
పూర్తి రిజల్యూషన్లోని చిత్రాన్ని, ఇతర ఫైళ్లను డౌన్లోడ్ చేసుకోవడానికి ఇక్కడికి వెళ్లండి: earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=77647&src=... అరేబియా సముద్రంలో, దక్షిణ భార… పశ్చిమ తీరానికి సుమారు 200 కిలోమీటర్ల (120 మైళ్ల) దూరంలో
Credit: NASA's Earth Observatory · CC BY 2.0 · source

ఆస్ట్రేలియాలోని గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్ ఇటీవల మరో పగడాల విరంజన ఘటనకు గురైంది. 2016 నుంచి ఇది నాలుగో ఘటన. సగటు కంటే ఎక్కువ నీటి ఉష్ణో… వల్ల పగడపు జీవి ప్రభావితమైనప్పుడు పగడాల విరంజనం సంభవిస్తుంది
Credit: European Union, Copernicus Sentinel-2 imagery · Attribution · source

ఆస్ట్రేలియాలోని గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్లో భాగమైన ఫ్లిన్ రీఫ్ వద్ద ఉపరితలానికి పొడుచుకొచ్చిన పగడపు భాగం—పగడపు దిబ్బ పర్యావరణ వ్యవస్థకు ఒక తులనాత్మక ఉదాహరణ.
Credit: Toby Hudson · CC BY-SA 3.0 · sourceResized and converted to WebP; uncropped.
1. పగడపు జీవులు మరియు పగడపు దిబ్బల నిర్మాణం
పగడపు పాలిప్ అనేది ఒక చిన్న జంతువు. దీని నోటి చుట్టూ కుట్టే కణాలు కలిగిన స్పర్శకాలు ఉంటాయి. అనేక పగడాలు జన్యుపరంగా సంబంధం ఉన్న పాలిప్ల సముదాయాలుగా ఏర్పడతాయి. కఠిన పగడాలు ప్రధానంగా అరగోనైట్ రూపంలోని కాల్షియం కార్బొనేట్తో బాహ్య అస్థిపంజరాలను స్రవిస్తాయి. వరుస తరాలు పాత అస్థిపంజరాలపై నిర్మాణాన్ని కొనసాగిస్తాయి. పొరలుగా పెరిగే సున్నపు శైవలాలు (క్రస్టోస్ కోరలైన్ ఆల్గే), ఇతర జీవులు ఈ నిర్మాణాన్ని బంధించి దృఢపరచడంలో సహాయపడతాయి. అందువల్ల పగడపు దిబ్బ అనేది కేవలం విడివిడి పగడాల సమాహారం కాదు; సుదీర్ఘ కాలంలో పేరుకుపోయిన నిర్మాణ చట్రంపై ఆధారపడిన సజీవ పర్యావరణ వ్యవస్థ.
నిస్సార జలాల్లో దిబ్బలను నిర్మించే పగడాల్లో అధిక భాగం, తమ కణజాలాల్లో ఉండే సూక్ష్మ కిరణజన్య సంయోగక్రియ శైవలాలతో పరస్పర ప్రయోజనకరమైన సహజీవన సంబంధాన్ని కొనసాగిస్తాయి. శైవలాలు కిరణజన్య సంయోగక్రియ ద్వారా పగడాలకు అవసరమైన శక్తిలో అధిక భాగాన్ని అందిస్తాయి. పగడాలు వాటికి ఆశ్రయం, కార్బన్ డైఆక్సైడ్, పోషకాలను అందిస్తాయి. పగడాలు ప్లవకాలను పట్టుకోవడంతో పాటు నీటిలో కరిగిన సేంద్రియ పదార్థాలను కూడా శోషించుకుంటాయి. తరచుగా సాపేక్షంగా తక్కువ పోషకాలు ఉండే ఉష్ణమండల జలాల్లో అధిక జీవ ఉత్పాదకతకు ఈ సమ్మిళిత ఆహార సముపార్జన విధానం తోడ్పడుతుంది.
పగడపు దిబ్బలు చేపలు, మొలస్కాలు, క్రస్టేషియన్లు, స్పంజికలు, కంటకచర్మ జీవులు, అనేక సూక్ష్మజీవులకు ఆశ్రయమిస్తాయి. సంక్లిష్టమైన సందులు ఆహార సేకరణకు, సంతానోత్పత్తికి, పిల్లల పెరుగుదలకు అనువైన ఆవాసాలను కల్పిస్తాయి. జీవవైవిధ్యాన్ని, ఉత్పాదకతను ఒకటిగా భావించకూడదు: దిబ్బల్లో అసాధారణమైన జాతి వైవిధ్యం ఉంటుంది. చుట్టుపక్కల నీటిలో పోషకాల సాంద్రతలు తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, సమర్థవంతమైన పోషకాల పునశ్చక్రీకరణ ఉత్పాదకతను నిలబెట్టడంలో సహాయపడుతుంది.
- అన్ని పగడాలు దిబ్బలను నిర్మించవు; అన్ని పగడపు పర్యావరణ వ్యవస్థలు వెచ్చని, తక్కువ లోతు గల నీటిలోనే ఉండవు.
- శీతల జల పగడాలు గణనీయమైన లోతుల్లో కూడా కనిపిస్తాయి. సాధారణంగా వీటిలో కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే సహజీవులు ఉండవు; ఇవి తమ మీదుగా ప్రవహించే నీటి నుంచి ఆహారాన్ని పొందుతాయి.
- పగడపు దిబ్బల నికర పెరుగుదలకు, కరిగిపోవడం, జీవక్షయం, భౌతిక విధ్వంసం వల్ల కలిగే నష్టాల కంటే కార్బొనేట్ ఉత్పత్తి అధికంగా ఉండాలి.
2. పర్యావరణ నియంత్రకాలు మరియు ప్రపంచవ్యాప్త విస్తరణ
ఉష్ణమండల పగడపు దిబ్బల పెరుగుదల సాధారణంగా వెచ్చని నీటిలో, స్థూలంగా 23–29°C వద్ద అత్యంత చురుకుగా ఉంటుంది. అయితే, ఉష్ణోగ్రతలను తట్టుకునే సామర్థ్యం జాతులు, ప్రాంతాలను బట్టి మారుతుంది. సుమారు 18°C కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు నిరంతరంగా కొనసాగడం సాధారణంగా ఉష్ణమండల పగడపు దిబ్బల విస్తృత అభివృద్ధిని పరిమితం చేస్తుంది. అదేవిధంగా, స్థానిక ఋతుపరమైన గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతతో పోలిస్తే అసాధారణంగా అధిక ఉష్ణోగ్రతలు పగడాల విరంజనానికి దారితీయవచ్చు. కాబట్టి, నీరు మరింత వెచ్చగా ఉండటం పగడపు దిబ్బలకు తప్పనిసరిగా మేలు చేస్తుందని భావించకూడదు.
కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే సహజీవులకు సూర్యకాంతి అత్యవసరం. పగడపు దిబ్బల నిర్మాణం అత్యంత చురుకుగా నిస్సార జలాల్లో, సాధారణంగా ఉపరితలం నుంచి 30 మీటర్ల లోతు వరకు జరుగుతుంది. అయితే, నీరు స్వచ్ఛంగా ఉన్న చోట కాంతిపై ఆధారపడే పగడాలు మరింత లోతులో కూడా కనిపించవచ్చు. నీటిలో తేలియాడే అవక్షేపాలు కాంతిని తగ్గిస్తాయి, పగడాల ఉపరితలాలపై పేరుకుపోతాయి, ఆహార సేకరణకు, కొత్త పగడపు జీవుల స్థిరపడటానికి ఆటంకం కలిగిస్తాయి. అందువల్ల పెద్ద నదీముఖాలు తరచుగా పగడాలకు అననుకూలంగా ఉంటాయి; ఎందుకంటే అక్కడ నీటి మసకదనం, మంచినీటి కలయికతో లవణీయత తగ్గడం, అవక్షేపాల నిక్షేపణ కలిసి సంభవిస్తాయి.
సాధారణ సముద్ర లవణీయత, తగినంత జల ప్రసరణ, అనువైన ఆధార ఉపరితలం పగడపు దిబ్బలు ఏర్పడటానికి అనుకూలిస్తాయి. ప్రవాహాలు ఆక్సిజన్ను, ఆహారాన్ని అందించి వ్యర్థాలను తొలగిస్తాయి. అయితే, తీవ్రమైన అలలు, తుఫానులు పగడాల సముదాయాలను విరగ్గొట్టగలవు. మురుగునీరు, వ్యవసాయ భూముల నుంచి ప్రవహించే నీటి ద్వారా చేరే అదనపు పోషకాలు శైవలాల పెరుగుదలను ప్రేరేపించవచ్చు, వ్యాధుల ముప్పును పెంచవచ్చు, పర్యావరణ సమతుల్యతను దెబ్బతీయవచ్చు. ఇవి సాధారణ ధోరణులే తప్ప సంపూర్ణ నియమాలు కావు: కొన్ని పగడాలు సహజంగా మసకగా ఉండే లేదా మారుతూ ఉండే పర్యావరణ పరిస్థితులను తట్టుకుంటాయి.
ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో ఉష్ణమండల పగడపు దిబ్బలు అత్యధిక విస్తీర్ణంలో, అత్యంత వైవిధ్యంతో ఉన్నాయి. ఇండోనేషియా, మలేషియా, ఫిలిప్పీన్స్, పాపువా న్యూ గినియా, తిమోర్-లెస్టే, సోలమన్ దీవులకు సంబంధించిన సముద్ర జలాల్లో విస్తరించిన పగడపు త్రిభుజం (Coral Triangle) ముఖ్యంగా జాతుల వైవిధ్యంతో సమృద్ధిగా ఉంది. ఈశాన్య ఆస్ట్రేలియా, ఎర్ర సముద్రం, కరీబియన్ ఇతర ముఖ్యమైన ప్రాంతాలు. అనేక ఖండాల పశ్చిమ అంచుల వెంబడి విస్తారమైన ఉష్ణమండల పగడపు దిబ్బలు సాపేక్షంగా తక్కువగా ఉండటానికి శీతల సముద్ర ప్రవాహాలు, తీరప్రాంత ఊర్ధ్వ జలప్రవాహం (upwelling) కారణాలుగా ఉన్నాయి.
3. పగడపు దిబ్బల రకాలు, ఆవిర్భావ సిద్ధాంతాలు
అంచు పగడపు దిబ్బ (fringing reef) ఒక ద్వీపం లేదా ఖండ తీరరేఖకు సమీపంలో పెరుగుతుంది; దీనిని భూభాగం నుంచి వేరుచేసే విశాలమైన, లోతైన లగూన్ ఉండదు. అవరోధ పగడపు దిబ్బ (barrier reef) తీరానికి మరింత దూరంగా ఉంటుంది; తీరానికి, దానికి మధ్య మరింత వెడల్పైన, సాధారణంగా ఎక్కువ లోతుగల లగూన్ ఉంటుంది. అటాల్ అనేది ఒక లగూన్ను చుట్టుముట్టి ఉండే సుమారు వలయాకార పగడపు దిబ్బ; సాధారణంగా దీని మధ్యలో ఎత్తైన ద్వీపం ఉండదు. విడి పగడపు దిబ్బలు (patch reefs) అనేవి లగూన్లలో లేదా ఖండాంతర్గత అరుగులపై సాపేక్షంగా విడివిడిగా ఉండే పగడపు దిబ్బల సముదాయాలు.
1842లో ప్రచురితమైన చార్లెస్ డార్విన్ భూ అవనమన సిద్ధాంతం (subsidence theory), సముద్రంలోని అగ్నిపర్వత ద్వీపం క్రమంగా కుంగిపోవడం ద్వారా మూడు ప్రధాన పగడపు దిబ్బల రూపాలను అనుసంధానిస్తుంది. మొదట ద్వీపం చుట్టూ అంచు పగడపు దిబ్బ అభివృద్ధి చెందుతుంది. పగడాలు పైకి పెరుగుతూ భూ అవనమన వేగాన్ని అందుకోగలిగేంత నెమ్మదిగా ద్వీపం కుంగిపోతే, లగూన్ వెడల్పై అవరోధ పగడపు దిబ్బ ఏర్పడుతుంది. చివరకు మధ్యలోని ద్వీపం సముద్ర మట్టానికి దిగువన మునిగిపోవడంతో, లగూన్ చుట్టూ అటాల్ మిగులుతుంది.
డార్విన్ నమూనా అనేక సముద్ర పగడపు దిబ్బల పరిణామ క్రమాలను వివరిస్తుంది; అయితే ప్రతి పగడపు దిబ్బ ఆవిర్భావ చరిత్రకూ ఇది సార్వత్రికంగా వర్తించదు. సముద్ర మట్టంలో మార్పులు, పూర్వస్థిత భూస్వరూపం, భూపటల విరూపణ వల్ల జరిగే ఉత్థానం లేదా అవనమనం, క్రమక్షయం, పగడాల పెరుగుదల రేట్లు—ఇవన్నీ పగడపు దిబ్బల ఆకృతిని ప్రభావితం చేస్తాయి. రెజినాల్డ్ డాలీ హిమానీనద నియంత్రణ పరికల్పన (glacial-control hypothesis), తగ్గిన సముద్ర మట్టాలు, అలల కోత వల్ల ఏర్పడిన వేదికలు, ఆ తరువాత హిమానీయ యుగానంతరం సముద్ర మట్టం పెరగడం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. ఆధునిక వివరణలు భౌగోళిక నిర్మాణ పరిస్థితులను, పదేపదే సంభవించిన సముద్ర మట్టపు హెచ్చుతగ్గులతో సమన్వయపరుస్తాయి.
- అటాల్ తప్పనిసరిగా పరిపూర్ణ వృత్తాకారంలో ఉండాల్సిన అవసరం లేదు; దాని పగడపు దిబ్బల అంచుల్లో దీవులు, జలమార్గాలు, మధ్యమధ్యలో అంతరాలు ఉండవచ్చు.
- లగూన్ అనేది పగడపు దిబ్బ లేదా తీర అవరోధం వల్ల పాక్షికంగా లేదా అధిక భాగం చుట్టుముట్టబడి ఉండే జలభాగం; లగూన్లు పగడపు పరిసరాలకే పరిమితం కావు.
4. భారతదేశ పగడపు దిబ్బలు, వాటి ప్రాముఖ్యత
లక్షద్వీప్ భారతదేశంలోని ప్రధాన అటాల్ ప్రాంతం; ఇది అరేబియా సముద్రంలో మునిగి ఉన్న సముద్రగర్భ ఉన్నత ప్రదేశాలపై ఏర్పడింది. తూర్పు హిందూ మహాసముద్రంలోని అండమాన్ నికోబార్ దీవుల్లో విస్తారమైన అంచు పగడపు దిబ్బలు, ఇతర రకాల పగడపు దిబ్బల నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. మన్నార్ సింధుశాఖ, దానిని ఆనుకుని ఉన్న పాక్ జలసంధి బే ప్రాంతంలో ప్రధానంగా తక్కువ లోతులోని అంచు పగడపు దిబ్బలు, విడి పగడపు దిబ్బల ఆవాసాలు ఉన్నాయి. కచ్ సింధుశాఖలో పోటు–పాటు స్థాయుల మధ్య అధిక వ్యత్యాసం, నీటి మసకదనం, గణనీయమైన పర్యావరణ వైవిధ్యం గల ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో పగడాలు వృద్ధి చెందుతున్నాయి.
ఈ ప్రధాన పగడపు దిబ్బల ప్రాంతాల వెలుపల కూడా అక్కడక్కడా పగడపు సముదాయాలు కనిపిస్తాయి; అందువల్ల ప్రధాన పగడపు దిబ్బలను చూపించే పటాన్ని భారతదేశంలో పగడాలు కనిపించే ప్రతి ప్రదేశాన్నీ చూపించే సంపూర్ణ పటంగా పరిగణించకూడదు. ప్రిలిమ్స్ కోసం పగడపు దిబ్బల వ్యవస్థలకు, మడ అడవుల పర్యావరణాలకు మధ్య తేడాను గుర్తించాలి: సుందర్బన్స్ అనేది అవక్షేపాలు సమృద్ధిగా ఉన్న విశాలమైన డెల్టా మడ అడవుల పర్యావరణ వ్యవస్థ; ఇది భారతదేశంలోని ప్రధాన పగడపు దిబ్బల ప్రాంతాల్లో ఒకటి కాదు.
ప్రవాళ దిబ్బలు అలల శక్తిని తగ్గించి, తీర కోతను నియంత్రిస్తాయి; మత్స్య సంపద, పర్యాటకం, జీవనోపాధులకు తోడ్పడతాయి. దిబ్బల నుంచి ఏర్పడే అవక్షేపాలు సముద్ర తీరాల నిర్మాణానికి, తక్కువ ఎత్తులో ఉన్న ద్వీపాల స్థిరత్వానికి దోహదపడతాయి. సన్నని ద్వీపాలు, లగూన్లపై జనావాసాలు ఆధారపడి ఉండే లక్షద్వీప్లో ఈ సేవలు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం కలిగి ఉన్నాయి. ప్రవాళ దిబ్బలకు శాస్త్రీయ విలువతోపాటు జీవవైద్య రంగంలో ఉపయోగపడగల సామర్థ్యం కూడా ఉంది. అయితే, వాటి వనరులను సుస్థిరతకు విరుద్ధంగా వెలికితీయడం వాటి పర్యావరణ విధులను దెబ్బతీయవచ్చు.
5. ప్రవాళ విరంజనం, క్షీణత మరియు సంరక్షణ
ఉష్ణ ఒత్తిడి సమయంలో ప్రవాళాలు–శైవలాల మధ్య సహజీవన సంబంధం దెబ్బతిని, ప్రవాళాలు సహజీవులను లేదా కిరణజన్య సంయోగక్రియకు అవసరమైన వర్ణద్రవ్యాలను కోల్పోవచ్చు. వాటి పాలిపోయిన లేదా పారదర్శకమైన కణజాలాల గుండా లోపల ఉన్న తెల్లని అస్థిపంజరం కనిపిస్తుంది. విరంజనానికి గురైన ప్రవాళాలు ప్రారంభంలో సజీవంగానే ఉంటాయి. అయితే, దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి ఆహార లేమికి, వ్యాధులకు, మరణానికి దారితీయవచ్చు. పరిస్థితులు మెరుగుపడితే అవి కోలుకోవడం సాధ్యమే; పదేపదే సంభవించే సముద్ర ఉష్ణ తరంగాలు కోలుకోవడానికి, ప్రత్యుత్పత్తికి అందుబాటులో ఉండే సమయాన్ని తగ్గిస్తాయి.
సముద్ర ఆమ్లీకరణ అనేది వేరొక ప్రక్రియ అయినప్పటికీ, ఇది ఇతర ప్రక్రియలతో పరస్పర ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది. సముద్ర జలాలు వాతావరణంలోని కార్బన్ డైఆక్సైడ్ను గ్రహించడం వల్ల కార్బోనేట్ రసాయన స్వభావం మారుతుంది, pH తగ్గుతుంది, కార్బోనేట్ అయాన్ల లభ్యత తగ్గుతుంది. ఇది కాల్సీకరణను దెబ్బతీయవచ్చు; ప్రవాళ దిబ్బల నిర్మాణాత్మక చట్రం కరిగిపోవడాన్ని పెంచవచ్చు. అవక్షేపణ, మురుగునీరు, విధ్వంసక మత్స్య వేట, శాకాహార చేపలను మితిమీరి పట్టుకోవడం, తీరప్రాంత నిర్మాణాలు, ప్రవాళాల సేకరణ, ప్రవాళాలను తినే ముళ్ల కిరీటం నక్షత్ర చేపలు (crown-of-thorns starfish) విపరీతంగా పెరగడం ఇతర ముప్పులు.
సంరక్షణలో హరితగృహ వాయువుల ఉద్గారాల తగ్గింపును స్థానిక నిర్వహణతో సమన్వయం చేయాలి: నీటి నాణ్యతను పరిరక్షించడం, తీరప్రాంత అభివృద్ధిని మరియు మత్స్య వేటను నియంత్రించడం, శాకాహార జీవులను కాపాడటం, సమర్థంగా నిర్వహించే సముద్ర రక్షిత ప్రాంతాలను ఏర్పాటు చేయడం అవసరం. భారతదేశంలో ఇందుకు సంబంధించిన సాధనాల్లో వన్యప్రాణి (సంరక్షణ) చట్టం, 1972, రక్షిత ప్రాంతాల నిర్వహణ, తీరప్రాంత నియంత్రణ నిబంధనలు ఉన్నాయి. ప్రవాళ నర్సరీలు, ప్రవాళాల ప్రతిరోపణ ఎంపిక చేసిన ప్రదేశాల్లో సహాయపడవచ్చు. అయితే, అవి సక్రమంగా పనిచేసే పర్యావరణ వ్యవస్థలకు ప్రత్యామ్నాయం కావు; కొనసాగుతున్న ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల ప్రభావాన్ని కూడా భర్తీ చేయలేవు. పర్యవేక్షణలో ప్రతిరోపణ చేసిన ప్రవాళాల సంఖ్యను మాత్రమే కాకుండా, ప్రవాళ ఆచ్ఛాదన, కొత్త ప్రవాళాల చేరిక, చేపల సముదాయాలు, నీటి నాణ్యత, ఉష్ణ ఒత్తిడిని కూడా మదింపు చేయాలి.
ప్రవాళ దిబ్బలు: జీవ సముదాయాలు మరియు కార్బోనేట్ నిర్మాణాత్మక చట్రాలు
ఆస్ట్రేలియాలోని గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్లో ఉన్న ఫ్లిన్ రీఫ్ వద్ద ఒక పగడపు ఉద్భేదం ఉన్నట్లు మెటాడేటా సూచిస్తోంది. ఇది పోలిక కోసం ఉపయోగించే పగడపు దిబ్బ ఉదాహరణగా ప్రత్యక్షంగా ప్రాసంగికమైనది; భారతదేశంలోని పగడపు దిబ్బల పరిస్థితులకు ఆధారం కాదు. దిబ్బలను నిర్మించే పగడాలు సమూహాలుగా జీవించే జంతువులు. వాటి కాల్షియం కార్బోనేట్ అస్థిపంజరాలు దీర్ఘకాలం నిలిచే నిర్మాణం ఏర్పడటానికి దోహదపడతాయి. ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో దిబ్బలను నిర్మించే పగడాలలో అధికశాతం కిరణజన్య సంయోగక్రియ నిర్వహించే సహజీవులకు ఆశ్రయమిస్తాయి. సాధారణంగా జూక్సాంతెల్లే అని పిలిచే ఈ సహజీవులు పగడాల శక్తి అవసరాలను తీర్చడంలో తోడ్పడతాయి. ఉష్ణమండల పగడపు దిబ్బల అభివృద్ధికి సూర్యకాంతి, నీటి పారదర్శకత, తక్కువ లోతు గల జలాలు ఎందుకు కీలకమో ఈ సంబంధం వివరిస్తుంది; వెచ్చని నీరు మాత్రమే సరిపోదు.
పగడపు దిబ్బ ఉద్భేదం ఒక స్థానిక భూస్వరూపం కాగా, తీరానుబంధ దిబ్బలు, అవరోధ దిబ్బలు, అటోల్స్ అనేవి విస్తృత స్థాయిలో పగడపు దిబ్బల అమరికలను వివరిస్తాయి. అందించిన మెటాడేటా ఆధారంగా పగడాల జాతులను, దిబ్బల ఆరోగ్యాన్ని లేదా విరంజన స్థితిని నిర్ధారించలేము. ఒత్తిడి పరిస్థితుల్లో, ముఖ్యంగా అధిక ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా, సహజీవులను లేదా వాటి వర్ణద్రవ్యాలను కోల్పోవడాన్ని విరంజనం అంటారు. విరంజనం జరిగినంత మాత్రాన పగడాలు మరణించినట్లు కాదు. అయితే, దీర్ఘకాలం కొనసాగే లేదా పదేపదే సంభవించే ఒత్తిడి పగడాల మరణానికి దారితీయవచ్చు. సముద్ర ఆమ్లీకరణ అనేది దీనికి భిన్నమైన ప్రక్రియ. ఇది కార్బోనేట్ లభ్యతను తగ్గించి, పగడపు దిబ్బల్లో కాల్షియం కార్బోనేట్ నిక్షేపణ ప్రక్రియకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు. భారతదేశంలోని ప్రధాన పగడపు దిబ్బల ప్రాంతాల్లో లక్షద్వీప్, మన్నార్ సింధుశాఖ, కచ్ సింధుశాఖ, అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు ఉన్నాయి.
- భూభాగం, లగూన్లతో ఉన్న సంబంధం ఆధారంగా ప్రవాళ దిబ్బల రూపాలను పోల్చండి: తీరానుగత దిబ్బలు తీరాల అంచున ఉంటాయి; అవరోధ దిబ్బలు లగూన్ల ద్వారా తీరం నుంచి వేరుపడి ఉంటాయి; వలయాకార దిబ్బలు (అటాల్స్) లగూన్లను చుట్టుముట్టి ఉంటాయి.
- భారతదేశంలోని వలయాకార ప్రవాళ దిబ్బలకు లక్షద్వీప్ ఉదాహరణ; ఆస్ట్రేలియా ఉదాహరణను భారతదేశంలోని జాతుల కూర్పునకు లేదా స్థానిక పర్యావరణ ఒత్తిళ్లకు ఆధారంగా పరిగణించకూడదు.
- సంరక్షణకు సంబంధించిన సమాధానాల్లో, ప్రపంచస్థాయి ఉద్గారాల తగ్గింపును మురుగునీరు, అవక్షేపాలను మోసుకొచ్చే ఉపరితల ప్రవాహం, విధ్వంసక కార్యకలాపాలపై స్థానిక నియంత్రణలతో అనుసంధానించండి; ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల వల్ల సంభవించే ప్రవాళ విరంజనాన్ని స్థానిక పరిరక్షణ నిర్మూలించలేదు.
డార్విన్ ప్రతిపాదించిన ఆదర్శీకృత కుంగుదల క్రమం
- 1. అగ్నిపర్వత ద్వీపం పగడాలు స్థిరపడటానికి అనువైన, తక్కువ లోతులో నీట మునిగిన ఉపరితలాలను అందిస్తుంది.
- 2. తీరానికి సమీపంలో అంచు పగడపు దిబ్బ ఏర్పడుతుంది.
- 3. పగడాలు పైకి పెరుగుతుండగా, ద్వీపం క్రమంగా కుంగిపోతుంది.
- 4. విస్తరిస్తున్న లగూన్ ద్వీపాన్ని అవరోధ పగడపు దిబ్బ నుంచి వేరు చేస్తుంది.
- 5. మధ్యలోని ద్వీపం నీట మునిగిపోవడంతో, లగూన్ను చుట్టుముట్టిన వలయాకార పగడపు దిబ్బ (అటోల్) మిగులుతుంది.
| రకం | భూభాగంతో సంబంధం | లగూన్ లక్షణం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|---|
| అంచు పగడపు దిబ్బ | తీరరేఖకు ఆనుకొని లేదా దానికి అతి సమీపంలో ఉంటుంది | లగూన్ ఉండదు లేదా సాపేక్షంగా ఇరుకుగా, తక్కువ లోతుతో ఉంటుంది | అండమాన్ నికోబార్ దీవుల చుట్టూ ఉన్న అనేక పగడపు దిబ్బలు |
| అవరోధ పగడపు దిబ్బ | విస్తారమైన జలభాగం ద్వారా తీరం నుంచి వేరుగా ఉంటుంది | వెడల్పుగా, సాధారణంగా ఎక్కువ లోతుతో ఉంటుంది | గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్, ఆస్ట్రేలియా |
| వలయాకార పగడపు దిబ్బ (అటోల్) | పగడపు దిబ్బ అంచు లగూన్ను చుట్టుముట్టి ఉంటుంది; సాధారణంగా మధ్యలో ఎత్తైన ద్వీపం ఉండదు | మధ్యలో లగూన్ ఉంటుంది | లక్షద్వీప్ అటోల్లు |
| విడివిడి పగడపు దిబ్బ (ప్యాచ్ రీఫ్) | ఖండతీర వేదికపై లేదా లగూన్లో విడిగా ఉన్న పగడపు దిబ్బ సముదాయం | పెద్ద లగూన్ లోపల ఉండవచ్చు | కరీబియన్ లగూన్లలోని విడివిడి పగడపు దిబ్బలు |
వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు
లక్షద్వీప్ మరియు 1998 నాటి విరంజన ఘటన
1997–98లో సంభవించిన బలమైన ఎల్ నినో సమయంలోనే హిందూ మహాసముద్రంలో విస్తృతంగా ఉష్ణ ఒత్తిడి, లక్షద్వీప్లో తీవ్రమైన పగడపు విరంజనం సంభవించాయి. ఆ తరువాత కోలుకునే తీరు దిబ్బలను బట్టి భిన్నంగా ఉండింది. పగడపు సమూహాల పెరుగుదల, కొత్త పగడపు జీవుల చేరిక, స్థానిక పర్యావరణ పరిస్థితులు పునరుద్ధరణ సామర్థ్యాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయని ఇది చూపుతోంది. పూర్తిగా కోలుకోకముందే పదేపదే కల్లోలాలు సంభవించడం వల్ల కలిగే ప్రమాదాన్ని తరువాతి విరంజన ఘటనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్: రక్షణ చర్యలు వాతావరణ ప్రభావాలకు గురికావడాన్ని తొలగించలేవు
ఆస్ట్రేలియాలోని గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్లో 2016 మరియు 2017లో భారీ స్థాయిలో సామూహిక పగడపు విరంజనం సంభవించింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లోనూ మరిన్ని విరంజన ఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి. అక్కడి విస్తృత రక్షిత ప్రాంతాల వ్యవస్థ స్థానిక ఒత్తిళ్లను నియంత్రించడంలో సహాయపడుతుంది; అయితే సముద్ర ఉష్ణ తరంగాలను నిరోధించలేదు. స్థానిక సంరక్షణ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉద్గారాల తగ్గింపు ఒకదానికొకటి ప్రత్యామ్నాయాలు కాకుండా పరస్పర పూరకాలు ఎందుకు అవుతాయో ఈ ఉదాహరణ తెలియజేస్తుంది.
గత సంవత్సర ప్రశ్నలు
UPSC ప్రిలిమ్స్ 2014
కింది వాటిలో ఏ ప్రాంతాల్లో పగడపు దిబ్బలు ఉన్నాయి? 1. అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు 2. కచ్ సింధుశాఖ 3. మన్నార్ సింధుశాఖ 4. సుందర్బన్స్
- A. 1, 2 మరియు 3 మాత్రమే
- B. 2 మరియు 4 మాత్రమే
- C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2, 3 మరియు 4
సాధన ప్రశ్నలు
ప్రశ్న 1
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. అన్ని పగడపు జీవులకు మనుగడ కోసం సూర్యరశ్మి అవసరం. 2. పగడపు జీవం విరంజనానికి గురికావడం తప్పనిసరిగా అది మరణించిందని సూచిస్తుంది. 3. సముద్ర ఆమ్లీకరణ కార్బొనేట్ అయాన్ల లభ్యతను తగ్గించవచ్చు. పై ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
- A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
- B. 3 మాత్రమే
- C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
ప్రశ్న 2
డార్విన్ ఆదర్శీకృత నమూనా ప్రకారం, తీర పగడపు దిబ్బ (fringing reef) అవరోధ పగడపు దిబ్బగా (barrier reef), చివరికి వలయాకార పగడపు దిబ్బగా (atoll) అభివృద్ధి చెందడానికి ఏ పరిస్థితి అత్యవసరం?
- A. పగడపు జీవుల పెరుగుదల రేటును మించిన వేగవంతమైన భూవిరూపక ఉత్థానం
- B. పగడపు జీవుల పెరుగుదల అదే వేగంతో కొనసాగుతుండగా క్రమంగా భూభాగం కుంగిపోవడం
- C. లగూన్లోకి నిరంతర మంచినీటి ప్రవాహం
- D. అలల ప్రభావం పూర్తిగా లేకపోవడం
ప్రశ్న 3
కింది జతలలో ఏది తప్పుగా జతపరచబడింది?
- A. లక్షద్వీప్ — వలయాకార పగడపు దిబ్బలు
- B. గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్ — ఈశాన్య ఆస్ట్రేలియా
- C. మన్నార్ సింధుశాఖ — అరేబియా సముద్రం
- D. పగడపు త్రిభుజం — అధిక ఉష్ణమండల సముద్ర జీవవైవిధ్యం
మెయిన్స్: పగడపు దిబ్బల అభివృద్ధికి అనుకూలమైన భౌగోళిక పరిస్థితులను వివరించండి. వాటి భవిష్యత్తును పరిరక్షించడానికి స్థానిక సంరక్షణ చర్యలు అవసరమైనప్పటికీ, అవి మాత్రమే ఎందుకు సరిపోవు? భారతదేశ ఉదాహరణలతో చర్చించండి. (250 పదాలు)
- పగడాలు–శైవలాల మధ్య పరస్పర ప్రయోజన సహజీవనాన్ని, అలాగే ఉష్ణోగ్రత, కాంతి, లవణీయత, ఆధార ఉపరితలం, జల ప్రసరణ పోషించే పాత్రలను వివరించండి.
- నీటి మసకదనం, అవక్షేపణ, నదీ జలాల విడుదలలను పగడపు దిబ్బల విస్తృత విస్తరణ నమూనాలతో అనుసంధానించండి.
- లక్షద్వీప్, అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు, మన్నార్ సింధుశాఖ–పాక్ అఖాతం, కచ్ సింధుశాఖల స్థానాలను గుర్తించండి.
- ఉష్ణ ఒత్తిడి వల్ల కలిగే విరంజనాన్ని సముద్ర ఆమ్లీకరణ, స్థానిక కాలుష్యం నుంచి వేరు చేసి వివరించండి.
- రక్షిత ప్రాంతాలు, సుస్థిర మత్స్యకార కార్యకలాపాలు, మురుగునీటి శుద్ధి, తీరప్రాంత నియంత్రణ, స్థానిక సమాజ భాగస్వామ్యంపై చర్చించండి.
- స్థానికంగా పునరుద్ధరణ సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించడం, జాగ్రత్తగా మూల్యాంకనం చేసిన పునరుద్ధరణ చర్యలను చేపట్టడంతోపాటు ఉద్గారాలను తగ్గించడం కూడా అవసరమని ముగించండి.
అధ్యయన మూలాలు
- NCERT, Class XI, Fundamentals of Physical Geography: ocean-water chapters.
- NOAA Coral Reef Conservation Program: coral biology, threats and conservation.
- NOAA Coral Reef Watch: satellite monitoring of coral bleaching thermal stress.
- Ministry of Environment, Forest and Climate Change: annual reports and coastal and marine conservation resources.
- Great Barrier Reef Marine Park Authority: Reef health and bleaching reports.
- IPCC Sixth Assessment Report, Working Group II: ocean and coastal ecosystems.
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coral_Outcrop_Flynn_Reef.jpg
