New UPSC Foundation, Optional and TGPSC/APPSC batches are open — book your counselling slot.Explore coursesGroup 2 crash course ₹9,999Today's Current AffairsToday's Daily QuizPlaces in NewsCall 98804 87071

ప్రతిరోజూ ఉచితం

డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ విశ్లేషణ — తెలుగులో

Monday, 16 November 2026 సంచిక

Polity & Governance

ఫారం 6 ద్వారా పునఃనమోదు: సుప్రీంకోర్టుకు EC హామీ, ఓటర్ల జాబితా రక్షణ చర్యలు

ప్రస్తుత ప్రక్రియలో ఫారం 6 ద్వారా పునఃనమోదు కోరుతున్న అర్హులైన పౌరులు మళ్లీ నమోదు చేసుకున్నందుకు చట్టపరమైన చర్యలను ఎదుర్కోరని ఎన్నికల సంఘం సుప్రీంకోర్టుకు హామీ ఇచ్చింది. ఈ హామీ అనుచిత తొలగింపు సమస్యను పరిష్కరించడానికి ఉద్దేశించగా, ఇతర చోట్ల నమోదు ఉందేమో తనిఖీ చేసుకోవాలన్న సంఘం సూచన ద్వంద్వ నమోదును నివారించాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కిచెబుతోంది.

Environment & Ecology

COP31: 1.5°C పరిమితి అతిక్రమణ, వాతావరణ ఆర్థిక సహాయం, సమన్యాయ సవాలు

ఆంటాల్యాలో జరుగుతున్న COP31లో, పారిస్ ఒప్పందంలోని 1.5°C పరిమితిని దాటడం ఆసన్నమవుతున్న నేపథ్యంలో ఆ లక్ష్యాకాంక్షను ఎలా కొనసాగించాలనే అంశంపై దేశాలు చర్చిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో, వాతావరణ మార్పులకు సున్నితమైన దేశాలకు ఆర్థిక సహాయం నెమ్మదిగా, తగినంతగా అందడం లేదు. పరిమితి అతిక్రమణ అనుకూలన అవసరాలను, తిరిగి పూడ్చలేని నష్టాలను తీవ్రతరం చేస్తుంది. దీంతో వేగవంతమైన ఉద్గారాల తగ్గింపు, సులభంగా అందుబాటులో ఉండే ఆర్థిక సహాయం, సమన్యాయంతో కూడిన భారాల పంపిణీ విడదీయరాని ప్రాధాన్యాలుగా మారుతున్నాయి.

Economy

భారత్–అమెరికా వాణిజ్య చర్చలు: ప్రాధాన్య మార్కెట్ ప్రవేశం, సుంకాలు, విధాన స్వయంప్రతిపత్తి

పోటీ దేశాలు ఎదుర్కొనే సుంకాల కంటే తక్కువ సుంకాల ద్వారా భారత వస్తువులకు అమెరికా మార్కెట్‌లో ప్రాధాన్య ప్రవేశం కల్పించాలని భారత్, అమెరికా సూత్రప్రాయంగా అంగీకరించినట్లు వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రి పీయూష్ గోయల్ తెలిపారు. అమెరికా సుంకాల చట్రంలో మార్పుల కారణంగా మరిన్ని చర్చలు అవసరమవడంతో సంప్రదింపులు కొనసాగుతున్నాయి; తుది ఒప్పందం పరిధిలోకి వచ్చే ఉత్పత్తులు, సుంకాల పరంగా లభించే ఆధిక్యం ఎగుమతి ప్రయోజనాలను, దేశీయ సర్దుబాటు వ్యయాల సమతుల్యతను నిర్ణయిస్తాయి.

Polity & Governance

DPDP చట్టం మరియు పత్రికా స్వేచ్ఛ: గోప్యతకు, ప్రజాప్రయోజన పాత్రికేయతకు మధ్య సమతుల్యత

డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం, 2023లోని నిబంధనలు పరిశోధనాత్మక పాత్రికేయతకు ఆటంకం కలిగించవచ్చని వాదిస్తూ, వాటి నుంచి మధ్యంతర రక్షణ కోరుతూ డిజిటల్ న్యూస్ పబ్లిషర్స్ అసోసియేషన్ సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది. ప్రత్యేక పాత్రికేయ మినహాయింపు లేని పరిస్థితుల్లో, వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ పత్రికా స్వేచ్ఛతోనూ, ప్రజల తెలుసుకునే హక్కుతోనూ ఎలా సహజీవనం చేయగలదన్నది ఈ వివాదంలోని ప్రధాన అంశం.

International Relations

గంగా జల ఒప్పందం పునరుద్ధరణ: జల భద్రత, భారత్–బంగ్లాదేశ్ సహకారం

డిసెంబర్ 2026లో గడువు ముగియనున్న గంగా జల ఒప్పందాన్ని అప్పటిలోగా సమగ్రంగా సవరించడం సాధ్యం కాదని పేర్కొంటూ, దానిని తాత్కాలికంగా పునరుద్ధరించాలని బంగ్లాదేశ్‌కు చెందిన నదీ నిపుణుడు కోరారు. ఫరక్కా వద్ద ఎండాకాలపు జలాల పంపిణీలో ముందస్తు అంచనాకు వీలైన వ్యవస్థను కొనసాగించడం, భారత్–బంగ్లాదేశ్ సహకారం ద్వారా నదీ నిర్వహణ ఏర్పాట్లను నవీకరించడం ఈ అంశంలోని ప్రధానాంశాలు.

Health

జాతీయ ఆరోగ్య ఖాతాలు: తగ్గిన సొంత జేబు ఖర్చు వాటా, సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణకు పరీక్ష

2023-24 జాతీయ ఆరోగ్య ఖాతాల అంచనాల ప్రకారం, ప్రభుత్వ నిధుల సమకూర్పు పెరుగుతుండగా, మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయంలో కుటుంబాల సొంత జేబు ఖర్చు వాటా 2013-14లోని 64.2% నుంచి 42.7%కు తగ్గింది. ఇది మెరుగైన ఆర్థిక రక్షణ దిశగా మార్పును సూచిస్తుంది. అయితే, కుటుంబాల వాస్తవ ఖర్చు మొత్తం తగ్గిందని, సమాన ప్రాప్యత లేదా సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణ సాధ్యమైందని ఇది ఒక్కటే నిర్ధారించదు.

Social Justice

మహిళల బహిరంగ జైలు కాలనీలు: జైలు సంస్కరణలు, కుటుంబ జీవనం, బాలల హక్కులు

బహిరంగ సంస్కరణ సంస్థలపై సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల నేపథ్యంలో, మహిళల కోసం ప్రత్యేకంగా తొలి బహిరంగ జైలు కాలనీని ఏర్పాటు చేయాలని మహారాష్ట్ర యోచిస్తోంది. ఇందుకు నాసిక్, ఛత్రపతి శంభాజీనగర్‌లలో అనువైన ప్రదేశాలను గుర్తించారు. ఈ ప్రతిపాదన ద్వారా అర్హులైన ఖైదీలు పిల్లలు, కుటుంబాలతో కలిసి నివసించడానికి, సమాజంలో పనిచేయడానికి, విడుదల అనంతర జీవితానికి సిద్ధం కావడానికి అవకాశం లభించవచ్చు. అయితే బాలల రక్షణ, న్యాయమైన ఎంపిక, అర్థవంతమైన పునరావాసానికి తగిన చర్యలు అవసరం.

Environment & Ecology

ఢిల్లీ-NCR వాయు కాలుష్యం: వాయు ప్రభావ ప్రాంత పాలన, అమలులో జవాబుదారీతనం

నియమిత సీనియర్ అధికారులు, క్షేత్రస్థాయి తనిఖీలు, వాస్తవకాల పర్యవేక్షణ, వాయు నాణ్యత నిర్వహణ కమిషన్‌కు వారపు నివేదికల ద్వారా సమన్వయంతో కూడిన కాలుష్య నియంత్రణ అమలును బలోపేతం చేయాలని ఢిల్లీ, పొరుగు NCR రాష్ట్రాలను కేంద్రం ఆదేశించింది. కేవలం కార్యాచరణ ప్రణాళికలు రూపొందించడానికే పరిమితం కాకుండా, అమలుకు సంస్థలను జవాబుదారీగా చేస్తూ పరిపాలనా సరిహద్దులకు అతీతంగా కాలుష్యాన్ని నిర్వహించాల్సిన అవసరాన్ని ఈ ఆదేశాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

Economy

PLI ఉపాధి అంతరం: ఉద్యోగాలు, దేశీయ విలువ జోడింపు, పోటీతత్వంపై మదింపు

ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదించిన NITI Aayog మదింపు ప్రకారం, మార్చి 2026 నాటికి భారత ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక పథకాలు తమ పెట్టుబడి లక్ష్యంలో 76%, ఉత్పత్తి లక్ష్యంలో 64% సాధించాయి. అయితే, లక్షిత ఉపాధిలో కేవలం 28% మాత్రమే కల్పించాయి. పథకాలు అమలులో వేర్వేరు దశల్లో ఉన్నాయనే విషయాన్ని గుర్తిస్తూనే, ఉద్యోగాలు, దేశీయ విలువ జోడింపు, పోటీతత్వంపై రంగాలవారీ మదింపు అవసరాన్ని ఈ వ్యత్యాసం సూచిస్తోంది.

Science & Technology

Starship కక్ష్య నుంచి తిరుగు ప్రయాణం, టవర్‌తో పట్టుకోవడం: పునర్వినియోగ సామర్థ్యం, ప్రయోగ వ్యయాలు, భారత్

SpaceXకు చెందిన Starship ఎగువ దశ అంతరిక్ష నౌక కక్ష్య నుంచి తిరిగి వచ్చి, నవంబర్ 14, 2026న టెక్సాస్‌లోని Starbase వద్ద యాంత్రిక భుజాలతో పట్టుబడిందని The Hindu నివేదించింది. ఈ విజయం ఎగువ దశను తిరిగి పొందే సాంకేతికతను ముందుకు తీసుకెళ్తుంది. అయితే, సాధారణ ప్రాతిపదికన పూర్తిస్థాయి పునర్వినియోగ కార్యకలాపాలు సాధ్యమని ఇది ఇంకా నిరూపించలేదు: ఈ ప్రయాణంలో Super Heavy బూస్టర్‌ను తిరిగి పొందలేదు; వేగవంతమైన పునరుద్ధరణ, పదేపదే పునఃప్రయోగం ఇంకా నిరూపించాల్సి ఉంది.

ఇంగ్లీష్ సంచిక చదవండి

గ్రూప్ 1 · గ్రూప్ 2 — కోచింగ్, తెలుగు నోట్స్

మీ పరీక్షకు సరిపోయే రాష్ట్ర అధ్యయనం ఎంచుకోండి. ఉమ్మడి GS పునాది ఉపయోగపడినా APPSC, TGPSC పేపర్లు ఒకేలా ఉండవు.

Free UPSC daily current affairs quiz — 10 questions, new every day at 8 am IST.

Call nowWhatsApp