పంచాయతీ రాజ్

1. ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణ అర్థం మరియు పరిణామం

వికేంద్రీకరణ అంటే ప్రభుత్వంలోని ఉన్నత స్థాయిల నుంచి దిగువ స్థాయిలకు అధికారాన్ని పంపిణీ చేయడం. పరిపాలనా వికేంద్రీకరణ (Deconcentration) ఒక శాఖ పరిధిలోనే పరిపాలనా పనులను దిగువ స్థాయిలకు తరలిస్తుంది; అధికార అప్పగింత (Delegation) మరో సంస్థకు పనులను అప్పగిస్తుంది; అధికార బదలాయింపు (Devolution) ఎన్నికైన స్థానిక సంస్థలకు అధికారాలు, వనరులు మరియు బాధ్యతను కల్పిస్తుంది. పంచాయతీరాజ్ ప్రజాస్వామ్యబద్ధమైన అధికార బదలాయింపును లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. తద్వారా గ్రామీణ నివాసులు ప్రజా నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేయడానికి, స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులను జవాబుదారీగా ఉంచడానికి అవకాశం కల్పిస్తుంది.

గ్రామ పంచాయతీలను ఏర్పాటు చేయాలని అధికరణం 40 తొలుత న్యాయస్థానాల ద్వారా అమలు చేయించుకోలేని రాజ్యాంగ నిర్దేశాన్ని అందించింది. 1957లో నియమించిన బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీ మూడంచెల వ్యవస్థ ద్వారా ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణను సిఫార్సు చేసింది. రాజస్థాన్ 1959లో నాగౌర్‌లో ఈ వ్యవస్థను ప్రారంభించింది. 1977లో ఏర్పాటు చేసిన అశోక్ మెహతా కమిటీ ఆ తరువాత జిల్లాను ప్రధాన వికేంద్రీకరణ యూనిట్‌గా పరిగణిస్తూ రెండంచెల వ్యవస్థను సమర్థించింది.

1985 నాటి జి.వి.కె. రావు కమిటీ గ్రామీణాభివృద్ధిలో పంచాయతీరాజ్ సంస్థల పాత్రను నొక్కిచెప్పగా, 1986 నాటి ఎల్.ఎం. సింఘ్వీ కమిటీ రాజ్యాంగ గుర్తింపును సిఫార్సు చేసి, గ్రామసభ ప్రాధాన్యాన్ని చాటిచెప్పింది. క్రమబద్ధంగా ఎన్నికలు జరగకపోవడం, ఎన్నికైన సంస్థలను రద్దుచేసి వాటి స్థానంలో ఇతర పాలనా ఏర్పాట్లు చేయడం, బలహీనమైన ఆర్థిక స్థితి వంటి అంశాలు చివరకు 73వ రాజ్యాంగ సవరణకు దారితీశాయి. అన్ని రాష్ట్రాల్లో వాటి అధికారాలను ఒకేలా చేయకుండానే ఎన్నికైన సంస్థలకు రక్షణ కల్పించడంలో ఈ సవరణ ప్రాధాన్యం ఉంది.

• రాజకీయ వికేంద్రీకరణ ప్రాతినిధ్యం మరియు ఎన్నికలకు సంబంధించినది.
• పరిపాలనా వికేంద్రీకరణ సేవలు మరియు సిబ్బందిపై అధికారానికి సంబంధించినది.
• విత్త వికేంద్రీకరణ ఆదాయ సమీకరణ అధికారాలు, నిధుల బదిలీలు మరియు వ్యయ స్వయంప్రతిపత్తికి సంబంధించినది.

2. రాజ్యాంగ నిర్మాణం: గ్రామసభ మరియు మూడంచెల వ్యవస్థ

గ్రామస్థాయి పంచాయతీ పరిధిలోని ఒక గ్రామానికి సంబంధించిన ఓటర్ల జాబితాల్లో నమోదైన వ్యక్తులతో కూడిన గ్రామసభను అధికరణం 243A గుర్తిస్తుంది. ఇది ఓటర్లతో కూడిన సంస్థ; కేవలం ఎన్నికైన ప్రతినిధులతో కూడినది కాదు. దీని అధికారాలు రాష్ట్ర శాసనంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఇది భాగస్వామ్య ప్రణాళికా రూపకల్పనకు, లబ్ధిదారుల పరిశీలనకు, ప్రజలకు జవాబుదారీతనానికి తోడ్పడగలదు. అయితే, ఎన్నికైన స్థానిక సంస్థ అయిన గ్రామ పంచాయతీతో దీనిని పొరబడకూడదు.

అధికరణం 243B గ్రామ, మధ్యంతర మరియు జిల్లా స్థాయిల్లో పంచాయతీల ఏర్పాటుకు నిబంధన కల్పిస్తుంది. 20 లక్షలకు మించని జనాభా ఉన్న రాష్ట్రాలు మధ్యంతర స్థాయిని ఏర్పాటు చేయకపోవచ్చు. పేర్లు వేర్వేరుగా ఉంటాయి: గ్రామ పంచాయతీ, పంచాయతీ సమితి లేదా మండల పరిషత్, జిల్లా పరిషత్ అనేవి సాధారణంగా వాడుకలో ఉన్న రూపాలు. ఒక పంచాయతీ పరిధిలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ గ్రామాలు ఉండవచ్చు.

అధికరణం 243C ప్రకారం, పంచాయతీలలోని స్థానాలను ప్రాదేశిక నియోజకవర్గాల నుంచి ప్రత్యక్ష ఎన్నికల ద్వారా భర్తీ చేస్తారు. శాసనసభ్యుల ప్రాతినిధ్యంతో సహా నిర్దిష్ట ప్రాతినిధ్యాన్ని రాష్ట్ర చట్టం అదనంగా కల్పించవచ్చు. మధ్యంతర మరియు జిల్లా స్థాయిల్లోని అధ్యక్షులను ఎన్నికైన సభ్యులు తమలో నుంచే ఎన్నుకుంటారు; గ్రామస్థాయి అధ్యక్షుడిని ఎంపిక చేసే విధానాన్ని రాష్ట్ర చట్టం నిర్ణయిస్తుంది.

అధికరణం 243G ప్రకారం, స్వపరిపాలన, ఆర్థికాభివృద్ధి, సామాజిక న్యాయం కోసం పంచాయతీలకు అధికారాలను అప్పగించే అధికారం రాష్ట్ర శాసనసభలకు ఉంది. పదకొండవ షెడ్యూల్‌లో వ్యవసాయం, చిన్న నీటిపారుదల, తాగునీరు, రహదారులు, ప్రాథమిక, మాధ్యమిక విద్య, ఆరోగ్యం, పారిశుధ్యం సహా 29 అంశాలు ఉన్నాయి. ఒక అంశాన్ని జాబితాలో చేర్చినంత మాత్రాన దానిపై ప్రత్యేక అధికార పరిధి లభించదు; ఆ అంశం బదిలీ అవుతుందని కూడా హామీ ఉండదు.

3. ప్రాతినిధ్యం, పదవీకాలం, ఎన్నికల రక్షణలు

అధికరణం 243D ప్రకారం, పంచాయతీ ప్రాంతంలో షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా నిష్పత్తికి స్థూలంగా అనుగుణంగా, ప్రత్యక్ష ఎన్నికల ద్వారా భర్తీ చేసే స్థానాల్లో వారికి రిజర్వేషన్లు కల్పించాలి. ఈ రిజర్వ్‌డ్ స్థానాల్లో కనీసం మూడింట ఒక వంతు స్థానాలను ఆయా వర్గాల మహిళలకు కేటాయించాలి. SC/ST మహిళలకు కేటాయించిన స్థానాలతో సహా, ప్రత్యక్ష ఎన్నికల ద్వారా భర్తీ చేసే మొత్తం స్థానాల్లో కనీసం మూడింట ఒక వంతు స్థానాలను మహిళలకు కేటాయించాలి. ప్రతి స్థాయిలోని అధ్యక్ష పదవుల్లో కూడా కనీసం మూడింట ఒక వంతు మహిళలకు కేటాయించాలి.

రాష్ట్రాలు వెనుకబడిన తరగతులకు రిజర్వేషన్లు కల్పించవచ్చు; అయితే, దేశమంతటా ఒకే విధమైన OBC కోటా ఉండాలని రాజ్యాంగం నిర్దేశించలేదు. అనేక రాష్ట్రాలు రాష్ట్ర చట్టాల ద్వారా మహిళల రిజర్వేషన్‌ను 50 శాతానికి పెంచాయి. కె. కృష్ణమూర్తి వర్సెస్ భారత యూనియన్ (2010) కేసులో, సుప్రీంకోర్టు స్థానిక సంస్థల్లోని రాజకీయ రిజర్వేషన్లను ఉద్యోగ, విద్యా రిజర్వేషన్ల నుంచి వేరుగా పరిగణించింది. వికాస్ కిషన్‌రావు గవాలీ వర్సెస్ మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం (2021) కేసు, స్థానిక సంస్థల్లో OBC రిజర్వేషన్లకు అవసరమైన త్రివిధ పరీక్ష నిబంధనలను పునరుద్ఘాటించింది.

అధికరణం 243E ప్రకారం, మొదటి సమావేశం జరిగిన తేదీ నుంచి ఐదేళ్ల పదవీకాలం ఉంటుంది. పదవీకాలం ముగిసేలోపు లేదా రద్దు చేసిన ఆరు నెలల్లోపు ఎన్నికలు నిర్వహించాలి; మిగిలిన పదవీకాలం ఆరు నెలల కంటే తక్కువగా ఉంటే ఎన్నికలు నిర్వహించాల్సిన అవసరం లేదు. పదవీకాలం ముగియకముందే రద్దయిన పంచాయతీ స్థానంలో పునర్వ్యవస్థీకరించిన పంచాయతీ, మిగిలిన పదవీకాలం వరకు మాత్రమే కొనసాగుతుంది. అధికరణం 243F ప్రకారం, 21 సంవత్సరాలు నిండిన వ్యక్తిని కేవలం 25 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్నదనే కారణంతో అనర్హుడిగా ప్రకటించరాదు.

అధికరణం 243K, ఓటర్ల జాబితాలు, పంచాయతీ ఎన్నికల బాధ్యతను రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘానికి అప్పగిస్తుంది; భారత ఎన్నికల సంఘానికి కాదు. రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌ను గవర్నర్ నియమిస్తారు. హైకోర్టు న్యాయమూర్తిని తొలగించడానికి అనుసరించే విధానం, కారణాల ప్రాతిపదికన మాత్రమే రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌ను తొలగించవచ్చు. అధికరణం 243O ప్రకారం, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన, స్థానాల కేటాయింపునకు సంబంధించిన చట్టాలను న్యాయస్థానంలో సవాలు చేయరాదు. ఎన్నికలను సవాలు చేయాలంటే రాష్ట్ర చట్టం ప్రకారం ఎన్నికల పిటిషన్ల ద్వారానే చేయాలి.

• OBC త్రివిధ పరీక్ష: ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన కమిషన్ ద్వారా విచారణ, ప్రతి స్థానిక సంస్థకు నిర్దిష్టంగా రిజర్వేషన్ల నిర్ధారణ, SC/ST/OBC రిజర్వేషన్ల మొత్తం 50 శాతం గరిష్ఠ పరిమితికి లోబడి ఉండటం.
• మహిళల రిజర్వేషన్, కుల ప్రాతిపదికన కల్పించే నిలువు రిజర్వేషన్లకు వర్తించే మొత్తం గరిష్ఠ పరిమితికి భిన్నమైనది.

4. ఆర్థిక వనరులు, ప్రణాళిక, మూడు Fs

సమర్థవంతమైన స్వపరిపాలనకు విధులు, నిధులు, సిబ్బంది సమష్టిగా అవసరం. ఆదాయం లేదా సాంకేతిక సిబ్బంది లేకుండా నీటి సరఫరా బాధ్యతను అప్పగించడం వల్ల వాస్తవ వికేంద్రీకరణ కాకుండా నామమాత్రపు వికేంద్రీకరణ ఏర్పడుతుంది. ప్రతి సేవకు సంబంధించి ఏ స్థాయి సంస్థ ప్రణాళిక రూపొందించాలి, నిధులు సమకూర్చాలి, అమలు చేయాలి, పర్యవేక్షించాలి అనే విషయాలను కార్యకలాపాల కేటాయింపు పట్టిక (Activity Mapping) స్పష్టం చేయాలి. తద్వారా బాధ్యతల్లో అతివ్యాప్తి తగ్గుతుంది.

అధికరణం 243H ప్రకారం, పంచాయతీలు పన్నులు, సుంకాలు, టోళ్లు, రుసుములు విధించేందుకు అధికారం ఇవ్వడానికి, రాష్ట్ర ఆదాయాలను వాటికి కేటాయించడానికి, గ్రాంట్లు అందించడానికి, పంచాయతీ నిధులను ఏర్పాటు చేయడానికి రాష్ట్ర శాసనసభలకు అనుమతి ఉంది. అందువల్ల, రాష్ట్రాలకు ఉన్నట్లుగా పంచాయతీలకు ఏకరీతిలో వర్తించే స్వతంత్ర రాజ్యాంగబద్ధ పన్ను విధింపు పరిధి లేదు. వాటి ఆర్థిక వనరులు సాధారణంగా సొంత వనరుల ఆదాయం, కేటాయించిన ఆదాయాలు, ప్రభుత్వాల మధ్య నిధుల బదిలీల సమ్మేళనంగా ఉంటాయి.

అధికరణం 243I ప్రకారం, గవర్నర్ ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేస్తారు. రాష్ట్ర పన్నుల రాబడిని పంచుకోవడం, ఆదాయాలను కేటాయించడం, గ్రాంట్లు అందించడం వంటి అంశాలకు సంబంధించిన సూత్రాలతోపాటు పంచాయతీల ఆర్థిక స్థితిని మెరుగుపరిచే చర్యలను ఈ సంఘం సిఫార్సు చేస్తుంది. దాని సిఫార్సులను, వాటిపై తీసుకున్న చర్యలకు సంబంధించిన వివరణాత్మక నివేదికను రాష్ట్ర శాసనసభ ముందు ఉంచాలి. పంచాయతీల వనరులను పెంపొందించేందుకు రాష్ట్రాల సంచిత నిధులను పెంచే చర్యలను సిఫార్సు చేయాలని అధికరణం 280(3)(bb) ప్రత్యేకంగా కేంద్ర ఆర్థిక సంఘాన్ని నిర్దేశిస్తుంది.

అధికరణం 243J లెక్కలు, ఆడిట్‌కు సంబంధించిన నిబంధనలను రాష్ట్ర చట్టానికి వదిలివేస్తుంది. గ్రామ పంచాయతీ అభివృద్ధి ప్రణాళికలు స్థానిక ప్రాధాన్యతలను అందుబాటులో ఉన్న పథకాలు, వనరులతో అనుసంధానించగలవు. అధికరణం 243ZD కింద ఏర్పాటు చేసే జిల్లా ప్రణాళికా సంఘం పంచాయతీలు, పురపాలక సంస్థల ప్రణాళికలను ఏకీకృతం చేస్తుంది; ముఖ్యంగా, ఈ నిబంధన భాగం IXAలో ఉంది, భాగం IXలో కాదు. పదిహేనవ ఆర్థిక సంఘం 2021–26 కాలానికి గ్రామీణ స్థానిక సంస్థల కోసం రూ. 2,36,805 కోట్లను సిఫార్సు చేసింది.

5. ప్రాదేశిక మినహాయింపులు మరియు PESA

భాగం IX అన్ని ప్రాంతాలకూ స్వయంచాలకంగా వర్తించదు. అధికరణం 243M, అధికరణం 244లో పేర్కొన్న షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు, గిరిజన ప్రాంతాలతోపాటు నాగాలాండ్, మేఘాలయ, మిజోరం రాష్ట్రాలను మినహాయిస్తుంది. జిల్లా మండళ్లు ఉన్న మణిపూర్ కొండ ప్రాంతాలకు, నిర్దేశిత డార్జిలింగ్ కొండ ప్రాంతాల్లోని జిల్లా స్థాయి పంచాయతీలకు కూడా ఇందులో ప్రత్యేక మినహాయింపులు ఉన్నాయి. అధికరణం 243Dలోని SC రిజర్వేషన్ నిబంధన అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌కు వర్తించదు.

ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలకు భాగం IXను మార్పులతో విస్తరించేందుకు పార్లమెంటు పంచాయతీల (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టం, 1996ను, అంటే PESAను రూపొందించింది. PESA సాధారణంగా ఆరవ షెడ్యూల్ గిరిజన ప్రాంతాలకు పంచాయతీ రాజ్‌ను విస్తరించదు. సాధారణ పరిపాలనా ఏర్పాట్లను యాంత్రికంగా రుద్దడానికి బదులుగా, సంప్రదాయ సంస్థలు, సాముదాయిక వనరులు, గిరిజనుల భాగస్వామ్యాన్ని పరిరక్షించడం దీని విధానం.

PESA కింద గ్రామసభ సంప్రదాయాలు, సాంస్కృతిక గుర్తింపు, సాముదాయిక వనరులను పరిరక్షిస్తుంది; గ్రామ స్థాయిలో అమలుకు ముందు అభివృద్ధి ప్రణాళికలను ఆమోదిస్తుంది; లబ్ధిదారులను గుర్తిస్తుంది. షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో భూసేకరణ, పునరావాసానికి ముందు సంప్రదింపులు జరపడం అవసరం. చిన్నతరహా ఖనిజాలకు సంబంధించిన రాయితీలు మంజూరు చేయడానికి ముందు సిఫార్సులు తప్పనిసరి. చిన్నతరహా అటవీ ఉత్పత్తులపై యాజమాన్యంతో సహా నిర్దేశిత అధికారాలను రాష్ట్ర చట్టం గ్రామసభకు లేదా సంబంధిత పంచాయతీకి కల్పించాలి. ప్రతి కార్యకలాపానికీ గ్రామసభ సమ్మతి అవసరమనే సర్వసాధారణ వాదనకు ఈ నిబంధనలను కుదించి అర్థం చేసుకోకూడదు.

6. పనితీరు, జవాబుదారీతనం మరియు సంస్కరణల ప్రాధాన్యతలు

పంచాయతీలు రాజకీయ భాగస్వామ్యాన్ని, ముఖ్యంగా మహిళలు, చారిత్రకంగా వెలివేతకు గురైన సముదాయాల భాగస్వామ్యాన్ని విస్తరించాయి. అయితే, నామమాత్రపు ప్రతినిధుల వెనుక ఇతరులు అధికారం చలాయించడం, ఆధిపత్య వర్గాలు వ్యవస్థను తమ గుప్పిట్లో ఉంచుకోవడం, సిబ్బంది కొరత, ఎన్నికల ఆలస్యం, నిర్దిష్ట ప్రయోజనాలకే వినియోగించాల్సిన గ్రాంట్లపై ఆధారపడటం వంటివి వాస్తవ స్వయంప్రతిపత్తిని బలహీనపరుస్తాయి. రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సులపై తదుపరి చర్యలు బలహీనంగా ఉండటం వల్ల రాజ్యాంగ రూపకల్పనకు, రోజువారీ కార్యనిర్వహణ సామర్థ్యానికి మధ్య అంతరం మరింత పెరుగుతుంది.

సంస్కరణలకు ముందుగా అంచనా వేయగలిగే నిధుల బదిలీలు, ఆచరణసాధ్యమైన స్వీయ ఆదాయ సమీకరణ అధికారాలు, శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది, పారదర్శకమైన కార్యకలాపాల బాధ్యతల కేటాయింపు అవసరం. క్రమం తప్పకుండా గ్రామ సభ సమావేశాలు నిర్వహించడం, బడ్జెట్లను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచడం, సామాజిక తనిఖీలు, సమ్మిళిత ప్రణాళికా రూపకల్పన వంటివి ప్రజల పట్ల జవాబుదారీతనాన్ని మెరుగుపరుస్తాయి. eGramSwaraj వంటి డిజిటల్ వ్యవస్థలు ప్రణాళికా రూపకల్పనకు, లెక్కల నిర్వహణకు తోడ్పడతాయి; అయితే అవి ప్రజల చర్చలు, సంప్రదింపులకు ప్రత్యామ్నాయం కాలేవు. పంచాయతీలు కేవలం శాఖాపరమైన పథకాలను అమలు చేయడానికే పరిమితం కాకుండా, అర్థవంతమైన నిర్ణయాలు తీసుకోగలుగుతున్నాయా, స్థానిక నివాసితులకు జవాబుదారీగా ఉంటున్నాయా అనేదే ప్రధాన పరీక్ష.

గ్రామ పంచాయతీ: సంస్థ, భాగస్వామ్యం, అధికారాల బదలాయింపు

మెటాడేటా ఈ భవనాన్ని కర్ణాటకలోని మరవంతె గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయంగా గుర్తిస్తుంది. అందువల్ల ఇది పంచాయతీరాజ్‌కు నేరుగా సంబంధించినది. 73వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా భాగం IX కింద ఏర్పాటైన రాజ్యాంగ చట్రంలో గ్రామ పంచాయతీ అనేది ఎన్నికైన గ్రామస్థాయి సంస్థ. దాని కార్యాలయం స్థానిక పరిపాలనకు సంస్థాగత వేదికను అందిస్తుంది. అయితే, భవనం ఉందనే కారణంతో అధికారాలు, వనరులు లేదా సిబ్బంది ఎంత సమర్థవంతంగా బదలాయించబడ్డారో నిర్ధారించలేం. మెటాడేటా ద్వారా సేవల నాణ్యత, ప్రజా భాగస్వామ్యం లేదా పరిపాలనా స్వయంప్రతిపత్తిని నిరూపించలేం.

గ్రామ పంచాయతీకి, గ్రామ సభకు మధ్య తేడాను గుర్తించాలి: మొదటిది ప్రజాప్రాతినిధ్య సంస్థ; రెండవది గ్రామస్థాయి పంచాయతీ పరిధిలోని ఒక గ్రామానికి సంబంధించిన ఓటర్ల జాబితాల్లో నమోదైన వ్యక్తులందరితో కూడి ఉంటుంది. రాష్ట్ర చట్టం గ్రామ సభ అధికారాలను నిర్ణయిస్తుంది; ఆర్థికాభివృద్ధి, సామాజిక న్యాయానికి సంబంధించిన బాధ్యతలను పంచాయతీలకు అప్పగిస్తుంది. పదకొండవ షెడ్యూల్‌లో 29 అంశాలు ఉన్నాయి. అయితే, వాటిపై ప్రత్యేక నియంత్రణాధికారాన్ని అది స్వయంచాలకంగా బదిలీ చేయదు. అందువల్ల మెయిన్స్ కోసం అర్థవంతమైన వికేంద్రీకరణను అంచనా వేసేటప్పుడు జవాబుదారీతనం, సమ్మిళిత భాగస్వామ్యంతోపాటు విధులు, నిధులు, సిబ్బందిని కూడా పరిశీలించాలి.

• రాజ్యాంగ నిర్మాణం: గ్రామ, మధ్యంతర, జిల్లా స్థాయిలను రాజ్యాంగం నిర్దేశిస్తుంది; 20 లక్షలకు మించని జనాభా గల రాష్ట్రాలు మధ్యంతర స్థాయిని ఏర్పాటు చేయకపోవచ్చు.
• సంస్థాగత వ్యత్యాసం: రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం పంచాయతీ ఎన్నికలను పర్యవేక్షిస్తుంది; రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం స్థానిక సంస్థల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించి, విత్తపరమైన ఏర్పాట్లను సిఫార్సు చేస్తుంది.
• విశ్లేషణలో జాగ్రత్త: ఒక కార్యాలయం సంస్థ ఉనికిని సూచిస్తుంది కానీ, సమర్థవంతమైన స్వపరిపాలనను కాదు. వాస్తవ అధికారాల బదలాయింపును అంచనా వేయడానికి ముందు రాష్ట్ర చట్టాలు, విత్తపరమైన నిర్ణయ స్వేచ్ఛ, సిబ్బందిపై నియంత్రణ, గ్రామ సభ పర్యవేక్షణను పరిశీలించాలి.

సాధన ప్రశ్నలు