్గీకరణ వినియోగంపై ఆధారపడి ఉంటుంది: ఒక కుటుంబం కొనుగోలు చేసిన పిండి అంతిమ వినియోగ వస్తువు కాగా, బేకరీ ఉపయోగించే పిండి మధ్యంతర ఉత్పాదకం. మధ్యంతర ఉత్పాదకాల విలువను, అంతిమ ఉత్పత్తి పూర్తి విలువను రెండింటినీ లెక్కిస్తే ద్వంద్వ గణన జరుగుతుంది. జోడించిన విలువలను కూడటం ద్వారా ఈ సమస్యను నివారించవచ్చు.

GDP పరిధిలో మార్కెట్ విక్రయాల కంటే ఎక్కువ అంశాలు ఉంటాయి. ప్రధానంగా ఉత్పత్తి వ్యయాల ఆధారంగా విలువ కట్టే ప్రభుత్వ సేవలు, యజమానులు స్వయంగా నివసించే గృహాలు అందించే నివాస సేవల ఆపాదిత విలువ, సొంత వినియోగం కోసం ఉత్పత్తి చేసిన వ్యవసాయ వస్తువులు ఇందులో చేరుతాయి. ఇంట్లో వంట చేయడం వంటి ప్రతిఫలం లేని గృహ సేవల్లో అధిక భాగాన్ని మినహాయిస్తారు. ఇప్పటికే ఉన్న ఇంటిని తిరిగి విక్రయించడం వల్ల కొత్త ఉత్పత్తి సృష్టించబడదు; అయితే, బ్రోకర్ అందించే సేవను లెక్కిస్తారు. షేర్ల కొనుగోళ్లు ఆర్థిక లావాదేవీలే తప్ప ఉత్పత్తి కావు.

• స్థూల అంటే సాధారణంగా తరుగుదలగా పిలిచే స్థిర మూలధన వినియోగాన్ని తీసివేయలేదని అర్థం.
• దేశీయ అనే పదం ఉత్పత్తి ఎక్కడ జరుగుతుందో గుర్తిస్తుంది; దీనికి భిన్నంగా, జాతీయ సమష్టి పరిమాణాలు నివాస సంస్థాగత యూనిట్లకు సంబంధించినవి.

2. GDPని కొలిచే మూడు పద్ధతులు

ఉత్పత్తి పద్ధతిలో ప్రతి పరిశ్రమకు సంబంధించి ఉత్పత్తి విలువ నుంచి మధ్యంతర వినియోగాన్ని తీసివేసి స్థూల జోడించిన విలువను (GVA) లెక్కిస్తారు. ప్రాథమిక ధరల వద్ద పరిశ్రమల స్థాయి GVAలను కూడి, ఆ మొత్తానికి ఉత్పత్తులపై పన్నులను కలిపి, ఉత్పత్తులపై సబ్సిడీలను తీసివేస్తే మార్కెట్ ధరల వద్ద GDP లభిస్తుంది. ఉత్పత్తులపై విధించే GST వంటి ఉత్పత్తి పన్నులు, ఉత్పత్తుల విలువ లేదా పరిమాణంతో ముడిపడి ఉంటాయి. కొన్ని వ్యాపార లైసెన్సు రుసుముల వంటి ఉత్పత్తిపై ఇతర పన్నులు భావనాపరంగా వీటికి భిన్నమైనవి.

వ్యయ పద్ధతిలో ప్రైవేటు అంతిమ వినియోగ వ్యయం, ప్రభుత్వ అంతిమ వినియోగ వ్యయం, స్థూల మూలధన కల్పన, నికర ఎగుమతులను కూడుతారు. స్థూల మూలధన కల్పనలో స్థిర మూలధన కల్పన, నిల్వల్లో మార్పులు, విలువైన వస్తువుల కొనుగోళ్ల నుంచి వాటి విక్రయాలను తీసివేయగా మిగిలిన విలువ ఉంటాయి. అమ్ముడుపోని ప్రస్తుత ఉత్పత్తి నిల్వల్లో చేరుతుంది కాబట్టి అది GDPలో భాగంగానే ఉంటుంది. వ్యయ అంశాల్లో విదేశాల్లో ఉత్పత్తి చేసిన వస్తువులు కూడా ఉండవచ్చు కాబట్టి దిగుమతులను తీసివేస్తారు; దిగుమతులు తప్పనిసరిగా ఆర్థిక వ్యవస్థకు నష్టం కలిగిస్తాయనే కారణంతో కాదు.

ఆదాయ పద్ధతిలో ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో సృష్టించిన ఆదాయాలను కూడుతారు: ఉద్యోగుల పారితోషికం, నిర్వహణ మిగులు, మిశ్రమ ఆదాయంతో పాటు సంబంధిత పన్నులను కలిపి, సబ్సిడీలను తీసివేస్తారు. కంపెనీలుగా నమోదు కాని కుటుంబ యాజమాన్య సంస్థల్లో శ్రమ ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని, వ్యవస్థాపక ప్రతిఫలాన్ని సులభంగా వేరు చేయలేము కాబట్టి వాటికి మిశ్రమ ఆదాయం ముఖ్యమైనది. ఈ మూడు పద్ధతులూ భావనాపరంగా సమానమైనవే; అయితే, గణాంకాల పరిమితుల కారణంగా స్వతంత్రంగా అంచనా వేసిన మొత్తం విలువల్లో తేడాలు ఉండవచ్చు.

• ప్రభుత్వ పింఛన్లు, ఇతర స్వచ్ఛమైన బదిలీ చెల్లింపులు ప్రస్తుత ఉత్పత్తిపై ప్రభుత్వం చేసే కొనుగోళ్లు కావు.
• ప్రాథమిక ధరల వద్ద GVA = ఉత్పత్తి కారకాల వ్యయం వద్ద GVA + ఉత్పత్తిపై ఇతర పన్నులు − ఉత్పత్తిపై ఇతర సబ్సిడీలు.

3. నామమాత్ర GDP, వాస్తవ GDP మరియు సంబంధిత సమగ్ర పరిమాణాలు

నామమాత్ర GDP ప్రస్తుత కాలపు ధరల వద్ద ఉత్పత్తి విలువను లెక్కిస్తుంది. వాస్తవ GDP ధరల మార్పుల ప్రభావాన్ని తొలగించిన తరువాత ఉత్పత్తిని కొలుస్తుంది; సాధారణంగా స్థిర ధరల అంచనాల ద్వారా దీనిని లెక్కిస్తారు. ఉత్పత్తి పెరగడం వల్ల, ధరలు పెరగడం వల్ల లేదా ఈ రెండింటి వల్ల నామమాత్ర GDP పెరగవచ్చు. అందువల్ల ఉత్పత్తిలో విస్తరణను అంచనా వేసేటప్పుడు వాస్తవ GDP వృద్ధికి ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. నామమాత్ర GDP 10 శాతం పెరిగి, వాస్తవ GDP 6 శాతం పెరిగితే, వాటి ఆధారంగా లెక్కించిన ధరల అవ్యక్త సూచీ (డిఫ్లేటర్) పెరుగుదల సుమారు 3.8 శాతం ఉంటుంది; కచ్చితంగా 4 శాతం కాదు.

పరస్పరం అనుకూలమైన అంచనాలను ఉపయోగించి, నామమాత్ర GDPని వాస్తవ GDPతో భాగించి, 100తో గుణిస్తే GDP ధరల అవ్యక్త సూచీ (డిఫ్లేటర్) లభిస్తుంది. వినియోగదారుల ధరల సూచీకి భిన్నంగా, ఇది గృహ వినియోగ వస్తుసేవల సముదాయానికి మాత్రమే పరిమితం కాదు. పెట్టుబడి వస్తువులు, ఎగుమతులతో సహా దేశీయంగా ఉత్పత్తి చేసిన అంతిమ ఉత్పత్తికి సంబంధించిన ధరలను ఇది ప్రతిబింబిస్తుంది; దిగుమతి చేసుకున్న వస్తువులు ఆ ఉత్పత్తి పరిధిలో నేరుగా భాగం కావు.

GDP నుంచి స్థిర మూలధన వినియోగాన్ని తీసివేస్తే నికర దేశీయోత్పత్తి లభిస్తుంది. సాంప్రదాయకంగా స్థూల జాతీయోత్పత్తి అని పిలిచే స్థూల జాతీయ ఆదాయం, GDPకి విదేశాల నుంచి వచ్చే నికర ప్రాథమిక ఆదాయాన్ని కలిపితే లభిస్తుంది. ఈ సర్దుబాటులో సరిహద్దులు దాటి జరిగే సంబంధిత ఉద్యోగుల పారితోషికాలు, ఆస్తి ఆదాయం ఉంటాయి; విదేశాల నుంచి వచ్చే అన్ని రాబడులు ఉండవు. అనివాస వలసదారుల నుంచి వచ్చే వ్యక్తిగత బదిలీలు సాధారణంగా GDPని కాకుండా జాతీయ వ్యయార్హ ఆదాయాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. GDPని జనాభాతో భాగిస్తే తలసరి GDP లభిస్తుంది; వాస్తవ తలసరి GDP ఉత్పత్తి వృద్ధిని జనాభా వృద్ధి నుంచి వేరు చేసి అర్థం చేసుకోవడానికి తోడ్పడుతుంది.

• ద్రవ్య లోటు–GDP నిష్పత్తి, ప్రభుత్వ రుణం–GDP నిష్పత్తులను లెక్కించేటప్పుడు సాధారణంగా నామమాత్ర GDPని హారంగా ఉపయోగిస్తారు.
• వృద్ధి రేటు తగ్గడం అంటే విస్తరణ మందగించడం; అంతే తప్ప GDP తప్పనిసరిగా తగ్గడం కాదు.

4. భారతదేశంలో GDP అంచనా మరియు విశ్లేషణ

భారతదేశంలో గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని జాతీయ గణాంక కార్యాలయం జాతీయ ఖాతాలను సంకలనం చేస్తుంది. వార్షిక అంచనాలు ఏప్రిల్–మార్చి ఆర్థిక సంవత్సరాన్ని అనుసరిస్తాయి; త్రైమాసిక అంచనాలు మరింత తరచుగా మదింపులను అందిస్తాయి. ఈ అంచనాలకు సర్వేలు, పరిపాలనా రికార్డులు, కంపెనీల ఆర్థిక నివేదికలు, ప్రభుత్వ ఖాతాలు, రంగాలవారీ ప్రత్యేక సూచికల నుంచి లభించే సమాచారాన్ని సమన్వయం చేసి ఉపయోగిస్తారు. వ్యవసాయ ఉత్పత్తి, పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలు, సేవలకు వేర్వేరు అంచనా పద్ధతులు అవసరమవుతాయి.

ముందస్తు అంచనాలు సకాలంలో విధాన రూపకల్పనకు తోడ్పడతాయి; అయితే అవి అసంపూర్ణ సమాచారాన్ని, బహిర్గణనను ఉపయోగిస్తాయి. తదుపరి అంచనాలు మరింత సమగ్రమైన ఆధారాలను చేర్చుకుంటాయి; గత గణాంకాలను సవరించవచ్చు. అందువల్ల సవరణ అనేది జాతీయ ఖాతాల తయారీలో సాధారణ లక్షణం; అయినప్పటికీ సమాచార మూలాల నాణ్యత, పారదర్శకత అత్యవసరం. ఆధార సంవత్సరపు సవరణలు ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణం, గణాంకాల పరిధి, పద్ధతులను నవీకరిస్తాయి. భారతదేశం 2011–12ను ఆధార సంవత్సరంగా గల జాతీయ ఖాతాల శ్రేణిని జనవరి 2015లో ప్రవేశపెట్టింది; ఒక ఆధార సంవత్సరం శాశ్వతంగా కొనసాగుతుందని భావించకుండా, అమల్లో ఉన్న శ్రేణిని తెలుసుకోవడానికి అభ్యర్థులు తాజా NSO ప్రకటనను పరిశీలించాలి.

GDP వృద్ధిని పరిశీలించేటప్పుడు పోలికకు తీసుకున్న కాలవ్యవధిపై దృష్టి పెట్టాలి. త్రైమాసిక వార్షిక వృద్ధి రేటు ఒక త్రైమాసికాన్ని గత సంవత్సరంలోని అదే త్రైమాసికంతో పోలుస్తుంది. పోలికకు తీసుకున్న ఆధార స్థాయి తక్కువగా ఉంటే, ఉత్పత్తి పూర్తిగా కోలుకోకముందే అసాధారణంగా అధిక వృద్ధి నమోదవవచ్చు. ఆర్థిక వ్యవస్థల పరిమాణాల పోలికలు కరెన్సీ మార్పిడి పద్ధతిపై కూడా ఆధారపడతాయి: మార్కెట్ మారకపు రేటుతో లెక్కించిన GDP కరెన్సీ విలువల్లో మార్పులను ప్రతిబింబిస్తుంది; కొనుగోలు శక్తి సమానత్వం మాత్రం ధరల స్థాయుల్లో తేడాలను సర్దుబాటు చేస్తుంది.

• ఒకే ప్రాతిపదికపై రూపొందించిన గత కాలపు గణాంక శ్రేణి లేకుండా, వేర్వేరు ఆధార సంవత్సరాల శ్రేణులకు చెందిన గణాంకాలను నేరుగా పోల్చవద్దు.
• వివిధ ఋతువుల్లో ఉత్పత్తి క్రమబద్ధంగా మారుతూ ఉంటుంది కాబట్టి, ఒక త్రైమాసికాన్ని అంతకు ముందు త్రైమాసికంతో పోల్చేటప్పుడు ఋతుపరమైన సర్దుబాటు అవసరం కావచ్చు.

5. GDP ఉపయోగాలు, పరిమితులు

ఆర్థిక వ్యవస్థ పరిమాణం, వృద్ధి, నిర్మాణాత్మక మార్పులను అంచనా వేయడానికి GDP ఒక ఉమ్మడి చట్రాన్ని అందిస్తుంది. ప్రభుత్వాలు స్థూల ఆర్థిక ప్రణాళిక, కోశ విశ్లేషణ కోసం జాతీయ ఖాతాలను ఉపయోగిస్తాయి; వ్యాపార సంస్థలు డిమాండ్‌ను అంచనా వేయడానికి వాటిని ఉపయోగిస్తాయి; అంతర్జాతీయ సంస్థలు దేశాల మధ్య పోలికల కోసం వాటిని ఉపయోగిస్తాయి. వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు లేదా సేవలలో ఏ రంగం ఉత్పత్తిని ముందుకు నడిపిస్తోందో గుర్తించడానికి రంగాలవారీ GVA తోడ్పడుతుంది. వ్యయ అంచనాలు వినియోగ ఆధారిత విస్తరణను పెట్టుబడి ఆధారిత విస్తరణ నుంచి వేరు చేసి చూపుతాయి.

అయినప్పటికీ, GDP సంక్షేమానికి సంపూర్ణ కొలమానం కాదు. ఆదాయం ఎలా పంపిణీ అవుతోంది, ఉపాధికి భద్రత ఉందా, లేదా ప్రయోజనాలు వెనుకబడిన వర్గాలకు చేరుతున్నాయా అనే విషయాలను ఇది వెల్లడించదు. తలసరి GDP ఒక సగటు మాత్రమే; అది సాధారణ వ్యక్తి ఆదాయం కాదు. ప్రతిఫలం లేని సంరక్షణ పనులు చాలావరకు ఇందులో చేర్చబడవు; అయితే, అవే కార్యకలాపాలకు బదులుగా చెల్లింపుతో అందించే అనేక సేవలు ఇందులో చేర్చబడతాయి.

పర్యావరణ నష్టాన్ని, సహజ వనరుల క్షీణతను సంప్రదాయ GDP నుంచి సమగ్రంగా తీసివేయరు. విపత్తు సంపదను నాశనం చేసినప్పటికీ, విపత్తు అనంతర పునర్నిర్మాణం లెక్కించిన ఉత్పత్తిని పెంచవచ్చు. విశ్రాంతి సమయం, ఆరోగ్య ఫలితాలు లేదా విద్యా నాణ్యత గురించి కూడా GDP నేరుగా తెలియజేసేది చాలా తక్కువ. అందువల్ల, సమతుల్య అంచనా కోసం వాస్తవ తలసరి GDPతో పాటు ఉపాధి, పేదరికం, అసమానతల కొలమానాలు, ఆరోగ్య, విద్యా సూచికలు, పర్యావరణ-ఆర్థిక ఖాతాలను కలిపి పరిశీలించాలి. GDP అనివార్యమైనదే అయినప్పటికీ, అది ఉత్పత్తికి సంబంధించిన ప్రశ్నకు సమాధానం ఇస్తుంది తప్ప అభివృద్ధికి సంబంధించిన ప్రతి ప్రశ్నకూ కాదు.

• GDP అనేది ఉత్పత్తి ప్రవాహం; ఇప్పటికే ఉన్న ఆస్తుల విధ్వంసం ప్రధానంగా సంపద నష్టాన్ని సూచిస్తుంది.
• అధిక వాస్తవ GDP మెరుగైన జీవన ప్రమాణాలకు తోడ్పడగలదు. అయితే, ఆ ఫలితం పంపిణీ, ప్రజా సేవలు, సుస్థిరతపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

తలసరి GDP: ప్రాంతీయ ఉత్పత్తి, దాని పరిమితులు

అందించిన మెటాడేటా 2022లో స్పెయిన్‌లోని స్వయంప్రతిపత్తి గల ప్రాంతాల మధ్య తలసరి GDP పోలికను సూచిస్తుంది. ఇది ఒక భూభాగంలోని ఉత్పత్తిని అక్కడి జనాభాతో అనుసంధానిస్తుంది కాబట్టి GDPని అర్థం చేసుకోవడానికి నేరుగా ఉపయోగపడుతుంది. సంబంధిత భూభాగం, కాలానికి చెందిన GDPని ఆ ప్రాంత జనాభాతో భాగిస్తే తలసరి GDP వస్తుంది. మొత్తం GDPకి భిన్నంగా, ఇది జనాభా పరిమాణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది: ఒక ప్రాంతం పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, అక్కడ ప్రతి నివాసికి ఉత్పత్తి అధికంగా ఉండకపోవచ్చు. అయితే, ఈ మెటాడేటా ధరల ప్రాతిపదికను, ప్రమాణాలను లేదా అంతర్లీన గణాంక పద్ధతిని నిర్ధారించదు. అందువల్ల, దీని ఆధారంగా నిర్దిష్ట ర్యాంకులను లేదా సంఖ్యాపరమైన నిర్ధారణలను ఊహించకూడదు.

భారతదేశంలో దీనికి సమానమైన రాష్ట్రస్థాయి సమగ్ర ఉత్పత్తి కొలమానం స్థూల రాష్ట్ర దేశీయోత్పత్తి (GSDP). GSDPని రాష్ట్ర జనాభాతో భాగిస్తే తలసరి GSDP వస్తుంది; దీనిని అధికారికంగా రాష్ట్రాల తలసరి ఆదాయ పోలికల్లో సాధారణంగా ఉపయోగించే తలసరి నికర రాష్ట్ర దేశీయోత్పత్తి (NSDP)తో గందరగోళం చెందకూడదు. GSDP నుంచి స్థిర మూలధన వినియోగాన్ని తీసివేస్తే NSDP వస్తుంది. స్పెయిన్ ప్రాంతీయ ఆదాయ గణనకు ఒక తులనాత్మక ఉదాహరణను అందిస్తుంది; అది భారతదేశంలోని అంతర్రాష్ట్ర అసమానతలకు ఆధారం కాదు. ఈ రెండు సందర్భాల్లోనూ తలసరి ఉత్పత్తి ఒక సగటు మాత్రమే; అది సాధారణ కుటుంబ ఆదాయాన్ని లేదా ఆదాయ పంపిణీని కొలిచే సూచిక కాదు.

• నామమాత్రం వర్సెస్ వాస్తవం: ప్రస్తుత ధరల GDP ధరలను, పరిమాణాలను రెండింటినీ ప్రతిబింబిస్తుంది; స్థిర ధరల అంచనాలు కాలక్రమేణా ఉత్పత్తిలో వచ్చిన మార్పులను అంచనా వేయడానికి తోడ్పడతాయి.
• దేశీయం వర్సెస్ జాతీయం: GDP దేశీయ భూభాగంలో జరిగే ఉత్పత్తిని పరిగణిస్తుంది; GNI దీనికి ప్రపంచంలోని మిగిలిన ప్రాంతాల నుంచి లభించే నికర ప్రాథమిక ఆదాయాన్ని కలుపుతుంది.
• సంక్షేమం విషయంలో జాగ్రత్త: తలసరి GDP అసమానతలను మరుగుపరుస్తుంది; ఆరోగ్యం, పర్యావరణ నాణ్యత లేదా ప్రతిఫలం లేని గృహ సేవలను నేరుగా కొలవదు.

సాధన ప్రశ్నలు