భారత సుప్రీంకోర్టు లోపల, భగవాన్‌దాస్ రోడ్, న్యూఢిల్లీ
Credit: Pinakpani · CC BY-SA 4.0 · source
భారతదేశంలోని 130 మంది ప్రజలచే రూపొందించబడి, భారత గణతంత్రంలోని 130 కోట్ల పౌరులచే ఆమోదించబడి, అనుసరించబడుతున్న రాజ్యాంగం. 15 ఆగస్టు-1947న భారతదేశం సుదీర్ఘ బ్రిటిష్ పాలన నుంచి స్వాతంత్ర్యం పొందింది. భారత రాజ్యాంగం
Credit: http://legislative.gov.in/constitution-of-india Government of India · CC BY-SA 4.0 · source
1. రాజ్యాంగ పునాదులు మరియు భారతీయ లౌకికవాదం
పీఠిక ఆలోచన, భావప్రకటన, విశ్వాసం, నమ్మకం మరియు ఆరాధన స్వేచ్ఛలను కల్పిస్తామని హామీ ఇస్తుంది. అధికరణాలు 25–28 ఈ నిబద్ధతకు న్యాయస్థానాల ద్వారా అమలు చేయించుకోగల ప్రాథమిక హక్కుల రూపాన్ని ఇస్తాయి. ఇవి అధికరణం 14లోని చట్టం ముందు సమానత్వం, అధికరణం 15లోని నిర్దిష్ట ప్రాతిపదికలపై వివక్ష నిషేధం, అధికరణం 19లోని భావప్రకటన స్వేచ్ఛ, అధికరణం 21లోని జీవన హక్కు మరియు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ పరిరక్షణలతో కలిసి పనిచేస్తాయి. అధికరణం 17 ద్వారా అస్పృశ్యతను నిర్మూలించడం, మతపరమైన కారణాలతో సమర్థించే వివక్షాపూరిత ఆచారాలపై మరో ముఖ్యమైన పరిమితిని విధిస్తుంది.
రాజ్యాంగపరంగా సమర్థన ఉన్న సందర్భాల్లో మత సంస్థల వ్యవహారాల్లో రాజ్యం జోక్యం చేసుకోవడాన్ని భారతీయ లౌకికవాదం అనుమతిస్తుంది. మతంతో సంబంధం ఉన్న లౌకిక కార్యకలాపాలను రాజ్యం నియంత్రించవచ్చు, సామాజిక సంస్కరణల కోసం చట్టాలు చేయవచ్చు, వెలివేతకు గురికాకుండా వ్యక్తులను రక్షించవచ్చు. అయితే, ప్రభుత్వం సమాన పౌరసత్వ సూత్రాన్ని విస్మరించకూడదు లేదా రాజ్యాంగపరంగా తనను తాను ఏదైనా ఒక మతంతో అనుసంధానించుకోకూడదు. ఎస్. ఆర్. బొమ్మై వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, 1994 కేసులో, లౌకికవాదం రాజ్యాంగ మౌలిక నిర్మాణంలో భాగమని సుప్రీంకోర్టు ధ్రువీకరించింది.
మత స్వేచ్ఛలో విశ్వసించే స్వేచ్ఛ, విశ్వాసాన్ని మార్చుకునే స్వేచ్ఛ లేదా మతపరమైన కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనడాన్ని నిరాకరించే స్వేచ్ఛ ఉంటాయి. ఈ పరిరక్షణ వ్యవస్థీకృత మతాలకో లేదా మెజారిటీ సంప్రదాయాలకో మాత్రమే పరిమితం కాదు. అధికరణాలు 32 మరియు 226 న్యాయస్థానాల ద్వారా ఈ హక్కులను అమలు చేయించుకునే మార్గాలను కల్పిస్తాయి. ప్రాథమిక విధులు ఈ చట్రానికి అనుబంధంగా ఉంటాయి: మతపరమైన వైవిధ్యాలను అధిగమించి సామరస్యాన్ని, ఉమ్మడి సోదరభావాన్ని పెంపొందించాలని అధికరణం 51A(e) నిర్దేశిస్తుంది. విధులు పౌరుల ప్రవర్తనకు మార్గనిర్దేశం చేస్తాయి; అయితే, ప్రాథమిక హక్కులపై పరిమితులు విధించడానికి అవి స్వతంత్రంగా అధికారాన్ని ఇవ్వవు.
- పరీక్ష దృష్ట్యా గుర్తించాల్సిన తేడా: పీఠికలో ‘లౌకిక’ అనే పదాన్ని స్పష్టంగా చేర్చడానికి ముందే భారతదేశం రాజ్యాంగపరంగా లౌకిక రాజ్యంగా ఉంది.
- మత స్వేచ్ఛ అంతఃకరణ స్వేచ్ఛతోపాటు బాహ్యంగా వ్యక్తమయ్యే మతపరమైన ఆచరణను కూడా పరిరక్షిస్తుంది; అయితే, ఈ రెండింటిలో ఏదీ సాధారణ చట్టం నుంచి అపరిమిత మినహాయింపునకు సమానం కాదు.
2. అధికరణం 25: అంతఃకరణ స్వేచ్ఛ, మతాన్ని ప్రకటించడం, ఆచరించడం మరియు ప్రచారం చేయడం
అధికరణం 25(1) వ్యక్తులందరికీ అంతఃకరణ స్వేచ్ఛకు, మతాన్ని స్వేచ్ఛగా ప్రకటించడానికి, ఆచరించడానికి మరియు ప్రచారం చేయడానికి సమాన హక్కును కల్పిస్తుంది. అంతఃకరణం అనేది అంతరంగ విశ్వాసానికి సంబంధించినది; మతాన్ని ప్రకటించడం అంటే తన మత విశ్వాసాన్ని బహిరంగంగా తెలియజేయడం; ఆచరించడం అనేది మతపరమైన ఆచారాలను పాటించడాన్ని సూచిస్తుంది; ప్రచారం చేయడం అంటే మత విశ్వాసాలను ఇతరులకు తెలియజేయడం లేదా వివరించడం. ఈ హక్కులు ప్రజా శాంతిభద్రతలు, నైతికత, ఆరోగ్యం మరియు భాగం IIIలోని ఇతర నిబంధనలకు లోబడి ఉంటాయని స్పష్టంగా పేర్కొనబడింది.
మతాచరణతో సంబంధం ఉన్న ఆర్థిక, విత్త, రాజకీయ లేదా ఇతర లౌకిక కార్యకలాపాలను నియంత్రించే లేదా పరిమితం చేసే చట్టాలను అధికరణం 25(2)(a) అనుమతిస్తుంది. అందువల్ల, మతంతో సంబంధం ఉందన్న కారణంతోనే ఆస్తి నిర్వహణ, ఆర్థిక లావాదేవీలు లేదా వాణిజ్య కార్యకలాపాలకు నియంత్రణ నుంచి స్వయంచాలకంగా మినహాయింపు లభించదు. సామాజిక సంక్షేమం మరియు సంస్కరణల కోసం, అలాగే సార్వజనిక స్వభావం కలిగిన హిందూ మత సంస్థలను హిందువులలోని అన్ని వర్గాలు మరియు విభాగాల వారికి అందుబాటులోకి తెచ్చేందుకు చట్టాలు చేయడాన్ని అధికరణం 25(2)(b) అనుమతిస్తుంది.
వివరణ I ప్రకారం, కృపాణాలను ధరించడం, వెంట తీసుకెళ్లడం సిక్కు మతాన్ని అవలంబించడంలో భాగంగా పరిగణించబడతాయి. వివరణ II ప్రకారం, ప్రత్యేకంగా అధికరణం 25(2)(b) ప్రయోజనాల కోసం, హిందువుల ప్రస్తావనలో సిక్కు, జైన లేదా బౌద్ధ మతాలను అవలంబించే వ్యక్తులు కూడా చేర్చబడతారు; హిందూ మత సంస్థల ప్రస్తావనను కూడా తదనుగుణంగా అర్థం చేసుకోవాలి. పరిమిత ప్రయోజనం కలిగిన ఈ రాజ్యాంగ వివరణను సాధారణీకరించి, ఈ మతాలకు ప్రత్యేక గుర్తింపులు లేవని వాదించకూడదు.
రెవ. స్టానిస్లాస్ వర్సెస్ మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం, 1977 కేసులో, బలవంతం, మోసం లేదా ప్రలోభం ద్వారా మతమార్పిడిని నిషేధిస్తూ మధ్యప్రదేశ్, ఒరిస్సా రాష్ట్రాలు రూపొందించిన, సవాలుకు గురైన చట్టాలను సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది. మత ప్రచారం చేయడానికి, మరొక వ్యక్తిని మతం మార్చే ప్రాథమిక హక్కుకు మధ్య తేడాను స్పష్టం చేసింది. దీని అర్థం స్వచ్ఛందంగా మతాన్ని మార్చుకోవడం సాధారణంగా నిషేధించబడిందని కాదు. ఆయా రాష్ట్రాల మతమార్పిడి చట్టాల పదజాలాన్ని, రాజ్యాంగబద్ధతను విడివిడిగా పరిశీలించాలి.
3. అధికరణం 26: మతశాఖలు మరియు సంస్థాగత స్వయంప్రతిపత్తి
అధికరణం 26 ప్రజాశాంతి, నైతికత, ఆరోగ్యానికి లోబడి ప్రతి మతశాఖకు లేదా దానిలోని ఏ విభాగానికైనా రక్షణ కల్పిస్తుంది. ఇది నాలుగు హక్కులకు హామీ ఇస్తుంది: మతపరమైన, ధార్మిక ప్రయోజనాల కోసం సంస్థలను స్థాపించి నిర్వహించడం; మత విషయాల్లో తన సొంత వ్యవహారాలను నిర్వహించుకోవడం; చర, స్థిరాస్తులను కలిగి ఉండటం, సమకూర్చుకోవడం; అటువంటి ఆస్తులను చట్టానికి అనుగుణంగా నిర్వహించడం. అందువల్ల, ఇది కేవలం వ్యక్తిగత మతాచరణకు మాత్రమే కాకుండా సామూహిక మత స్వయంప్రతిపత్తికి సంబంధించినది.
కమిషనర్, హిందూ మత ధర్మాదాయ సంస్థలు, మద్రాసు వర్సెస్ శ్రీ శిరూర్ మఠానికి చెందిన శ్రీ లక్ష్మీంద్ర తీర్థ స్వామియార్, 1954 కేసులో, మతపరమైన వ్యవహారాలకు, లౌకిక పరిపాలనకు మధ్య ఉన్న తేడాను సుప్రీంకోర్టు వివరించింది. ఉమ్మడి విశ్వాసం, ఉమ్మడి సంస్థాగత నిర్మాణం, విశిష్టమైన పేరు అనే లక్షణాలను ఈ తీర్పు మతశాఖతో ముడిపెట్టింది. ఒక నిర్దిష్ట సమూహం మతశాఖగా అర్హత పొందుతుందా లేదా అనేది దాని లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది; కేవలం తనకు మతశాఖ హోదా ఉందని ప్రకటించుకోవడంపై కాదు.
అత్యావశ్యక మతాచారాల సిద్ధాంతం న్యాయపరమైన వ్యాఖ్యానం ద్వారా అభివృద్ధి చెందింది; శిరూర్ మఠం తీర్పు దీనికి పునాదిగా నిలిచింది. రాజ్యాంగ రక్షణను నిర్ణయించేటప్పుడు, మతాచారంగా పేర్కొంటున్న ఒక ఆచారం ఆ మతంలో అంతర్భాగమా కాదా అని న్యాయస్థానాలు పరిశీలించాయి. అయితే, ఈ సిద్ధాంతం అధికరణాలు 25–26లో లిఖితపూర్వకంగా పొందుపరచబడలేదు; దీని పరిధి ఇప్పటికీ వివాదాస్పదంగానే ఉంది. జాగ్రత్తగా రూపొందించిన సమాధానంలో, మతపరమైనదిగా వాదిస్తున్న స్వభావం, వర్తించే రాజ్యాంగ పరిమితులు, సమానత్వానికి సంబంధించిన అంశాలు, వివాదాస్పద కార్యకలాపం వాస్తవానికి లౌకిక పరిపాలనకు సంబంధించినదా అనే అంశాలను విడివిడిగా గుర్తించాలి.
- అధికరణం 26(b) కింద మతపరమైన వ్యవహారాలను నిర్వహించడం అనేది అధికరణం 26(d) కింద ఆస్తిని నిర్వహించడం కంటే భిన్నమైనది. అధికరణం 26(d) స్పష్టంగా ‘చట్టానికి అనుగుణంగా’ అమలవుతుంది.
- రాజ్యం లౌకిక పరిపాలనను నియంత్రించవచ్చు. అయితే, ఆ నియంత్రణ మతశాఖలకు రక్షణ కల్పించబడిన స్వయంప్రతిపత్తిని రద్దు చేయడాన్ని దానంతట అదే సమర్థించదు.
4. అధికరణాలు 27 మరియు 28: ప్రభుత్వ విత్తం మరియు విద్యాసంస్థలు
ఒక నిర్దిష్ట మతాన్ని లేదా మతశాఖను ప్రోత్సహించడానికి లేదా నిర్వహించడానికి అయ్యే ఖర్చుల కోసం ప్రత్యేకంగా కేటాయించే పన్నులను చెల్లించమని ఒక వ్యక్తిని బలవంతం చేయకుండా అధికరణం 27 రక్షణ కల్పిస్తుంది. నిర్బంధ పన్ను విధింపు, నిర్దిష్ట ప్రయోజనానికి కేటాయింపు, ఒక నిర్దిష్ట మతానికి మద్దతు అనేవి ఇందులోని కీలక అంశాలు. మతపరమైన ప్రదేశాలకు సంబంధించిన వ్యయాలన్నింటిపైనా ఇది సంపూర్ణ నిషేధం కాదు: వారసత్వ పరిరక్షణ, జనసమూహాల భద్రత లేదా తటస్థ ప్రజా సేవలకు సంబంధించిన వ్యయాలను రాజ్యాంగపరంగా భిన్నమైన పద్ధతిలో పరిశీలించాలి.
నియంత్రణ రుసుము భావనాపరంగా పన్ను కంటే భిన్నమైనది. మత సంస్థల చట్టబద్ధ పరిపాలన లేదా నియంత్రణకు సంబంధించిన రుసుములు అధికరణం 27 కింద స్వయంచాలకంగా నిషేధించబడవు. అయినప్పటికీ, విధించిన వసూలుకు పెట్టిన పేరు నిర్ణయాత్మకం కాదు; దాని చట్టపరమైన స్వభావం, ఉద్దేశం ముఖ్యమైనవి.
పూర్తిగా రాజ్య నిధులతో నిర్వహించే విద్యాసంస్థల్లో మత బోధనను అధికరణం 28(1) నిషేధిస్తుంది. అయితే, మత బోధనను తప్పనిసరి చేసే ధర్మాదాయం లేదా ట్రస్టు కింద స్థాపించబడి, రాజ్యం నిర్వహిస్తున్న సంస్థకు అధికరణం 28(2) మినహాయింపును కల్పిస్తుంది. అందువల్ల, రాజ్య నిర్వహణలో ఉండటం, అటువంటి ధర్మాదాయం ద్వారా స్థాపించబడటం అనే రెండు అంశాలూ సంబంధితమైనవే.
అధికరణం 28(3) ప్రకారం, రాజ్య గుర్తింపు పొందిన లేదా రాజ్య సహాయం పొందే విద్యాసంస్థలో చదువుతున్న వ్యక్తిని, ఆ వ్యక్తి సమ్మతి లేకుండా మత బోధనలో పాల్గొనమని లేదా మత ఆరాధనకు హాజరుకావాలని నిర్బంధించరాదు; మైనర్ విషయంలో సంరక్షకుని సమ్మతి అవసరం. కేవలం గుర్తింపు పొందడం లేదా సహాయం అందుకోవడం వల్ల, పూర్తిగా రాజ్య నిధులతో నిర్వహించే సంస్థలకు వర్తించే సంపూర్ణ నిషేధం వర్తించదు. అరుణా రాయ్ వర్సెస్ భారత యూనియన్, 2002 కేసులో, సుప్రీంకోర్టు మత బోధనకు, మతాలు మరియు వాటి తత్వశాస్త్రాల విద్యాపరమైన అధ్యయనానికి మధ్య తేడాను స్పష్టం చేసింది.
5. పరీక్షల్లో ఈ విశ్లేషణా చట్రాన్ని అన్వయించడం
మత స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన ప్రశ్నలు తరచుగా లౌకికవాదంపై విస్తృత వ్యాఖ్యల కంటే, నిర్దిష్ట అర్హతలు లేదా పరిమితులను సూచించే పదాలపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. ముందుగా హక్కు ఎవరికి ఉందో గుర్తించాలి: అధికరణం 25 కింద వ్యక్తికా, లేదా అధికరణం 26 కింద మతశాఖకా అనేది నిర్ధారించాలి. తరువాత వివాదం విశ్వాసం, మతాచరణ, ఆస్తి నిర్వహణ, పన్ను విధింపు లేదా విద్యకు సంబంధించినదా అని గుర్తించాలి. చివరగా, ఒక సాధారణ నియమాన్ని తీసుకొచ్చి వర్తింపజేయకుండా, సంబంధిత అధికరణంలో పేర్కొన్న పరిమితిని లేదా సంస్థాగత వర్గీకరణను అన్వయించాలి.
సమతుల్యమైన రాజ్యాంగ దృక్పథం, మతాచారమని పేర్కొన్న ప్రతి ఆచారాన్నీ నియంత్రణకు అతీతంగా పరిగణించదు; అలాగే సంస్కరణ పేరుతో రాజ్యం అపరిమితంగా జోక్యం చేసుకోవచ్చనీ భావించదు. ప్రజా శాంతిభద్రతల పరిరక్షణ కోసం విధించే పరిమితులకు వాస్తవమైన సమర్థన అవసరం; అల్పసంఖ్యాకుల విశ్వాసాలు అధికసంఖ్యాకుల అభిరుచులకు అనుగుణంగా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. మరోవైపు, లౌకిక కార్యకలాపాలకు లేదా రాజ్యాంగం అనుమతించిన సామాజిక సంస్కరణకు సంబంధించిన చట్టాల అమలును కేవలం మతాన్ని కారణంగా చూపడం ద్వారా అడ్డుకోలేరు.
- అధికరణం 25 కల్పించే మత ప్రచార హక్కును, మరొక వ్యక్తిని మతం మార్చే అపరిమిత హక్కుగా భావించవద్దు.
- ‘వ్యక్తులందరూ’ అనే పదబంధం స్థానంలో ‘పౌరులు మాత్రమే’ అని పేర్కొనవద్దు.
- రాజ్య సహాయం పొందే సంస్థలన్నింటినీ పూర్తిగా రాజ్య నిధులతో నిర్వహించే సంస్థలుగా పరిగణించవద్దు.
- మతంతో సంబంధం ఉన్న ప్రతి వ్యయం అధికరణం 27ను ఉల్లంఘిస్తుందని భావించవద్దు.
మత స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన హక్కు వాదనను విశ్లేషించడం
- 1. రక్షణ కోరుతున్న వ్యక్తి, మతశాఖ లేదా సంస్థను గుర్తించండి.
- 2. అధికరణలు 25–28లో వర్తించే నిబంధనను గుర్తించండి.
- 3. అంతరాత్మ స్వేచ్ఛ లేదా మతపరమైన వ్యవహారాలను వాటితో సంబంధమున్న లౌకిక కార్యకలాపాల నుంచి వేరుచేయండి.
- 4. స్పష్టంగా పేర్కొన్న పరిమితులు, మినహాయింపులు మరియు పరస్పరం పోటీపడే రాజ్యాంగ హక్కులను పరిశీలించండి.
- 5. సంబంధిత సుప్రీంకోర్టు పూర్వ తీర్పుల ఆధారంగా న్యాయపరమైన సమర్థనను అంచనా వేయండి.
| అధికరణం | రక్షిత ప్రయోజనం | ప్రధాన పరిమితి |
|---|---|---|
| 25 | వ్యక్తిగత అంతరాత్మ స్వేచ్ఛ మరియు మతాన్ని ప్రకటించడం, ఆచరించడం, ప్రచారం చేయడం | ప్రజా శాంతిభద్రతలు, నైతికత, ఆరోగ్యం, భాగం IIIలోని ఇతర హక్కులు; లౌకిక కార్యకలాపాల నియంత్రణ మరియు సామాజిక సంస్కరణ |
| 26 | మతశాఖల స్వయంప్రతిపత్తి | ప్రజా శాంతిభద్రతలు, నైతికత మరియు ఆరోగ్యం; చట్టానికి అనుగుణంగా ఆస్తుల నిర్వహణ |
| 27 | నిర్దిష్ట మతాన్ని ప్రోత్సహించే పన్నుల చెల్లింపు నుంచి స్వేచ్ఛ | ఒక నిర్దిష్ట మతం లేదా మతశాఖ కోసం ప్రత్యేకంగా కేటాయించే పన్నులకు వర్తిస్తుంది |
| 28 | విద్యాసంస్థల్లో మత బోధన మరియు ఆరాధనకు సంబంధించిన రక్షణ | నిధుల సమకూర్పు, నిర్వహణ, ధర్మనిధి మరియు గుర్తింపును బట్టి నియమాలు భిన్నంగా ఉంటాయి; సమ్మతి ముఖ్యమైనది |
వాస్తవ సంఘటనలు – కేస్ స్టడీలు
బిజోయ్ ఇమ్మాన్యుయేల్ వర్సెస్ కేరళ రాష్ట్రం, 1986
యెహోవా సాక్షుల మతశాఖకు చెందిన ముగ్గురు పాఠశాల విద్యార్థులు జాతీయ గీతాలాపన సమయంలో గౌరవపూర్వకంగా నిలబడ్డారు. అయితే, తమ ప్రగాఢ మత విశ్వాసాల కారణంగా వారు గీతాన్ని ఆలపించలేదు. వారిని పాఠశాల నుంచి బహిష్కరించడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చి, అధికరణాలు 19(1)(a), 25 కల్పించే హక్కులను పరిరక్షించింది. అంతరాత్మ ప్రబోధం ఆధారంగా గౌరవపూర్వకంగా పాల్గొనకపోవడం అనేది అగౌరవం ప్రదర్శించడం లేదా అంతరాయం కలిగించడం కంటే భిన్నమైనదని ఈ కేసు స్పష్టం చేస్తుంది.
ఇండియన్ యంగ్ లాయర్స్ అసోసియేషన్ వర్సెస్ కేరళ రాష్ట్రం, 2018
సుమారు 10–50 సంవత్సరాల వయోవర్గంలోని మహిళలను శబరిమల ఆలయంలోకి అనుమతించని ఆంక్షను సుప్రీంకోర్టు మెజారిటీ తీర్పు చెల్లనిదిగా ప్రకటించింది. ఈ వివాదంలో మతాచారాలు, మతశాఖ హక్కుల వాదనలు, మహిళల సమానత్వం నేరుగా పరస్పరం తలపడ్డాయి. అనంతరం జరిగిన పునఃసమీక్ష విచారణల ఫలితంగా మత స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన విస్తృత ప్రశ్నలను విస్తృత ధర్మాసనానికి నివేదించారు. అందువల్ల, 2018 తీర్పును, ఆ తర్వాత ప్రశ్నలను విస్తృత ధర్మాసనానికి నివేదించడానికి సంబంధించిన విచారణ ప్రక్రియను వేర్వేరుగా గుర్తించడం ముఖ్యం.
సాధన ప్రశ్నలు
ప్రశ్న 1
అధికరణం 25కు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. ఇది భారత పౌరులకు మాత్రమే రక్షణ కల్పిస్తుంది. 2. మతాచరణతో సంబంధం ఉన్న లౌకిక కార్యకలాపాల నియంత్రణను ఇది అనుమతిస్తుంది. 3. కృపాణాలను ధరించడం, వెంట తీసుకెళ్లడం సిక్కు మతాన్ని అవలంబించడంలో భాగంగా పరిగణించబడతాయి. ఏ ప్రకటనలు సరైనవి?
- A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
- B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
ప్రశ్న 2
ఏ పరిస్థితి అధికరణం 28(2) కింద మినహాయింపు పరిధిలోకి వస్తుంది?
- A. ప్రభుత్వ ఆర్థిక సహాయం పొందుతున్న ఏదైనా ప్రైవేటు సంస్థ
- B. రాజ్యం గుర్తించిన ఏదైనా సంస్థ
- C. మతబోధనను తప్పనిసరి చేసే ధర్మనిధి కింద స్థాపించబడి, రాజ్యం నిర్వహిస్తున్న సంస్థ
- D. రాజ్యం స్థాపించి, పూర్తిగా తన నిధులతో నిర్వహిస్తున్న ప్రతి సంస్థ
ప్రశ్న 3
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: 1. చట్టానికి అనుగుణంగా ఆస్తిని నిర్వహించుకునే మతశాఖ హక్కును అధికరణం 26 పరిరక్షిస్తుంది. 2. మత సంస్థలపై విధించే ప్రతి రుసుమును అధికరణం 27 నిషేధిస్తుంది. 3. మత స్వేచ్ఛ మూడవ భాగంలోని ఇతర నిబంధనలకు లోబడి ఉంటుందని అధికరణం 25 స్పష్టంగా పేర్కొంటుంది. ఏ ప్రకటనలు సరైనవి?
- A. 1 మాత్రమే
- B. 2 మరియు 3 మాత్రమే
- C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
- D. 1, 2 మరియు 3
మెయిన్స్: భారత లౌకికవాదం సామాజిక సంస్కరణలను అనుమతిస్తూనే మత స్వయంప్రతిపత్తిని పరిరక్షిస్తుంది. అధికరణాలు 25–28, సంబంధిత న్యాయస్థాన తీర్పులను ప్రస్తావిస్తూ వివరించండి. (250 పదాలు)
- అంతరాత్మ స్వేచ్ఛ, లౌకికవాదాలను రాజ్యాంగ నిబద్ధతలుగా పరిచయం చేయండి.
- అధికరణం 25 కింద వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను, అధికరణం 26 కింద మతశాఖల హక్కులను వేరుచేసి వివరించండి.
- అధికరణం 25(2) కింద లౌకిక కార్యకలాపాల నియంత్రణ, సామాజిక సంస్కరణలను వివరించండి.
- శిరూర్ మఠం కేసును ఉపయోగించి మతపరమైన వ్యవహారాలు, ఆస్తుల నిర్వహణ మధ్య వ్యత్యాసాన్ని చర్చించండి.
- అధికరణాలు 27–28లోని ప్రభుత్వ విత్త వ్యవహారాలు, విద్యకు సంబంధించిన రక్షణలను వివరించండి.
- అంతరాత్మ స్వేచ్ఛ పరిరక్షణను వివరించడానికి బిజోయ్ ఇమ్మాన్యుయేల్ కేసును, సమానత్వానికి సంబంధించిన వైరుధ్యాలను గుర్తించడానికి శబరిమల కేసును ఉపయోగించండి.
- సమాన పౌరసత్వం, సమర్థనీయమైన నియంత్రణ, బలవంతం నుంచి రక్షణను ప్రస్తావిస్తూ ముగించండి.
అధ్యయన మూలాలు
- Legislative Department, Government of India: Constitution of India, Preamble and Articles 14–17, 25–28, 32 and 51A.
- NCERT: Indian Constitution at Work, chapter on Rights in the Indian Constitution.
- NCERT: Political Theory, chapter on Secularism.
- Supreme Court of India judgments: Shirur Mutt, Rev. Stainislaus, Bijoe Emmanuel, S. R. Bommai and Aruna Roy.