
1993లో ప్రారంభమైన ఉపగ్రహ ఆధారిత సముద్ర మట్ట పరిశీలనలు; ఇవి సముద్ర మట్టంలో మార్పును కొలిచే విధానాన్ని వివరిస్తాయి.
Credit: NASA · Public domain · sourceResized and converted to WebP; uncropped.
1. అర్థం, కొలత మరియు ముఖ్యమైన తేడాలు
సముద్ర మట్టం స్థిరమైన, అంతటా ఒకే ఎత్తులో ఉండే సమతల ఉపరితలం కాదు. ఆటుపోట్లు, వాతావరణ పీడనం, గాలులు, సముద్ర ప్రవాహాలు, ఉష్ణోగ్రత, లవణీయత కారణంగా గంటల నుంచి దశాబ్దాల వరకు వివిధ కాలవ్యవధుల్లో మార్పులు సంభవిస్తాయి. ఈ స్వల్పకాలిక హెచ్చుతగ్గులను పరిగణనలోకి తీసుకున్న తరువాత కూడా సముద్ర మట్టంలో కొనసాగే పెరుగుదలను సముద్ర మట్టం పెరుగుదల అంటారు. ప్రపంచ సగటు సముద్ర మట్టం అనేది మహాసముద్ర ఉపరితల ఎత్తుకు సంబంధించిన ప్రాదేశిక సగటు; ప్రాంతీయ, స్థానిక ధోరణులు ఈ సగటు కంటే గణనీయంగా భిన్నంగా ఉండవచ్చు.
నిరపేక్ష లేదా భూకేంద్రక సముద్ర మట్టం అనేది భూకేంద్రాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్న సూచన చట్రానికి సంబంధించి సముద్ర ఉపరితల ఎత్తును తెలియజేస్తుంది. సాపేక్ష సముద్ర మట్టం అనేది ఒక నిర్దిష్ట తీరంలోని భూభాగంతో పోల్చినప్పుడు సముద్ర ఉపరితలం ఉన్న స్థాయిని తెలియజేస్తుంది. ఆటుపోట్ల మాపకాలు ప్రధానంగా సాపేక్ష సముద్ర మట్టాన్ని నమోదు చేస్తాయి. ఉపగ్రహ రాడార్ ఎత్తుమాపకాలు మాత్రం భూకేంద్రక సూచన చట్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఎత్తును కొలుస్తాయి. ఉపగ్రహ ఎత్తుమాపన ద్వారా 1993 నుంచి దాదాపు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పరిశీలనాత్మక సమాచారం లభిస్తోంది.
కారణాలను గుర్తించడానికి వివిధ కొలతలను సమన్వయం చేస్తారు. GRACE, GRACE Follow-On సహా ఉపగ్రహ గురుత్వమాపన వ్యవస్థలు మంచు, నీటి ద్రవ్యరాశిలో మార్పులను గుర్తిస్తాయి. ఆర్గో ప్రొఫైలింగ్ తేలియాడే పరికరాలు సముద్ర ఉష్ణోగ్రత, లవణీయతలను వివిధ లోతుల్లో కొలిచి, వ్యాకోచానికి సంబంధించిన మార్పులను అంచనా వేయడంలో సహాయపడతాయి. ఆటుపోట్ల మాపకాల సమీపంలో నిర్వహించే GNSS పరిశీలనలు సముద్ర మట్టం పెరుగుదలను భూభాగపు నిలువు కదలికల నుంచి వేరుచేసి గుర్తించడంలో సహాయపడతాయి.
- యూస్టాటిక్ మార్పు (Eustatic change) అనేది సాంప్రదాయికంగా సముద్రజల ఘనపరిమాణం లేదా సముద్ర ద్రోణి సామర్థ్యంలో మార్పులతో ముడిపడిన ప్రపంచ సముద్ర మట్ట మార్పును సూచిస్తుంది.
- సముద్రజల సాంద్రతలో మార్పుల వల్ల స్టెరిక్ మార్పు (Steric change) సంభవిస్తుంది: థర్మోస్టెరిక్ మార్పు ఉష్ణోగ్రతకు సంబంధించినది కాగా, హాలోస్టెరిక్ మార్పు లవణీయతకు సంబంధించినది.
- తుఫాను ఉప్పెన అంటే ప్రధానంగా తుఫాను గాలులు, వాతావరణ పీడనం వల్ల స్వల్పకాలం పాటు సంభవించే అసాధారణ జలమట్ట పెరుగుదల; ఇది దీర్ఘకాలిక సముద్ర మట్టం పెరుగుదలతో సమానం కాదు.
2. భౌతిక కారణాలు, అసమాన ప్రాంతీయ నమూనాలు
సముద్ర జలం వేడెక్కినప్పుడు సాధారణంగా ఎక్కువ ఘనపరిమాణాన్ని ఆక్రమించడం వల్ల ఉష్ణ వ్యాకోచం సంభవిస్తుంది. శీతోష్ణస్థితి వ్యవస్థలో పోగవుతున్న అదనపు ఉష్ణంలో అత్యధిక భాగాన్ని మహాసముద్రం గ్రహిస్తుంది. ఈ వేడి క్రమంగా మరింత లోతైన పొరల్లోకి వ్యాపించవచ్చు. అందువల్ల, వాతావరణం తొలుత వేడెక్కిన తరువాత కూడా వ్యాకోచం కొనసాగుతుంది. 1971–2018 కాలంలో గమనించిన ప్రపంచ సగటు సముద్ర మట్టం పెరుగుదలలో సుమారు సగానికి ఉష్ణ వ్యాకోచమే కారణమని IPCC AR6 పేర్కొంది.
రెండవ ప్రధాన ప్రక్రియ భూభాగం నుంచి మహాసముద్రానికి నీరు చేరడం. ఉపరితల ద్రవీభవనం, ఉపరితల ప్రవాహం, మంచు సముద్రంలోకి జారిపోవడం వల్ల పర్వత హిమానీనదాలు, గ్రీన్లాండ్ మరియు అంటార్కిటిక్ మంచు ఫలకాలు ద్రవ్యరాశిని కోల్పోతాయి. తేలియాడే సముద్ర మంచు ఇప్పటికే దాదాపు తన బరువుకు సమానమైన సముద్ర జలాన్ని స్థానభ్రంశం చేస్తుంది. కాబట్టి, అది కరిగిపోవడం సముద్ర మట్టం పెరుగుదలకు ప్రత్యక్షంగా చేసే దోహదం అత్యల్పం. అయితే, సముద్ర మంచు తగ్గిపోవడం వల్ల పరావర్తన సామర్థ్యం తగ్గుతుంది. అలాగే, తేలియాడే మంచు అరలు పలుచబడటం లేదా కూలిపోవడం వల్ల భూభాగంపై ఆనుకుని ఉన్న మంచును నిలువరించే వాటి ఆధార ప్రభావం బలహీనపడి, ఆ మంచు సముద్రంలోకి జారిపోయే వేగం పెరుగుతుంది.
భూభాగంపై నీటి నిల్వలు కూడా ముఖ్యమైనవి. భూగర్భ జలాలను వెలికితీయడం వల్ల గతంలో నిల్వ ఉన్న నీరు ఉపరితల ప్రవాహం, జలచక్రం ద్వారా మహాసముద్రంలోకి చేరవచ్చు. దీనికి భిన్నంగా, జలాశయాల్లో నీటిని నిలువరించడం వల్ల అది భూభాగంపైనే నిల్వ ఉంటుంది. భూగర్భ కాల ప్రమాణాల్లో, భూపటల విరూపణ వల్ల మహాసముద్ర ద్రోణుల నీటిని నిలుపుకునే సామర్థ్యంలో సంభవించే మార్పులు కూడా సముద్ర మట్టాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.
గాలులు, సముద్ర ప్రవాహాలు, సాంద్రత మార్పులు, గురుత్వాకర్షణ ప్రభావాలు నీటిని పునఃపంపిణీ చేయడం వల్ల సముద్రమట్ట పెరుగుదల భౌగోళికంగా అసమానంగా ఉంటుంది. హిమచాదరాల ద్రవ్యరాశి క్షీణత వల్ల సమీప సముద్రజలంపై అవి చూపే గురుత్వాకర్షణ మారుతుంది; అలాగే ఘన భూమి ఆకృతిలో మార్పులు సంభవిస్తాయి. దీనివల్ల సముద్రమట్ట మార్పుల్లో ప్రత్యేకమైన ప్రాదేశిక ముద్రలు ఏర్పడతాయి. మరోవైపు, భూగర్భజలాల వెలికితీత, అవక్షేపాల సంపీడనం, కొత్త అవక్షేపాల చేరిక తగ్గడం వల్ల తీరప్రాంత భూమి దిగజారవచ్చు. దీనికి భిన్నంగా, భూవిరూపణ వల్ల భూమి పైకి లేవడం, హిమానీనదాల భారం తొలగిన అనంతరం భూమి తిరిగి పైకి లేవడం వల్ల స్థానిక సాపేక్ష సముద్రమట్ట పెరుగుదల తగ్గవచ్చు లేదా సముద్రమట్టం సాపేక్షంగా తగ్గే పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు.
- భూమి కుంగిపోవడం, సముద్ర మట్టం పెరుగుదల వేర్వేరు ప్రక్రియలు. అయితే, రెండూ సాపేక్ష సముద్ర మట్టాన్ని పెంచుతాయి.
- హిమానీ సమస్థితిక సర్దుబాటు అనేది గతంలో మంచు ఫలకాల భారం భూమిపై పడటం, ఆ భారం తొలగిపోవడం వల్ల భూమిలో ఇప్పటికీ కొనసాగుతున్న ప్రతిస్పందన.
- ఒకే ప్రపంచస్థాయి పెరుగుదల రేటును భారతదేశంలోని ప్రతి తీరప్రాంత జనావాసానికీ యాంత్రికంగా వర్తింపజేయకూడదు.
3. పరిశీలనల్లో వెల్లడైన ధోరణులు, ప్రక్షేపణాలు, దీర్ఘకాలం కొనసాగనున్న అనివార్య పెరుగుదల
1901–2018 కాలంలో ప్రపంచ సగటు సముద్రమట్టం సుమారు 0.20 మీటరు పెరిగినట్లు IPCC AR6 నివేదించింది. సగటు వార్షిక పెరుగుదల రేటు 1901–1971 కాలంలో సంవత్సరానికి 1.3 mm నుంచి 1971–2006 కాలంలో 1.9 mmకు, 2006–2018 కాలంలో 3.7 mmకు పెరిగింది. ఈ గణాంకాలు స్థిరమైన రేఖీయ ధోరణిని కాకుండా, పెరుగుదల వేగం అధికమవుతున్నట్లు సూచిస్తున్నాయి. ఎల్ నినో, లా నినా వంటి పరిణామాలు సముద్ర ఉష్ణాన్ని, భూభాగంపై జల నిల్వలను మార్చడం వల్ల కొన్ని సంవత్సరాల్లోని మార్పులు దీర్ఘకాలిక ధోరణికి భిన్నంగా ఉండవచ్చు.
1995–2014 కాలంతో పోలిస్తే, 2100 నాటికి అత్యల్ప ఉద్గారాల దృశ్యమైన SSP1-1.9 కింద సముద్రమట్టం 0.28–0.55 మీటరు, అత్యధిక ఉద్గారాల దృశ్యమైన SSP5-8.5 కింద 0.63–1.01 మీటర్లు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇవి నిర్దిష్ట పరిస్థితులకు లోబడి రూపొందించిన ప్రక్షేపణాలే తప్ప, ఖచ్చితంగా జరిగే భవిష్యత్ అంచనాలు కావు. హిమచాదరాల్లో జరిగే ప్రక్రియలపై ఉన్న అనిశ్చితి వల్ల ఈ సంభావ్య పరిధులకు మించిన అదనపు ప్రమాదాలు తలెత్తుతాయి.
వాతావరణంలో మార్పులకు సముద్రమట్టం నెమ్మదిగా ప్రతిస్పందిస్తుంది. లోతైన సముద్రజలాలు వేడెక్కడం, హిమచాదరాలు మారిన పరిస్థితులకు సర్దుబాటు కావడం వల్ల ఉష్ణోగ్రతలు స్థిరపడిన తర్వాత కూడా సముద్రమట్ట పెరుగుదల శతాబ్దాల నుంచి సహస్రాబ్దాల వరకు కొనసాగుతుంది. పటిష్ఠమైన ఉపశమన చర్యలు చివరికి సంభవించే పెరుగుదల పరిమాణాన్ని, వేగాన్ని తగ్గిస్తాయి; కానీ దానిని తక్షణమే ఆపలేవు. అందువల్ల తీరప్రాంత ప్రణాళికల్లో సమీపకాలిక పరిశీలనలతోపాటు దీర్ఘకాలం కొనసాగనున్న అనివార్య పెరుగుదలను కూడా పరిగణించాలి.
- ప్రక్షేపణానికి ఆధారమైన ప్రామాణిక కాలవ్యవధి, లక్ష్య సంవత్సరం, ఉద్గారాల దృశ్యం, అనిశ్చితి పరిధిని ఎల్లప్పుడూ గుర్తించాలి.
- అనుకూలన ప్రణాళికల రూపకల్పన కోసం ప్రపంచ సగటు ప్రక్షేపణాలను స్థానిక భూకదలికలు, ప్రాంతీయ సముద్ర పరిస్థితులతో కలిపి పరిగణించాలి.
4. తీరప్రాంత ప్రభావాలు, భారతదేశ దుర్బలత్వం
సగటు సముద్రమట్టం పెరగడం వల్ల సముద్ర పోటుపాట్లు, తుఫాను ఉప్పెనలు, అలల చర్యలకు ఆధారమైన ప్రారంభ నీటిమట్టం కూడా పెరుగుతుంది. ఫలితంగా, తుఫానుల తీవ్రత పెరగకపోయినా, గతంలో అరుదుగా నమోదైన అత్యధిక నీటిమట్టం మరింత తరచుగా సంభవించవచ్చు. కొన్ని లోతట్టు ప్రాంతాలు శాశ్వతంగా మునిగిపోవడం, తీరప్రాంత వరదలు మరింత తరచుగా సంభవించడం, తీరరేఖ వెనక్కి తగ్గడం, నీటి పారుదలకు ఆటంకం కలగడం, నదులు, నేలలు, జలధారక పొరల్లోకి ఉప్పునీరు చొచ్చుకుపోవడం వంటి ప్రభావాలు ఏర్పడతాయి.
దుర్బలత్వం అనేది కేవలం ఎత్తుపైనే కాకుండా, ప్రమాదానికి గురయ్యే స్థితి, అనుకూలన సామర్థ్యంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. డెల్టాలలో భూమి ఎత్తులో వ్యత్యాసాలు తక్కువగా ఉండటం, ఒత్తిడికి కుంచించుకుపోయే అవక్షేపాలు, దట్టమైన జనావాసాలు కలిసి ఉండటం వల్ల అవి ప్రత్యేకించి సున్నితమైన ప్రాంతాలుగా ఉంటాయి. ఎగువ ప్రాంతాల్లోని ఆనకట్టలు, వరద కట్టలు, అవక్షేపాల వెలికితీత వల్ల డెల్టాలకు చేరే అవక్షేపాల పరిమాణం తగ్గవచ్చు. దీనివల్ల అవక్షేపాల సంచయంతో డెల్టా ఉపరితలాల ఎత్తు పెరిగే సామర్థ్యం పరిమితమవుతుంది. మడ అడవులు, ఆటుపోట్ల ప్రభావిత చిత్తడి నేలలు అవక్షేపాలను సంచయం చేసుకోగలవు లేదా భూభాగం లోపలివైపు విస్తరించగలవు. అయితే, సముద్ర మట్టం వేగంగా పెరగడం, అభివృద్ధి నిర్మాణాల వల్ల ఏర్పడే అడ్డంకులు ఈ సర్దుబాటును నిరోధించవచ్చు.
భారతదేశంలో లోతట్టు పట్టణ తీర ప్రాంతాలు, ద్వీప భూభాగాలతోపాటు సుందర్బన్స్, మహానది, గోదావరి, కృష్ణా, కావేరి డెల్టా ప్రాంతాలపై దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఉంది. తీరప్రాంత నీటిమట్టాలతోపాటు భారీ వర్షపాతం, మురుగునీరు–వర్షపు నీటి పారుదలలో పరిమితులను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన ప్రాముఖ్యతను ముంబై, చెన్నై ఉదాహరణలు తెలియజేస్తాయి. లక్షద్వీప్లోని తక్కువ ఎత్తులో ఉన్న పగడపు ద్వీపాల్లో కటకాకార మంచినీటి నిల్వలు, మౌలిక సదుపాయాలు, సముద్ర తీరాలకు ముప్పు ఉంది. అయినప్పటికీ, తీరరేఖ కోతను సముద్ర మట్టం పెరుగుదలకు తప్పనిసరి ఆధారంగా పరిగణించరాదు: ఓడరేవులు, ఇసుక తవ్వకం, అలలు, అవక్షేపాల కొరత కూడా దీనికి కారణమై ఉండవచ్చు.
- పెరుగుతున్న సముద్రమట్టానికి, భూభాగం వైపున ఉన్న స్థిరమైన అవరోధాలకు మధ్య పోటు–పాటు మధ్యస్థ మండల ఆవాసాలు చిక్కుకున్నప్పుడు తీరప్రాంత ఆవాసాల సంకోచం (Coastal squeeze) సంభవిస్తుంది.
- భారీ వర్షపాతం, నదీ ప్రవాహం, అధిక సముద్ర పోట్లు, తుఫాను ఉప్పెన వంటి పరస్పరం ప్రభావితం చేసుకునే కారకాలు కలిసినప్పుడు సంయుక్త వరదలు (Compound flooding) సంభవిస్తాయి.
- భూమి శాశ్వతంగా మునిగిపోకముందే లవణీకరణ తాగునీటి భద్రతను, వ్యవసాయాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు.
5. అనుకూలన, ఉపశమనం మరియు పాలన
అనుకూలనను సాధారణంగా రక్షణ, పరిస్థితులకు అనుగుణంగా సర్దుబాటు, ప్రమాద ప్రాంతాల నుంచి వెనక్కి తరలింపు అనే వర్గాలుగా విభజిస్తారు. రక్షణలో సముద్ర రక్షణ గోడలు, తుఫాను ఉప్పెన నిరోధకాలు, పర్యావరణ వ్యవస్థల ఆధారిత చర్యలు ఉంటాయి. పరిస్థితులకు అనుగుణంగా సర్దుబాటు చేసుకోవడంలో ఎత్తుగా నిర్మించిన భవనాలు, వరదలను తట్టుకునే మౌలిక సదుపాయాలు, మెరుగైన నీటి పారుదల, తగిన వ్యవసాయ పద్ధతులు ఉంటాయి. ప్రణాళికాబద్ధమైన వెనక్కి తరలింపులో నిరంతరం ప్రమాదకరంగా ఉండే ప్రదేశాల నుంచి ప్రజలను లేదా ఆస్తులను దూరంగా తరలిస్తారు. ప్రమాదానికి గురయ్యే ప్రాంతాల్లో కొత్త అభివృద్ధి నిర్మాణాలను నివారించడం ద్వారా, భవిష్యత్తులో అధిక వ్యయంతో కూడిన రక్షణ వ్యవస్థలపై ఆధారపడాల్సిన అవసరాన్ని తరచుగా నివారించవచ్చు.
ప్రతి విధానంలోనూ ప్రయోజనాలతోపాటు ప్రతికూలతలు ఉంటాయి. దృఢ నిర్మాణాలు విలువైన ఆస్తులను రక్షించవచ్చు; అయితే అవి అవక్షేపాల రవాణాకు అంతరాయం కలిగించవచ్చు, ఇతర ప్రాంతాల్లో కోతను తీవ్రతరం చేయవచ్చు; వాటికి నిర్వహణ కూడా అవసరం. మడ అడవుల పునరుద్ధరణ, ఇసుక దిబ్బల సంరక్షణ పర్యావరణ ప్రయోజనాలను అందిస్తాయి. అయితే, వాటి విజయం తగిన జల సంబంధ పరిస్థితులు, అవక్షేపాల సరఫరా, స్థల లభ్యతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రకృతి ఆధారిత చర్యలు ఇంజినీరింగ్ ఆధారిత రక్షణకు అనుబంధంగా పనిచేస్తాయే తప్ప, అన్ని సందర్భాల్లోనూ దానికి ప్రత్యామ్నాయం కావు.
పర్యావరణ (పరిరక్షణ) చట్టం, 1986 కింద జారీ చేసిన CRZ నోటిఫికేషన్, 2019తో సహా భారతదేశ తీరప్రాంత నియంత్రణ మండలి నిబంధనల చట్రం తీరప్రాంత కార్యకలాపాలను నియంత్రిస్తుంది; సున్నితమైన ప్రాంతాలను గుర్తిస్తుంది. సమీకృత తీరప్రాంత మండల నిర్వహణ వివిధ రంగాల మధ్య సమన్వయాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. INCOIS సముద్ర సమాచారాన్ని, తీరప్రాంత ప్రమాదాలకు సంబంధించిన సేవలను అందిస్తుంది. జాతీయ తీర పరిశోధనా కేంద్రం తీరరేఖ మార్పులను, తీరప్రాంత ప్రక్రియలను అధ్యయనం చేస్తుంది. సమర్థవంతమైన ప్రణాళికలో ఇటువంటి సమాచారాన్ని స్థానిక సర్వేలు, సముదాయ భాగస్వామ్యం, క్రమానుగత పునఃమదింపుతో సమన్వయం చేస్తారు.
- ఉపశమన చర్యలు భవిష్యత్ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలను పరిమితం చేస్తాయి; అనుకూలన చర్యలు అనివార్యమైన ప్రభావాలను ఎదుర్కోవడానికి తోడ్పడతాయి.
- రక్షణ వ్యవస్థలను మెరుగుపరచడానికి లేదా ఆస్తులను ఇతర ప్రాంతాలకు తరలించడానికి స్పష్టమైన పరిమితి స్థాయులను నిర్దేశిస్తూ, పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మార్చుకోగల అనుకూలన మార్గాలను అనుసరించాలి.
- పునరావాస నిర్ణయాలలో దుర్బల సముదాయాలకు, జీవనోపాధుల కొనసాగింపునకు, న్యాయమైన పరిహారానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
సముద్ర మట్టం పెరుగుదల కొలత: ప్రపంచ ధోరణులు, స్థానిక ప్రమాదం
అందించిన మెటాడేటా, 1993లో ప్రారంభమైన ఉపగ్రహ ఆధారిత సముద్ర మట్ట పరిశీలనల నమోదును గుర్తిస్తుంది. ఇది సముద్ర మట్టం పెరుగుదలను పర్యవేక్షించడానికి నేరుగా ఉపయోగపడుతుంది. ఉపగ్రహ రాడార్ ఎత్తుమాపకాలు (ఆల్టీమీటర్లు), రాడార్ స్పందనాల ప్రయాణ సమయాన్ని, ఉపగ్రహ స్థానం గురించిన ఖచ్చితమైన సమాచారాన్ని, అవసరమైన సవరణలను ఉపయోగించి సముద్ర ఉపరితల ఎత్తును అంచనా వేస్తాయి. పునరావృత పరిశీలనలు భూకేంద్రిత నిర్దేశ చట్రానికి సంబంధించి ప్రపంచ సగటు సముద్ర మట్టంలోని మార్పులను నిర్ధారించడంలో తోడ్పడతాయి. అయితే, మెటాడేటా మాత్రమే గ్రాఫ్లో చూపిన ధోరణిని, దాని పరిమాణాన్ని లేదా పరిశీలనల నమోదు ముగింపు తేదీని నిర్ధారించదు; ఫైల్ పేరు ఆధారంగా వీటిని ఊహించకూడదు.
ప్రపంచ సగటు సముద్ర మట్టం పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణాలు వేడెక్కుతున్న సముద్రజలాల ఉష్ణ వ్యాకోచం, భూమిపై ఉన్న హిమానీనదాలు, మంచు ఫలకాలు కరగడం వల్ల సముద్రాలకు అదనంగా నీరు చేరడం. తీరప్రాంత భూమి కుంగిపోవచ్చు లేదా పైకి లేవవచ్చు; అలాగే సముద్ర ప్రవాహాలు, గాలులు సముద్రజలాలను పునఃపంపిణీ చేస్తాయి. అందువల్ల స్థానిక సాపేక్ష సముద్ర మట్టంలో మార్పులు భిన్నంగా ఉండవచ్చు. భారతదేశంలోని తీర నగరాలు, డెల్టాలు, దీవులకు ఈ వ్యత్యాసం ముఖ్యమైనది: ఒక నిర్దిష్ట తీరరేఖ వద్ద ముంపును ప్రపంచ సగటు నేరుగా నిర్ధారించలేదు. ఉపగ్రహ పరిశీలనలతో పాటు సముద్ర ఆటుపోట్ల మాపకాలు, భూకదలికల కొలతలు, తీరప్రాంత ఎత్తుకు సంబంధించిన సమాచారం అవసరం. సగటు సముద్ర మట్టం పెరగడం వల్ల తుఫాను ఉప్పెనలతో సంభవించే వరదలు, తీరక్షయం, లవణజల చొరబాటు తీవ్రమవుతాయి. అయితే, ప్రమాదానికి గురయ్యే స్థాయి తీరప్రాంత భూస్వరూపం, అవక్షేపాల సరఫరా, అభివృద్ధి కార్యకలాపాలపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది.
- కొలతల్లో వ్యత్యాసం: ఆటుపోట్ల కొలమానాలు సమీపంలోని భూభాగంతో పోలిస్తే సముద్ర మట్టాన్ని కొలుస్తాయి; ఉపగ్రహ ఎత్తు కొలత పద్ధతి (శాటిలైట్ ఆల్టిమెట్రీ) భూకేంద్ర ఆధారిత నిర్దేశక చట్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఎత్తును కొలుస్తుంది.
- ప్రిలిమ్స్లో పొరపాటుకు దారితీసే అంశం: తేలియాడే సముద్ర మంచు కరగడం వల్ల సముద్ర మట్టంపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది; భూభాగంపై ఉన్న మంచు కరగడం వల్ల సముద్రానికి అదనంగా నీరు చేరుతుంది.
- మెయిన్స్లో అన్వయం: భారత తీరప్రాంతాల అనుకూలనకు స్థానిక ప్రమాద అంచనాలు అవసరం; పర్యావరణ వ్యవస్థల పరిరక్షణ, అభివృద్ధి కార్యకలాపాల నియంత్రణ, తగిన ఇంజినీరింగ్ చర్యలను సమన్వయం చేయాలి.
హరితగృహ ప్రభావంతో ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల నుంచి తీరప్రాంత ప్రమాదం పెరుగుదల వరకు
- 1. హరితగృహ వాయువులు భూమి ఉష్ణాన్ని నిలుపుకునే సామర్థ్యాన్ని పెంచుతాయి
- 2. మహాసముద్రాలు వేడెక్కుతాయి; భూభాగంపై ఉన్న మంచు ద్రవ్యరాశి తగ్గుతుంది
- 3. సముద్రజలం వ్యాకోచిస్తుంది; అదనపు నీరు మహాసముద్రంలోకి చేరుతుంది
- 4. సముద్ర ప్రవాహాలు, భూభాగ కదలికల వల్ల ప్రపంచ సముద్ర మట్టం పెరుగుదల స్థానికంగా మారుతుంది
- 5. ప్రాథమిక జలమట్టాలు పెరగడం వల్ల వరదలు, కోత, లవణీకరణ మరింత తీవ్రమవుతాయి
- 6. ఉపశమన చర్యలు, ప్రాంతానుసార అనుకూలన చర్యలు భవిష్యత్తు ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తాయి
| ప్రక్రియ | క్రియావిధానం | ప్రభావం |
|---|---|---|
| ఉష్ణ వ్యాకోచం | ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల సముద్రజల సాంద్రతను తగ్గిస్తుంది | ప్రపంచ సగటు సముద్ర మట్టాన్ని పెంచుతుంది |
| భూభాగంపై ఉన్న మంచు క్షయం | హిమానీనదాలు, హిమఫలకాల నుంచి నీరు మహాసముద్రంలోకి చేరుతుంది | ప్రపంచ సగటు సముద్ర మట్టాన్ని పెంచుతుంది |
| తేలియాడే సముద్రపు మంచు కరగడం | మంచు ఇప్పటికే సముద్రజలాన్ని స్థానభ్రంశం చేస్తుంది | ప్రత్యక్ష తోడ్పాటు అత్యల్పం |
| తీరప్రాంత భూమి కుంగుదల | సంపీడనం, వెలికితీత లేదా భూపటల విరూపకారక కదలికల వల్ల భూమి కుంగుతుంది | స్థానిక సాపేక్ష సముద్ర మట్టాన్ని పెంచుతుంది |
| తుఫాను ఉప్పెన | తుఫాను గాలులు, వాయు పీడనం తీరప్రాంత జలమట్టాన్ని పెంచుతాయి | సగటు సముద్ర మట్టానికి అదనంగా సంభవించే తాత్కాలిక పెరుగుదల |
వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు
భారత సుందర్బన్స్: పరస్పరం ప్రభావితం చేసే డెల్టా ప్రాంత ప్రమాదాలు
పశ్చిమ బెంగాల్లోని భారత సుందర్బన్స్ ప్రాంతం ఆటుపోట్ల జలమార్గాల స్థానమార్పు, తీరక్షయం, తుఫాను వరదలు, లవణీయత ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. సాపేక్ష సముద్ర మట్టం పెరుగుదల అవక్షేపాల చలన ప్రక్రియలు, రక్షణ కట్టలు, స్థానిక భూకదలికలతో పరస్పరం ప్రభావితం అవుతుంది. 2020లో సంభవించిన అంఫన్ తుఫాను ఉప్పునీటి ముంపు, రక్షణ కట్టలు దెబ్బతినడం వల్ల కలిగే పరిణామాలను స్పష్టం చేసింది. స్థానికంగా జరిగే ప్రతి భూభాగ నష్టానికీ ప్రపంచ సముద్ర మట్టం పెరుగుదలనే ఏకైక కారణంగా భావించకుండా, మడ అడవుల పరిరక్షణ, రక్షణ కట్టల నిర్వహణ, జీవనోపాధుల అనుకూలనను సమన్వయం చేయాలనేది దీనిలోని పాఠం.
నెదర్లాండ్స్: మారుతున్న పరిస్థితులకు అనుగుణమైన డెల్టా ప్రణాళిక
డచ్ డెల్టా కార్యక్రమం వరదల నుంచి రక్షణ, మంచినీటి నిర్వహణ, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే భూ వినియోగ ప్రణాళికను సమన్వయం చేస్తుంది. డెల్టా వర్క్స్ ప్రధానమైన ఇంజినీరింగ్ ఆధారిత రక్షణను అందిస్తాయి; ‘నదికి మరింత స్థలం’ (Room for the River) కార్యక్రమం వరదనీటికి మరింత స్థలాన్ని కల్పించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాన్ని చూపిస్తుంది. ఒకేసారి చేపట్టే మౌలిక సదుపాయాల పరిష్కారానికి బదులుగా, దీర్ఘకాలిక నిధులు, క్రమానుగత సవరణల మద్దతుతో తీరప్రాంత, నదీ సంబంధిత ప్రమాదాలను సమగ్రంగా నిర్వహించే విధానాన్ని ఈ రెండు విధానాలు కలిపి వివరిస్తాయి.
సాధన ప్రశ్నలు
ప్రశ్న 1
కింది వాటిలో ప్రపంచ సగటు సముద్ర మట్టం పెరుగుదలకు ప్రత్యక్షంగా దోహదపడేవి ఏవి? 1. సముద్ర జలాల ఉష్ణ వ్యాకోచం 2. పర్వత హిమానీనదాలు కరగడం 3. ఒక నిర్దిష్ట తీర నగరంలో భూమి కుంగిపోవడం సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
- A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
- B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
ప్రశ్న 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. పోటుపాటు మాపకాలు సమీప భూభాగానికి సాపేక్షంగా సముద్ర మట్టాన్ని నమోదు చేస్తాయి. 2. ఉపగ్రహ ఉన్నతిమాపనం (Satellite altimetry) భూకేంద్రిత నిర్దేశ చట్రాన్ని ఉపయోగించి సముద్ర ఉపరితల ఎత్తును కొలుస్తుంది. 3. తేలియాడే సముద్రపు మంచు కరగడం వల్ల సముద్ర మట్టం పెరుగుదలకు కలిగే ప్రత్యక్ష తోడ్పాటు, దానికి సమాన ద్రవ్యరాశి గల భూమిపైని మంచు కరగడం వల్ల కలిగే ప్రత్యక్ష తోడ్పాటుతో దాదాపు సమానంగా ఉంటుంది. ఏ ప్రకటనలు సరైనవి?
- A. 1 మాత్రమే
- B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
ప్రశ్న 3
తీరప్రాంత సంకోచాన్ని (Coastal squeeze) అత్యంత సముచితంగా వివరించేది ఏది?
- A. పెరుగుతున్న పీడనం వల్ల లోతైన సముద్ర జలాలు సంపీడనం చెందడం
- B. పెరుగుతున్న సముద్ర మట్టానికి, ఆవాసాలు భూభాగం లోపలికి విస్తరించకుండా నిరోధించే అవరోధాలకు మధ్య ఉన్న పోటుపాట్ల మధ్య మండలంలోని ఆవాసాలు నశించడం
- C. అభిసరణ ఫలక చలనం వల్ల సముద్ర ద్రోణి సన్నబడటం
- D. కొన్ని సునామీలకు ముందు సముద్ర జలాలు తాత్కాలికంగా వెనక్కి తగ్గడం
మెయిన్స్: సముద్ర మట్టం పెరుగుదలకు మూలకారణాలు ప్రపంచవ్యాప్తమైనప్పటికీ, దాని పర్యవసానాలు స్థానికంగా భిన్నంగా ఉంటాయి. భారత తీరప్రాంతాలను ఉదహరిస్తూ వివరించండి; సమగ్ర అనుకూలన వ్యూహాన్ని సూచించండి. 250 పదాల్లో సమాధానం రాయండి.
- ప్రపంచవ్యాప్తంగా సముద్ర మట్టం పెరుగుదలకు ప్రధాన కారకాలైన ఉష్ణ వ్యాకోచం, భూమిపై మంచు నష్టాన్ని వివరించండి.
- నిరపేక్ష సముద్ర మట్టం పెరుగుదలకు, భూకదలికల వల్ల కలిగే సాపేక్ష మార్పుకు మధ్య తేడాను వివరించండి.
- సముద్రజల ప్రసరణ, అవక్షేపాల సరఫరా, డెల్టా భూమి కుంగుదల, తీరప్రాంత అభివృద్ధి గురించి చర్చించండి.
- సుందర్బన్స్, పట్టణ తీరప్రాంతాలు, లక్షద్వీప్లను భిన్న పరిస్థితులను చూపించే ఉదాహరణలుగా ఉపయోగించండి.
- బహుళ కారకాలు కలిసి కలిగించే వరదలు, లవణీకరణ, ఆవాసాల నష్టం, అసమాన దుర్బలత్వాన్ని చర్చించండి.
- అభివృద్ధి నియంత్రణలు, పర్యావరణ వ్యవస్థల పునరుద్ధరణ, విపత్తులను తట్టుకోగల మౌలిక సదుపాయాలు, ప్రణాళికాబద్ధమైన తీరప్రాంత ఉపసంహరణలను సమన్వయం చేయండి.
- నిరంతర పర్యవేక్షణ, పరిస్థితులకు అనుగుణంగా సవరించగల ప్రణాళిక, ఉద్గారాల తగ్గింపును ప్రస్తావిస్తూ ముగించండి.
అధ్యయన మూలాలు
- NCERT, Fundamentals of Physical Geography, Class XI: Water (Oceans) and Movements of Ocean Water.
- IPCC, Climate Change 2021: The Physical Science Basis, Summary for Policymakers and Chapter 9.
- IPCC, Special Report on the Ocean and Cryosphere in a Changing Climate, 2019.
- INCOIS official website: ocean observations and coastal hazard services.
- National Centre for Coastal Research: shoreline-change assessments.
- Ministry of Environment, Forest and Climate Change: Coastal Regulation Zone Notification, 2019.
- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:NASA-Satellite-sea-level-rise-observations.jpg
